سواران دشت امید

بهمن رجبی
بهمن رجبی
تنبک با وجود سابقه حضور طولانیش در عرصه موسیقی ایران، در واقع پس از “عصر استاندارد خواهی” موسیقی ایران که با حرکتهای وزیری شروع شد، به کمک حسین تهرانی به طور جدی صاحب جایگاه شد.

با گذشت زمان و به نت درآمدن آثار تهرانی (که به همت حسین دهلوی، مصطفی پورتراب، فرهاد فخرالدینی و هوشنگ ظریف به انتشار رسید) این ساز به سرعت رواج یافت و نوازندگان خوش تکنیکی پیدا کرد که با نوازندگان نسل قبل از تهرانی بسیار فاصله داشتند. در این سالها کوششهای زیادی از آهنگسازان و تنبک نوازان برای ارتقاء موسیقی تنبک که گویی قلب تپنده گروههای موسیقی شده بود، انجام میشد.

یکی از افرادی که سالها بر روی اعتلای هنر تنبک نوازی تلاش کرد، بهمن رجبی بود که غیر از اصلاح تکنیکی این ساز به زیبایی های استیل و اکول نوازنده نیز بسیار پرداخت. بهمن رجبی مقالات و نوشته های بسیاری برای تنبک به رشته تحریر در آورد و همچنین نظریاتش را همراه با انواع موسیقی و سازها به اجرا گذاشت.

او غیر از همنوازی با گروههای موسیقی و ساز تکنواز، برنامه هایی را برای دو تنبک آماده کرد که همراه با ناصر فرهنگفر، محمد اسماعیلی، محمود فرهمند، فربد یدالهی و … به اجرا گذاشت.

این برنامه ها که کمتر به انتشار رسیدند، کم و بیش نوازندگان تنبک را متوجه خود کرد و موجب شد تنبک نوازان زیادی مستقیم یا غیر مستقیم از کتابهای بهمن رجبی بهره گیرند و با این سبک و تکنیک آشنا شوند. در این کتابها غیر از تغییراتی در خط نگارش نت برای تنبک به چشم می خورد، شیوه ساخته شدن موسیقی ریتمها و تکنیکها به شکل محسوسی متحول شده بود. بسیاری از حرکتهای تنبک که توسط نوازندگان قدیمی ابداع شده بود، توسط رجبی اصلاح و باز نویسی شد.

یکی از مهمترین خدمات رجبی در عرصه تنبک نوازی، کوشش برای مستقل کردن دو دست نوازنده بود که تنبک نواز را قادر به اجرای ریتمهای پیچیده تر می کرد. رجبی حتی به تنبک هم اکتفا نکرد و روی ضرب زورخانه هم کار کرد، که در قطعه «سواران دشت امید» ساخته حسین علیزاده مورد استفاده قرار گرفت.

audio file قسمتی از قطعه “سواران دشت امید” همنوازی بهمن رجبی با گروه چاووش با آهنگسازی حسین علیزاده را بشنوید

رجبی پس از انقلاب به خاطر لحن صریح و بی پرده اش دچار مشکلاتی شد که باعث شد سالها به انزوا کشیده شود .با اینکه در این سالها مشکلات روحی شدیدی را متحمل میشد، هرگز از مواضع خود برای اعتلای فرهنگ موسیقی دست نکشید و با آزادگی وصف ناپذیری عطای محبوبیت های عوام فریبانه و شهرتهای سود جویانه را به لقایش بخشید.

جو مسموم موسیقی رجبی را روز به روز منزوی تر می کرد و این احساس بد بینی به حدی در او رسوخ کرد که اگر در این سالها شاهد یکی از برنامه هایش (که اکثرا همراه با سخنرانی است) بوده باشید، می بینید که گاهی سوء تفاهم ها باعث رنجیدن دوستان صمیمی و خیر خواه او نیز شده.

دوستی در مورد این اخلاق رجبی میگفت: او به صاحبخانه ای میماند که همیشه مهمانهایش اسباب و اثاثیه منزلش را دزدیده اند، پس دور از ذهن نیست که آنطور بد بین شده باشد.

audio file قسمتی از قطعه “نوروز” همنوازی بهمن رجبی با گروه چاووش با آهنگسازی حسین علیزاده را بشنوید

اما چندی پیش رجبی به دعوت علیرضا جواهری (هنرمند سخت کوش و دلسوزی که مخصوصا تبحر خاصی در ایجاد پیوندها دارد!) کنسرتهایی همراه با گروهی متشکل از سازهای ایرانی به اجرا گذاشت که سرآغازی شد بر همکاری های حرفه ای رجبی با گروههای دیگر. ماه پیش هم او همراه با ارکستر ملل در نقش سولیست ظاهر شد.

