سخنرانی روح الله خالقی درباره وضعیت رادیو تهران (I)

در سال ۱۳۳۳، شورایی از موسیقیدانان مشهور آن زمان از جمله: ابوالحسن صبا، موسی معروفی، سید حسین‌ طـاهرزاده‌، روح اللّه خالقی، جواد معروفی، مشیر‌همایون‌ شهردار‌ و… تشکیل شد تا با نظارت مسئولین ذی‌ربط، تغییراتی کیفی در موسیقی رادیو ایجاد کنند، هرچند حیات این شورا‌ بسیار کوتاه مدت بود. اسـناد و مدارک این‌ شورای‌ مهم در مـجله گـنجینه اسـناد، سال اول، شماره اول (پاییز ۱۳۷۰) به قلم سید علیرضا میر علی نقی‌ به همراه‌ چند‌ شرح و تحلیل، منتشر شده است و نوشته ای که پیش رو دارید نیز بخشی از این اسناد می باشد که از روی سخنرانی روح الله خالقی (بـه نمایندگی از طرف آن‌ شورا‌) در ۹ صبح جمعه ۲۵ فـروردین ۱۳۳۴، در‌ رادیو تهران پیدا سازی شده است:

سالها بود که علاقه‌مندان هنرهای ملی انتظار داشتند کار موسیقی رادیو بـه دسـت‌ کـسانی‌ سپرده شود که به رموز فن آشنا باشند و بتوانند موسیقی رادیو را به‌ طرز‌ شـایسته‌ای‌ اداره نـمایند. خـوشبختانه این موضوع از چندی قبل مورد توجه قرار گرفت و اداره کل انتشارات‌ از‌ چند تن استادان مـوسیقی دعـوت کرد که نظر خود را ابراز دارند‌. اولین‌ مطلبی‌ که به نظر می‌رسید ایـن بـود کـه شخاصی که مأمور این کار می‌شوند ثابت باشند‌ و مدتی‌ نسبتا‌ طولانی سرپرستی این کـار را بـه عهده آنها گذارده شود تا بتوانند‌ اقدامات‌ اساسی به عمل آورند. به هـمین مـنظور طـرح تصویب نامه‌ای را پیشنهاد کردند که پس از‌ چند‌ جلسه تبادل‌نظر در تاریخ ۲۸ اسفندماه از تصویب نهائی هیئت وزیران گـذشت‌.

بـه‌ موجب این تصویب‌نامه کمیسیونی به نام شورای‌ عالی‌ موسیقی‌ تشکیل شده اسـت کـه در قـسمت موسیقی‌ رادیو‌ با اختیار تام و مستقلا انجام وظیفه خواهد کرد و هفت تن از کسانی که‌ در‌ ایـن هـنر سـوابق طولانی دارند به‌ عضویت شورا‌ انتخاب‌ شده‌ و با ابلاغ مقام نخست وزیـری از‌ ۱۵‌ فـروردین در اداره کل انتشارات شروع به کار کرده‌اند.

شک نیست که‌ چون‌ گذشته چنین تشکیلاتی وجود نداشت، وضـع‌ مـوسیقی آشفته شده بود‌ و اصلاح‌ اساسی انحرافات گذشته، فرصت و مطالعه‌ و بودجه‌ و اعتبار کـافی مـی‌خواهد و نباید شنوندگان محترم انتظار داشته باشند کـه یـک مـرتبه وضع‌ دگرگون‌ گردد و کاملا اصلاح شود، ولی طـبیعی‌ است‌ اعضای شورای که‌ اکنون‌ چنین مأموریتی یافته‌اند، تمام‌ کوشش‌ خود را به کـار خـواهند برد که وضع مطلوب‌تری دیـد آیـد و به تـدریج کـه‌ مـوجبات‌ فراهم گردد شالوده محکمی پی‌ریزی شـود‌.

بـه‌ همین مناسبت‌ در‌ این‌ چند روزه شروع به‌ اقداماتی مقدماتی هم نموده‌اند که شـاید تـا اندازه‌ای آثار آن مشهود شده باشد.

