محرابی: برای ابداع نیاز به فلسفه وجودی داریم

سجاد محرابی
سجاد محرابی
نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با سجاد محرابی، کارشناس دیزاین، نوازنده و سازنده آلات موسیقی؛ این گفتگو در برنامه رادیویی «نیستان» در شبکه فرهنگ انجام شده است. سجاد محرابی سال‌ها روی ساز نی کار کرده و برای طراحی روش انگشت‌گذاری‌های جدید، برای افزایش قابلیت‌های این ساز تلاش کرده است.

آقای محرابی اولاً در مورد این دوست دارم کوتاه صحبت کنید که اصلاً چه شد که به رشته‌ی طراحی صنعتی رفتید؟ چون اکثراً علاقه‌ی بچه‌های موسیقی به سمت تحصیل در رشته ی موسیقی است.


آن سالی که من در کنکور شرکت کردم هم موسیقی قبول شدم هم طراحی صنعتی، بعد با مشاوره استادها و دوستانم به این نتیجه رسیدم که رشته طراحی صنعتی بخوانم. علاقه‌ام هم این بود که روی سازهای ایرانی کار بکنم و بتوانم خدمتی در این زمینه به جامعه موسیقی بکنم.

چرا برخلاف سازندگان سازهای ابداعی که امروز هم خیلی در خبرها از کارهایشان می‌شنویم و این چند سال به تولید سازهای غریب و جدید روی آوردند، شما مسیر اصلاح و تکامل سازها را در پیش گرفتید؟
بله. اگر بخواهیم به طراحی یک محصول نگاه علمی داشته باشیم، این نگاه علمی و روند این طراحی را در دانش طراحی صنعتی می‌توانیم دنبال کنیم. در طراحی صنعتی ماجرای ابداع و بهینه‌سازی دو مقوله جدا از هم هستند. اگر ما ساز جدیدی ابداع کنیم باید واقعاً یک فلسفه‌ی وجودی برای آن وجود داشته باشد یک احساس نیاز برای آن باشد در جامعه موسیقی و بعد دست به ابداع بزنیم. اگر بدون هیچ پیش زمینه‌ای این کار را بکنیم، آن تولید ما صرفاً یک اتفاق مثلاً در حالت پیکرتراشی و یک شی دکوراتیو باقی خواهد ماند و در موسیقی استفاده آنچنانی نخواهد داشت. اما اگر ما نگاه بهینه‌سازی به سازهای خودمان داشته باشیم و بتوانیم یک کار علمی مفید شروع کنیم، می‌توانیم حرکتی سازنده‌ روی سازهایمان شروع کنیم و در عین حفظ اصالت و زیباشناسی بومی این سازها، امکانات جدیدی را به آن‌ها اضافه کنیم، مخصوصاً در گروه ‌نوازی و موسیقی ارکسترال از این دانش و این امکانات جدید می‌شود بهره برد. (طراحی صنعتی یک علم محاسباتی نیست که صرفا به حل مساله بیانجامد. پاسخ طراحی صنعتی به مساله ی کمبود ها در ادوات موسیقی به هیچ وجه نباید موجب آسیب به زیباشناسی آنها شود و در روند تکامل آنها بر اساس فرهنگ کهن جغرافیای زادگاه آنها خللی ایجاد کند. در این مسیر طراح موظف است پاسخ های خود را مطابق نگرش فرهنگ بومی بدست آورد.)

تا حالا چه طرح‌هایی برای نی طراحی شده و چه افرادی این طرح‌ها را پیشنهاد دادند و ساختند؟
(چون این برنامه مختص ساز نی هست ما راجع به نی فقط صحبت می‌کنیم) اولین حرکت بهینه‌سازی که ما روی ساز نی داشتیم، دکتر عمومی حدود ۴۰ سال پیش شروع کردند با استفاده از یک کلید و افزایش طول لوله‌ی صوتی در نی از پایین نوت سی را توانستند تولید کنند و با یک کلید آن را کنترل کنند، این اولین حرکت در راستای بهینه‌سازی ساز نی که ایشان انجام دادند الان خیلی مورد استقبال قرار گرفته و نوازندگان زیادی این نی را تهیه کرده‌اند به هر حال با اجازه یا بدون اجازه خودشان ساختند و می‌نوازند. (این بهینه گردانی از لحاظ علمی کاملا راه درستی را پیموده؛ نخست اینکه طبق گفته جناب دکتر عمومی، اولین بار پیشنهاد این کار را استاد بزرگ حسین دهلوی به ایشان داده اند به معنی اینکه یک آهنگساز مجرب و قائل به اصالت موسیقی قومی، لزوم این حرکت را تایید کرده و سفارش حل مساله داده است؛ در نتیجه فلسفه وجودی این طراحی توجیه علمی دارد. دوم اینکه در قدم بعدی نیز یک طراح – موسیقیدان فرآیند طراحی و تولید را به انجام رسانیده است.)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«داستان وست ساید» با همراهی نوازندگان ایرانی اجرا شد

