رمضان: به اجرای آثار معاصر علاقه داشتم

لیلا رمضان
لیلا رمضان
نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با لیلا رمضان، نوازنده و مدرس پیانو درباره فعالیت های اخیرش، این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است. لیلا رمضان مدتی است که مشغول ضبط و اجرای آثار آهنگسازان ایرانی برای ساز پیانو است و اخیراً هم با یکی از انتشارات‌های معتبر موسیقی کلاسیک در فرانسه یک CD از این آثار ضبط و منتشر کرده است.

از خودتان بفرمایید که چطور شد موسیقی رو آغاز کردید و چطور شد که به فکر ضبط موسیقی آثار ایرانی برای پیانو افتادید؟
من ۷ سالم بود که نوازندگی پیانو رو نزد مصطفی کمال پورتراب شروع کردم و خوب سال‌ها شاگرد ایشان بودم و بعد نزد دلبر حکیم آوا (پیانیست تاجیکستانی) که در آن زمان در ایران زندگی می‌کرد ادامه دادم و سپس شاگرد آقای رافائل میناسکانیان بودم تا وقتی که در سن ۱۸ سالگی به اروپا رفتم و تحصیلاتم را در اکول نرمال دو موزیک پاریس که در حقیقت یک مدرسه موسیقی است که آلفرد کورتو پیانیست فرانسوی آن را در پاریس تأسیس کرده است، ادامه دادم و در آنجا شاگرد ژان میگو و مدرک نوازندگی پیانو ام را از آنجا گرفتم و سپس وارد کنسرواتوار پاریس شدم و دو مدرک نوازندگی پیانو و موزیک مجلسی از آنجا دریافت کردم و سپس برای ادامه‌ی تحصیل به سوئیس آمدم و در شهر لوزان که الان ساکن این شهر هستم. در مدرسه عالی موسیقی لوزان دو فوق لیسانس گرفتم در رشته نوازندگی پیانو و در رشته همنوازی یا آکومپانیمان پیانو.

چطور شد به اجرای آثار ایرانی گرایش پیدا کردید؟
من از وقتی که شاگرد آقای پورتراب بودم ایشان همیشه من را تشویق می‌کردند که قطعات آهنگسازهای معاصر را در رپرتوار هم داشته باشم؛ ایشان چون خودشان هم آهنگساز بودند، قطعاتی که می‌نوشتند را به من می‌دادند و با هم کار می‌کردیم و در حقیقت این فرهنگ را از اول به من یاد دادند که قطعات آهنگسازهای معاصر را در رپرتوارم داشته باشم و برای همین من همیشه برای کار با آهنگساز و اجرای قطعات معاصر رو دوست داشتم و وقتی که در حقیقت تحصیلاتم در اروپا به پایان رسید و فرصت بیشتری برای انجام پروژه‌های شخصی خودم داشتم، تصمیم گرفتم که یک پروژه‌ای را داشته باشم در مورد قطعات آهنگسازان ایران برای پیانو.

تصمیم گرفتم این پروژه را در قالب دو رسیتال در ایران اجرا کنم، دو شب رسیتال با دو برنامه متفاوت از قطعات آهنگسازان ایران برای پیانو. این برنامه را در سال ۹۳ در سالن رودکی اجرا کردم که در این کنسرت ها قطعاتی از ۲۱ آهنگساز متفاوت ایرانی را اجرا کردم؛ از آهنگسازهای نسل‌های متفاوت از ابتدای قرن تا آهنگسازان امروز جوان که قطعه برای پیانو می‌نویسند.