نـظر اساسی‌ شورا‌ این اسـت کـه از این پس‌ موسیقی‌ اصیل‌ و کـلاسیک‌ ایـرانی‌ از رادیو تهران‌ پخش‌ شود و کسانی که منحرف شده‌اند، راهنمایی گردند که دوباره راهـی صـحیح در پیش گیرند. مورخین، موسیقی‌ ایـران‌ را‌ سـرچشمه مـوسیقی ملل مشرق مـی‌دانند.

جـای بسی‌ تأسف‌ است‌ کـه‌ مـا‌ هنر‌ خود را رها کنیم و از آهنگهای دیگران تقلید نماییم. آن هم چه تقلیدهای ناروایی از موسیقی خـارجی! ایـران سرزمین ادب و شعر است. باز هم زهـی تـأسف که خـوانندگان‌ مـا اشـعاری را بخوانند که روح سعدی و حـافظ از آن بیزار است!

آیا بهتر نیست که آهنگسازان جوان ساخته‌های قدما را مطالعه نمایند و از آنها در برنامه‌های رادیـو اسـتفاده کنند‌ و ضمنا‌ آهنگهای خود را هم بـنوازند و مـقایسه آن را بـه ذوق سـلیم اهـل هنر واگذارند؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VI)

نمونه اولین چکامه در منظومه درخت آسوریک آمده که تا زمان ما حفظ شده است. باربد را بزرگترین شخصیت ناقل فهلویات به شمار آورده اند. یکی از شکلهای معمول شعری و موسیقی زمان باربد پتواژه بوده است. پتواژه از دو واژه پت و واژه یعنی سخن بزرگ تشکیل شده متن آن از اشعار ستایشی و وصفی ترکیب یافته، بیشتر به قصیده های منبعده ی اسلامی شباهت داشت.

مروری بر آلبوم «لیله راست»

برخورد مستقیم گوش ایرانی با نغمات موسیقیِ عربی، در دوره‌ای (دهه‌های۴۰و۵۰) در کنارِ اشتهار ام‌کلثوم در ایران، در شاخه‌ی منحصربه‌فردی از موسیقی مردم‌پسند در خوانده‌های خوانندگانی چون قاسم جبلی یا داود مقامی و بعد از انقلاب بیش از همه عموماً در تلاوت قرآن بوده‌است. «لیله راست» (شبِ مقامِ راست) فرصتِ شنود و مواجهه‌ی مستقیم با اثری از موسیقی عرب را برایمان فراهم کرده‌است.

از روزهای گذشته…

مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (II)

مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (II)

در آن زمان ممکن بود یک موزیسین تحصیل کرده هنرستانی در تهران، مقامهای لری و لکی را بشناسد ولی نام دستگاه های موسیقی کلاسیک ایران – که مردم عامی هم با آن آشنا بودند – را نداند. این پژوهشگران در واقع دو هدف اصلی را در پژوهشهای خود دنبال می کردند: ۱- یافتن سرچشمه های موسیقی ملی و ثبت و ضبط آنها ۲- استفاده از موسیقی محلی در آثار موسیقایی جدید بااستفاده از ابزارهای غربی (که این ابزار را سرآمد توفیق هنری بشر در زمینۀ موسیقی می دانستند.)
نگاهی به اپرای مولوی (VI)

نگاهی به اپرای مولوی (VI)

سبک خوانندگی خاص علیشاپور به حدی در این اپرا به زنده شدن نقش او کمک کرده که گویی تا به حال علیشاپور برای خواندن این نقش روی این سبک کار میکرده است! نوع بیان او، نوع تحریر ها و محبتی که در این صدا وجود دارد، سلطان العلما را با قدرت در ذهن مخاطبان حک کرده است.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

فاروق پس از اینکه در ترکیه به خوبی شناخته شد تورهای کنسرتی را در اروپا و استرالیا برگزار کرد. او در سال ۱۹۷۱ یعنی در بیست سالگی اولین تور کوتاه مدتش را با یک آنسامبل کلاسیک/فولک ترک در ایالات متحده اجرا کرد. درخت شکیبایی او در حال در آوردن یک شاخه غیر عادی بود.
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

