هنر و انقباض ایدوئولوژیک (III)

می دانید هرگاه منبعی به وسیله تبدیل شود، به سرعت دچار استهلاک و افت کیفیّت شده و در فرجام خود ناچار می شود آخرین دقائق نزدیکی به مرگ خود را شماره کند. پس نتیجه می گیریم بازتاب های تمرکز دو قدرت سیاسی و اقتصادی در یک نهاد اجتماعی به نام دولت، انقباض بیش از حدِّ فضاهای آزاد اجتماعی را به همراه دارد و منابع زایای اجتماعی را به وسایل مصرفی لازم برای تمرکز بیش از حدِّ قدرت سیاسی تبدیل می کند.

یکی از تراژیک ترین بازتاب های این هجوم، افت شدید اخلاق در قلمرو هنر و میدان هایی از جامعه است که این منابع نامیرا را پاس می دارند.

با تبدیل شدن هنر از منبع به وسیله، رویدادهای مهمّی در جامعه رخ می دهند که اهمّ آن ها به شرح زیر است:
اوّل آن که آن بخش از هنر که توسط فرایند های هجومی و انقباضی سیاست به وسیله تبدیل شده است، از طریق همین نیرو و حمایت آن، نیرو های نقّاد و بالنده ی خود را سرکوب می کند و به سرعت دچار توهّم مطلق کردن ارزش های نسبی خود می شود.

این جریان موجب توقّف نیروهای زاینده در اطراف این هنر شده و آن ها را از محدوده ی فعّالیت خلّاق خود خارج می سازد.

چه بسیار از این نیرو ها که تن به هجرت داده و جامعه را از نعمت حضور خود، محروم می کنند. و چه بسیار دیگر که خانه نشین شده و در فرجام اسیر افسردگی می شوند. هرچه جریان توهم زای مطلق کردن این محصولات هنری تحت حمایت نیروی سیاسی شدّت بیشتری گیرد، بر سرعت میرایی و از دست رفتن وجوه معنوی و قدسی آثار هنری افزوده می شود. در چنین فضایی، یعنی در خلأ حضور هنرمندان واقعی، طبیعی خواهد بود اگر استعداد های کوچک، خود را میدان دار عرصه ی هنر نشان دهند و به قولی یک چشمانی باشند در شهر کوران.

در چنین فضایی، این پیوند هنرمند با قدرت سیاسی ست که ارزش هنرش را تعیین می کند، نه جریان نقد اثر. سیاست که خود ذاتا مقوله یی پراگماتیست است، روش سهل و ساده ای برای شناسایی آثار هنری ابداع می کند. تنها کافیست معیار هااز طریق نزدیکی و دوری با قدرت تعیین شوند تا سیاست بتواند ضعف خود را در زایش قدرت از طریق جذب آخرین قطرات خون این آثار جبران کند.

با این حال معیار دوری و نزدیکی به منبع قدرت، می تواند برای سیاست پارادوکس های غیر قابل پیش بینی ای مهیّا کند. چرا که در این میدان دیگر اصول عقلانی نقد هنری دیگر تأثیر گذار نیستند، بلکه صرفا دوری و نزدیکی به منابع قدرت است که نقش تعیین کننده بازی می کند. به سرعت زمانه ای فرا می رسد که هنر دوران قدرت و شکوه، به دوران دریوزگی و سرخوردگی بدل می شود. اگر روزگاری این سیاست بود که دست نیاز به سوی هنر دراز می کرد، اکنون این ظرفیّت ناچیز و گاه متوسط هنر است که نمایشی می شود از، دست نیاز خود به سوی سیاست.

دومین اثر حاصل از تغییر جهت دفاعی به تهاجمی در سیاست را می توانید به مخدوش شدن دو بخش کلاسیک و آوانگارد در هنر ملاحظه کنید. اصولا وظیفه ی بخش کلاسیک، صیانت از میراث های هنری ست. این بخش شامل دو نوع موزه است. موزه ی اول موزه ی ابزار ها و قواعد اولیه ی در هر هنر است که جوهره ی اثر هنری را آشکار می کند و به ایده ی ذهنی هنرمند شکل می بخشد.

مثل ساز و انواع آن و یا قواعد هارمونی یا تکنیک های نوازندگی در هنر موسیقی. موزه ی دوم موزه ی ایده ها، افکار و مضامین شناخته شده در متون و آثار هنری ست. موزه ی اول تاریخ اصول و روش ها و قواعد هنری است. مثل سازشناسی در موسیقی و اسلوب های مختلف نوازندگی در یک ساز یا علم هارمونی کلاسیک. این بخش بیشتر عقلانی است و دومی تاریخ ایده ها و مضامین و افکار است.

مانند آن دسته از کتب سبک شناسی در هنر ادیبات که بسامد مضامین یک دوره ی تاریخی را در متون شناسایی می کنند. این بخش معرفتی است. ضمن اینکه در این بخش ظرفیّت های مختلف هنر های ملّی، فولکلور و حتّی هنر هایی که خود حاصل فعّالیت های آوانگارد در گذشته بودند امروزه به صورت کلاسیک درآمده اند. مانند اشعار نیما که در دوره ی خود قطعا یکی از پیشتازان شعر فارسی به حساب می آمد اما اکنون به عنوان یک نمونه ی کلاسیک شعر معاصر در مجامع ادبی به حساب می آید.

