رحمتی: دچار فقر منابع مکتوب پژوهشی در زمینه سازهای ایرانی هستیم

امیرحسین رحمتی
امیرحسین رحمتی
امیرحسین رحمتی متولد سال ۱۳۶۳ در شهر شهریار است. او خواننده ای توانا و سازنده ای کاربلد در ساخت تار است. رحمتی از دو سال پیش تحصیل و تحقیق در رشته اتنوموزیکولوژی را آغاز کرده و مقالات او در جشنواره های پنجم و ششم نوشتارها و سایت های موسیقی، برگزیده شده است. با او گفتگویی خواهیم داشت درباره فعالیت هایش.

از خودتان بگویید و چگونگی آشنایی تان با دنیای موسیقی.

آشنایی من با موسیقی ایرانی به صورت عمومی، در ابتدای دهه ی هفتاد و با شنیدن آلبوم هایی که در همان ایام و در حوزه ی موسیقی کلاسیک ایرانی تولید می شد، اتفاق افتاد اما نهایتا در ابتدای دهه ی هشتاد به صورت تخصصی آموزش موسیقی ایرانی را با یادگیری ردیف آوازی نزد استاد جواد جواهری آغاز نمودم. در ادامه از تجربیات صداسازی آقای حمیدرضا نوربخش نیز بهره مند شدم، سپس اجراهای مختلف اعم از کنسرت، اجرا در انجمن های ادبی و همکاری با رادیو را تجربه کردم و به هنگام آشنایی با استاد رضا ژاله ساخت سازهای ایرانی از جمله تار، سه تار و قیچک را با راهنمایی و حمایت های ایشان آغاز کردم. در سال ۹۴ و بعد از شرکت در کنکور کارشناسی ارشد موسیقی، در رشته ی اتنوموزیکولوژی پذیرفته شده و وارد دانشکده ی موسیقی دانشگاه هنر تهران شدم. هم اکنون دروس تئوری این مقطع را به پایان برده و در حال تالیف پروژه ی پایان نامه بوده و نیز هم زمان مشغول ساخت سازهای ایرانی هستم.

چگونه با رشته اتنوموزیکولوژی آشنا شدید؟
آشنایی من با رشته ی اتنوموزیکولوژی به صورت رسمی، سبقه ای بیش از ورود رسمی آن به ایران دارد؛ به دلیل علاقه ی شخصی ام به تاریخ موسیقی و ادبیات ایران و تحلیل و بررسی شرایط حاکم بر نظام فرهنگی_موسیقایی ایران عهد ناصری تا به امروز، از سال ها پیش، با کتاب ها و مقالات موسیقی و افراد آشنا به تاریخ موسیقی و ادبیات آشنایی داشتم.

این علاقه مندی نهایتا با ورود رشته ی اتنوموزیکولوژی به سیستم آکادمیک دانشگاهی ایران، شکل رسمی تری به خود گرفت. مطالعات من برای کسب آگاهی صرف در سال های پیش، با ورود رسمی این رشته به سیستم دانشگاهی، امروز شکل پژوهشی و تحقیقی به خود گرفته و در دو سال گذشته بستر انجام فعالیت های تحقیقی در حوزه ی اتنوموزیکولوژی را برایم فراهم نموده است.

امروز در زمینه سازسازی چه فعالیتی دارید؟
این روزها، ساخت ساز به همراه پژوهش های مرتبط در حوزه ی اتنوموزیکولوژی، بیشترین زمان مرا به خود اختصاص داده است. همواره در طول سال های اخیر، ساخت ساز را به صورت تحقیقی و در قالب آزمون و خطا در جهت رسیدن به یک صنعت و صدای مطلوب پیگیری نموده ام. علی الخصوص ساز تار را که به زعم بسیاری از اهالی فن، دارای پیچیدگی های بسیار زیادی، حتی نسبت به ساز ویولون است.

