محرابی: برای ابداع نیاز به فلسفه وجودی داریم

سجاد محرابی
سجاد محرابی
نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با سجاد محرابی، کارشناس دیزاین، نوازنده و سازنده آلات موسیقی؛ این گفتگو در برنامه رادیویی «نیستان» در شبکه فرهنگ انجام شده است. سجاد محرابی سال‌ها روی ساز نی کار کرده و برای طراحی روش انگشت‌گذاری‌های جدید، برای افزایش قابلیت‌های این ساز تلاش کرده است.

آقای محرابی اولاً در مورد این دوست دارم کوتاه صحبت کنید که اصلاً چه شد که به رشته‌ی طراحی صنعتی رفتید؟ چون اکثراً علاقه‌ی بچه‌های موسیقی به سمت تحصیل در رشته ی موسیقی است.


آن سالی که من در کنکور شرکت کردم هم موسیقی قبول شدم هم طراحی صنعتی، بعد با مشاوره استادها و دوستانم به این نتیجه رسیدم که رشته طراحی صنعتی بخوانم. علاقه‌ام هم این بود که روی سازهای ایرانی کار بکنم و بتوانم خدمتی در این زمینه به جامعه موسیقی بکنم.

چرا برخلاف سازندگان سازهای ابداعی که امروز هم خیلی در خبرها از کارهایشان می‌شنویم و این چند سال به تولید سازهای غریب و جدید روی آوردند، شما مسیر اصلاح و تکامل سازها را در پیش گرفتید؟
بله. اگر بخواهیم به طراحی یک محصول نگاه علمی داشته باشیم، این نگاه علمی و روند این طراحی را در دانش طراحی صنعتی می‌توانیم دنبال کنیم. در طراحی صنعتی ماجرای ابداع و بهینه‌سازی دو مقوله جدا از هم هستند. اگر ما ساز جدیدی ابداع کنیم باید واقعاً یک فلسفه‌ی وجودی برای آن وجود داشته باشد یک احساس نیاز برای آن باشد در جامعه موسیقی و بعد دست به ابداع بزنیم. اگر بدون هیچ پیش زمینه‌ای این کار را بکنیم، آن تولید ما صرفاً یک اتفاق مثلاً در حالت پیکرتراشی و یک شی دکوراتیو باقی خواهد ماند و در موسیقی استفاده آنچنانی نخواهد داشت. اما اگر ما نگاه بهینه‌سازی به سازهای خودمان داشته باشیم و بتوانیم یک کار علمی مفید شروع کنیم، می‌توانیم حرکتی سازنده‌ روی سازهایمان شروع کنیم و در عین حفظ اصالت و زیباشناسی بومی این سازها، امکانات جدیدی را به آن‌ها اضافه کنیم، مخصوصاً در گروه ‌نوازی و موسیقی ارکسترال از این دانش و این امکانات جدید می‌شود بهره برد. (طراحی صنعتی یک علم محاسباتی نیست که صرفا به حل مساله بیانجامد. پاسخ طراحی صنعتی به مساله ی کمبود ها در ادوات موسیقی به هیچ وجه نباید موجب آسیب به زیباشناسی آنها شود و در روند تکامل آنها بر اساس فرهنگ کهن جغرافیای زادگاه آنها خللی ایجاد کند. در این مسیر طراح موظف است پاسخ های خود را مطابق نگرش فرهنگ بومی بدست آورد.)

تا حالا چه طرح‌هایی برای نی طراحی شده و چه افرادی این طرح‌ها را پیشنهاد دادند و ساختند؟
(چون این برنامه مختص ساز نی هست ما راجع به نی فقط صحبت می‌کنیم) اولین حرکت بهینه‌سازی که ما روی ساز نی داشتیم، دکتر عمومی حدود ۴۰ سال پیش شروع کردند با استفاده از یک کلید و افزایش طول لوله‌ی صوتی در نی از پایین نوت سی را توانستند تولید کنند و با یک کلید آن را کنترل کنند، این اولین حرکت در راستای بهینه‌سازی ساز نی که ایشان انجام دادند الان خیلی مورد استقبال قرار گرفته و نوازندگان زیادی این نی را تهیه کرده‌اند به هر حال با اجازه یا بدون اجازه خودشان ساختند و می‌نوازند. (این بهینه گردانی از لحاظ علمی کاملا راه درستی را پیموده؛ نخست اینکه طبق گفته جناب دکتر عمومی، اولین بار پیشنهاد این کار را استاد بزرگ حسین دهلوی به ایشان داده اند به معنی اینکه یک آهنگساز مجرب و قائل به اصالت موسیقی قومی، لزوم این حرکت را تایید کرده و سفارش حل مساله داده است؛ در نتیجه فلسفه وجودی این طراحی توجیه علمی دارد. دوم اینکه در قدم بعدی نیز یک طراح – موسیقیدان فرآیند طراحی و تولید را به انجام رسانیده است.)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی گذرا به جریان بندی های موسیقی ایران؛ به بهانه سالروز درگذشت پرویز مشکاتیان (I)

