سخنرانی روح الله خالقی درباره وضعیت رادیو تهران (I)

در سال ۱۳۳۳، شورایی از موسیقیدانان مشهور آن زمان از جمله: ابوالحسن صبا، موسی معروفی، سید حسین‌ طـاهرزاده‌، روح اللّه خالقی، جواد معروفی، مشیر‌همایون‌ شهردار‌ و… تشکیل شد تا با نظارت مسئولین ذی‌ربط، تغییراتی کیفی در موسیقی رادیو ایجاد کنند، هرچند حیات این شورا‌ بسیار کوتاه مدت بود. اسـناد و مدارک این‌ شورای‌ مهم در مـجله گـنجینه اسـناد، سال اول، شماره اول (پاییز ۱۳۷۰) به قلم سید علیرضا میر علی نقی‌ به همراه‌ چند‌ شرح و تحلیل، منتشر شده است و نوشته ای که پیش رو دارید نیز بخشی از این اسناد می باشد که از روی سخنرانی روح الله خالقی (بـه نمایندگی از طرف آن‌ شورا‌) در ۹ صبح جمعه ۲۵ فـروردین ۱۳۳۴، در‌ رادیو تهران پیدا سازی شده است:

سالها بود که علاقه‌مندان هنرهای ملی انتظار داشتند کار موسیقی رادیو بـه دسـت‌ کـسانی‌ سپرده شود که به رموز فن آشنا باشند و بتوانند موسیقی رادیو را به‌ طرز‌ شـایسته‌ای‌ اداره نـمایند. خـوشبختانه این موضوع از چندی قبل مورد توجه قرار گرفت و اداره کل انتشارات‌ از‌ چند تن استادان مـوسیقی دعـوت کرد که نظر خود را ابراز دارند‌. اولین‌ مطلبی‌ که به نظر می‌رسید ایـن بـود کـه شخاصی که مأمور این کار می‌شوند ثابت باشند‌ و مدتی‌ نسبتا‌ طولانی سرپرستی این کـار را بـه عهده آنها گذارده شود تا بتوانند‌ اقدامات‌ اساسی به عمل آورند. به هـمین مـنظور طـرح تصویب نامه‌ای را پیشنهاد کردند که پس از‌ چند‌ جلسه تبادل‌نظر در تاریخ ۲۸ اسفندماه از تصویب نهائی هیئت وزیران گـذشت‌.

بـه‌ موجب این تصویب‌نامه کمیسیونی به نام شورای‌ عالی‌ موسیقی‌ تشکیل شده اسـت کـه در قـسمت موسیقی‌ رادیو‌ با اختیار تام و مستقلا انجام وظیفه خواهد کرد و هفت تن از کسانی که‌ در‌ ایـن هـنر سـوابق طولانی دارند به‌ عضویت شورا‌ انتخاب‌ شده‌ و با ابلاغ مقام نخست وزیـری از‌ ۱۵‌ فـروردین در اداره کل انتشارات شروع به کار کرده‌اند.

شک نیست که‌ چون‌ گذشته چنین تشکیلاتی وجود نداشت، وضـع‌ مـوسیقی آشفته شده بود‌ و اصلاح‌ اساسی انحرافات گذشته، فرصت و مطالعه‌ و بودجه‌ و اعتبار کـافی مـی‌خواهد و نباید شنوندگان محترم انتظار داشته باشند کـه یـک مـرتبه وضع‌ دگرگون‌ گردد و کاملا اصلاح شود، ولی طـبیعی‌ است‌ اعضای شورای که‌ اکنون‌ چنین مأموریتی یافته‌اند، تمام‌ کوشش‌ خود را به کـار خـواهند برد که وضع مطلوب‌تری دیـد آیـد و به تـدریج کـه‌ مـوجبات‌ فراهم گردد شالوده محکمی پی‌ریزی شـود‌.

بـه‌ همین مناسبت‌ در‌ این‌ چند روزه شروع به‌ اقداماتی مقدماتی هم نموده‌اند که شـاید تـا اندازه‌ای آثار آن مشهود شده باشد.

نـظر اساسی‌ شورا‌ این اسـت کـه از این پس‌ موسیقی‌ اصیل‌ و کـلاسیک‌ ایـرانی‌ از رادیو تهران‌ پخش‌ شود و کسانی که منحرف شده‌اند، راهنمایی گردند که دوباره راهـی صـحیح در پیش گیرند. مورخین، موسیقی‌ ایـران‌ را‌ سـرچشمه مـوسیقی ملل مشرق مـی‌دانند.