این دو شب رسیتال که در زمستان ۹۳ انجام شد خیلی با استقبال زیادی مواجه بود و این هشدار را به من داد که این رپرتواری که به نسبت بسیار وسیع هم هست خیلی ناشناخته شده است و خوب است که این رپرتوار چه برای هم وطنان عزیزم در ایران و چه برای شنوندگان خارج از ایران، غیر ایرانی و ایرانی، بیشتر شناخته شده بشود، برای همین شروع کردم این رپرتوار را اول در ایران و در شیراز و سپس در خارج از ایران در کشورهای مختلف، در ایرلند، آلمان، فرانسه، سوئیس، آمریکا، کانادا اجرا کردم و بعد از مدتی تصمیم گرفتم که این رپرتوار را ضبط کنم که هم منبع رجوعی باشد برای آهنگسازان جوان کشورم که برای این ساز قطعه می‌نویسند و هم اینکه این رپرتوار که از سال‌ها پیش نوشته شده بتواند به دنیای موسیقی جهان هم شناخته شود.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IV)

دلیل اینکه این کارها را کرده‌ام این است که من اساساً از سال ۲۰۰۰ از سیستم موسیقی اروپا بریده‌ام. از سال ۲۰۰۰ به‌غیراز چند تک قطعه پراکنده که در سیستم موسیقی اروپایی است دیگر از سیستم موسیقی اروپا استفاده نمی‌کنم. و تماماً از سیستم موسیقی ایران در نوشتن قطعات استفاده می‌کنم. اولین کارهایی که در نوشتن آنها از موسیقی ایرانی استفاده کردم همین مجموعه کارهای خوشنویسی بود که اولین سری این مجموعه را برای سازهای زهی نوشتم. چراکه ربع پرده‌ها را به‌خوبی می‌توانند بزنند. بعدها برای سازهای بادی هم شروع به نوشتن کردم. به‌طور مثال «خوشنویسی شماره ۷» برای سه فلوت هست. بعدتر یک نسخه آن را برای فلوت و الکترونیک نوشتم که فلوت ۲ و ۳ را در استودیو ضبط کردیم و فلوت شماره یک زنده اجرا می‌شود و از طریق بلندگوها صدای فلوت ۲ و ۳ پخش می‌گردد. این قطعه در تهران از طریق خانم «فیروزه نوایی» سال گذشته در فستیوال «موسیقی معاصر ایران» اجرا شد. اسم این قطعه هست «کیسمت» یا همان «قسمت».

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

از روزهای گذشته…

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد سنجه‌های دقیق‌تری از عیار عودنوازیِ امروز ایران بدست داد. با اینحال آنچه در این سه شب رخ داد چنین بود:
اندر تعریف موسیقی کلاسیک (III)

اندر تعریف موسیقی کلاسیک (III)

با توجه به این مطالب اینگونه نتیجه میگیریم که موسیقی کلاسیک اثری است با صدا هایی توبتو که خود را چون منبعی به گوش شنونده میرسانند و او را از شنونده ای ساده و غریزی به شنونده‌ای خلاق و متفکر که مدام افق های جدید از احساس های درونی را در خود می‌آفریند، تبدیل می‌کند. به همین دلیل است که اثر دارای دامنه زمانی گسترده می‌شود و در عین حال به دلیل فرایندهای حسی پیچیده‌اش طبعا دارای دامنه جغرافیایی محدودتر است.
تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (III)

تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (III)

آن زمان من چند سالی بود که سه تار میزدم و با چگونگی استفاده از سه تار در ارکستر های بزرگ آشنا بودم و نیز به راحتی میتوانستم از روی دست نوازنده مهارت او را در نوازندگی تشخیص دهم. اولین چیزی که قبل از نواختن ارکستر و کوک کردن آنها توجهم را جلب کرد، آماتور بودن بیش از حد بیشتر نوازندگان بود؛ معلوم نبود چرا آهنگساز برای موسیقی ای که به ادعای خودش با این حساسیت نوشته است، از آماتور ترین نوازنده ها استفاده میکند!؟
درباره مشکل کوک

