محرابی: کمبودها موجب انزوای نی شده است

سجاد محرابی
سجاد محرابی
دلیل استقبالی هم که از این طرح شده این است که در این طرح انگشت‌گذاری نی هیچ تغییری نمی‌کند فقط یک سامانه به انتهای آن اضافه می‌شود که کارآیی بسیار زیادی دارد که الان این کارآیی‌ها را برایتان می‌گویم. مهمترین کارآیی که این کلید توانسته به توانایی‌های ساز نی یا نوازنده آن اضافه کند این است که با کمک این نوت سی که تولید می‌شود، حلقه‌ی مفقوده اتصال صدای بم به صدای زیر در نی ساخته می‌شود و این وصل صدای بم و زیر بدون کوچکترین زحمتی برای نوازنده ممکن می‌شود و اجرای پاساژهایی که گستره‌ی صوتی بالای یک اکتاو و حتی دو اکتاو دارند را برای نوازنده ممکن می‌کند و این خیلی به توانایی‌های نی اضافه کرده حتی همین یک کلید و یک نت که اضافه شده. (الگوی کهن نی دارای سیزده کوک است که همگی کوک ها در تولید صدای مستقل درجه ی هفتم گام طبیعی راست ناتوان هستند و نوازنده ی با مهارت بناچار این صدا را تلویحا به کمک باز کردن لب در دستان لا یا بستن لب از دستان دو در صدای بم و زیر بدست می آورد. آشکار است که صدای تولید شده از کیفیت و وضوح لازم برخوردار نیست و بیشتر برای اجرای نت های زینت و اشاره های آنی بکار می آید.

به همین دلیل در گروه نوازی سعی می شود که خط نی طوری تنظیم شود که نوازنده از اجرای جملاتی که این نت در آنها نقش مهمی دارد یا معاف باشد یا اینکه با انتقال در هنگام بالا در محدوده ی صدای غیث بنوازد. نتیجه ی امر بصورت اتفاقی گاه به زیبایی قطعه منجر می شود اما در اکثر موارد در اجرای طبیعی گروه تاثیر منفی خواهد گذاشت. روشن است که این کمبود موجب انزوای نی به عنوان تنها ساز بادی ارکستر سازهای ملی ایرانی خواهد بود و رفع آن تاثیر مستقیم در پویایی نقش نی در گروهنوازی دارد.)

جناب محرابی در مورد طرح‌های دیگر صحبت کنیم، چه طرح‌های دیگری پیشنهاد شده و مورد توجه قرار گرفته؟
من در حدود سال ۱۳۸۱ به فکر این افتادم که با استفاده و الهام از الگوی جناب دکتر حسین عمومی یک نی کروماتیک طراحی کنم البته با این تفاوت که در آن انگشت‌گذاری کهن نی تغییر می‌کند و کاملاً با یک انگشت‌گذاری جدید مواجه هستیم. این الگو می‌تواند که گام کروماتیک را اجرا کند به علاوه اینکه آن نوت سی و امکان وصل صدای بم به اوج را دارد و تقریباً مطابق با دستان‌هایی که روی دسته‌ی تار داریم تمام آن دستان‌ها را در نی خواهیم داشت.

الگویی که طراحی کردم «شیوان» نام دارد؛ در این الگو در واقع طراحی یک انگشت‌گذاری (نواختن انگشت گذاری های جدید نیازمند گذراندن متد مربوطه است. در این متد پله پله از تغییرات انگشتگذاری پرده برداری می شود.) صورت می‌گیرد نه طراحی یک ساز جدید، یک انگشت‌گذاری جدید برای ساز نی.

پنج الگو پیشنهادی برای ساز نی


آقای محرابی مثل اینکه آقای رسول صادقی هم طرحی برای نی پیشنهاد داده بودند لطفاً در مورد این طرح هم صحبت کنید؟

نمونه ساز ساخته شده، در واقع بهینه شده‌ی دست آقای رسول صادقی دوست صنعت‌گر خوبم، که ایشان در این زمینه یک راه دیگر را رفتند اینکه ایشان به کمک سه کلید که بالاتر از دست بالا در نی قرار می‌گیرد این گستره‌ی صوتی را به یک اکتاو افزایش دادند یعنی اگر ما دست بسته‌ی نی را نوت دو فرض کنیم با استفاده از سامانه ی سه کلیدی که ایشان ساخته اند تا اکتاو همین دو در صدای بم خواهیم داشت.

این الگو هم این خاصیت را دارد که به خاطر اینکه انگشت‌گذاری جدیدی در آن نیست و همان انگشت‌گذاری قدیمی نی هست هیچ مشکلی برای نوازندگانی که با نی کهن عادت کرده اند و دستشان ثابت شده و تکنیک‌های ایشان شکل گرفته ایجاد نمی‌کند چه بسا اینکه بسیار دست آن‌ها را بازتر می‌گذارد برای اینکه تکنیک‌های جدید و امکان اجرای پاساژهای جدید پیچیده تر در صدای بم و وصل آن به صدای زیر در اختیار داشته باشند.

