اعجاز پاگانینی (I)

مقبره پاگانینی در پارمای ایتالیا
مقبره پاگانینی در پارمای ایتالیا
ایتالیا، قرن نوزدهم
دورۀ رمانتیک
زمین ارتعاش گام‌های یکی از بزرگترین نوابغ تاریخ بشری را در ذهن خاکی‌اش ذخیره می‌کند. شاید از زمان پیدایش موسیقی نام هیچ نوازنده‌ای به اندازۀ او با تقدیر یک ساز گره نخورده باشد؛ چندان که تا همین امروز هم اجرای کامل و بی‌نقص کاپریس‌های او یکی از مهلک‌ترین ملاک‌ها و دشوارترین آزمون‌های ویرتوئوزیته برای ویولنیست‌ها در سرتاسر دنیاست. در موردش گفته‌اند و بس نیکو هم گفته‌اند که «پاگانینی ویولن را از جایی شروع کرد که دیگران تمام کرده بودند!» این جمله به وفادارترین شکل ممکن و بهتر از هر جملۀ ستایش‌آمیز دیگر، وصف حال اعجوبه‌ای‌ست که تکنیک‌های این ساز را به دوردستی دهها سال جلوتر از عصر خودش پرتاب کرد.

audio file بشنوید کاپریس شماره ۵ را اثر پاگانینی

بی‌جهت نبود که بزرگان موسیقیِ آن دوره همچون جاکوموکوستا، الکساندر رولا، گاسپاره گیرتی، و… یک‌به‌یک در برابر نبوغ او زانو زدند و اعتراف کردند چیزی برای آموختن بدو در چنته ندارند.

اساساً در تاریخ موسیقی، سدۀ نوزدهم و خصوصاً دهۀ سوّم آن مقطعی‌ست که سهم بزرگی از آن به چیره‌دستی‌های سازی/سولوئیستیک می‌رسد؛ مقطعی که با نام‌هایی همچون لیست و پاگانینی نشانه‌گذاری شده است. امّا جالب اینجاست که حتی خود لیست هم که از بزرگترین نوازندگان تمام دوران‌هاست، در مقطع زمانی خاصی جوری تحت تأثیر تکنیک سرسام‌آور پاگانینی قرار می‌گیرد که مرتاض‌وار، قریبِ دو سال خود را در گوشه‌ای حبس کرده، و با الهام از کنسرتو ویولن شماره دوی او در سی‌مینور به جان پیانو می‌افتد که حاصل آن اتود دشوار و بس‌شنیدنیِ «لا کامپانلا»ی او در سل‌دیز مینور است.

می‌توان گفت خاستگاه طبقاتیِ آهنگسازان و نوازندگانِ برجستۀ این دوره همان طبقۀ متوسطی بود که بخش اعظم شنوندگان موسیقی نیز از دل آن درآمده بودند، امّا پاگانینی از طبقه‌ای دیگر بود. فقر بی‌امان و فرساینده اگرچه تقریباً در سراسر عمر بسیار آزارش داد، امّا لااقل برای همچو اویی «احتضار فضیلت» نبود: هرچه روزگار به او سخت می‌گرفت، او به ویولن سخت‌تر می‌گرفت و رقص انگشتانِ استوارش را روی صحنۀ سیاهِ گریف دشوارتر و دست‌نیافتنی‌تر می‌کرد.

این روند گاه تا آنجا پیش می‌رفت که خود نیز برای نواختن تصنیفاتش به زحمت می‌افتاد! کاپریس‌های ۲۴گانه را به مرور از ۱۸۰۲ تا ۱۸۱۷ نوشت و روحی از آتش بر آنها دمید. این آتش اگرچه صحنۀ موسیقی را گرم وُ پُرنور کرد، ولی از سویی به جان کوتوله‌های هنری‌ای افتاد که ردّ دندان‌های نیش‌شان از دیروز تا امروز وُ هنوز بر پیکر هنر خودنمایی می‌کند. حالا حسودان بر علیه او به تکاپو افتاده‌اند، تا جایی که با همدستی دلالانِ شایعه‌ساز، شایعۀ شومِ «همدستی او با ابلیس» را می‌سازند و نَقل وُ نُقلِ محافل هنری می‌کنند. «آری؛ پاگانینی روحش را به شیطان فروخته، و اینک خودْ شیطان است!».