درباره مشکل کوک

اگر در جمع موسیقیدانان موسیقی ایرانی باشید، حتما” شنیده اید که گاهی نوازندگان به هم توصیه هایی راجع به بالاتر یا پائینتر بردن پرده های سازها می دهند و بعد از تغییر دستگاه، دوباره نوازنده را می بینیم که پرده ها را به جای اولیه خود باز می گرداند! حتما” این سوال برای شما پیش آمده که آیا جایگاه مشخصی برای نتهای مختلف در موسیقی ایرانی وجود ندارد؟ بهترین جواب برای این پرسش اجراهای دقیق جلیل شهناز و احمد عبادی است.
اجرای آثار جیپسی کینگز در ایران

اجرای آثار جیپسی کینگز در ایران

در تاریخ ۲۹ و ۳۰ مهرماه شاهد برگزاری کنسرتی متفاوت در زمینه نوازندگی گیتار در اریکه ایرانیان میباشیم که در نوع خود کم نظیر میباشد. گروهی متشکل از از نوازندگان حرفه ای گیتار فلامنکو ایران بهمراه نوازندگان حرفه ای پرکاشن و درامز به سرپرستی مهدی محققی گروهی را تشکیل داده اند که در برنامه آنها اجرای قطعاتی از گروه جیپسی کینگز، موسیقی لاتین و فلامنکو مشاهده میشود. شاید نام جیپسی کینگز برای همگان تعبیری از ساز گیتار نماید اما مهمترین نکته این کنسرت اجرای بیش از هفت قطعه مشهور این گروه بهمراه آواز حسن نجف برای اولین بار در ایران میباشد.
همه چیز را در زمان حال میبینم

همه چیز را در زمان حال میبینم

پگی لی پرداختن تفننی به بازیگری را با نقش کوتاهی در فیلم Mr. Music، با شرکت بینگ کرازبی (Bing Crosby) ادامه داد. کمی بعد در ۱۹۵۳ نقش بلندی در مقابل دنی توماس (Danny Thomas) ایفا کرد که بازسازی فیلم خواننده جاز (The Jazz Singer) بود.
آکوردهای هفتم ساده شده

آکوردهای هفتم ساده شده

تا سال ۱۹۴۰ اغلب پیانیست های Jazz از متدی که بنام oom-pah معروف بود برای همرای ملودی دست راست یا موسیقی استفاده میکردند. اما در این زمان Bud Powell (از پیانیست های مشهور Jazz) روش دیگری برای همراهی بکار برد که بتدریج موسیقی Jazz را متحول ساخت.
تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (II)

تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (II)

کم کم با گذشت روزها و ماه ها، تعداد هنرآموزان کلاسی که نزدیک به پنجاه نفر هنرآموز داشت به پنج یا شش هنرآموز رسید. ولی من همچنان سعی میکردم با وجود هزینه بالای کلاس، در این مکتب حضور داشته باشم، زیرا گمان میکردم او با افراد خاصی میخواهد تا پایان راه برود و همه مطالب را با هر کس عنوان نمیکند. او در کلاسهایش از پروژه ای به نام پروژه هزار آهنگساز یاد میکرد و با محاسبه عدد و رقمهایی میگفت قصد دارد این تعداد آهنگساز را تربیت کند!
پیانو – نحوه انتخاب ، قسمت چهارم

پیانو – نحوه انتخاب ، قسمت چهارم

درنوشته های قبل راجع به انواع پیانوهای موجود در بازار که شامل پیانو های دیواری، بزرگ (رویال) و دیجیتال بودند، صحبت کردیم. در اینجا در دو قسمت تا آنجا که ممکن است راجع به نحوه تصمیم گیری و فاکتورهای مهم برای انتخاب ساز بحث کنیم.
موسیقی و کلام

موسیقی و کلام

در طول تاریخ، آواز خواندن از معمولترین روشهای اجرای موسیقی توسط انسان بوده است. در یونان باستان بخصوص در مراسم مذهبی آواز بصورت جمعی اجرا می شد و جالب است که بدانید حتی در آن ایام نیز مردم شیفته خواننده های محبوب می شدند و از آنها الگوهای رفتاری و ظاهری می گرفتند.