محمد رضا درویشی و کلیدر (VI)

محمد رضا درویشی
محمد رضا درویشی
در انتها ذکر چند نکتۀ تکراری در مورد اجرای مشترک هنرمندان حسین علیزاده و محمدرضا درویشی ضروری به نظر می رسد. شاید یکی از مهمترین نکاتی که نظر خیلی از مخاطبان را به خود جلب کرد ، دعوت از ارکستر زهی ناسیونال اوکراین بود و اینکه آیا این ارکستر توانست از پس اجرای مناسب این آثار برآید؟

آیا بهتر نیست با توجه به محدود و معدود بودن اجراهای موسیقی در ایران از امکانات داخلی مانند نوازندگان ایرانی استفاده نمود؟

همانطور که اکثر مخاطبین علاقمند به موسیقی می دانند بارها و بارها شاهد اجرا های بهتر آثار آهنگسازان ایرانی، با نوازندگان ایرانی، بوده ایم. بنابراین چه لزومی داشت این همه هزینه برای آمدن این تعداد نوازنده (با این اجرای ضعیف) از اوکراین شود؟

در صورتی که قبلا شاهد اجرا های بسیار خوبی از همین قطعۀ نینوا توسط ارکستر های ایرانی مانند ارکستر زهی پارسیان و … بوده ایم.

آیا بهتر نبود برای اجرای این آثار از گروههای شناخته شده مانند ارکستر پارسیان یا بسیاری از نوازندگان جوان ساز های زهی استفاده کرد؟

در هر صورت بهتر بود این اجرا با نوازندگان داخلی به خصوص نوازندگان جوان که انگیزۀ بالایی برای اجرای اینگونه آثار دارند، انجام می شد.

نکتۀ دیگری که توجه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کرد ، محل اجرای این کنسرت بود.

هنوز نتوانسته ام دلیل موجهی برای اجرای این کنسرت و بسیاری دیگر از کنسرت های مشابه در سالن وزارت کشور بیابم، سالنی که از هیچ لحاظ مناسب یک اجرای خوب موسیقی نیست.

البته شاید این سالن برای کسانی که برای برگزار کردن کنسرت ها فقط و فقط به کمیت آن می اندیشند، کاملا مناسب باشد، ولی آیا این سالن برای این کنسرت و آثار جدی آن هم مناسب بود؟
آیا امکانات نامناسب این سالن از جمله مشکلات صوتی و فضای بسیار بزرگ آن، توانست پاسخگوی مخاطبین و علاقمندان آن باشد؟
بنابراین، این سالن برای چنین اجرایی که بیشترین تمرکز را برای درک و دریافت بهتر نیاز دارد، به هیچ وجه مناسب نیست و برگزار کنندگان این کنسرت ظاهرا فقط و فقط به کمیت و پر کردن سالن توجه کرده اند تا کیفیت و نحوۀ اجرا.

این سالن از لحاظ آکوستیک و شنیدار صوتی دارای اشکالات فراوانی است به طوری که در برخی نقاط آن به هیچ وجه صدای مناسبی نمی توان شنید .
بنابراین بهتر بود این اجرا در سالن های کوچکتر با آکوستیک بهتر مانند تالار وحدت یا … اجرا می شد.

در هر صورت اجرای ضعیف ارکستر اوکراین و سالن نامناسب وزارت کشور نتوانست انتظار مخاطبان را برآورده کند و شاید این آثار ارزشمند قربانی تصمیمات مقطعی و غلط برگزارکنندگان این برنامه شد تا حدی بسیاری از شنوندگان ناراضی برای مدت ها ترجیح دهند به اجرای زندۀ اینگونه آثار نروند.

با بررسی اجمالی تمامی دلایل ذکر شده به این نتیجه می رسیم که هنوز در اجرای آثار جدی موسیقی در ایران در آغاز راه هستیم و برای درک و دریافت بهتر و عمیق تر نیازمند بسیاری ازتمهیدات ، مقدمات و پیش زمینه های ساختاری هستیم.

