مخالف خوانی (II)

علینقی وزیری
علینقی وزیری
تابستان سال ۱۳۸۶، با تلفن دکتر سیف الله وحیدنیا به دیداری فراخوانده شدم. برادر زاده وحید دستگردی، تنها یک نشانی داد و گفت شما را جای بدی نمی برم. حق با دکتر وحیدنیاست. بسیاری از شخصیت های بی مانند زمان حاضر را تا آنجا که فرصتمان اجازه می داده است با لطف او و با هم دیدار کرده ایم. ساعت ۵ عصر زنگ خانه بزرگی در زعفرانیه را به صدا در می آورم. خودم را معرفی می کنم و در باز می شود. دکتر سیف الله وحیدنیا بر پلکان آن سوی حیاط پر گل و پر درخت ایستاده است. چاق سلامتی که می کنیم می گوید: “اینجا خانه نسیم اردکانی است” می گویم: “بله ولی ایشان از شاگردان وحید است، من گمان می کردم که ایشان درگذشته باشند” حیرتا و شگفتا.

نسیم اردکانی، دکتر علی صدارت نامدار وزارت دادگستری و متولد سال ۱۲۸۵ خورشیدی و الان باید ۱۰۴ سال سن داشته باشند. از آخرین کسانی است که در “گلزار معانی” احمد گلچین معانی دستخط و اشعاری از او نیز منتشر شده است. در کنار بزرگانی چون بهار و علامه قزوینی و سعید نفیسی و علی اکبر دهخدا مهدیقلی خان هدایت و عبدالعظیم خان قریب و میرزا مهدی آشتیانی و وحید و دهها نام شریف دیگر.

به اتفاق همسر و دختر خانم دکتر صدارت به اتاق دکتر صدارت راهنمایی شدیم. دکتر صدارت نحیف و کهنسال بر تخت خوابیده بود و بوی بزرگان تاریخ این سرزمین را می داد. با دیدن ما دستش را تکان داد. من و دکتر وحیدنیا را به حضور پذیرفت. من اما جهانی پرسش بودم و نگران از اینکه مبادا سوالات ما باعث رنجش خاطر دکتر صدارت شود. همسر مهربان ایشان به من توضیح داد که ایشان خیلی خوب متوجه می شوند فقط آهسته آهسته حرف می زنند. دکتر وحیدنیا، سر شوخی را باز کرد و گفت با اتفاق این جوان آمده ایم یادی از جوانی کنیم. دکتر به یکی دو بار با لکنت و آهسته و پیوسته و بریده بریده گفت: “بفرمایید. بوی وحید می دهید. بفرمایید” دکتر وحیدنیا گفت بلند بپرسید. آن روز دو ساعت گفتگو کردیم و بعد از نیم ساعت همسر دکتر صدارت. تشریف آوردند و رو به ما گفتند که صدارت، جان تازه گرفتند با آمدن شما. اواخر گفتگو من چند پرسش خارج از بحث پرسیدم. حالا دکتر به بالشتی بزرگ بر تخت تکیه داده و من به چشمهای جهان دیده نسیم اردکانی خیره ام. لبخند می زند نسیم اردکانی. پرسیدم:

“دکتر جان، کلنل وزیری چه ذاتی داشت؟ چه جور آدمی بود؟ یادتان هست؟ مرحوم وحید تایید می کرد ایشان را؟”

دکتر علی صدارت آرام و شمرده شمرده چنین گفت:

“اوایل کار ایشان، … خب همه می دانستیم اروپا تحصیل کرده است و تحصیل در اروپا حتما بر ایشان تاثیر نابجا کرده. از فرهنگ و ادب ایران فاصله گرفته… حتی در انجمن حکیم نظامی هم بارها در مورد وزیری جنجال شد… عارف قزوینی که به شدت بر ضد ایشان بود. بنده بارها در خیابان نادری می دیدم ایشان را و همین طور جوانان و نوجوانان را که در یک خط صاف آهسته و منظم و مرتب مثل مورچه به مدرسه وزیری رفت و آمد می کردند… ایشان نظامی بودند. ما البته بعدها تعریف زیادی از مرحوم جلال الممالک و درویش خان از ایشان شنیدم … و تقریبا دلگرم شدیم به ایشان. به هر حال ایشان … شاگرد میرزا عبدالله بودند. عضو انجمن اخوت بودند. آدم خوبی هم بودند.”
رحم الله معشر الماضین …
***
بیش از صد جوان و آماده دانستن و مشتاق، در مدرسه کلنل گرد هم آمده اند و در واقع تمام آنها نیز خود را در برابر فیلی چون کلنل وزیری مورچه ای بیش نمی بینند. به تحلیل ها و تجلیل های این شاگردان کوشا که دقت می کنیم. ابهت و شکوه کلنل وزیری برایمان روشنتر می شود. همین ابهت هاست که مخالف خوانی ها را آغاز می کند.