و اما الگوی بعدی الگوی دوستم جناب آقای محمد شجاعی هست ایشان هم یک الگوی کروماتیک طراحی کردند. الگوی کروماتیک ایشان انگشت‌گذاریش کاملاً با انگشت‌گذاری الگوی من مطابق هست و ده دستان دارد یعنی ده نیم پرده کروماتیک که تفاوتش با الگوی بنده این است که در طول لوله‌ی صوتی نی کهن این کار را کرده اند. یعنی در الگوی بنده دست پایین یک پرده پایین می‌رود و به تبع طول لوله صوتی مانند الگوی دکتر عمومی افزایش پیدا می کند که نوت سی را بتواند کنترل کند ولی در الگوی ایشان طول لوله صوتی ثابت مانده و دست بالاست که یک پرده بالا می‌رود که بتواند بالاتر از نوت لا، نوت سی را تولید بکند. یک نمونه هم از صدای نی ایشان می‌شنویم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آثاری از دوره رمانتیک با اجرای ارکستر آرکو به روی صحنه رفت

اجرای ارکستر آرکو با مدیریت اجرایی نیما جوان، شب گذشته با استقبال علاقه‌مندان به موسیقی کلاسیک مواجه شد و تقریبا تمام صندلی‌های تالار وحدت پراز تماشاگر بود. ارکستر زهی آرکو به رهبری ابراهیم لطفی، شب گذشته جمعه ۲۴ آبان ۱۳۹۸ در تالار وحدت به صحنه رفت. کنسرت مایستر این اجرا علی جعفری پویان بود و بردیا کیارس هم در این اجرا حضوری افتخاری داشت.

گزارشی از نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا»

نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا» روز چهارشنبه بیست و دوم آبان در پردیس باغ ملی دانشگاه هنر تهران برگزار شد. در این نشست با حضور پوریا رمضانیان (دبیر جشنواره)، محمد هادی مجیدی (دبیر اجرایی جشنواره)، محمدرضا آزاده فر (معاون پژوهشی دانشگاه)، محمدرضا تفضلی (مشاور هنری جشنواره)، سیاوش مهرآیین (سرپرست تیم طراحی گرافیک) و پردیس نیک بخش (روابط عمومی جشنواره) برگزار شد.

از روزهای گذشته…

فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران روز شنبه نهم اسفند ماه سال جاری در فرهنگسرای نیاوران برگزار می شود. علاقه مندان به شرکت در این جشنواره که با حمایت فرهنگسرای نیاوران و انجمن موسیقی برگزار می گردد می توانند آثار خود را تا ۷ اسفند ماه به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هفتم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هفتم)

این کودکان استعداد شاعرانه شان را هرگز از دست نخواهند داد و معلمان دبستانشان برای من تعریف می‌کنند که آنها برای نقاشی‌های کوچولوشان‌ هایکو های کوچکی می‌نویسند: به این گونه من یک استنباطی به شما می‌دهم که در کنار تدریس ویولن ما چه کارهایی با این کودکان انجام می‌دهیم، برای اینکه این کودکان را شکوفا کنیم در ادامه مایل هستم که کمی ‌درباره چگونگی تمرین‌های ویولون را به اطلاعتان برسانم.
آلبوم موسیقی «رازِ آوازِ هَزار» منتشر شد

آلبوم موسیقی «رازِ آوازِ هَزار» منتشر شد

آلبوم موسیقی «رازِ آوازِ هَزار» اولین آلبوم گروه موسیقی «هَزار آوا» در ونکوور است. این گروه در سال ۲۰۱۶ توسط امیر اسلامی (آهنگساز و نوازنده نی) در ونکوور پایه گذاری شد. محور اصلی این گروه، طراحی آوازهای سه صدائی برای ۳ خواننده خانم (آتوسا نزاکتی، بنفشه فرهمند و پگاه شرکت) است. این آلبوم در ونکوور ضبط و تولید شده و کلیه عوامل آلبوم در ونکوور کانادا زندگی میکنند.
نگاهی به اپرای مولوی (XXII)

نگاهی به اپرای مولوی (XXII)

پس از این صحنه شاهد تغییر متر ارکستر از دو ضربی ساده به شش ضربی ترکیبی هستیم و همینجاست که گروه همخوانان باز در ماهور می خوانند: «هله ای عشق برافشان گهر خویش بر اختر» هنوز کل ارکستر تغییر گام نداده و در بخش بادی برنجی القائات ریتمیک در پرده هایی خارج از گام است و آهنگساز با این ترفند وجود اضطراب و تردید را به سرعت خاموش نمی کند تا آنجا که کنترپوان زهی ها این اشعار را همراهی می کند: «که همه اختر و ماهند و تو خورشید جمالی …»
زبان متمایز شهناز