با این وضعیتی که در مورد آشنایی مردم با پارامتر های هنری و فرهنگی داریم، معتقدم قبل از مردم و مخاطبین، منتقدین و نویسندگان مقالات موسیقی می بایست کمی بیشتر با فرهنگ ساختاری یک موسیقی جدی و هنری آشنا شوند و کمی بیشتر بشنوند و تحقیق کنند تا اینگونه سطحی، عجولانه و شتابزده در مورد هنرمندانی که تمام عمر و زندگی خود را وقف موسیقی کرده اند، قلم نزنند.

بنابراین بهتر است کمی سطح نقد های موسیقی بالاتر رفته تا شاید مخاطبینی که مطلبی را در مورد کنسرت ها و آثار موسیقی در ایران می خوانند، لااقل نکات بیشتری از آن نوشته ها آموخته و به دیدگاه های هنری آنها افزوده شود. بنا براین بهتر است با وجود این همه موانع، دیوار ها و بن بست های فکری و فرهنگی در قبال موسیقی و درک و دریافت آن، منتقدین و نویسندگان موسیقی در نقد های خود باریکه راهی را برای بالاتر بردن درک و بینش هنری مخاطبان خود ایجاد کنند شاید به واسطۀ آن، معدودی شنونده انگیزۀ تعمق و تامل بیشتر را در قبال آثار جدی پیدا کنند.

audio file Tristan & Isolde اثر واگنر

audio file مومان سوم سمفونی شماره چهارم سیبلیوس

audio file مومان اول سمفونی شماره ۸ شوستاگویچ

audio file “مدیتیشن اثر مسنت

audio file “کاواله” اثر ماسکانی

audio file ” Solveig’s Song ” اثر گریگ

audio file “رومئو ژولیت ” اثر گنود

در انتها فکر می کنم بهتر است با توجه به بسته بودن بسیاری از راه ها برای معرفی بهتر موسیقی ها و اجرا های جدی ، در پی راههایی برای معرفی بهتر این هنر ارزشمند باشیم.

شاید یکی از بهترین راه های اشاعۀ فرهنگ شنیداری موسیقی، سایت ها و وبلاگ های موسیقی باشند. بنابراین باید تلاش کرد با تداوم مقالات آموزشی دربارۀ موسیقی های هنری و تجزیه و تحلیل آثار ارزشمند موسیقی، زمینه را برای آشنایی هر چه بیشتر مخاطبان و علاقمندان موسیقی با پارامتر های هنری و ویژگی های ساختاری یک اثر جدی، فراهم کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (VI)

برخی از نویسندگان از دگره ای استفاده می کنند که در آن اعداد مختلفی، بسته به برخی از ویژگی های ساز یا رویداد، ممکن است در فواصل زمانی ظاهر شوند: حجم صدای آن، نوع زخمه زنی، یا دیرش آن. برای مثال، برآون دامنه ی رویداد های نت را به وسیله ی دیرش زمانی سنجش می کند (Brown 1993)، که ممکن است هنگام تلاش برای کشف خودکار وزن مفید باشد. در این طرح، ریتم ایو عبارتست از:

موسیقی شناسی فمنیستی (I)

در دوران معاصر بحث حقوق زنان در جوامع و پرداختن به ارزشهای زنان از جایگاه ویژه ای در می ان صاحب نظران و انسان شناسان برخوردار است. در طول تاریخ در راستای برابر سازی حقوق زنان و مردان تلاشهای بسیاری شده است. این تلاشها صرفا در زمینه حقوق اجتماعی و شغل و پوشش و… نبوده بلکه یکی از این شاخه ها برابری در زمینه هنر است. چیزی که امروزه در غرب همچنان با آن مواجه هستیم و آن استفاده ابزاری از زن برای جذب مخاطب در آثار هنریست، از نقاشی و مجسمه سازی تا سینما و موسیقی. بر خلاف تبلیغ سیستم های غربی در زمینه برابری جنسیتی زن و مرد در عمل مشاهده می کنیم که هیچ برابری حتی در صحبت های برخی فیلسوفان تاریخ غرب برای زن و مرد در نظر گرفته نشده و گاها حتی زن را عاری از نبوغ و شعور آفرینش اثر هنری می دانستند. بحث بسیار گسترده و طولانیست اما در این مقاله با استفاده از چند نوشتار مشهور در زمینه موسیقی شناسی سعی کردیم تا حدودی به این موضوع مهم در زمینه هنر و مخصوصا موسیقی بپردازیم.