تا این لحظه پای هیچ زنی به مدرسه کلنل باز نشده است. هیچ زنی. اما در پستوها، جامعه نسوان ایران هم بیکار نیست.
“صیت شهرت کلنل وزیری همه عاشقان را در بر گرفته است”…

منبع
علینقی وزیری (از فصل پنجم، مخالف خوانی ص ۲۲۵ – ۲۲۹)، مجموعه کتابهای پژوهشی چراغداران فکر و فرهنگ ایران نوشته محمدحسینی باغسنگانی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (IV)

ارتباط ملودیکی بین دو صدا هر چه قدر هم آرام نواخته شود همزمانی با یکدیگر پیدا می کنند و می توانند هارمونی به وجود آورند. هنگامی که سه صدا مانند دو-می-سل به صورت پیوسته و به دنیال هم خوانده شوند تصور یک آکورد را در ذهن به وجود می آورند و تمرین خوبی برای درک آکورد می باشد. فواصل هارمونیک (چهارم و پنجم) نیز در حین خواندن آکورد آن ها، شناسایی و توجه می شود. فواصل سوم و ششم را نیز در خواندن آکوردهایشان می توان درک کرد. فواصل دوم و هفتم دارای ماهیت پیوندی هستند که توسط فواصل هارمونیک قدرت و شدت می گیرند.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

از روزهای گذشته…

اکول در سنتور نوازی (I)

اکول در سنتور نوازی (I)

در این مقاله سعی شده تا با توجه به تحول شیوه های سنتور نوازی و تمایل نوازندگان به استفاده از تکنیک های متنوع تر بر روی این ساز و میل به مانور، انعطاف و سرعت بیشتر، علاوه بر آسیب شناسی شیوه های نامناسبی که می تواند مانعی در این راه باشد و منجر به تبعات فنی، جسمی و… نامناسب و ناخواسته بر روی نوازنده شود، شیوه آزموده و مناسبی پیشنهاد گردد.
گفتگو با آرش محافظ (I)

گفتگو با آرش محافظ (I)

عجملر عنوان پروژه‌ای شنیداری بود که پس از چند سال پژوهش و انتشار مقالات متعدد، با گردآوری و تنظیم آرش محافظ در سال ۹۰ ضبط و در سال ۹۲ توسط موسسه ماهور منتشر شد. این پروژه گزیده‌ای از آثار آهنگسازان ایرانی و معاصرین‌شان در دربار عثمانی مقارن با عصر صفوی را شامل می‌شد که مجموعه‌ی کامل آن امسال در قالب یک کتاب حاوی نغمه‌نگاری ۷۰ قطعه‌ی موسیقی منتشر شد. پرونده‌ی حاضر با در نظر گرفتن این نکته که دست‌یابی به منبعی ناشناخته از تاریخ موسیقی ایران توسط یک ایرانی و به پشتوانه‌ی چندسال کار پژوهشی، و نهایتاً عملی کردن تجربه‌ی اجرایی آن و به گوش جامعه‌ی موسیقی رساندن رخدادی کم‌سابقه و بااهمیت است، به ابعاد مختلف این موضوع می‌پردازد.
مستر کلاس گیتار لیلی افشار

مستر کلاس گیتار لیلی افشار

مستر کلاس گیتار دکتر لیلی افشار در روز های ۲۵ و ۲۶ شهریور در آموزشگاه موسیقی پارت برگزار می شود. شرکت کنندگان در دو گروه فعال (نوازندگانی که قطعه اجرا می کنند) و غیر فعال (علاقمندانی که در کلاس حضور دارند و بیننده هستند) می توانند حضور یابند. همه افراد میتوانند در طی دو روز از تمامی ساعات کلاس استفاده نمایند. افراد فعال میبایست از اثر مورد اجرا سه نسخه تهیه نمایند و بهمراه خود داشته باشند.
موسیقی و کپی رایت – قسمت اول

موسیقی و کپی رایت – قسمت اول

موسیقی وکپی رایت در ایران شاید یکی از مباحثی باشد که نه تنها قانونگذاران توجه کافی را به آن مبذول ننموده اند بلکه خود یکی از بانیان نقض حقوق آثار هنرمندان بشمار میرود. شاید جالب باشد بدانید یک قطعه موسیقی برای پخش در رسانه های عمومی اعم از رادیو و تلویزیون و اماکن عمومی مانند رستوران ها و هتل ها و یا حتی آسانسورها هر یک قانون مربوط به خود را دارا میباشد و تمام این قوانین در جهت حفظ حقوق مادی و معنوی صاحب اثر میباشد.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (V)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (V)