وردی و واگنر رهبران بزرگ موسیقی مستقل از یکدیگر بودند که به نظر می رسید با یکدیگر خصومت نیز داشتند. آنان هیچ گاه با یکدیگر ملاقات نکردند. نظریات وردی بر آثار واگنر بسیار کم بوده اما همان نیز نیکخواهانه نبود: “واگنر همواره انتخابهای یک شکل دارد، راههای تکراری، تلاش برای پرواز به جایی که تنها انسانهای منطقی از بودن در آنجا نتیجه می گیرند.” با این وجود در مرگ واگنر گفت: “غم انگیز، محزون، متاسف انگیز…! واگنر نامی است که تاثیری بزرگ و جاودان بر تاریخ هنر به جای خواهد گذارد.” نظر واگنر درباره آثار وردی که تنها یکی از آنها معروف است، واگنر پس از گوش سپردن به رکیوم وردی گفت” بهترین سخن آن است که سخنی نگوییم!”
علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (V)

علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (V)

این مقایسهٔ ـ از دید امروزی – آشکارا تحقیرآمیز،(۱۸) که به نظر نمی‌رسد در آن روزگار نزد ترقی‌خواهان زیاد ناپسند و آزارنده بوده باشد بخش بزرگی از سیستم ارزش‌گذارانهٔ هنری (یا شالوده‌های حمایتی آن) را فراهم می‌کرد و حقانیتی به دگرگونی‌های هنری می‌داد که برآمده از نیاز به نظم و … در زندگی روزمره بود.
نماد‌شناسی عود (III)

نماد‌شناسی عود (III)

عبری‌ها خود می‌گویند که جوبَل پسر دیگر لامک «پدر تمام سازهایی همچون چنگ (کینور یا در واقع لیر) و ارگان (اوقاب)» بوده است. (۹) به عبارت دیگر از این منظر موسیقی از فرزندان گناهکار قابیل و لوط به ارث رسیده و مهم نبوده است که می‌توانست از کسی چون داوود به ارث برسد. هر کسی که در آفریقای جنوبی کار کرده می‌تواند شهادت دهد که در این کشور حتی در حال حاضر نیز، همچنان موسیقی یک شغل سطح پایین باقی مانده و در نظر مسلمانانِ محترم با هرزگی و زیاده‌خواهی جنسی توأم است. (۱۰)
کنسرتو از دیروز تا امروز

کنسرتو از دیروز تا امروز

کنسرتو فرمی از موسیقی است که برای یک یا چند سولیست و ارکستر ساخته شده است. تاریخ اولین کنسرتوها به قرن هفدهم بر می گردد و هنوز هم هر ساله موسیقی هایی در این فرم نوشته می شود. این ژانر بستگی زیادی به انگیزه اجرا کنندگان و شنوندگان دارد؛ چراکه این فرم به سولیست مستعد این شانس را می دهد تا توانایی های خود را به نمایش بگذارد. البته کنسرتو میتواند معنی عمیقتری هم داشته باشد در دستهای هنرمند آهنگساز؛ کنسرتو رابطه بین فرد و جمعیت را مجسم می کند.
درباره کتاب «خاطره»

درباره کتاب «خاطره»

«خاطره» آموزش موسیقی کودک با بِلز (با رویکرد تقویت دو نیمکُرۀ مغز) کتابی است با تالیف مهدی عقیلی که سال جاری بوسیله انتشارات خنیاگر روانه بازار موسیقی شده است.
آکوستیک اتاق – ۴

آکوستیک اتاق – ۴

کنترل میزان انعکاس صدا و مقدار خروج صدا در یک اتاق از اولین و مهمترین اهدافی است که یک مهندس صدا (Sound Engineer) باید به آن دست پیدا کند. با وجود آنکه انعکاس صدا در بسیاری موارد باعث زیبایی صوت می شود ، در عین حال می تواند از کیفیت صدا بکاهد بنابراین معمول بر این است که به هنگام ضبط صدا آنرا بطور خالص و بدون هیچ افکتی ضبط می کنند و پس از آن افکت های لازم را به هر میزان که بخواهند اضافه می کنند.
فرانس لیست که بود

فرانس لیست که بود

بدون شک نوازندگان و علاقمندان به پیانو فرانس لیست و قطعه معروف “رویای عشق” را حتمآ میشناسند و چنانچه چند سالی هم بطور جدی پیانو کلاسیک کار کرده باشند حتمآ این قطعه را در رپرتوآر خود اجرا کرده اند.