بیشترین زمان را در بخش فعالیت های سازسازی ام به مطالعه و بررسی تارهای بجامانده از استادان قدیم صرف می کنم. بخشی از این تلاش، صرف مطالعه و آزمون و خطا در جهت جایگزین نمودن چوب های دیگری بجای چوب توت برای ساخت سازهای ایرانی است. متاسفانه منابع و مقالات خاصی در زمینه ی ساخت علمی سازهای ایرانی وجود ندارد؛ منابعی که بتواند سازندگان ساز را در ساخت ساز، بر اثر مطالعه ی دقیق، به یک اجماع نسبی در اصول اصلی برساند. فعالیت ها و مطالعات جدی و جدید دیگری در بخش ساخت قیچک باس نیز انجام داده ام که به زودی ساخت یکی از آنها به اتمام خواهد رسید. زمزمه های جدی و نارضایتی نوازندگان این ساز از عدم وجود سازندگان توانمند در این مورد خاص، باعث شد تا تصمیم جدی برای ساخت آن بگیرم. امیدوارم تلاش هایم در این زمینه به نتیجه ی مدنظر من و نوازندگان این ساز برسد. نه تنها من، بلکه همه ی سازندگان سازهای ایرانی، در مسیر سازسازی نیازمند کسب جدیدترین و بروزترین معلومات و تجربیات علمی هستند؛ من نیز در ابتدای این مسیر پر فراز و نشیب بوده و در حال برنامه ریزی برای گذراندن دوره هایی در جهت به روز شدن و رسیدن به مرز دانش در حوزه ی سازسازی هستم. مقاله ی مفصلی نیز حدود دو سال پیش پیرامون ساخت تار نوشته ام که امیدوارم به زودی به سرانجام رسیده و در جهت استفاده ی علاقه مندان این رشته ی پر رمز و راز هنری منتشر شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (I)

تاریخ نگاری در مقوله ی هنر، در فرهنگ ایرانی و فارسی بیشتر به شعر و ادبیات اختصاص یافته و تنها در این بخش است که بررسی های تاریخی مفصل، معتبر و متنوع موجود است. بررسی های تاریخی در هنرهای دیگر، از جمله موسیقی، کم یاب اند و آنچه که هست (چنان که در این نوشته بررسی خواهد شد) چندان معتبر و مفصل نیستند.

لیر یا چنگ ارجان (IV)

موسیقی شناسان آلمانی و اتریشی “Curt Sachs” و “Erich von Hornbostel” سیستم رده بندی سازها را در ۱۹۱۴ ارائه دادند. خط کلی این رده بندی برمبنای بررسی اولین صفت مشترک سازها یعنی ویژگی فیزیکی ارتعاش ساز بنا شده است. بر این اساس سازها به پنج دسته تقسیم می شوند:

از روزهای گذشته…

یک هارمونی متفاوت

یک هارمونی متفاوت

دو نفر از دوستان بصورت مجزا درخواست موسیقی و نت یکی از کارهای بسیار زیبای گروه بیتلز را کرده بودند، که در اینجا ضمن آوردن اینکار، نگاهی هم به هارمونی نسبتا” پیچیده این قطعه موسیقی زیبا می اندازیم. نت این قطعه را می توانید در قسمت pdf & music داشته باشید.
کنسرتو ویولن بتهوون

کنسرتو ویولن بتهوون

ضربات کوتاه تیمپانی آغازگر موسیقی ایست که گرچه در زمان حیات مصنف خود بیش از یک بار اجرا نشد و تا سالها بعد از آفرینشش فراموش گشت، امروزه جزو زیباترین شاهکارهای ویولن به شمار می آید.
درباره “پرنده های شهر من” (II)

درباره “پرنده های شهر من” (II)

حمیدرضا نوازنده ای توانمند است که در رفتاری خالصانه و بدون ادعا سعی بر ارائه تنها ذهنیات موسیقائی خود دارد. موسیقی برای او زندگی است و هر لحظه اش با موسیقی است و این عاملی است که به او کمک میکند تا موسیقی ای ارائه دهد که با درونیاتش به طور منسجمی تنیده شده است.
دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (III)

دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (III)

