رحمتی: روی وزیری و صبا کار می کنم

امیرحسین رحمتی
امیرحسین رحمتی
آیا در دوره ی دانشجویی فعالیت های پژوهشی داشته اید؟
تحصیل در دوره ی کارشناسی ارشد به لحاظ پژوهشی برای من دوره ی پرباری بود. در این دو سال علاوه بر پی ریزی و فراهم نمودن زمینه ی مناسب برای انجام دو پروژه ی مهم، چند پروژه ی تحقیقی، پژوهش میدانی و ترجمه را تقریبا به طور کامل انجام دادم. یکی از مهمترین آنها که دردسرهای فراوانی هم به همراه داشت، یک تحقیق میدانی-کتابخانه ای توامان بود با عنوان: «از کافه تا سفره خانه: بررسی روند تغییرات در بستر سیاست های فرهنگی». بخش گزارش پژوهش میدانی این پروژه، در دوره ی پنجم و در بخش مقالات علمی_پژوهشی جشنواره ی سایت ها و وبلاگ های موسیقی ایران (که محملی برای ارائه ی پژوهش های جدی موسیقایی بوده و در نوع خود دارای اعتبار است)، برگزیده شده و مورد تقدیر قرار گرفت.

بخش هایی از این پروژه برای اولین بار در ژورنال موسیقی گفتگوی هارمونیک منتشر شد و سپس در مردادماه سال ۹۵ به دعوت موزه ی موسیقی ایران و بخش پژوهش های موسیقی، و به همت دکتر آقامحسنی گزارش مفصلی از این پروژه در سالن همایش های موزه ی موسیقی کنفرانس داده شد. استقبال قابل قبول از این پروژه، نشان دهنده ی آمادگی جامعه ی موسیقی در حوزه ی پژوهش، برای بررسی و تحقیقات گسترده تر پیرامون این موضوع بود که در همان بدایت امر، مرا به سمت تمرکز و فعالیت بیشتر بر روی این موضوع و بسط و گسترش آن سوق داد.

به هر حال استقبال دانشگاه ها و دپارتمان های مهم اتنوموزیکولوژی در بسیاری از کشورهای مهم جهان از این موضوعات، بر اساس اصل گسترش مرزهای اپیستمولوژیک این رشته، ضرورت پژوهش و علاقه مندی دانشجویان و پژوهشگران را برای تحقیق در موضوعاتی از این دست تشدید کرده است. بورسیه های بسیاری برای پژوهش حول محور حوزه ی مردم پسند، برای دانشجویان و پژوهشگران این رشته ارائه می شود که ناخودآگاه جذابیت و حساسیت بر روی آن را روزبه روز بیشتر می کند.

پروژه ی روشمند دیگری را با محوریت استاد علینقی وزیری در پائیز سال ۹۵ و با هدف «پیشنهاد روشی جدید برای نزدیک شدن به یک موسیقیدان موسیقی کلاسیک از منظر اتنوموزیکولوژی» آغاز نمودم که نتیجه ی اولیه ی این پژوهش و بخش پیشینه ی آن، سال گذشته و در جشنواره ی «نوشتار های و سایت های موسیقی (سایت ها و وبلاگ های موسیقی ایران سابق) برگزیده شد البته نمونه ی مشابه این پروژه را با محوریت استاد ابوالحسن صبا نیز پیش از پروژه ی وزیری آغاز کرده بودم، که به علت همزمان بودن با دوره ی تالیف پایان نامه ام، هم اکنون این پروژه را با سرعت کمتری پیش می برم.

اغراق نیست اگر بگوئیم: علیرغم دغدغه ها و تلاش های زیاد محققان موسیقی ایرانی بر روی موسیقیدان های موسیقی کلاسیک ایران، تا به امروز پژوهش «رویکرد محور»، «تحلیلی» و «روشمند» در این حوزه انجام نشده است. شاید بتوان تلاش های مذکور را (که از پیش نیازهای یک پژوهش روشمند در حوزه ی پژوهش های «موسیقیدان محور» است) نوعی جمع آوری اطلاعات در حوزه ی «رجل شناسی موسیقی» طبقه بندی کرد که در جای خود موضوعی مفصل، قابل بحث و دارای مناقشات فراوان است.