جـای بسی‌ تأسف‌ است‌ کـه‌ مـا‌ هنر‌ خود را رها کنیم و از آهنگهای دیگران تقلید نماییم. آن هم چه تقلیدهای ناروایی از موسیقی خـارجی! ایـران سرزمین ادب و شعر است. باز هم زهـی تـأسف که خـوانندگان‌ مـا اشـعاری را بخوانند که روح سعدی و حـافظ از آن بیزار است!

آیا بهتر نیست که آهنگسازان جوان ساخته‌های قدما را مطالعه نمایند و از آنها در برنامه‌های رادیـو اسـتفاده کنند‌ و ضمنا‌ آهنگهای خود را هم بـنوازند و مـقایسه آن را بـه ذوق سـلیم اهـل هنر واگذارند؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

از روزهای گذشته…

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XII)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XII)

بسیاری از مطالعات تطبیقی چه در دوره‌ی معاصر، در عرض و چه گذشته، در طول هنوز مجالی برای انجام نیافته‌اند. به تحقیقات تاریخموسیقی کمتر از جنبه‌ی مردم‌نگارانه نگریسته‌ایم (برای مطالعه یکی از معدود نمونه‌ها نک. (فاطمی ۱۳۸۰ ال و ب) و (فاطمی ۱۳۸۱))؛ مقادیر زیادی اطلاعات قابل استخراج در آثار ادبی، سفرنامه‌ها، تاریخ‌های عمومی و حتا نگاره‌ها وجود دارد که برای روشن‌تر شدن برخی قضایای تاریخی در طول چند صد سال گذشته قابل استفاده است (۳۹).
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

پس از آشنایی با برخی مسایل و تکنیک‌های عمومی که نقدگران با آن دست به گریبانند پای آگاهی میان‌رشته‌ای و مرزبندی شیوه‌های نقد به میان می‌آید. نقدگری موسیقی، اغلب کاری ذوقی، گونه‌ای ادبی و خلاصه بی‌نقشه‌ و مرزبندی مشخص سبکی (جز آنچه به ویژگی‌های فرد و مقلدان احتمالی ربط دارد) شمرده می‌شود. این توصیف‌ها ممکن است در مورد خیلی از نقدها درست باشد اما نمی‌توان چشم پوشید از اینکه نقد موسیقی هم گونه‌هایی دارد و اگر چه در جهان واقعی نقدها ممکن است دقیقاً درون این مرزها نگنجند، مشخصات کلی‌شان را می‌توان آموخت و به‌کار گرفت.
هنر و انقباض ایدوئولوژیک (II)

هنر و انقباض ایدوئولوژیک (II)

وجود این رابطه یا باز خورد امنیّت ــ مالیات نه تنها باعث جدایی این دو قدرت و حفظ حریم یکدیگر می شود، بلکه از طریق همین نیاز متقابل، زمینه برای ظهور دموکراسی فراهم می شود. با این حال باید توجه داشت که استثنائی وجود دارد که ممکن این تعامل دوسویه بین اقتصاد و سیاست را بر هم بریزد و آن وقتی ست که سیاست از طریق انحصارات فروش موادّ خام ( در کشور ما نفت ) به قدرت مورد نیاز خود دست پیدا کند.
صبای آموزگار (I)

صبای آموزگار (I)

تحولات اجتماعی ماندگار، هم آنها که در بستر فرهنگ اصیل یک جامعه شکل می گیرند، آفرینش خود را بیشتر مدیون نوع تفکر راهبرانشان هستند تا تنش های ناشی از هیجانات اجتماعی. یکصد و هفت سال پیش چنین تحولاتی در لایه های روشنفکری جامعه ی ایرانی رخ داد که همچون شهابی زود گذر اما روشنگر و به یاد ماندنی بود. انقلاب مشروطه هرچند با انگیزه ی ایجاد اصلاحات در ساختار سیاسی کشور پا به عرصه وجود گذاشته بود، لیکن بیشترین تاثیرات خود را در حوزه فرهنگ، هنر و ادبیات بر جای گذاشت و در هر یک از این عرصه ها نوابغی بی نطیر به تاریخ ایران تحویل داد که هنرمندان، ادیبان و اهالی فرهنگِ راستینِ امروز نیز به عنوان نسل های منبعث از همان تفکرات، مدیون و دانش آموخته ی آن تحولات بنیادی هستند.
نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (V)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (V)