این دو موزه همراه با علوم مختلف که پشتوانه ی آن هاست در نظام های آموزشی طبقه بندی شده و تدریس می شوند. این مجموعه ی مدرسیِ کلاسیک، قطعا شناسنامه ی هویّتی یک ملّت و همین طور بخش مهمّی از ظرفیّت نقد هنری به حساب می آید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است. زه وار به عنوان بخشی…
ادامهٔ مطلب »

مروری بر آلبوم «کنسرتوها»

آغاز راه، در رجز، هنگامی‌که نرم‌ نرمک اتمسفر چهارگاه از ابهام چند نغمه‌ی اولیه به در می‌آید و بر همه‌جا تسلط می‌یابد هراس نیز همراه آن گسترده می‌شود که مبادا آهنگساز برای بازآفرینی رویارویی جمع و فرد یا نبرد گلادیاتوری‌اش (۱) راه دَمِ دست را برگزیده باشد. از یک‌سو برای ساختن تضادهای پیش‌برنده‌ی یک کنسرتو به سراغ گنجینه‌ی همیشه حاضر و آماده‌ی هویت‌نمای دستگاه‌ها رفته و ماده‌ی خامشان را بی پردازشی در برابر فضای ناآشنا بگذارد و از سوی دیگر بار عاطفی نام «رجز» و کارکردش در جنگ (یا جنگ نمادین؛ تعزیه) را دستاویز تأکید بر شباهت کنسرتو به نبرد کند و تمام.

از روزهای گذشته…

نقدى بر رسیتال پیانو لیلا رمضان در شیراز (I)

نقدى بر رسیتال پیانو لیلا رمضان در شیراز (I)

پنجشنبه ٢۶ آذرماه، تالار حافظ شیراز پذیراى لیلا رمضان، پیانیست ایرانى مقیم سوئیس بود. کنسرتى که از جهات بسیارى شایان توجه است. نکته ی حائز اهمیت نخست، کلاس بالاى نوازندگى این پیانیست بود. تکنیک درخشان، چالاکى و صلابتى که اجراى آثار موسیقى معاصر مى طلبد، درک ساختارهاى ریتمیک پیچیده و متنوع، حساسیت روى درجه بندى دینامیکى صدا، پدالگیرى متنوع بر اساس بافت و فضاسازى هر قطعه، شناخت موسیقى کلاسیک ایرانى و موسیقى معاصر جهان، به لیلا رمضان این توانایى را داده بود که بتواند بدون نگرانى از دشوارى آثار، به بیان رسا و نافذ خواست آهنگسازان بیاندیشد.
موسیقی کانتری (I)

موسیقی کانتری (I)

موسیقی کانتری (Country music) ترکیبی است از موسیقی اصیل جنوب ایالت متحده آمریکا و کوههای آپالاچ در شرق آمریکای شمالی. ریشه های آن مربوط به موسیقی سنتی محلی، موسیقی سلتی (از زبان هند و اروپایی)، موسیقی مذهبی-عرفانی (gospel music) و موسیقی دوران بسیار قدیم می باشد که در دهه ۱۹۲۰ به سرعت به وجود آمد و رشد کرد. موسیقی کانتری دو هنرمند بزرگ زمان را معرفی نمود؛ الویس پریسلی که در ابتدا با نام “گربه کوهستانی” شناخته می شد و در برنامه رادیویی ایالت لوئیزینا به طور مرتب با اجراهایش به سبک موسیقی کانتری حضور می یافت که در نهایت به چهره برجسته ای در موسیقی راک اند رول بدل شد. دیگر نام برجسته گارث بروکز (Garth Brooks) موسیقیدان معاصر می باشد که با ۱۲۵ میلیون آلبوم به فروش رفته اش از پرفروش ترین هنرمندان سولو در تاریخ موسیقی آمریکا می باشد.
دو مضراب چپ (قسمت سوم)

دو مضراب چپ (قسمت سوم)

چهار مضراب شور حبیب سماعی از چهارمضراب های معروف برای سنتور است که در صفحۀ شور شهناز به همراه آواز پروانه اجرا و ضبط شده است. پایۀ این چهارمضراب بعدها الگوی بسیاری از قطعات و چهارمضراب های دیگر قرار گرفت و بعدها شکل های کامل و پیچیده تری نیز به آن افزوده شد.
آموزش گیتار به کودکان (VI)

آموزش گیتار به کودکان (VI)

یک زمان و فضاى اختصاصى براى تمرین ایجاد کنید. بهترین نتایج براى یادگیرى گیتار از تمرین منظم روزانه بدست مى‌آید. در حین تمرین با دم دست گذاشتن هر آنچه که به نیاز است مانند پایه‌ نت، کتاب‌ها و … نشستن و نواختن را ساده کنید. بی نظمی در ساعت تمرین یک از عوامل مهم در عدم پیشرفت است. اینکه فرزند شما بداند بر فرض ساعت ۷ وقت تمرین گیتار است بسیار نکته‌ی مهمی است تا اینکه در هر زمان و بدون برنامه تمرین کند. زمانبندی و برنامه‌ریزی از عوامل مهم پیشرفت محسوب می‌شوند.
قانون، سازی زنانه؟!

