درباره «سلوک» (II)

در انتخابِ سازها در این اثر، غیر از نقشِ رنگ آمیزی و محدوده ی صوتی و تکنیک های خاصِ هر ساز، نقشِ ایجادِ بافت و چندصدایی به طورِ جدی مدِنظر بوده است. به این ترتیب، مسأله ی تنظیمِ قطعات، از دیگر مواردی بوده که آهنگساز در آن جسارت به خرج داده است؛ چرا که در قریب به اتفاقِ نمونه های موجود از موسیقیِ حوزه ی ایرانی-عربی-ترکی که مبتنی بر پایه های موسیقیِ قدیم هستند، اجراها به صورت هتروفونیک هستند؛ یعنی تمامِ سازها و آواز ملدی واحدی را، البته هر کدام به سلیقه خود و با ظرایفِ ویژه اجرا می کنند. اما این که چند خطِ ملدیک بر روی هم و به موازاتِ هم حرکت کنند در قدیم معمول نبوده است.

البته وجودِ سه خطِ ملدیک به معنای این نیست که در تمامِ لحظات، سه ملدیِ مجزا بر روی هم در حالِ حرکت اند، بلکه گاهی لحظاتِ هتروفونیک، گاهی سؤال و جواب بینِ سازها و گاهی بافتِ کنترپوئنی در اثر قابلِ مشاهده است؛ به طوری که غالباً یک ملدیِ اصلی که آن هم با تکنیک های مختلف (با توجه به جمله بندی، سرِ ضربها و غیره) بین سه ساز تقسیم شده است، وجود دارد که توسطِ یک یا دو ساز (و در مواردِ معدود، هر سه ساز) اجرا می شود و یک یا دو ملدیِ فرعی به صورتِ کنترپوئنی و معمولاً با دینامیکِ کمتر به موازاتِ آن در حرکت است. در ضمن از سازهایی با رنگِ صوتیِ بسیار متفاوت و شاخص استفاده شد تا خطِ ملدیک‏ـ ریتمیکِ هر کدام از آنها به ‏وضوح قابلِ شنیدن و تشخیص باشد.

سازهای کوبه ایِ استفاده شده در اثر، تمبک، بندیر و دایره هستند و در هر قطعه، تنها یکی از این سازها، بسته به فضای اثر و به تناسبِ آن، حضور دارد. به سازِ کوبه ای این آزادی داده شد که گاهی الگوی پیش فرضِ «بوم» و «بک‏»های دورِ ایقاعی را جابجا کند و دور را با واریاسیون و با تقسیماتِ ریزتر اجرا کند، اما سعی شد در همه جا آکسانها و نقاط مهمِ گروه بندیِ ریتمیکِ دور حفظ شود.

شیوه ی اختصاص دادنِ دورِ ریتمیک به هر قطعه به این صورت بود که در تصنیفِ وصال، الگوی اولیه ی ریتمیکِ دور از تأکیدهای کلام استخراج و ابداع شد و سپس اندکی تغییر داده شد. در پیش درآمدِ بیات ترک (قطعه ی طلایه) و تصنیفِ همیشه در میان، دورها از میانِ ادوار ایقاعیِ موجود در موسیقیِ حوزه ی ایرانی-عربی-ترکی انتخاب شدند. قطعه‏ های «جوانی» و «رِنگ » بر روی دورِ ریتمیکِ دویک (با واریاسیون های زیاد) ساخته شده اند. در قطعاتِ شوق» و پرواز، دورها ابداعی هستند و شاید نتوان به طور خیلی سنتی آنها را ایقاعی، به معنای آن چه از یک قطعه ی ایقاعی در حوزه ی ایرانی – عربی – ترکی استنباط می شود، به حساب آورد و بیشتر به فضای موسیقیِ امروز نزدیک اند، اما در این قطعات نیز همچنان سعی شده تا مفاهیمِ بنیادین رعایت شود؛ از جمله شکل گیریِ عبارات در مضربی از دورِ ریتمیک، محل شروع و پایانِ جملات، نقاطِ ساختاری و آکسان های دور و غیره. اما در هر صورت، این قطعات برداشت های آزادتری، هم از نظر فرمال و هم از نظرِ ریتمیک نسبت به سایرِ قطعاتِ موجود در آلبوم هستند.