بافت کلان «قطعه‌ای در ماهور» کنترپوانتیک است مانند بیشتر آثاری که از فرامرز پایور به جای مانده است. استفاده از این تکنیک در موسیقی ایران بسیار معمول‌تر از بهره‌گیری از تکنیک هارمونی است، چرا که همراهی ملودی‌ها بهتر می‌توانند مشخصه‌های موسیقی دستگاهی را تداعی کنند تا نغمه‌های عمودی و هارمونیک که شائبه «غربی صدا دادن» را در نگاه منتقدان تشدید می‌کند البته باید توجه داشت اگر قوانین کنترپوال دقیقا مطابق قوانین کنترپوان کلاسیک استفاده شود، طبعا حال و هوای موسیقی نیز غربی می‌شود، پس باید توجه داشته باشیم که استفاده از تکنیک کنترپوان به معنی رعایت تمامی قوانین غربی کنترپوان (مخصوصا کنترپوان تنال) نیست. (۷)
ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (II)

ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (II)

در سال ۱۹۴۵ موقعیت وی بحرانی تر شد چرا که پلیس گشتاپو او را به شدت تحت فشار قرار داده بود، از این روی، به سوئیس گریخت. در این دوره بیشتر روی آهنگسازی کار می کرد. آثارش شامل آثاری برای پیانو، ارکستر و سونات بود. تا دسامبر ۱۹۴۶ وی موضع خود را مبنی بر طرفداری و مشارکت با سوسیالیستهای ملی مشخص کرد.
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (III)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (III)

دومین و یا شاید سومین گروه سازه های میانی نت ها هستند که موجب تدوین اثر هنری و جدا شدن هویت آهنگساز از نوازنده می شوند. اگر نت ها پدید نمی آمدند، شخصیت فردی هنرمند چون آهنگساز پدید نمی آمد و آنچه شناخته می شد، تنها نوازنده بود که به عنوان عمله ی طرب از آن در خانه های اشراف اروپایی و ایرانی بهره می بردند.
نیلوفر محبی: حضورم در این ارکستر جنبه مادی ندارد

نیلوفر محبی: حضورم در این ارکستر جنبه مادی ندارد

در این ارکستر اتفاقاتی وجود دارد (نه به معنی خوب یا بد) که آنرا با دیگر ارکستر ها متفاوت می کند؛ صحبت های رهبر این ارکستر، تفسیر او از قطعات، شیوه تمرین با ارکستر، مسائلی هستند که بسیاری از بچه ها را در اینجا دور هم جمع کرده اند. در مورد مسائل مالی باید در مورد خودم بگویم که در بسیاری از برنامه ها فقط قصدم داشتم درآمد است ولی حضورم در این ارکستر به هیچ وجه به این دلیل نیست و به خاطر شیوه کار آقای گوران و تفسیرهای ایشان است و از همه مهمتر خروجی این برنامه است.
بیانیه‌ی هیات داوران دومین جشنواره‌ی وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران

بیانیه‌ی هیات داوران دومین جشنواره‌ی وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران

افزون شدن شمار وبسایت‌های مرتبط با موسیقی و گسترش نسبی کمیت آنها اشاره‌ای بود بر درستی راهی که اکنون در آستانه‌ی به سرانجام رسیدن دومین پیمایش آن هستیم. اکنون فضای مجازی با شتابی فزاینده در حال تسخیر بسیاری از حوزه‌های نشر محتوای سنتی و آفریدن حوزه‌هایی است که هیچ معادلی در جهان نشر سنتی نداشته‌اند و اگر هم برخی حوزه‌ها را تا به امروز مِلک طِلق خود نساخته‌اند نه از سر مانعی فنی یا ذاتی بلکه بیشتر از آن رو است که هنوز رسمیتی، چنان که باید به بیشتر تولیدات فکری این جهان تودرتوی مجازی داده نمی‌شود و فعالیت در این حوزه همچنان –اغلب- از سر علاقه‌ی صرف است و بس.
مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (IV)

مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (IV)

زمانی که گلاس به شهرت رسیده بود، به خاطر نیاز مالی و امرار معاش، بر می گردد به سر کار اولش – تاکسی رانی – او خاطره ای از آن دوران را بیان می کند: «کمی از حادثه ی متروپولیتن گذشته بود که روزی خانمی خوش پوش سوار تاکسی من شد. پس از دیدن اسم راننده … به جلو خم شد وگفت: مرد جوان، آیا می دانی که هم اسم یکی از آهنگسازان بسیار مشهور هستی؟» گلاس به توضیح این مکالمه می پردازد: «خوب فیلیپ، کارت خیلی جالب بود. نظرت راجع به نوشتن یک اپرای واقعی چیست؟» منظور او از یک اپرای واقعی چه بود؟ «شاید بتوانی چیزی برای ارکستر، گروه کر و سولیست های من بنویسی. آن ها تحت آموزش خواندن به روش اپرای سنتی بوده اند و به همان شیوه تمرین کرده اند». در ابتدا گلاس دچار تردید شد.