یک دیدگاه

  • علی
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۶ در ۱۲:۰۸ ق.ظ

    فکر نمی کنم پاگانی نی چنان که نوشته اید در تمام عمر فقیر بود…چنانکه او به برلیوز کمک مالی بزرگی کرد(که البته علاوه بر اینکه این دو دوستان صمیمی بودند، نشانه ای از عدم خصت او بود؛ چه آنکه آنزمان معروف بود که پاگانی نی فردی خصیص است)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: وفادار حدود ۴۰۰ اثر دارد

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علیرضا امینی، نوازنده، ترانه سرا و مدیر ارکستر نیایش که قرار است در کنسرت «بگو کجایی» که قرار است ۹ شهریور ماه سال جاری در برج میلاد به روی صحنه برود؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

اعجاز پاگانینی (II)

این باورکردنی‌ترین اتّهامی بود که می‌توانستند به او بزنند، زیرا تا آن زمان هیچ «انسان»ی آنگونه ویولن ننواخته بود! چنین شایعه‌ای در آن عصر کم از ترور فیزیکی نداشت و نیکولو را مجبور به ترک سرزمین مادری و مهاجرت به وین می‌کند. در آنجا با شوبرت آشنا می‌شود و مورد حمایت او قرار می‌گیرد و پس از چندی آوازه‌اش ابتدا پاریس و لندن و پس از چندی تقریباً تمامی شهرهای مهم اروپا را تسخیر می‌کند.

از روزهای گذشته…

مستند مارتین اسکورسیزی (I)

مستند مارتین اسکورسیزی (I)

مارتین اسکورسیزی (Martin Scorsese) که دلبستگی و عشق عمیقی به این نوع موسیقی دارد و جا به جا آن را در برخی از فیلم هایش از جمله “آخرین والس”، “دار و دسته نیویورکی” و “گاو خشمگین” نشان داده، اخیرا مجموعه مستندی به نام “بلوز”را به سفارش شبکه چهار بی بی سی در هفت قسمت در باره ریشه های موسیقی بلوز و حوزه تاثیر و نفوذ آن از کناره های می سی سی پی تا غرب آفریقا تهیه کرده است.
Gymnopédie

Gymnopédie

جایمنوپدی، نام سه قطعه بسیار مشهور برای پیانو است که توسط اریک ستی (Erik Satie – ۱۹۲۵-۱۸۶۶) آهنگساز و پیانیست فرانسوی – ساخته شده و در سالهای ۱۸۸۸ به بعد در پاریس منتشر شده اند. قبل از اینکه به مقوله معنا و تاریخچه این نام بپردازیم، لازم است راجع به شیوه تفکر اریک ستی صحبتی داشته باشیم.
رحمت‌الله بدیعی: «اگر در ایران بودم…»

رحمت‌الله بدیعی: «اگر در ایران بودم…»

رحمت‌الله بدیعی،‌ یکی از برجسته‌ترین هنرمندان موسیقی ایران، سالهاست که در هلند زندگی می‌کند. او در هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) در رشته ویلن کلاسیک آموزش دیده و همچنین در زمینه موسیقی ایرانی با ابوالحسن صبا کار کرده است.
کارگاه گیتارکلاسیک به مناسبت سالگرد تولد هیتور ویلا لوبوس

کارگاه گیتارکلاسیک به مناسبت سالگرد تولد هیتور ویلا لوبوس

آموزشگاه موسیقی آریا به مدیریت آریا عظیمی نژاد با همکاری شرکت آرشه (موسس استاد بزرگ لشگری) – تنها نمایندگی رسمی کمپانی یاماها از سال ۱۹۹۲ در ایران – در تاریخ ۶ لغایت ۱۳ اسفند ماه ۱۳۸۹ اقدام به برگزاری کارگاه گیتار کلاسیک زیر نظر فرزین طهرانیان – نوازنده گیتار و استاد دانشگاه – می نماید.
مستر کلاس پروفسور فروغ کریمی در تهران