در تصنیف های این آلبوم سعی شده که رویکردِ ملیسماتیک به آواز و شکستنِ کلمات به صورتِ ملایم و در حدِ ظرفیتِ پذیرشِ یک شنونده امروزی انجام شود. به این معنا که کلمات نه به صورتِ هجایی و نه خیلی ملیسماتیک (چندین نت بر روی یک هجا) اجرا شده اند.

فرمتِ ساز و آوازهای سلوک از ساختارِ فرمالِ نشید الهام گرفته شده است؛ به این صورت که در پایانِ هر بخشِ ساز و آواز، یک بخش متریک با منطق و روندی مشخص قرار داده شده است.

به این ترتیب، در این آلبوم سعی کردیم تنها از ظرفیتِ عظیمِ آهنگسازیِ موسیقیِ قدیم مان ایده بگیریم و اثری تا حدِ امکان قابلِ ‏شنیدن و با حال‏ و هوای موسیقیِ امروزِ ایران خلق کنیم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «انگاره‌ها»؛ به‌آهنگ‌سازی و نوازندگیِ مهران بدخشان منتشر شد

این اثر که نخستین آلبوم مهران بدخشان به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده است؛ شامل مجموعه‌ای از قطعات پیانوییِ آهنگ‌ساز است که تحتِ عناوین پرلود در می‌بمل مینور، واریاسیون‌ بر روی تمی عاشقانه، شش‌قطعه کوتاه برای پیانو، دو قطعه تغزلی، امپرومتو و سونات پیانو شماره ۱ (در دو موومان) عرضه شده‌است.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

از روزهای گذشته…

شاهنامه فرودسی و موسیقی

شاهنامه فرودسی و موسیقی

شاهنامه فردوسی (Book of Kings) مجموعه ارزشمندی است که علاوه بر ادبیات فارسی می تواند در سایر زمینه ها بعنوان مرجع مورد استفاده قرا گیرد، یکی از این زمینه ها موسیقی می باشد. از زاویه های متفاوتی در محدوده موسیقی می توان شاهنامه فردوسی را کالبد شکافی کرد که شاید جالبترین آنها استخراج ادوات موسیقی و کاربرد آنها در زمان حیات فردوسی بوده است.
فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان»

فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان»

فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان» پس از گذشت ۵ سال از برگزاری اولین دوره‌اش منتشر شد. «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان» که به‌عنوان جایزه‌ای مستقل از جشنواره‌ی صبا معرفی شده‌است با حضور اساتید و فعالان حوزه‌ی موسیقی برگزار می‌شود.
آموزش گیتار به کودکان (VIII)

آموزش گیتار به کودکان (VIII)

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که عنوان قطعه عروسک و یا توپ می‌تواند تاثیر مهمی در یادگیری هنرجوی دختر یا پسر شما داشته باشد؟ حتی نوع استفاده از رنگ و ترکیب‌بندی در نقاشی کتاب آموزشی تاثیر گذار است.
پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (III)

پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (III)

ذکر این نکته ضروری است که تعریف کاراکترهای مختلف بر اساس تمهیدات صوتی متفاوت (مثلاً تمایز مد اجرایی، الگوی ریتمیک، سازبندی و غیره) طبیعتاً در این مورد مسئله ای ضروری و لازم بوده و نگارنده بر این امر آگاه است، اما مشکل اصلی آنجا پدیدار می گردد که در کنار این تلاش برای تعریف موقعیتها، حالت ها و کاراکترهای گوناگون، پیوند اندکی بین آنها وجود دارد؛ مانند مهره هایی از یک تسبیح که رشته ارتباطی آنها از هم گسسته باشد. در بخش پیش رو، تلاش خواهد شد که به بررسی بیشتر این عدم انسجام پرداخته شود.
منبری: نمی خواستم کارم منحصر به آواز باشد

