یادداشتی درباره «سرزمین مادری»

یادداشتی که پیش رو دارید نوشته ای از جمال ظهوریان آهنگساز و نوازنده گیتار است درباره کتاب «سرزمین مادری» نوشته پیمان شیرالی که به تازگی به بازار آمده است:
آهنگسازی و تنظیم مقوله ای است که به صورت دقیق و حرفه ای، هرکسی از پسِ آن بر نمی آید. هرچند که در آشفته بازارِ بدون ناظر و رواج موسیقی الکترونیک و فضای مجازی، بسیاری از افراد، مدعی آهنگسازی و تنظیم هستند -که اینجا قصد صحبت در این مورد را ندارم- اما اخیرا شش جلد کتاب از “پیمان شیرالی” به چاپ رسیده است که نوید حضور یک آهنگساز و تنظیم کننده ی جوان و در عین حال متبحر و کوشا را میدهد که موسیقی این روزها بسیار به اینچنین افرادی نیازمند است.

من اینجا بیشتر به کتابهای ایشان که آهنگسازی و تنظیم برای گیتار کلاسیک است می پردازم (هرچند که ایشان آهنگسازی کامل برای تمام سازها هستند و آهنگ های بسیار زیبایی در موسیقی دستگاهی و ارکستر کلاسیک از ایشان شنیده ام).

در بررسی کتابها به خوبی دیده می شود که تنظیم آهنگهای اصیل ایرانی برای گیتار کلاسیک و هارمونی آنها با وسواسِ زیادی صورت گرفته تا کسانی که با موسیقی اصیل ایرانی آشنایی ندارند را به خود جذب کند و نت ها به نوعی تامپره شده اند که برای نوازندگان گیتار کلاسیکِ دیگر کشورها نیز جذاب و زیبا باشد تا با این روش بتوان موسیقی دستگاهی ایران را برای گیتارست های کلاسیک در هر نقطه از جهان قابل اجرا درآورد. آهنگهایی مانند: خزان عشق، پری کجایی، ای ایران، پیش درآمد اصفهان و مرغ سحر نمونه هایی از موسیقی دستگاهی و آهنگهایی مانند آیریلیق، ساری گلین و کوچلره نیز نمونه هایی از موسیقی های محلی ایران هستند که در این کتابها به خوبی تنظیم و انگشت گذاری شده اند.

آهنگسازی یا تنظیم برای گیتار کلاسیک، دارای قواعد و چهار چوب خاص خود است. این ساز که به ارکستر مینیاتوری معروف است از تکنیکها و صدادهی خاص خود برخوردار است که آن را به یک ساز تکنوازِ کامل تبدیل میکند. مباحث هارمونی، ارتباط ها و حل ها روی این ساز، کاملا قابل دسترسی هستند.

تکنیکها و رنگ های صدایی متنوع، آشنایی آهنگساز یا تنظیم کننده با هارمونیک های فرعی در تارهای مرتعش، صداگیری خوب از فلاژوله ها و پیتزیکاتوها، استکاتوها و ویبراتوها، حرکت خوب باس و حل خوب آنها، پاساژهای به موقع در اوکتاوهایی به جا و انتخاب پوزسیون درست برای شنیدن ملودی در تنظیم ها، همگی از امکانات این ساز هستند که جناب پیمان شیرالی به خوبی از آنها استفاده کرده اند. البته نباید نقش نوازندگی بسیار خوبِ ایشان در استفاده ی بجا از امکانات ساز را نادیده گرفت؛ چرا که برای یک تنظیم خوب و یا ساخت یک آهنگ تکنیکال اما دلنشین، باید با نوازندگی گیتار کلاسیک آشنایی کامل داشت. آنچه من در کتابهای ایشان دیدم ترکیبی است از تکنیکهای بجا برای تولید صدایی جذاب در جمله بندی هایی درست از ملودی.

این کتابها در شش جلد چاپ شده اند که میتوانم هر جلد را در چند جمله خلاصه کنم:
– جلد اول با نام “جاده ی ابریشم” دارای ۴۰ قطعه در سطوح مختلف نوازندگی میباشد و آهنگسازانی از شرقِ دور تا غرب را شامل میشود. (نام این کتاب نیز به همین موضوع اشاره دارد). از موسیقی دستگاهی تا آذری و ارمنی گرفته تا موسیقیِ فیلم و همچنین چند آهنگ از خودِ مولف نیز در این جلد دیده می شود.