قانون، سازی زنانه؟!

در فرهنگ موسیقی جهانی سازهایی هستند که به صورت سنتی متعلق به جنسیتی خاص تلقی می شده است؛ در این باره مقالاتی نیز در سایت زنان موسیقی به انتشار رسیده ولی اینکه تا چه حد دلایل این انتخاب ها منطقی و علمی بوده، جای بحث مفصل وجود دارد. مجموعه ای از سازهای بادی به دلیل این که گمان می رود، -به اصطلاح- نیاز به نفس زیاد دارند و تصور عامه چنین است که نوازندگان مرد، از نظر تنفس به بانوان برتری دارند، بیشتر در انحصار مردان درآمده ولی ساز هارپ زنانه تلقی می شود، چراکه گمان عامه چنین است که بانوان از اجرای نوانس ها و تکنیک های ظریف آن به دلیل برخورداری از انگشتانی ظریف تر، بهتر بر می آیند.
قضیه از این قرار است (I)

قضیه از این قرار است (I)

اگر رادیو با آن قدمت هشتاد ساله اش در ایران و تلویزیون با آن قدمت شصت و اندی ساله اش ادعای نجابت، پاکی و صداقت می کنند و می بینیم که گاه جور دیگری از آب در می آید، چه معامله ای با آن خواهیم کرد؟ دشنامش می دهیم یا پوزخند می زنیم و می گذریم؟ قبل از این که به پاسخ این پرسش ها پی برده باشم، فقط این را می دانم که هر دو (رادیو و تلویزیون) به برخی از ما نارو زده اند و البته این سرگذشت آن نارویی است که من پس از ماه ها سکوت می نویسمش. می نویسم و اگر علاج نکند، حداقل روشن خواهد کرد.
نی و قابلیت های آن (XI)

نی و قابلیت های آن (XI)

برای بررسی وضعیت انگشت گذاری روی نی به بررسی تک تک این حالات می پردازیم و نکته ای که می توان روی آن تمرکز کرد این است که با هر وضعیت انگشت گذاری قادر خواهیم بود ۴ صدای متفاوت در ۴ محدودۀ مختلف نی ایجاد کنیم. البته در برخی از محدوده های صوتی ممکن است محدودیت اجرایی برای تولید برخی اصوات وجود داشته باشد و یا اجرای شفاف و خوش صدای برخی فواصل به خصوص در محدودۀ پس غیث نیازمند تمرین های بسیار است.
هارمونیک (I)

هارمونیک (I)

شاید برای بسیاری از افراد همیشه این سوال وجود داشته که چطور فقط با ۳ کلید(والف)، انواع نتها روی ترومپت قابل اجراست ؟و اینکه چرا وقتی دو ساز مختلف مثل ویلن و پیانو هنگامی که یک نت را مینوازند، با این حال صداهای کاملآ متفاوتی دارند؟ چرا اجرا بعضی نتها با هم خوش صدا ولی برخی دیگر آزار دهنده میشود؟ آیا یک مجموعه سمپل شده قابل پیشبینی است؟ و بسیاری سوالات دیگر که در نگاه اول جواب آنها کاملآ متفاوت بنظر میرسد،اما باید توجه داشت جواب دادن به بسیاری از این سوالات در گرو دانستن این نکته است که”هارمونیک” چیست؟
راک اند رول در بریتانیا (II)

راک اند رول در بریتانیا (II)

بسیاری از موفقیتهای بزرگ اخیر هنرمندان موسیقی راک و پاپ، در بریتانیای کبیر (انگلستان-ایرلند شمالی-اسکاتلند- والس) به وجود آمده است. ستارگان سالهای ۱۹۶۰ و ۷۰ همچون اریک کلاپتون (Eric Clapton) و پیتر گابریل (Peter Gabriel) از گروههای راک به تک اجرا کنندگان بسیار موفقی تبدیل شدند. در اوایل دهه ۸۰ سینتث پاپ (synth pop) از سبکهای نیو وییو، نمونه ای از موسیقی راک بریتانیا می باشد.
یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی<br /> در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (I)

یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (I)

بررسی سه شیوه، در حقیقت ادامه دهنده و تکمیل کننده کتاب هفت دستگاه موسیقی ایرانی است که آقای مجید کیانی آن را در سال ۱۳۶۸ نوشته و انتشار داده اند. ایشان در آن کتاب موسیقی ایرانی را به سه نوع تقسیم بندی کرده و دو نوع آن را – یکی به عنوان «غرب زده و تحریف شده» و دیگری را به عنوان «شیرین نوازی» – مردود دانسته و نوع سوم را – «ردیف نوازی یا خوش نوازی» تنها نوع قابل قبول در موسیقی ایرانی معرفی کرده بودند.