رحمتی: دچار فقر منابع مکتوب پژوهشی در زمینه سازهای ایرانی هستیم

امیرحسین رحمتی
امیرحسین رحمتی
امیرحسین رحمتی متولد سال ۱۳۶۳ در شهر شهریار است. او خواننده ای توانا و سازنده ای کاربلد در ساخت تار است. رحمتی از دو سال پیش تحصیل و تحقیق در رشته اتنوموزیکولوژی را آغاز کرده و مقالات او در جشنواره های پنجم و ششم نوشتارها و سایت های موسیقی، برگزیده شده است. با او گفتگویی خواهیم داشت درباره فعالیت هایش.

از خودتان بگویید و چگونگی آشنایی تان با دنیای موسیقی.

آشنایی من با موسیقی ایرانی به صورت عمومی، در ابتدای دهه ی هفتاد و با شنیدن آلبوم هایی که در همان ایام و در حوزه ی موسیقی کلاسیک ایرانی تولید می شد، اتفاق افتاد اما نهایتا در ابتدای دهه ی هشتاد به صورت تخصصی آموزش موسیقی ایرانی را با یادگیری ردیف آوازی نزد استاد جواد جواهری آغاز نمودم. در ادامه از تجربیات صداسازی آقای حمیدرضا نوربخش نیز بهره مند شدم، سپس اجراهای مختلف اعم از کنسرت، اجرا در انجمن های ادبی و همکاری با رادیو را تجربه کردم و به هنگام آشنایی با استاد رضا ژاله ساخت سازهای ایرانی از جمله تار، سه تار و قیچک را با راهنمایی و حمایت های ایشان آغاز کردم. در سال ۹۴ و بعد از شرکت در کنکور کارشناسی ارشد موسیقی، در رشته ی اتنوموزیکولوژی پذیرفته شده و وارد دانشکده ی موسیقی دانشگاه هنر تهران شدم. هم اکنون دروس تئوری این مقطع را به پایان برده و در حال تالیف پروژه ی پایان نامه بوده و نیز هم زمان مشغول ساخت سازهای ایرانی هستم.

چگونه با رشته اتنوموزیکولوژی آشنا شدید؟
آشنایی من با رشته ی اتنوموزیکولوژی به صورت رسمی، سبقه ای بیش از ورود رسمی آن به ایران دارد؛ به دلیل علاقه ی شخصی ام به تاریخ موسیقی و ادبیات ایران و تحلیل و بررسی شرایط حاکم بر نظام فرهنگی_موسیقایی ایران عهد ناصری تا به امروز، از سال ها پیش، با کتاب ها و مقالات موسیقی و افراد آشنا به تاریخ موسیقی و ادبیات آشنایی داشتم.

این علاقه مندی نهایتا با ورود رشته ی اتنوموزیکولوژی به سیستم آکادمیک دانشگاهی ایران، شکل رسمی تری به خود گرفت. مطالعات من برای کسب آگاهی صرف در سال های پیش، با ورود رسمی این رشته به سیستم دانشگاهی، امروز شکل پژوهشی و تحقیقی به خود گرفته و در دو سال گذشته بستر انجام فعالیت های تحقیقی در حوزه ی اتنوموزیکولوژی را برایم فراهم نموده است.

امروز در زمینه سازسازی چه فعالیتی دارید؟
این روزها، ساخت ساز به همراه پژوهش های مرتبط در حوزه ی اتنوموزیکولوژی، بیشترین زمان مرا به خود اختصاص داده است. همواره در طول سال های اخیر، ساخت ساز را به صورت تحقیقی و در قالب آزمون و خطا در جهت رسیدن به یک صنعت و صدای مطلوب پیگیری نموده ام. علی الخصوص ساز تار را که به زعم بسیاری از اهالی فن، دارای پیچیدگی های بسیار زیادی، حتی نسبت به ساز ویولون است.