– جلد دوم با نام “باران” شامل ۵۰ قطعه از آهنگ های معروف در سطح جهان است که برای گیتار کلاسیک تنظیم شده اند.
– جلد سوم با نام “باران! یعنی تو بر میگردی؟!” شامل ۳۵ اثر از آثار خود مولف و تنظیم هایی از موتسارت تا پیاتزولا می باشد.
– جلد چهارم با نام “باغچه بان” شامل ۴۰ قطعه است که بیشتر آنها آذری و ارمنی هستند و همچنین تنظیم ۵ قطعه از آلبوم رنگین کمانِ مرحوم جاویدان “ثمین باغچه بان” برای گیتار کلاسیک در آن گنجانده شده.
– جلد پنجم با نام “سرزمین مادری” شامل ۷۰ قطعه از ساخته های خود جناب شیرالی برای گیتار کلاسیک است.
– جلد ششم با نام “فراموشی” شامل ۲۰ آهنگِ منتخب از یان تیرسن است که برای دوئت گیتار تنظیم شده است.
امیدوار هستم این مجموعه بتواند حفره و کمبودی را که در جامعه ی نوازندگان گیتار کلاسیک ایران وجود دارد برطرف کند و نوازندگان – در تمام سطوح – بتوانند از این قطعات در رپرتوار اجرای خود استفاده کنند.
تا زمانی که ما به هنرمندان، نوازندگان، آهنگسازان و دیگر هنرمندان خود بها ندهیم چطور انتظار آن را داریم که در دنیای هنر خارج از ایران مطرح باشیم؟! داشتن هنرمندانی مانند پیمان شیرالی در ایران مایه ی مباهات است و به راستی که آهنگسازی و تنظیم و انتشار شش جلد کتاب با بیش از ۲۵۰ قطعه برای گیتار کلاسیک توسط ایشان جای تقدیر و تشکر دارد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آموزش گیتار به کودکان (VII)

۶- بچه‌ها را به فروشگاه‌های موسیقی ببرید. یک فروشگاه ساز گیتار می‌تواند از زیباترین و هیجان‌انگیزترین مکان‌های تفریحی برای فرزندتان باشد. (البته صرفاً برای تفریح داخل مغازه نروید!)‌ می‌توانید برای خرید حتی یک برچسب جدید موسیقی، خرید سیم‌گیتار و دفترنت به فروشگاه‌ بروید.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

از روزهای گذشته…

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

نکته‌ی دیگر اینکه ردیف به رغم انجماد در دهه‌های اخیر و تبدیل شدن از یک کارگان مدل به یک کارگان ثابت، کماکان به عنوان تنها مجموعه‌ی منسجمی که بخش اعظمی از محتوای مدال موسیقی کلاسیک ایران را در خود جای داده، کارکرد آموزشی نیز یافته است و در مسیر آموزش آن مطلوب است هنرجویان، به طور عینی منطق فرمال آن را درک کنند. منطقی که به زعم نگارنده و به اعتبار مواجهه‌ی ‌متعدد با این مسأله در کلاس‌های مختلف موسیقی، در ردیف‌های سازی دستگاه مهمی چون شور شفاف نیست و در خصوص آن، ساختار منسجمی در ذهن هنرجویان شکل نمی‌گیرد. نوشته‌ی حاضر سعی بر حل این مسأله دارد.
گفتگوی هارمونیک یکساله شد

گفتگوی هارمونیک یکساله شد

سال گذشته ۱۶ فروردین ماه بود که “گفتگوی هارمونیک” را راه اندازی کردیم و در کنار سایر وبلاگ ها و سایت های فارسی زبان در حد و توان خود سعی به گسترش آگاهی علاقمندان به موسیقی در این زمینه نمودیم. کار خود را با یک وبلاگ ساده شروع کردیم و با زبانی ساده وارد محفل گرم دوستداران موسیقی روی اینترنت شدیم.
منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