مستر کلاس پروفسور فروغ کریمی در تهران

پروفسور فروغ کریمی، سولیست فلوت و کینوزولوگ در دانشگاه هنرهای زیبای وین اتریش در سفری به ایران به برگزاری مستر کلاس می پردازد. این کلاسها در شاخه های آموزش فلوت، موزیک کینزولوژی، اجرای صحنه برای تمام سازها و مستر کلاس برای همنوازی موسیقی مجلسی خواهد بود.
نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (II)

نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (II)

گروه موسیقی آذربایجان با ارکستر ترکیبی از سازهای آذربایجان و سازهای کلاسیک به اجرای برنامه پرداخت، در این برنامه قطعه ای که در گذشته با تار رامیز قلی اف شنیده بودیم، به شکلی ضعیف اجرا شد و کلا” صدای ارکستر نه بالانس مناسب داشت، نه کوک دقیق (البته رطوبت هوا هم در تغییر کوک بی تاثیر نبود) در قسمت دیگر از این برنامه ارکستر به اجرای قطعه ای با سولوی نقاره وحید اسدالهی پرداخت.
بیانیه داوران ششمین دوره جشنواره نوشتارها و سایت های موسیقی در اینترنت

بیانیه داوران ششمین دوره جشنواره نوشتارها و سایت های موسیقی در اینترنت

در پایان ششمین دوره ی جشنواره می‌توان دید که تعیین و تعریف میدان آنچه دنیایی مجازی خوانده می شود زیر فشار شتابان فناوری دشوار و دشوارتر می‌شود. اکنون بزرگ‌ترین چالشی که به چشم می‌آید همچنان کشیدن مرز به قدر کافی دقیق میان جهان مجازی و غیرمجازی است در حقیقت تقریبا مرزی باقی نمانده است، آنچنان که گاه تعیین مصداق برای رصدگر تیزبین هم نشدنی است. اما علاوه بر در هم شدن مرزها، گرایش استفاده کنندگان از این فضای سیال به پیام‌رسان‌ها، در پی آن افولِ اقبالِ وب سایت‌ها، مرگ وبلاگ‌ها (که سرانجام در تغییر نام جشنواره پژواک یافت) و در نتیجه ظهور پدیده‌ی اینترنتِ تاریک روندی است که به ویژه دسترسی‌پذیری میدان نوشتارهای موسیقی را تهدید می‌کند. این تهدیدی واقعی و جدی است که باید به آن اندیشید.
ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (II)

ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (II)

در سال ۱۹۴۵ موقعیت وی بحرانی تر شد چرا که پلیس گشتاپو او را به شدت تحت فشار قرار داده بود، از این روی، به سوئیس گریخت. در این دوره بیشتر روی آهنگسازی کار می کرد. آثارش شامل آثاری برای پیانو، ارکستر و سونات بود. تا دسامبر ۱۹۴۶ وی موضع خود را مبنی بر طرفداری و مشارکت با سوسیالیستهای ملی مشخص کرد.
ژان میشل ژار

ژان میشل ژار

حتما” برای شما جالب خواهد بود اگر بدانید که ژان میشل ژار فرزند موریس ژار آهنگساز مشهور هالیوود می باشد. از جمله کارهای بزرگ موریس ژار می توان به موسیقی فیلم های موفقی چون لورنس عربستان، محمد رسول الله، روح و … اشاره کرد.
دو مضراب چپ (قسمت هفتم)

دو مضراب چپ (قسمت هفتم)

در این قسمت قصد داریم، مروری بر آثار فرامرز پایور به خصوص آثار نوشته شده در کتاب سی قطعه چهارمضراب برای سنتور داشته باشیم و ببینیم از حالات گوناگون دومضراب چپ چگونه استفاده شده است.