بخاطر دارم که در این برنامه درکنارم دو میهمان فرانسوی حضور داشتند که با شنیدن همنوازی رجبی در این قطعه به وجد آمده بودند و با دقت نوازندگی ظریف این هنرمند را مینگریستند و شاید فلاشبکی در ذهن به «موزارت مصر» میزدند که در فرانسه غوغایی کرده بود!

به امید روزی که سوارن دشت امید باز به همسازی بپردازند…

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

اجرا و تحلیل سه اثر پیانویی در دانشگاه هنرهای زیبا

روز یکشنبه ساعت ۱۲ روز سی ام اردیبهشت ماه سال جاری دانشکده موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران میزبان آروین صداقت کیش و سینا صدقی از نویسندگان و منتقدین موسیقی اکادمیک در ایران است. در این برنامه کارن سلاجقه، مطهر حسینی و افشین مطلق فرد به ترتیب آثار پیانوییِ شروین عباسی، فرنود حقانی پور و نیما عطرکار روشن را خواهند نواخت. شایان ذکر است این برنامه با محوریت موسیقی معاصر از نگاه تکنیک آهنگسازی و ساختارهای زیبایی شناسانه معاصر به تحلیل آثار فوق خواهند پرداخت.

از روزهای گذشته…

صدای بوچلی

صدای بوچلی

بوچلی در ۱۹ آوریل قدم به صحنه موسیقی آمریکا گذاشت و روز بعد از اجرای خود در واشنگتن به کاخ سفید دعوت شد. تور داخل آمریکای او هم با موفقیتی بی سابقه همراه بود و در تمام اجراها سالن نمایش لبریز از هواداران این ستاره موسیقی کلاسیک بود.
فیلیپ گلس (I)

فیلیپ گلس (I)

فیلیپ گلس متولد ۱۹۳۷ در آمریکا است؛ خانواده او از مهاجران اوکراینی به آمریکا بودند. با وجود آنکه پدر وی صاحب یک مغازه صفحه فروشی از سبکهای مختلف بود، اما مجموعه صفحه های فیلیپ جوان اغلب شامل صفحه های فروش نرفته موسیقی مدرن مانند آثار هیندمیت (Hindemith)، بارتوک (Bartók) و شوستاکوویچ (Shostakovich) و موسیقی کلاسیک مانند کوارتتهای زهی بتهوون و تریوهایی با دو پیانو از شوبرت (Schubert) بود.
نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (V)

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (V)

اما جشنواره فجر امسال نیز از وجود حاشیه های متعدد در امان نماند، سخنان تند و گزنده نوربخش، افشاگری های دبیر بخش بین الملل سنوات گذشته این جشنواره در مورد دخالتهای نوربخش و اطرافیانشان درجشنواره های گذشته و عدم همکاری بسیاری از دست اندرکاران برگزاری جشنواره سالهای قبل – که کارنامه خوب و قابل قبولی را نیز از خود بر جای گذاشته بودند – در این دوره و جشنواره امسال که در میان آنها نام امیر عباس ستایشگر و رامین صدیقی به چشم می خورد و سپس استعفاهای متعدد هنرمندانی چون پویا سرایی، نگار خارکن، شروین مهاجر از مقام داورای جشنواره، حساسیّتهای جشنواره سی و یکم را بیش از پیش نمایان کرد.
نگاهی دیگر به موسیقی پاپ جهان

نگاهی دیگر به موسیقی پاپ جهان

موسیقی پاپ ژانری از موسیقی مردمی یا عامه پسند است که با موسیقی کلاسیک، موسیقی هنری و موسیقی فولکورتفاوت دارد. در حقیقت این واژه بیانگر مشخصه هایی چون سبک خوانندگی سرشار از احساسات، ترانه هایی عموما با مضامین عاطفی، ریتم های ضربی، ملودی های پیش پاافتاده، هارمونی های آسان و ساختاری تکراری است، به گونه ای که مردم عادی به راحتی آن را درک و ارتباط لازم را با آن برقرار می نمایند.
پدرام فریوسفی: می خواهیم با ارکسترهای غربی مقایسه شویم