شاید تنها یک جمله باشد؛ ولی نه تنها یک جمله نیست. نهان‌های بسیاری از کنار این جمله بر خواهند گذشت:«مشکاتیان دیگر از خواب بر نخواست.» اگر دنیای مردگان تشریفاتی همچون دنیای زندگان داشته باشد، بسیاری به پیشوازش خواهند آمد. تمام رفتگان موسیقی و بسیاری از مشاهیر ادبیات به احترامش از جا بلند می‌شوند و کلاه از سر بر می‌دارند که کارهای او جزو طلایی‌ترین آثار موسیقی ایران بود. از حافظ و آقا علی اکبر خان فراهانی بگیر تا روح الله خالقی و حتی نورعلی برومند…

ریتم و ترادیسی (IX)

با این حال، حتی مفیدتر از فهرست های رویدادها، تجسم داده های MIDI به صورت پیانو-رُل مطابق شکل ۱۲ است. در این نوع ارائه، محور عمودی نشان گر شماره های نت MIDI است (مانند F2=53) و نت های متناظرِ شستی های پیانو به صورت گرافیکی بر هر دو طرف شکل نشان داده شده اند. زمان در طول محور افقی حرکت می کند، و با ضرب ها و میزان ها مشخص شده است. هنگام نمایش سازهای کوبه ای، هر سطرْ متناظر با یک ساز متفاوت (به جای یک نت متفاوت) است. برای مثال، در مشخصات کلی MIDI برای طبل، سطر متناظر با C1 طبل بزرگ با شماره ی نت MIDI برابر ۳۶ است، D1=38 طبل کوچک است و ۴۲=۱♯F و ۴۴=۱♯G و ۴۶=۱♯A انواع مختلف سِنج پایی هستند. این موارد در شکل همراه با شماره ی نت MIDI متناظرْ برچسب گذاری شده اند.

از روزهای گذشته…

نوایی: نوازندگان سازهای بادی، باید شیوه درست تنفس را بدانند

نوایی: نوازندگان سازهای بادی، باید شیوه درست تنفس را بدانند

بالاخره پس از ده سال کناره گیری از اجرای کنسرت، فیروزه نوایی نوازنده برجسته فلوت به روی صحنه آمد. فیروزه که سالهاست در اروپا زندگی می کند، با کنسرتی که شامگاه شنبه بیست و ششم بهمن ماه در تالار رودکی به اجرا گذاشت به سکوت ده ساله خود پایان داد. اهالی موسیقی ایران، فیروزه نوایی (نوازنده فلوت) و فرزانه نوایی (نوازنده هارپ) را با اجرای «رویا» ساخته حسین علیزاده به خاطر می آورند. ده سال پیش بیماری سرطان فیروزه نوایی را از خواهرش که همدم و همنواز سالیانش بود جدا کرد و او، به مدت ده سال از اجرای زنده دوری کرد. گفتگویی که در پیش دارید، پس از آخرین شب کنسرت این هنرمند، در منزل دکتر فریندخت زاهدی تهیه شده است.
زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (II)

زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (II)

برنامه ریزی طرح اساسی تمرینات روزانه با حداکثر استفاده از زمان و انجام آنچه ضروری است، فکر ایده آلی محسوب می شود. این امر به ویژه هنگامی که خود را برای یک اجرا آماده می کنید بسیار حائز اهمیت است.
about violin design – طرح و مدل (I)

about violin design – طرح و مدل (I)

در این قسمت از مباحث ساخت ویلن، به مرحله ای می رسیم که از دقت و توجه خاصی برخوردار است. این موضوع مشخصا در تمام متد های آموزشی ساخت ساز، بخشی مهم و قابل پردازش است. در طول تاریخ سازگری نظرات متفاوتی در راستای چگونگی عملکرد برای ورود به عرصه ظهور ماهیت فیزیکی ساز مطرح بوده است.
متبسم: راحت طلبی با ذات هنر مغایرت دارد