بیشترین زمان را در بخش فعالیت های سازسازی ام به مطالعه و بررسی تارهای بجامانده از استادان قدیم صرف می کنم. بخشی از این تلاش، صرف مطالعه و آزمون و خطا در جهت جایگزین نمودن چوب های دیگری بجای چوب توت برای ساخت سازهای ایرانی است. متاسفانه منابع و مقالات خاصی در زمینه ی ساخت علمی سازهای ایرانی وجود ندارد؛ منابعی که بتواند سازندگان ساز را در ساخت ساز، بر اثر مطالعه ی دقیق، به یک اجماع نسبی در اصول اصلی برساند. فعالیت ها و مطالعات جدی و جدید دیگری در بخش ساخت قیچک باس نیز انجام داده ام که به زودی ساخت یکی از آنها به اتمام خواهد رسید. زمزمه های جدی و نارضایتی نوازندگان این ساز از عدم وجود سازندگان توانمند در این مورد خاص، باعث شد تا تصمیم جدی برای ساخت آن بگیرم. امیدوارم تلاش هایم در این زمینه به نتیجه ی مدنظر من و نوازندگان این ساز برسد. نه تنها من، بلکه همه ی سازندگان سازهای ایرانی، در مسیر سازسازی نیازمند کسب جدیدترین و بروزترین معلومات و تجربیات علمی هستند؛ من نیز در ابتدای این مسیر پر فراز و نشیب بوده و در حال برنامه ریزی برای گذراندن دوره هایی در جهت به روز شدن و رسیدن به مرز دانش در حوزه ی سازسازی هستم. مقاله ی مفصلی نیز حدود دو سال پیش پیرامون ساخت تار نوشته ام که امیدوارم به زودی به سرانجام رسیده و در جهت استفاده ی علاقه مندان این رشته ی پر رمز و راز هنری منتشر شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (II)

رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (II)

گروه “تیکیز” شش آهنگ نیومن را در سالهای ۱۹۶۷ و ۶۹ اجرا نمودند. دراین دوره بود که نیومن رابطه بلند مدت و حرفه ای خود را با لنی وارونکر (Lenny Waronker) آغاز نمود. وارونکر مسئول بستن قراداد برای گروههای مختلف با شرکت ضبط آتمن بود و در عوض او نیومن، لئون راسل و وان دیک پارکز (Van Dyke Parks) را برای اجرا و ضبط در این گروهها معرفی کرد. در اواخر ۱۹۶۶ وارونکر به عنوان برنامه ریز شرکت ضبط A&R توسط وارنر بروس (Warner Bros) انتخاب شد.
مجید کیانی و «طبیعت در هنر موسیقی» (I)

مجید کیانی و «طبیعت در هنر موسیقی» (I)

خبر گزاری ایسنا ٬ خبر کنسرت پژوهشی “طبیعت در هنر موسیقی” که به سرپرستی “مجید کیانی” در تاریخ جمعه ۱۶ شهریور۱۳۸۶ – در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد را اعلام کرد. مجید کیانی در این برنامه نظراتی ارائه داد مبنی بر اینکه عالم بالا یعنی ماه و ستارگان بر فواصل و ریتم موسیقی دستگاهی ایران تاثیر گذاربوده است٬ ۱۲ مقام در ارتباط با ۱۲ برج فلکی می باشند٬ بنا به اعتقاد حکما ساختار گام های طبیعی در ارتباط با فواصل بین ستاره ها می باشد و … این مطالب گویای اعتقاد ایشان به موسیقی افلاکی است.
موسیقی پست مدرن (II)

موسیقی پست مدرن (II)

پیشرفت موسیقی عوامانه،‌ فشار دیگری بر موسیقی وارد آورد به‌نحوی‌که به مسیر دیگری از پست مدرنیته منتج می‌شد، برای مثال قابلیت جذب تعداد قابل ملاحظه‌ای از شنوندگان به سوی آثار. از دیدگاه موسیقیدان مدرنیست چنین ارتباطی غیر ضروری به نظر می‌رسید، چرا که مردم ذاتا به سمت و سوی موسیقی جدی گرایش داشتند، جایی که ایده‌ها در قالب موسیقایی نه از نوع عوامانه –آن گونه که در عصر ویکتوریایی به عنوان فرمی کم اهمیت‌تر نسبت به ژانر‌هایی با نفوذ بیشتر مشهود بود- فرصت ظهور می‌یافتند.
نگاهی به کارنامه شهرام ناظری

نگاهی به کارنامه شهرام ناظری

در سال گذشته مطلبی در مورد حافظ ناظری فرزند شهرام ناظری در این سایت نوشته شد که به خاطر نوع فعالیت فرزند، گاهی بحث هایی هم در مورد فعالیت پدر به میان می آمد. قصد دارم در چند روز آینده قسمت پایانی از مطلبی که در مورد حافظ ناظری مدتها پیش نوشته شده را به انتشار بگذارم ولی پیش از آن برای به حاشیه نرفتن مطلب لازم است به صورت جدا گانه به تاریخچه فعالیت هنری شهرام ناظری خواننده پر آوازه ایرانی بپردازم.
زیبایی‌شناسی ناعادلانه‌ی مردم نروژ بر دوشِ ادوارد گریگ (II)

زیبایی‌شناسی ناعادلانه‌ی مردم نروژ بر دوشِ ادوارد گریگ (II)