مهمتر اینکه، چنین پژوهش هایی با محوریت یک موسیقیدان موسیقی کلاسیک، از منظر اتنوموزیکولوژی و با متدهای «به روز» و «در مرز دانش» این رشته، مورد بررسی و تحلیل قرار نگرفته اند. البته این نگاه تازه به وجود آمده در ایران، از سالها پیش در برخی از کشورهای صاحب مکتب در رشته ی اتنوموزیکولوژی به وجود آمده و به نتایج تازه و شاخصی نیز رسیده است. نمونه هایی از ثمره ی این تلاش ها را در یکی از بخش های ابتدایی پروژه ی پایان نامه ام بررسی کرده ام.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (XIV)

استفاده سیاسی از هنر به مثابه یک وسیله در شوروی سابق باعث افت شدید ظهور آثار جاودان در این کشور شد و به همین نحو استفاده همچون یک وسیله از هنر در امریکا و غرب توسط اقتصاد، آن را به اندازه یک وسیله تبلیغی برای حضور یک کالا ساقط کرد و با گرایش به ابزارگرایی در هنر دیگر اثری جاندار چون آثار آلن پو و نظیر آن در امریکا خلق نمی شوند.

پیروزی قهرمان نامراد

هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

از روزهای گذشته…

چهلمین سالروز درگذشت روح الله خالقی

چهلمین سالروز درگذشت روح الله خالقی

بیست و یکم آبان ماه امسال، چهلمین سالروز درگذشت روح الله خالقی، آهنگساز و پژوهشگر نامدار ایرانی است. هنرمندی متعهد که با ساخت آثاری چون سرود «ای ایران»، ترانه های «حالا چرا»، «می ناب» و نگارش کتاب هایی چون «سرگذشت موسیقی ایران» و «نظری به موسیقی» تاثیری عمیق و انکارناپذیر بر موسیقی ایران گذاشت.
موسیقی وزیری (III)

موسیقی وزیری (III)

علی نقی خان وقتی روح مرا تکان میدهد که کاسه تار را مثل‏ طفل عزیزی در آغوش گرفته و پیشانی هوشمند او بر روی آن خم شده‏ و سر انگشتان او مثل اطفال بیخیال بر روی دسته تار پشت سرهم میدوند. آن وقت، وزیری هم همه امواج دریا، ضجّه آبشار، زمزمه جویبار، ناله گرد بادها، آهنگ معاشقه نسیم با شاخسارها را به گوش شما میرساند. با مضراب‏ بر روی سیمهای تار، همان حکایتهائی را که آبهای کف‏آلود به صخره‏های‏ رودخانه و بادها بر برگهای سبز خوانده‏اند برای شما میسراید. چشم‏ شما چیزی نمی‏بیند: بر روی کاسه تار، دستی مثل قلب مضطرب عاشق در ضربان
بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VI)

بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VI)

در مورد رابطه‌ی او با ارسطو و همچنین گرایش وی به حکمت یونانی پیش از این سخن گفته شد (۱۵). اما اکنون به طور خاص آرای موسیقایی‌اش را از نظر می‌گذرانیم. او رساله‌اش را با دو اشاره‌ی مهم آغاز می‌کند. نخست اشاره به دلیل تالیف این اثر؛ نبودن اثری که تمامی جنبه‌های موسیقی نظری را شامل باشد. که این خود اشاره‌ای است به این که فارابی رسالات دیگران را می‌شناخته است (۱۶) و البته برای مقصود سفارش دهنده کافی و وافی نمی‌دانسته. دوم اشاره‌ای است که به اسباب کمال یافتن در صناعت نظری می‌پردازد:
گوستاو مالر (III)