هنرآموزان موسسه “Bridge of Art” (پل هنر) که از از ۲۴ اگوست وارد کشور اتریش و استان فورالبرگ شده بودند، با رهبری ایوو وارنیتش (رهبر و نوازنده کلارینت اتریشی و مدیر مدرسه موسیقی درنبیرن) آثاری از موسیقی کلاسیک از جمله اثر مشهور لئونارد برنشتاین به نام «داستان وست ساید» را اجرا کردند. در کنار این گروه، هنرجویان دیگری به آموزش نزد استادان کنسرواتوار دولتی فورارل برگ پرداختند.

الیاس: تکنیک های هارمونیکا قابل اجرا روی آکاردئون نیست

جنبه مهم دیگری که شاید موسیقی کلاسیک برای نوازنده‌ها خیلی جالب بوده و خیلی به آن پرداختند این بوده که نوع برخورد با قطعات کلاسیک توسط هارمونیکا می‌تواند خیلی منحصر به‌‌فرد و خاص باشد و می شود از توانایی‌های این ساز در انواع صدادهی‌ها یا افکت‌های مخصوصی که این ساز می‌تواند تولید می کند بهره برد. این تکنیک ها منجر به اجراهای متفاوتی از همان قطعات کلاسیک می شود. ما در هارمونیکا دو مکتب اصلی داریم که گرایش آنها به سمت کلاسیک بوده است. مثلا در آمریکا می‌توانیم مکتب لری ادلر و برادرش و یا جانی پوله و تامی رایل و خیلی‌ کسانی دیگر که می‌توان نام برد… آنها موزیک کلاسیک را از فیلتر‌ هارمونیکا عبور می‌دادند و اجرا می‌کردند.

از روزهای گذشته…

پروژه ساخت ویلن “کانون” (III)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (III)

این پروژه برای بار سوم به عنوان ساز حرفه ای ساخته و تولید می گردد که نمونه اول آن در سال ۲۰۰۷ (فرانسه) و نمونه دوم آن، سال ۲۰۰۸ (ایران) ساخته شده و همچنین نمونه سوم آن در سال ۲۰۱۱ آغاز گردیده است. در تمام نمونه های ساخته شده قبلی از بهترین مواد و کیفیت ساخت بهره برده ایم اما آنچه در این نمونه بدان پرداخته ایم کیفیت بسیار نزدیک به الگوی اصلی به لحاظ VARNISH و همچنین قدمت بالای چوبهای انتخاب شده برای تمام اجزای بدنه می باشد که می توان از این مجموعه به طول عمر و کهنگی بسیار بالای صفحه رو اشاره نمود.
نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (IV)

نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (IV)

جای بسی تاسف است که استاد شجریان، هنرمندی با این جایگاه در موسیقی معاصر ما در مصاحبه ای رسمی می گوید: « نوازنده که مهم نیست! مردم به خاطر من می آیند. من با هر کس کار کنم وضعیت همین است چون همه مرا می شناسند!نوازندگان من اگر از سه راه سیروس هم بیایند باز من مهم هستم و مردم مرا می بینند، مرا می شناسند و به خاطر من می آیند.»
گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (IV)

گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (IV)

این سوئیت ارکستری چندان تصویر کننده سیارات به عنوان اجرام سماوی نیست بلکه بیشتر درباره صفاتی انسانی است که به آنها بر می گردد. این اثر هولست همیشه طرفداران بسیار داشته است.
خوزه مونسراته فلیسیانو (II)

خوزه مونسراته فلیسیانو (II)