متبسم: راحت طلبی با ذات هنر مغایرت دارد

قبل از هر چیز سوال من درباره‌ی تغییر ذائقه‌ی موسیقایی شما است، به غیر از آثاری که در آن نقش نوازنده را بر عهده داشتید، خلق و خوی آهنگسازی شما در طی دهه‌ی گذشته، دستخوش تغییر شده است. این تغییر‌ها در روند ملودیک آثار شما و همچنین تنظیم قطعات و نوع ساز بندی همچنین انتخاب اشعار بسیار هویدا است، به عنوان مثال آلبوم‌های “سفر به دیگر سو”، “قیژک کولی”، “بوی نوروز”، “ماه عروس”، “به نام گل سرخ” از نظر آهنگسازی و حتی برخی اوقات نوازندگی هر کدام دنیای خاص خود را دارند.
برای پیر خندان ما

برای پیر خندان ما

حالا دیگر ظرفیت ما در برابر حوادث بیش از پیش شده است. یکی قربانی می‌کند، دیگری قربانی می‌شود. یکی سکوتش را پای محبت می‌گذارد و یکی آغوش گشاده دارد آن قدر که گویی میهمان می‌آید.
«رو به آن وسعت بی‌واژه» به روایت موسیقی

«رو به آن وسعت بی‌واژه» به روایت موسیقی

«رو به آن وسعت بی‌واژه» عنوان آلبوم تازه‌ای است از رضا والی؛ آهنگساز ایرانی مقیم آمریکا. نام آلبوم از اثری به همین نام (برای نی و ارکستر سمفونیک) گرفته شده است؛ اثری در سه بخش که با الهام یکی از سروده‌های سهراب سپهری آفریده شده است. اجرا کننده اثر، ارکستر مدرن بوستون در قالب یک سی.دی بوده است.
اپرای ایالتی وین

اپرای ایالتی وین

اپرای ایالتی وین – اشتاتزوپر- واقع در شهر وین اتریش، یکی از مهم ترین اپراهای اروپا و دنیاست و تا سال ۱۹۲۰ کاخ اپرای وین نامیده می شده است. مالر (Gustav Mahler) یکی از برجسته ترین رهبرانی است که دراپرای وین فعالیت کرده است. وی در مدت زمان تصدی مقام رهبری٬ نسل جدیدی از خوانندگان همچون Selma Kurz ,Anna Bahr-Mildenburg و Leo Slezak را تعلیم داده و طراح صحنه جدیدی را استخدام کرد که او صحنه پردازی مدرن مشابه با سبک Jugendstil را جایگزین دکوراسیون قدیمی و پر زرق و برق صحنه نمود.
وکیلی: ردیف کاظمی به معنای واقعی آوازی است

وکیلی: ردیف کاظمی به معنای واقعی آوازی است

وقتی ردیف استاد دوامی را گوش می دهیم متوجه می شویم که به دلیل اینکه ایشان ضربگیر بوده و در کنار بسیار از استادان آن دوره به همکاری پرداخته است، هم آواز خوانی خیلی ها را شنیده، هم از ساز بسیاری از استادان آن دوره استفاده و در محضرشان تلمذ کرده است، جمله بندی تحریر های ایشان بسیار شبیه به جمله بندی تحریر های تار است؛ تکیه های ساز کسی مثل میرزاحسینقلی، شکستن ریتم ها، بالا و پایین کردن سرعت تحریر ها همه قرابت زیادی با ساز تار دارد.
چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (IV)

چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (IV)

صدا در دامان موسیقی در مقابل تناقضات و اضداد بی شماری واقع می گردد. در موسیقی کلاسیک غرب (موسیقی برآمده از کلیسا) تناقض، درگیر عناصری شده که به این نوع از موسیقی اهمیتی فراتر از صوت داده است. اما در موسیقی دستگاهی ایران، جایگاه صدا و گرفتاری آن در درون تناقضاتی قرار گرفته که ناشی از سیستم مُدال و همچنین نشانه هایی وابسته به آیین ها، مراسم و مقولاتی است که ارجاعی بی واسطه به حساب می آیند و در چهارچوب موسیقی به عنوان منشأ باروری واقع شده اند.
کوارتت متزو به روی صحنه می رود

کوارتت متزو به روی صحنه می رود

کنسرت کوارتت متزو در تاریخ ۱۱ شهریور ماه در آمفی تئاتر آموزشگاه موسیقی نوای شهر آشوب برگزار می شود. این کنسرت سومین کنسرت این گروه می باشد که با حمایت آموزشگاه موسیقی نوای شهرآشوب در دو بخش به اجرا در می آید.