برشمردن این ویژگی‌ها نباید موجب شود خواننده تصور کند که شناخت دستگاه‌های موسیقی ایرانی حاوی پرداخت ژرف یا ارائه‌ی راه حل برای چنین موضوعاتی است، امری که خواه نا خواه با اهداف این مجموعه در تضاد قرار می‌گرفت، بلکه بیشتر آن را به مثابه اشاراتی می‌یابیم که قرار است توجه مخاطب علاقه‌مند را به لحظه‌ای درنگ برانگیزد و شاید راه گفتگویی را نیز با دیگر همکاران باز کند.
رسول صادقی: نی برنجی امکانات خوبی دارد

رسول صادقی: نی برنجی امکانات خوبی دارد

سری تلق پلاستیکی صدای نرم ولی کم حجمی را تولید می کند و کوک نی را کمتر از ربع پرده پایین می آورد، اکثر نوازنده ها مجبورند از سری تلقی استفاده کنند، سری برنجی، صدای نسبتا تیز و پر حجمی تولید می کند یعنی شفافیت و حجم صدا را همزمان دارد، جدای از این، تنوع سری ها؛ خود جنس سری در نی باعث اختلاف کوک است مثلا شما یک نی را با سری برنجی و تلق با هم مقایسه کنید، نزدیک به ربع پرده اختلاف کوک دارند و برنجی زیرتر صدا می دهد، در کنار همین مسئله نکته جالب دیگری هم هست که عمق کام نوازنده نی، به نوعی جزئی از طول ساز محسوب می شود و اختلاف کوک دمش نوازنده ها در یک نی ثابت، گاهی اوقات به بیشتر از نیم پرده هم می رسد!
راپسودی آبی – قسمت اول

راپسودی آبی – قسمت اول

Rhapsody in Blue قطعه ای است که در سال ۱۹۲۴ توسط جورج گرشوین (George Gershwin) برای تک نوازی پیانو و ارکستر جز نوشته شده و در آن از ترکیب عناصر موسیقی کلاسیک با مفاهیم برگرفته از موسیقی جز به وضوح قابل مشاهده است.
والی: من روی چندصدایی های پنهان موسیقی ایرانی کار می کنم

والی: من روی چندصدایی های پنهان موسیقی ایرانی کار می کنم

ما دانشی که داریم را از محققان اروپایی گرفته ایم و آنها موسیقی ایرانی را از عینک اروپایی دیده اند، به همین خاطر است که باید در تمام پیش فرض های علمی مان تجدید نظر کنیم. همین بوده که سالها فکر می کردیم که موسیقی ایرانی باید با هارمونی و کنترپوان غربی چندصدایی شود. ما هم زمانی فکر می کردیم که باید روی موسیقی ایرانی عمودی آکورد بگذاریم، در صورتی که آکورد معنی نمی دهد در موسیقی ایرانی!
ارکستر ملل باز با ایده های نو

ارکستر ملل باز با ایده های نو

چند روزیست که دوباره زمزمه هایی از فعالیت مجدد ارکستر خستگی ناپذیر ملل شنیده میشود؛ با رهبر این ارکستر قراری گذاشتم و در مورد اینکه، ارکستری که با چند ده میلیون ضرر مالی فعالیتش متوقف شد و با سنگ اندازی های بی نظیری مقابله کرد چگونه باز سر برآورده، صحبت کردم.
هماهنگی در موسیقی ایران (II)

هماهنگی در موسیقی ایران (II)

از کارهای او یکی ترجمه کتاب «هارمنی» بود که آنهم به کمک مزین الدوله انجام شد و شامل جزوه ای بود که توسط او به شاگردان مدرسه موزیک تدریس می شد و بچاپ هم نرسید. این کتاب در حقیقت یک نوع هم آهنگی ساده برای پیانو بود و بسبک چهارصدایی نوشته نمیشد بلکه آنهم شامل دست راست و دست چپ پیانو بود و به هرحال برای اولین بار تدریس این فن در مدرسه موزیک شروع شد. سالار معزز مارشهای نظامی و سرودهائی هم برای مدارس میساخت که آنها را نیز بهمان سبک «هارمونیزه» میکرد که با پبانو نواخته میشد و برای ارکستر نظامی هم مینوشت که در دسته های موزیک نواخته میشد.