از روزهای گذشته…

اریک ساتی (II)

اریک ساتی (II)

ساتی از سال ۱۸۹۹ سعی کرد از طریق پیانو نوازی در کاباره ها زندگی خود را تامین نماید. در سالهای آخر زندگی، ساتی تمام آثار خود را که برای نوازندگی در کاباره ها ساخته بود رد کرد. تنها چندین اثر را از آن دوره جدی پنداشت: موسیقی نمایش پانتومیم “جیک در جعبه”، “جنویو د برابانت” (Geneviève de Brabant) اپرای کوتاه کمدی با مضمونی جدی، “ماهی خیالپرداز” قطعه ای برای پیانو و تنها چندین اثر دیگر که بیشتر آنان در آن زمان نه تنها چاپ بلکه روی سن نیز برای عموم اجرا نشد. هر دو آثار: “جنوی باربنت” و “ماهی خیالی” به نوعی شباهت به سبک آهنگسازی کلود دبوسی دارند.
کنسرت گروه موسیقی «ماه و مهر»

کنسرت گروه موسیقی «ماه و مهر»

گروه موسیقی «ماه و مهر» با شادمانه های موسیقی اصیل ایرانی و ترانه های علی رضا امینی در سیزدهم اسفندماه روی صحنه خواهد رفت. علی رضا امینی نوازنده، ترانه سرا، محقق و کارشناس موسیقی و فعال موسیقی رسانه در برنامه نیستان شبکه رادیویی فرهنگ، از سال ۱۳۷۹ به طرح کلام گذاری قطعات شاد و ضربی موسیقی اصیل ایرانی پرداخت و در یک طرح کلان حدود ۲۰۰ قطعه از رنگ ها و سایر فرم های قطعات ضربی را با سرودن شعر منطبق با ملودی قطعه، به ترانه و تصنیف تبدیل کرده است که آلبوم “عشق و شب و شیدایی” اولین آلبوم موسیقایی او در سال ۸۴ منتشر شد و هنوز هم از پرپخش ترین ترانه های موسیقی دستگاهی رادیوهای مختلف می باشد.
سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(I)

سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(I)

هرچند که آشنایی انسان با نیروی الکتریسیته به قرن هجدهم برمیگردد، اما اولین سازهایی که الکتریسیته را به شکلی عملی در اختیار گرفتند تا قبل از سالهای ۱۸۹۰ در آمریکا اختراع نشده بودند و حتا این سازها هم در واقع تجربیاتی کوتاه به شمار می آمدند. هرچند که آشنایی انسان با نیروی الکتریسیته به قرن هجدهم برمیگردد، اما اولین سازهایی که الکتریسیته را به شکلی عملی در اختیار گرفتند تا قبل از سالهای ۱۸۹۰ در آمریکا اختراع نشده بودند و حتا این سازها هم در واقع تجربیاتی کوتاه به شمار می آمدند.
تور کنسرت‌های اروپائی علی رهبری با ارکستر فیلارمونیک اسلواکی

تور کنسرت‌های اروپائی علی رهبری با ارکستر فیلارمونیک اسلواکی

علی (الکساندر) رهبری، رهبر ارکستر مشهور ایرانی بار دیگر با دعوت کشورهای آلمان، بلژیک چک، اسلوواکی، اتریش و سوئیس برای اجرای کنسرت‌هایی در این کشورها از ۱۹ اسفندماه تا ۹ فروردین ۹۳ با ارکستر فیلارمونیک اسلواکی همراه می‌شود.
کیونگ- وا چانگ (I)

کیونگ- وا چانگ (I)

خانم کیونگ- وا چانگ (Kyung-wha Chung) متولد ۲۶ مارچ ۱۹۴۸ سئول – کره جنوبی، ویولنیست و پیشرو موسیقی کلاسیک آسیا است. خانم چانگ در سن سه سالگی حرفه موسیقی را آغاز نمود. در سن هفده سالگی شهرتی در رده دیگر ویولنیستهایی همچون پینچاس زوکرمن (Pinchas Zukerman) و ایزاک پرلمن (Itzhak Perlman) به دست آورد. وی به عنوان نوازنده آثار رومانتیک و مدرن شهرت دارد. او همچنان در زمینه شرکت در کنسرتها بسیار فعال است و دامنه نوازندگیش را تا آثار باروک در سالهای اخیر گسترش داده.
گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