پدرام فریوسفی: می خواهیم با ارکسترهای غربی مقایسه شویم

آرشه گذاری را آقای گوران با نظر شف های ارکستر انجام می دهند که بخشی با حضور ارکستر و بخشی بدون حضور آنها انجام می گیرد.
لیدی بلانت و مسیح (V)

لیدی بلانت و مسیح (V)

در نمونه ویلن مسیح نیمه پائینی دریچه در محدوده ای با تراکم کمتر در چوب واقع شده است در صورتی که کاملا در جهت عکس در نمونه لیدی بلانت نیمه پائینی دریچه ها در محدوده متراکم تری در حیطه عرضی چوب قرار گرفته است که این موضوع خود نیز به تنهایی از جهات مختلفی قابل بررسی است که ما به بخش مختصری دراین میان اشاره نمودیم.
هنر از هنر تا جامعه (II)

هنر از هنر تا جامعه (II)

در دهه شصت، بویژه در فرانسه ژان پل سارتر و همپالگی هایش، حتی این نظر را تئوریزه کردند. آنها یکی از نقشهای فرعی و معمول هنر را تبدیل به نقش اصلی و علت وجودی هنری کردند که سرانجام در جهان امروز بصورت عامل سرسام آور جلوه کرده است. بدین ترتیب از مقوله مهم هنر برای هنر تفسیرهای بسیار غلط ارائه شد که در پس آن میتوانستی بسهولت مفهومی بسیار غلط انداز به نام هنر بمثابه وسیله را ردیابی کنی.
ریچارد اشتراوس (III)

ریچارد اشتراوس (III)

استرائوس برای آنکه بدرو از سیاست باقی بماند تصمیم داشت موقعیت خود را در این پست (رئیس مرکز فرهنگ و موسیقی آلمان)حفظ کند، تصمیمی بخاطر آن بسیار سرزنش شد. زمانی که در این پست بود “المپیک هامن” (Olympische Hymne) را برای المپیک تابستانی ۱۹۳۶ نوشت و توانست با چندین سرباز آلمانی ارتباط دوستانه ای برقرار کند. در حقیقت قصد اصلی او حفاظت از جان عروسش آلیس، بود (شخصی که یهودی و تحت تعقیب گشتاپو بود) در سال ۱۹۳۵ استرائوس به دلیل آنکه از حذف برنامه اجرای اپرای دوست یهودیش استفان زویک امتناع نمود، مجبور به استعفا از “مرکز فرهنگ و موسیقی آلمان” شد. وی به زویگ نامه ای حمایت آمیز نوشت و به نازیها توهین فراوان کرد که این نامه توسط گشتاپو از بین رفت.
استفاده از تیونر برای کوک سنتور (III)

استفاده از تیونر برای کوک سنتور (III)

میزانِ هرتز (Hz) تیونر ها قابل تنظیم هستند معمولاً در محدوده ی ۴۳۵ تا ۴۴۵٫ پیشنهاد می کنم تیونر را بر روی ۴۳۵ هرتز تنظیم کنید به این دلیل که شما در ابتدای کار و تجربه کردن کوک سنتور هستید و نبود مهارت لازم می تواند منجر به پاره شدن سیمهای سنتور بشود ولی با تنظیم بر روی ۴۳۵ این احتمال کاسته می شود و درصدی از خطای شما را پوشش می دهد.(استاندارد ۴۴۰ می باشد)
زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

فصلنامه موسیقی زنگار که نخستین شماره اش در ۳۱ خردادماه ۱۳۹۵ شمسی منتشر شد، نخستین و تنها نشریه رسمی منتشر شده در استان فارس در حوزه موسیقی است. این نشریه برای تحلیل و نقد موسیقی هر سه ماه یک بار منتشر میشود و پخش سراسرى دارد. اولین شماره آن با ۱۲۰ صفحه در قطع خشتی و تیراژ ۱۰۰۰ جلدی، با قیمت ۱۵ هزارتومان از طریق کتابفروشی های معتبر موسیقی در دسترس علاقمندان قرار گرفته است.