بدنبال تهیه مطلب “آخرین پرچمدار” با منوچهر صهبایی موسیقیدان معاصر مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید.
The Pros and Cons of HitchHiking

The Pros and Cons of HitchHiking

یک توضیح: اصطلاح HitchHiking، معادل فارسی یک کلمه ای ندارد و هرچند اصطلاح اروپایی آن autostop، در اثر تبدیل و تحول در چند سال اخیر به “اتو زدن” تبدیل شده، اما باز هم با معنای واقعی این اصطلاح فاصله دارد.
about violin design – طرح و مدل (II)

about violin design – طرح و مدل (II)

آنچه تا کنون مطرح شد در باب کیفیت و چگونگی ایجاد ساختار یک محصول بود. اما نکته جالب از آنجا آغاز می شود که بخواهیم این سلسله به هم پیوسته را در کنار یکدیگر سامان دهیم تا در نهایت به طرحی قابل استفاده برای خلق مدلی به جهت ساخت در قالب اولیه ویلن منجر شود. در توازی با این اصول لازم، تاریخ نیز ما را همراهی می کند تا که از تنوع اختراعات و اکتشافات علمی وهمچنین تغییراتی که در ساختمان آلات موسیقی رخ داده است مطلع باشیم.
بوطیقای ریتم (VIII)

بوطیقای ریتم (VIII)

از سوی دیگر او به‌ویژه در این قطعه (و البته در جاهای دیگر نیز) روندی را پیش می‌گیرد که باعث می‌شود بر هم خوردن رفتار تناوبی قطعه به چشم شنوندگان نیاید؛ زمانی که در واحدهای کوچک‌تر تناوب نادیده گرفته می‌شود، واحدهای بزرگ‌تری از تجمیع این واحدهای کوچک‌تر خلق می‌شود و با تکرار، تناوب را در مقیاس بزرگ‌تری برپا نگاه می‌دارد.
Tears in Heaven

Tears in Heaven

اریک کلپتون (Eric Clapton) در سال ۱۹۴۵ در انگلیس متولد شده و مسئولیت بزرگ کردن او را مادر بزرگش بعهده می گیرد. او که از کودکی به موسیقی سبک Blues علاقه بسیاری داشته است، از سن ۱۵ سالگی شروع به نواختن گیتار میکند.
ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

در این نمونه موجود با در نظر گرفتن وضعیت فعلی آن بدون هیچ دگرگونی، آنگونه تلقی می شود که بر اساس نام های موثق در حاشیه طرح مزبور و همچنین سایر عناوین دیگر تحت عنوان مجموعه های معتبر، مشخصات و اطلاعات کاربردی دقیق و حقیقت آن منطبق برواقعیت می باشد.
انیمال

انیمال

در اوایل دهه ۱۹۶۰ یکی از محبوبترین و با اهمیت ترین گروههای R’nB انگلستان یعنی Animals توسط Eric Burdon شکل گرفت. طبق نظر مجله Rolling Stone این گروه دومین گروه تاثیر گذار موسیقی R’nB انگلستان است. اعضای این گروه در اوایل دهه ۱۹۶۰ در شهر New Castle تحت عنوان Kansas City Five گرد هم آمدند.
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (X)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (X)

سازندگان ویلن در مورد طراحی دریچه های صوتی ff و باس بار و سازندگان گیتار در رابطه با طراحی خرک و مقاوم سازی کلافها کمی آزادی عمل دارند. کوک کردن صفحات ویلن بسیار متداول است که در ادامه مطالبی در مورد آن خواهیم داشت. خطوط نودال موجود در ۵ صفحه رو با تمام جزئیات مورد بررسی قرار گرفت که شما می توانید نتایج آن را در جدول ۴-۱ و تصویر ۱۸-۱ ملاحظه کنید. از این تصاویر در می یابیم که در تمام صفحات خطوط نودال مربوط به رزونانس دوم و پنجم همدیگر را در جاهای مشخص قطع می کنند که وجود دریچه های صوتی ff و باس بار جای این نقاط مشابه را تغییر نمی دهد. در مورد ۵ صفحه زیر هم بدین صورت می باشد.