زبان متمایز شهناز

شیوه ی نواختن جلیل شهناز در قالبِ مفاهیمِ سبک شناسی می گنجد، چراکه در آرایش درونیِ تیپ های ملودیک اش نوعی تلمیح را بکار می برد. منظور از تلمیح همان ایجاد تاثیر دو سویه ای است که به دو شکل در روندِ احساسیِ مخاطب مؤثر واقع می گردد. همانا که حافظ شیراز در غزلیات اش چنین است. مخاطبِ نوایِ تارِ شهناز، از این رو که در کشفِ تلمیحِ موردِ نظر دخالت دارد، احساس سرخوشی می کند. زیرا مخاطب از بیانِ غایبِ لحظه و بیانِ حاضر که ممکن است در لحظه جا عوض کند، لذت می برد و از این رو لذتِ تمام نشده به تاخیر افتاده و نوعی لذتِ دیگر که در همان تلمیح شکل می گیرد جایگزین می شود، بدین صورت که معانی و نشانه های بیانی از هم عبور می کنند و در نهایت به هم پیوند می خورند؛ این همان گیجیِ ناشی از سرمست شدن است که وقتی مخاطب دچارش می گردد، عالمی دیگر می یابد و به خلسه می رود.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (XIII)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (XIII)

مهم‌ترین نکته در مصداق‌دادن به عبارت تصحیح برای این کتاب اینکه من از جملات خود این ردیف برای همه تصحیحش استفاده کرده‌ام. همان‌طور که می‌دانیم، خیلی از جملات در خیلی از گوشه‌ها تکرار می‌شود ولی مهدیقلی هدایت جمله‌ای را که در دو سه گوشۀ مختلف تکرار شده به دو سه صورت مختلف نوشته است. مثلاً در یک جا با سه‌لاچنگ نوشته و در جای دیگر با دولاچنگ؛ در جایی نت‌ها را به هم متصل کرده و در جای دیگر همان‌ها را از هم جدا کرده است. من فکر می‌کنم چون انسان خیلی دقیقی بوده اشتباه نکرده است، بلکه به قطعیتی نرسیده است که به کدام صورت یک جمله را بنویسد و وقتی می‌دیده یک جمله دارد تکرار می‌شود آن‌را به‌صورت جدیدی می‌نوشته و مطمئن نبوده که کدام است، ولی هر دو صورت را نوشته است.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (II)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (II)

پدر و مادر الگار، خانه ی زمان تولد وی را که “فیرس” (The Firs) نامیده می شد، اجاره کرده بودند. پدر الگار که ویلیام نام داشت، تجارتی به سامان و تثبیت شده در زمینه ی موسیقی داشت. از این رو تنها می توانست آخر هفته ها را همراه الگار در کلبه ی کوچکشان بگذراند. به نظر می رسد که زندگی در آن کلبه و در شهر برادهیت، انتخاب مادر الگار بوده است که با ذوق و قریحه ی هنری ای که در نهاد خود داشته است، می خواسته که فرزندانش در محیطی طبیعی و در شرایط روستا به زندگی خود ادامه دهند.
روش سوزوکی (قسمت سی هشتم)

روش سوزوکی (قسمت سی هشتم)

هیچ میل و خواسته‌ای نداشتم، خودم را موظف می‌دیدم که صبح‌ها ساعت پنج بیدار بشوم، چون کارگران هم به همین گونه کار را شروع می‌کردند این یک صدای درونی بود، صدای وجدان، صدای خدا که در کلمات تولستوی جا گرفته بود و من سعی می‌کردم آنها را در عمل محقق کنم. احتمالاً حسی در من در حال تحقق و اجرا بود، در هر حال من خیلی خوشبخت بودم به همین دلیل هم توانستم از سفر به کیشیما (Chishima) لذت ببرم.
دو نوازی پژمان حدادی و حمید خبازی در مادرید

دو نوازی پژمان حدادی و حمید خبازی در مادرید

پژمان حدادی تنبک نواز برجسته و حمید خبازی نوازنده نوگرای تار برای اولین بار در کنار هم کنسرتی را در مادرید پایتخت اسپانیا برگزار کردند. این کنسرت در کانون فرهنگی پرسپولیس Centro Persepolis که انجمنی مستقل و فعال در زمینه معرفی فرهنگ و هنر ایران است، برگزار شد. اساس این کنسرت بداهه نوازی بود و همین امر بر جذابیت آن و کیفیت آفرینش هنری نوازندگان می افزود و ظرفیت موسیقی سنتی ایران در زمینه بداهه را آشکار می ساخت.
معرفی یک اپلیکیشن میکروتونال تحت سیستم عامل اندروید (I)

معرفی یک اپلیکیشن میکروتونال تحت سیستم عامل اندروید (I)

زمانی که صحبت از موسیقی میکروتونال به میان می آید ممکن است علاقه مند شویم تا دراین فضای صوتی جدید و گامهای مختلف آن تجربه شنیداری داشته و خودمان ملودی بسازیم. در این نوشتار قصد داریم به سراغ اپلیکیشن ۱۶۳ کیلوبایتی “Microtonal eXplorer” رفته و با امکانات آن آشنا شویم. با این اپلیکیشن می توان وارد دنیای موسیقی میکروتونال شد و از آن لذت برد.