موریس راول این بی‌عدالتیِ موجود در نادیده‌گرفتنِ (یا به‌گفته‌ی راول «کشتن با سکوت») تأثیر شگفت‌انگیز گریگ بر آهنگسازان پس از او مانند «دبوسی»، «سیریل اسکات» (۱) و استراوینسکی را حس می‌کرد. دلیوس (۲) ماجرایی که در پایان قرن نوزدهم صورت گرفته بود را بدین‌شکل تعریف کرده بود: «او با راول و چند آهنگساز دیگر فرانسوی با هم بودند و صحبت به ریشه‌های موسیقی مدرن فرانسه کشیده می‌شود و همان بیانیه‌های تکراری باز هم مطرح شد؛ این موسیقی در آثار کوپرن (۳) و رامو (۴) ریشه دارد.» در این زمان دلیوس نتوانست این حرف را به زبان نیاورد که: «هی آقایان، موسیقی مدرن فرانسه تنها عبارت است از موسیقی گریگ به‌اضافه‌ی پرلود پرده‌ی سوم تریستان!» که روال هم در جواب می‌گوید: «حقیقت دارد؛ ما همیشه نسبت‌به گریگ ناعادلانه قضاوت کرده‌ایم.»
اگر موسیقی نبود چه دنیایی داشتیم؟

اگر موسیقی نبود چه دنیایی داشتیم؟

نوشته ای که پیش رو دارید، کوششی است برای یافتن گوهر معنوی موسیقی؛ گوهری که بدون شناخت آن، ارزش موسیقی و هنر در عصر ما مورد بی اعتنایی قرار گرفته است. در این نوشتار محسن قانع بصیری، به راز جاودانگی آثار درخشان موسیقی، توانایی موسیقی در گشایش منظری منشور وار به واژه ها و گذر موسیقی از مرز کلمات با قدرت فرا زبانی خود می پردازد و در آخر بیانگر ناتوانی تن در همراهی با آن سروش افسونگر است. این مقاله شرحی است بر چرایی مبارزات و پایمردی های بزرگان موسیقی در سراسر جهان برای دفاع از گوهر متعال موسیقی. (سردبیر)
مشخصه های موسیقی پاپ

مشخصه های موسیقی پاپ

اگر به موسیقی پاپ به معنی آن دسته از موسیقی ای که در یکصد سال اخیر مورد توجه مخاطبین عام قرار گرفته است بنگریم خواهیم دید که با چه سادگی نسبی می توان این سبک موسیقی را تحلیل کرد و یا هارمونی قطعات این سبک موسیقی را درآورد و یا برای آنها هارمونی مورد نیاز را تهیه کرد.
گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

بعد از ظهر چهارشنبه ۱۱ بهمن ماه، سومین جلسه‌ی «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» در ساختمان فاطمی خانه‌ی موسیقی برگزار شد. درس جلسه‌ی سوم ادامه‌ی درس جلسه‌ی پیش از آن (تکنیک‌های عمومی نقد) بود و بیشتر بر ارائه‌ی مثال‌هایی از میان نقدهای نوشته شده‌ تکیه داشت که تکنیک‌های مربوط به آنها در جلسه‌ی دوم معرفی شده، اما نمونه‌ای از آنها ارائه نشده بود.
فهرست آثار منتخب ویولن

فهرست آثار منتخب ویولن

ویولن سازی است با رپرتواری بسیار گسترده. قدمت ساخت، رسیدن به سطح کمال از حیث سازگری، جهانی بودن، گستره صوتی وسیع، قابلیت و توانمندی ذاتی در اجرای موسیقی و نقش بی مانند در همنوازی و… از مولفه هایی هستند که از گذشته تا امروز، باعث گشته اند تا آثار بی شماری توسط آهنگسازان هر دوره برای این ساز تصنیف گردد و ویولن را دارای رپرتواری بی نظیر گرداند. از این رو، آشنایی با تمامی آثار تصنیف گشته برای این ساز کاری است بس دشوار و زمان گیر وهدف از نگارش این مقاله نیز، معرفی کلیه آثار تصنیف گشته برای این ساز نیست.
چرا صدای پیانو ها با هم فرق دارند؟

چرا صدای پیانو ها با هم فرق دارند؟

اگر ساز شما پیانو باشد بدون شک همواره این سئوال برای شما مطرح بوده که چرا صدای برخی از پیانوهای حرفه ای ها زیبا تر از صدای ساز شما است. بخصوص اگر هزینه زیادی هم صرف خرید ساز کرده باشید این موضوع برای شما اهمیت بیشتری خواهد داشت.