تاثیر این ذهنیت را در یکی از موثرترین لحظات عملش در تحلیل «کنسرتینو برای سنتور و ارکستر» «حسین دهلوی» می‌بینیم، همانجا که نویسنده فرم کلی این کنسرتوی کوچک را مشابه یک نوبت یا مجلس دستگاهی، مرکب از پیش‌درآمد-آواز-چهارمضراب-آواز-تصنیف-رنگ می‌بیند و بر آن اساس تحلیل می‌کند (ص۴۶)؛ امری که با توجه به مکتب موسیقایی آهنگساز قدری دور از ذهن به نظر می‌رسد. افزون بر آن به‌کارگیری نمونه‌هایی از تئوری فواصل موسیقی ایرانی -که در یک سده‌ی اخیر دست‌کم دو بار دستخوش تغییرات بنیادی شده- برای تحلیل آهنگسازانی که نه از نظر سبکی به آن نوع نگاه وابسته‌اند و نه در دوره‌ی ساخت این آثارشان نظریه‌های مورد بحث هنوز وجود داشته است (مانند برگزیدن کتاب «کتاب مبانی نظری و ساختاری موسیقی ایران» که یک کتاب تئوری جدید است برای تحلیل «همایون» «لمر») (۶).
بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
گزارشی از سخنرانی مژگان چاهیان در فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران

گزارشی از سخنرانی مژگان چاهیان در فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران

سمینار پژوهشی “مطالعه‌ی تأویلی فعالیت‌های موسیقی معاصر در ایران” ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ از ساعت ۱۲ تا ۱۴:۳۰ در موزه هنرهای معاصر تهران – سینما تک در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران برگزار شد. نوشته ای که پیش رو دارید گزارشی است از سخنرانی مژگان چاهیان تحت عنوان «تأثیر نغمات موسیقی قدیم بر آهنگسازی معاصر» در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران.
Chansons یا ترانه های فرانسوی

Chansons یا ترانه های فرانسوی

تقریبا همه علاقمندان موسیقی در ایران با آثار چند خواننده، گروه یا نوازنده انگلیسی زبان آشنا هستند حتا اگر خواننده آن غیر انگلیسی زبان (لاتین، ایتالیایی یا اسپانیایی) باشد.
صمد پور: براى بعضى اتفاقات، پشت دست خایانم!

صمد پور: براى بعضى اتفاقات، پشت دست خایانم!

مى توانم بگویم که یادم نیست چطور! موسیقى درونى ترین لایه ى حس و وجود من بود و شخصى ترین انتخاب. هرچند نمى دانم که با این حس عمیق چه کرده ام و چقدر موفق بوده ام. در خانه اى بزرگ شدم که انواع و اقسام سازها در آن بود به لطف برادرهاى بزرگ تر! ولى بازى کردن با سازها از بچگى عادت شد و بعدتر جنگ مقدارى رشته ى پیوندم با موسیقى را براى چند سالى گسست تا دوباره از ١۴ سالگى با تار آموختن را شروع کردم و بالاخره راضى شدم در ١٧ سالگى به کلاس آقاى ظریف بروم.
وان موریسون، نوری در تاریکی (III)

وان موریسون، نوری در تاریکی (III)

وان موریسون برای مدت سه سال هیچ آلبومی عرضه نکرد. بعد از یک دهه کار مداوم و بی وقفه، در مصاحبه ای گفت: “احتیاج دارم به طور کامل از موسیقی فاصله بگیرم و برای ماهها بدان گوش نیز نسپارم.” آلبوم “دوره تحول” را در سال ۱۹۷۷، به طور مشترک به همراه دکتر جان به پایان برد. این آلبوم نقدهای ملایمی در بر داشت و آغازی بود به دوره پر کار و پرثمر در ساخت موسیقی. یک سال بعد، موریسون آلبوم “طول موج” (Wavelength) را عرضه کرد که در مقایسه با دیگر آلبومهای وی فروش بسیار پر سرعتی داشت.
موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (II)

موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (II)

شما میتوانید به تعداد زیادی از ملودیها فکر کنید که تصور آن با تصویر مارتا، غیر ممکن باشد اما به همین نسبت هم میتوانید ملودیها یا قطعاتی را پیدا کنید که کاملا مناسب باشند … چگونه آنها را پیدا کردیم؟ به این ترتیب که از خودمان پرسیدیم، چگونه میتوانیم رابطه احساسی ایجاد کنیم؟ چگونه مردم را جذب کنیم؟ چه کنیم که بر جذابیت ماجرا بیافزاییم؟