گوستاو مالر (III)

همسر مالر، آلما از او نقل کرده که گفته است: “من سه بار بی خانمان شدم، به عنوان بوهمیای اصیل در اتریش، به عنوان اتریشی در میان آلمانها و به عنوان یک یهود در دنیا؛ در هیچ کجا به من خوش آمد گفته نشد!” از مالر به عنوان آخرین آهنگساز سمفونیک آلمان یاد می شود. او سمفونی را ارتقای فراوان بخشید که شامل زیباییشناسی و تاثیری بیانگر بود و عقیده داشت: “سمفونی باید به همه دنیا برده شود.”
ابن سینا : علم موسیقی دو بخش است، ترکیب نغمات و اوزان

ابن سینا : علم موسیقی دو بخش است، ترکیب نغمات و اوزان

حسین ابن سینا ابن عبدالله معروف به ابن سینا دانشمند، فیلسوف و پزشک بزرگ قرن چهار و پنجم هجری قمری از بزرگان و علمای موسیقیدان زمان خود بوده است.
ویلنسل (II)

ویلنسل (II)

بدنه: ویولنسل معمولا از چوب ساخته می شود، گرچه ممکن است مواد دیگری همچون فیبرکربن و آلومینیوم نیز برای ساخت آن بکار گرفته شود. صفحه رویی یک ویولنسل سنتی از چوب صنوبر و پشت، کناره ها و دسته ساز از چوب افرا ساخته می شود. گاهی از چوب درختان دیگری همچون سپیدار و بید برای پشت و کناره های ساز استفاده می شود.
هیتلر و موسیقی

هیتلر و موسیقی

باخ، بتهوون، برامس، واگنر و هندل به عنوان سمبولهای برتری نژاد آریا در موسیقی از دید نازیها بودند. از ایده های اصلی هیتلر آن بود که در هر زمینه ممکن حتی هنر (موسیقی، نقاشی و…) برتری نژادی آنها باید به رخ مردم جهان کشیده شود.
آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین را یکی از برترین نوازندگان ویرتئوز پیانو در قرن ۲۱ میشناسند. نوازنده آمریکایی – لهستانی که ۲۸ ژانویه سال ۱۸۸۷ و در خانواده ای یهودی بدنیا آمد. وی هیچ نسبتی با نوازنده و پیانیست معاصر آنتون روبنشتاین و یا هلنا روبنشتاین ندارد.
معرفی مجموعه «موسیقی‌دان کوچولو» (I)

معرفی مجموعه «موسیقی‌دان کوچولو» (I)

موسیقی‌دان کوچولو مجموعۀ دو جلدی شامل پنج دفتر مبتنی بر برخی اصول و مبانی موسیقی است. در دفتر اول جادوی فواصل و بداهه‌نوازی‌های ریتمیک، در دفتر دوم مد، تُنالیته و ملودی، در دفتر سوم هارمونی و آکُمپانیمان، در دفتر چهارم اُستیناتو، بداهه‌نوازی در ژانر‌های مختلف و در دفتر پنجم سکانس طلایی و ترانه آموزش داده می‌شود.
استعداد سنجی در آموزش موسیقی (I)

استعداد سنجی در آموزش موسیقی (I)

از آنجا که “آموزش” در موسیقی امری بسیار مهم و زیرساخت موسیقی افراد را شکل می دهد، دارای حساسیت قابل توجهی می باشد و معلم متخصص و با تجربه در امر آموزش را می طلبد. معلمی که علاوه بر دانش موسیقی و مهارت در تدریس، از علم روانشناسی و چگونگی تعامل با هنرجویان مختلف نیز بهره مند باشد. چنین معلمی در ابتدا نیازمند شناخت کافی از توانایی و استعدادهای هنرجوی مورد تعلیم خود می باشد.