منبری: نمی خواستم کارم منحصر به آواز باشد

این سوال شما حوزه گسترده ای را شامل می شود و لازم است من تاریخچه ای از فعالیتهای موسیقی ام را بازگو کنم. من کار موسیقی را با همان آواز شروع کردم. از نوجوانی و حتی از کودکی. محیطی که در آن بزرگ شدم هم محیطی علاقمند به موسیقی فاخر و نجیب و سنگین بود. می توانم بگویم من با صدای بنان و ادیب خوانساری بزرگ شدم و بعدها در دوره نوجوانی با صدای آقای شجریان.
ظرایف ویولن (II)

ظرایف ویولن (II)

دومین مورد، تنظیم بودن خرک از لحاظ عوامل؛ ارتفاع، فاصله مرکز به مرکز سیم ها، شکل قوس روی خرک نسبت قوس روی گریف و نیز فاصله سیم ها از روی گریف (که به ارتفاع گریف از صفحه نیز وابسته می باشد)، است.از آنجا که سیم ها دامنه متفاوتی از نظر قطر(که می تواند تابعی از مشخصات مکانیکی مورد نظر و جنس و لایه های مواد سازنده یک سیم باشد) را از لحاظ مشخصات فنی دربر میگیرند، یک تنظیم صحیح خرک متاثر از نوع سیم مورد استفاده است.(عاملی که غالبا به آن توجه نمی شود) در این رابطه یک تنظیم کار ماهر ویولن از جداول استاندارد تنظیم خرک بر پایه سیم مورد استفاده نوازنده بهره می جوید.
ریختر، پیانیستی برای تمام دوران (III)

ریختر، پیانیستی برای تمام دوران (III)

ریختر پیانیست روسی بود که در کنار بزرگانی چون داووید اویستراخ و روستروپویچ، مثلث هنری ای را تشکیل می دادند، همانند آرتور روبنشتاین، گرگور پیاتیگورسکی و یاشا هایفتز که مثلث هنری موسیقی کلاسیک در آمریکا بودند؛ عجیب نیست که با این اوصاف، در زمان جنگ سرد، این هنرمندان بصورت غیر مستقیم، وسیله ای برای قدرت نمایی هنری روسیه و آمریکا بودند.
پورقناد: موسیقی داوودیان هویتی ایرانی و مردانه دارد

پورقناد: موسیقی داوودیان هویتی ایرانی و مردانه دارد

اینکه بگوییم با صفتهای مختلف این موسیقی زیبا است، یک گفته کلی است ولی اینکه بگوییم چرا این اثر زیباست و چرا با مخاطب ارتباط برقرار میکند و چرا ماندگار میشود، به دلیل وجود هویت است. بررسی مسائلی که به این اثر هویت میبخشد میتواند به این سئوال پاسخ دهد که چرا آثار کاظم داوودیان زیباست.
گفتگو با حسین علیشاپور (I)

گفتگو با حسین علیشاپور (I)

حسین علیشاپور را یکی از آوازخوانان توانای نسل جدید موسیقی ایران می دانند که در چند سال اخیر حرکتی رو به جلو داشته است. از آنجایی که او یکی از معدود صداهای مستقل و متفاوت نسل جدید آواز است – نسلی که بیش از هر چیز از معضل تک صدایی بودن و تقلید رنج می برد – یکی از بهترین گزینه های بحث پیرامون مسائل و مشکلات آواز این روز ها به شمار می رود. با حسین علیشاپور در گفت و گویی مفصل پیرامون این مسائل و همچنین فعالیت های خود او بحث کردیم.
کارمینا بورانا

کارمینا بورانا

کارمینا بورانا مجموعه ای از آوازهای قرن سیزدهم میلادی است که پایه و اساس کارهای موسیقی کارل ارف ، آهنگساز و مدرس موسیقی آلمانی برای ساخت آوازهای کرال قرار گرفت.