در ادامه مطلب قبل راجع به خوزه مونسراته فلیسیانو (Jose Feliciano) باید اضافه کرد که وی در مجموع توانسته است که تا کنون شش Grammy Award را نصیب خود کند، این جوایز را دو بار در سال ۱۹۶۸ و مابقی را در سالهای ۱۹۸۴، ۱۹۸۶، ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ بدست آورد.
ادیت در ویولن (II)

ادیت در ویولن (II)

تذکر-۳: هرگاه علامت قراردادی لگاتو بر روی دو یا چند نت قرار گیرد و در عین حال بر روی این نت ها علامت چپ و راست آرشه نیز گذاشته شود، بهتر است جهت آرشه کشی نت ها طبق علامت چپ و راست آرشه ها تعویض گردد. در این حالت، تعویض آرشه ها بایستی بگونه ای ظریف انجام گردد که حالت لگاتوی صدایی و یا پیوستگی صوتی میان نت ها باقی بماند.( نمونه-۱: بروخ- کنسرتو ویلن اپوس۲۶ )
“رازهای” استرادیواری (IV)

“رازهای” استرادیواری (IV)

Sacconi در یک ویلای آجری کوچک و دوطبقه در Point Lookout در انتهای Long Island در نیویورک زندگی می‌کند. این ویلا، ایوانی در طبقه اول دارد و نیز دارای یک چمنزار، چند درخت میوه و یک درخت صنوبر است که وجهه زیبایی به نمای خارجی آن بخشیده است. باغ به وسیله دیواری کوتاه احاطه شده است. Sacconi این خانه را قریب به ۳۰ سال پیش، هنگامی که این سرزمین هنوز غیرقابل زراعت و دارای تعداد محدودی ساختمان بود، بنا کرده است.
کنترباس (III)

کنترباس (III)

درامز و باس از مهمترین سازهایی هستند که پس از سولیست در موسیقی Jazz ایفای نقش می کنند. استفاده از یک ساز با صدای باس در موسیقی Jazz به سالهای ۱۸۹۰ باز می گردد، هر چند در اوایل این دوران از توبا (Tuba) یا نوع خاصی از ساکسیفون با صدای باس برای این بخش از موسیقی استفاده می شد.
«دردانۀ دریای عاشقی»

«دردانۀ دریای عاشقی»

میخواهم از عبادی بگویم. از زخمه های شفّاف وزلال این دُردانۀ دریای بیکرانِ موسیقی شریف و نجیب ایران.زخمه هایی که قطرۀ اشکی را میمانََد که می نشیند به دیدۀ عاشقان و سالکان این دیار رازآلود وغریب. از نغمه هائی که سحر است و افسون و به لای لای میماند و زمزمۀ جویبار. از مردی که سالیانی را عاشقانه زیست و زیباترین نغمه ها را ساز کرد.
هارمونیک (V)

هارمونیک (V)

امروزه نرم افزارهای موسیقی فراوان و قدرتمندی در بازار یافت میشوند که با وجود آنها میتوانیم با کمترین هزینه بهترین اجراهای موسیقی و یا پردازشهای صوتی را انجام دهیم اما این مهم و کلآ استفاده هرچه بهتر از یک تکنولوژی نیازمند این است که با علم آن هم آشنا باشیم.
آثار باقیمانده از ردیف موسیقی ایران (III)

آثار باقیمانده از ردیف موسیقی ایران (III)

درباره نت نویسی کتاب مذکور لازم به توضیح است که از ذکر علاماتی که مبین حالت است، در نت نویسی خودداری شده، گو اینکه موسیقی ردیفی ایران بدیهه سرائی است و این حالات را بنا به سلیقه نوازنده واگزار مینمایند ولی چقدر به جا بود که این حالات را همانگونه که اساتید گذشته اجرا مینمودند، در نت نویسی اضافه مینمودند، مطلب دیگر اختلافاتی که بین این ردیف و سایر آثار بازمانده ساز اساتید گذشته به چشم میخورد، مثلاً در اولین دستگاه کتاب مذکور که مشهور است آنچه ذکر شده با آواز شور که توسط آقای علینقی وزیری، حضوری از پنجه آقا حسینقلی به نت درآورده، اختلاف فاحش دارد، همچنین است اختلاف در ردیف چهارگاه، ولی در دستگاه ماهور مقدمه آواز آن کاملاً با آنچه آقای وزیری نت کرده اند منطبق است و نواها توافق دارد.