علی صمدپور و بهار موحد با همکاری گروهی از نوازندگان ایرانی مقیم امریکا، ۲۶ مارچ ۲۰۱۵، اجرایی از کارگان موسیقی ایرانی را در شهر سیاتل ارایه کردند. در این اجرا ۲۵ تصنیف و قطعه اجرا شد که از دوره‌ی تیموریان تاکنون را در برمی‌گرفت. از عبدالقادر مراغه‌ای تا آهنگسازان امروز. سالن برای یک کنسرت چهارساعته چیده شده بود:‌ پشتی و بالش‌هایی برای راحت نشستن و شیرینی و چای ایرانی دم دست. این یادداشت در پی تحلیل این ایده‌ و اجرای ویژه است.
“من خجالتی نیستم” (II)

“من خجالتی نیستم” (II)

پیر بولز در سال ۱۹۲۵ در مونتبریسون در فاصله ۶۰ مایلی لیون (Lyon) به دنیا آمد. وی در همان سنین پائین استعداد و علاقه خود به موسیقی و ریاضی را نشان داد، اولین رویارویی وی با موسیقی مدرن در سن ۱۳ سالگی بود زمانی که استاد پیانو از او خواست قطعات راول و دبوسی را بنوازد.
صبا، رپرتوار موسیقی (I)

صبا، رپرتوار موسیقی (I)

در موسیقی ایرانی بسیاری از آهنگسازان معاصر در سوابق هنری خود سعی کرده‌اند برخی قطعات گذشته را بازسازی نمایند تا ضمن کمک در حفظ و ماندگاری آهنگ، به نوعی آن را با حالتی جدید که مطلوب سلیقه معاصر باشد، اجرا کنند. از جمله آهنگسازانی که آثارش توسط آهنگسازان معاصر به کرات بازسازی شده، ابوالحسن صبا می‌باشد. در موسیقی ایرانی بسیاری از آهنگسازان معاصر در سوابق هنری خود سعی کرده‌اند برخی قطعات گذشته را بازسازی نمایند تا ضمن کمک در حفظ و ماندگاری آهنگ، به نوعی آن را با حالتی جدید که مطلوب سلیقه معاصر باشد، اجرا کنند. از جمله آهنگسازانی که آثارش توسط آهنگسازان معاصر به کرات بازسازی شده، ابوالحسن صبا می‌باشد.
گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

بسیاری از نقدهای سیاسی- ایدئولوژیک، انسان‌شناسانه و جامعه‌شناسانه‌ی موسیقی مردم‌پسند بر این جنبه‌ها تکیه دارند (حتی نقد آدورنو با عنوان «درباره‌ی موسیقی عامه‌پسند» که جنبه‌های موسیقایی را نیز از نظر دور نمی‌دارد). برای کسانی که از این دیدگاه می‌نگرند موسیقی (به‌ویژه مردم‌پسند) به‌عنوان یک عنصر فرهنگی که در شکل‌دهی روابط اجتماعی و فرهنگی نقشی تعیین کننده دارد، مورد توجه است و نه یک فرآورده‌ی کاملاً مستقل هنری.
هماهنگی در موسیقی ایران (III)

هماهنگی در موسیقی ایران (III)

خوب بخاطر دارم وقتی اولین بار می خواست برای آهنگی در مایه سه گاه، هم آهنگی بنویسد دچار اشکال بود و بالاخره دریافت که شاهد سه گاه را نباید پایه آکورد قرار داد زیرا پنجم آکورد ناقص می شود. بنابراین بعد از مطالعات زیاد گام سه گاه را طوری نوشت که نت شاهدش درجه سوم گام باشد مثلاً در سه گاه سی کرن (راست کوک ویلن) آکورد درجه اول را: سل، سی کرن، ر تعیین کرد و آنها که امروز بخیال خود مبتکر هماهنگ کردن نغمات ایرانی هستند و همین اسلوب را بکار می برند شاید ندانند که این ابتکار نخست از طرف وزیری بوده است. یا اینکه تشخیص داد که گام شور پایین رونده است و آکورد در درجه اول شور لا (راست کوک ویلن) لا – دو – می نیست بلکه لا – ر – فا است و از این قبیل مثالها زیاد که موجب طول کلام می شود.