درباره موسیقی رایانه ای و سمپل (II)

چند سالیست که در ایران نیز هنرجویان و آهنگسازان حوزه موسیقی فیلم و… از نرم افزارها و بانک های “VST” مختلف استفاده می کنند و بخشی از آثار را با استفاده از چنین امکاناتی خلق می کنند. اما متاسفانه عده ای دیگر از آهنگسازان و منتقدین نسبت به هر گونه تغییر تکنولوژیک واکنش منفی نشان داده و بدون در نظرگرفتن تمایز و تفاوت هویتی موسیقی دیجیتال و موسیقی آکوستیک، موضع گرفته و به طور کلی چنین کارهایی را مردود و از دایره اثر هنری خارج دانسته و هیچگونه ارزش زیباشناختی برای موسیقی منتج از شیوه آهنگسازی دیجیتال و کامپیوتری به خصوص در حوزه موسیقی ارکسترال و کلاسیک قائل نیستند.

البته باید اذعان داشت استفاده از “Vst” در حوزه موسیقی کامپیوتری و دیجیتال نیاز به مهارت داشته و خود یک تکنیک است. اگر بپذیریم که “Vst” ابزاری است همانند ساز پیانو، کسی که صداگیری خوبی از “Vst” های به روز و با کیفیت انجام دهد، همانند یک پیانیست ماهر محصولی زیبا به گوش خواهد رساند که حس زیباشناختی شنونده را تحریک می نماید.

در این بین آهنگساز موظف است با آموزش و سعی در کاربرد امکانات پنهان در “Vst” و ایجاد محصولی با کیفیت صوتی خوب به شیوه کار خود اذعان کرده و پنهان کاری ننماید. لازم به ذکر است که همانند موسیقی آکوستیک نباید از نقش فرایند میکس و مستر استودیویی در ایجاد کیفیت صوتی خوب موسیقی غافل شد. اکثر استودیو داران در میکس و مستر موسیقی ارکسترال – محصول سازهای “vst” یا آکوستیک – مهارت چندانی از خود نشان نمی دهند.

با تمام این اوصاف این سوالِ تکراری مدام در ذهن مخاطبین آگاه شکل می گیرد که چرا بعد از پیشرفت عظیم غرب در خصوص تکامل سازها و رشد تکنولوژی موسیقی دیجیتال، ما همچنان باید با چشمانی کاملا بسته، ذهنی بسته تر و گوشی ناشنوا در برابر چنین تغییراتی جبهه بگیریم؟
آیا حساسیت موسیقی دانان ما آنقدر بالاست که نمی توانند خلق فضایی نو را تحمل کنند؟
موسیقی رایانه ای و دیجیتال در غرب از دوره آزمون و خطا گذشته و امروز به عنوان یکی از شاخه های مهمِ تولید موسیقی مورد توجه قرار می گیرد. در دوره حاضر نمی توان با چشم و گوش بسته و ذهنی عقب تر از کشورهای دیگر وارد رقابت های موسیقایی شد. بنابراین به قول سهراب سپهری «چشم ها را باید شست» و با حوله ای تمیز پاک کرد و از هر ابزاری چه سخت افزاری و چه نرم افزاری برای اجرایی کردن یک بیان موسیقاییِ خلاق و هنری درست استفاده کرد.

اگر هنرمندان موسیقی و نوازندگان به کار خود برسند، خوانندگان هم فقط بخوانند، سازسازان به ساز تخصصی خود بپردازند و دوستان فعال در عرصه موسیقی دیجیتال آثار هنری خوب را در دسترس عموم قرار دهند، نه تنها موسیقی آسیب نمی بیند بلکه در روند رسیدن به تکامل، اتفاقات نو و تجربیات ارزشمندی وارد فضای موسیقایی کشورمان خواهد شد.

ای کاش زمانی نیز برسد که موسیقی ما نیز از مرز حساسیت های افراطی و بعضا ناآگاهانه گذر کرده و مسیر عقلانیت را طی کند. در زیر به قطعه Microtonal Chahargah (تنظیم ارکسترال قطعه ای درچهارگاه براساس ایده ملودیک ازاستاد لطف اله مجد همراه با مدولاسیونهای میکروتونال) اثر یکی از نگارندگان این نوشتار (شاهین مهاجری) که تماما با استفاده Vst ساخته شده است گوش فرا دهید. لازم به ذکراست در این اثر میکس و مسترینگ استودیوی صورت نگرفته است.
***
audio file اثری به نام «میکروتنال چهارگاه» را با آهنگسازی شاهین مهاجری بشنوید

چند منبع مفید برای مطالعه بیشتر
۱- “The Computer Music Tutorial”
این کتاب نوشته Curtis Roads بوده و در سال ۱۹۹۶ توسط انتشارات “MIT Press” در انگلیس منتشر شده است.

۲- “Introduction to Computer Music”
این کتاب نوشته Nick Collins بوده و در سال ۲۰۰۹ توسط انتشارات “John Wiley & sons” در انگلیس منتشر شده است.

۳- “Sound Synthesis and Sampling”
این کتاب نوشته Martin Russ بوده و در سال ۲۰۰۴ توسط انتشارات “Focal Press” در انگلیس منتشر شده است.

۴- “Computer Orchestration: Tips and Tricks”
این کتاب نوشته Stephen Bennett بوده و در سال ۲۰۰۹ توسط انتشارات “PC Publishing” در انگلیس منتشر شده است.

۵- “A Professional Guide to Audio Plug-ins and Virtual Instruments”
این کتاب نوشته Mike Collins بوده و در سال ۲۰۰۳ توسط انتشارات Focal Press در انگلیس منتشر شده است.

۶- “Acoustic and MIDI Orchestration for the Contemporary Composer: A Practical Guide to Writing and Sequencing for the Studio Orchestra”
این کتاب نوشته Andrea Pejrolo و Richard DeRosa بوده و در سال ۲۰۱۷ توسط انتشارات “Routledge” در نیویورک منتشر شده است.

3 دیدگاه

  • محمد ایمن
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۶ در ۳:۳۴ ق.ظ

    بله ، موسیقی دیجیتال هم به عنوان محصولی از قرن حاضر ، میتواند مخاطبان خودش را داشته باشد ، گرچه ، این امکانات دیجیتالی به آهنگسازان این فرصت را میدهد که فارغ از هزینه های بسیار و سختیهای فراوان اجرای آثار با ارکستر ، اثر خود را بشنوند و به مخاطب نیز عرضه کنند ، لیکن بازهم اثر یک اجرای واقعی را نخواهند داشت . به خصوص که صدای حاصله ازیک ساز آکوستیک و هارمونیکهای حاصله ، طبیعتی سازگار با شنوایی داشته و اثر خسته کنندگی بسیار کمتری دارند .
    به هر روی ، تکنولوژی همواره در هنر ، اثری تسهیل کننده برای هنرمند داشته ، اما در نفس هنر و زیبایی بیشتر آثار بعید میدانم . افکتها ، صداها ، داینامیک ، آرتیکولاسیونها ، نوانس و حالتهای بیانی منبعث از اجرایی طبیعی و انسانی ، چیزی نیست که با فرامین رایانه ای کامل ادا شوند . لذت دیدن اجرای یک قطعه با ساز و شنیدن ترکیب اصوات و رنگ سازها و قرار گرفتن در محیطی که آهنگساز مد نظرش بوده ، اینها با رایانه قابل ارایه نیست بالاخص زمانیکه موسیقی برای سازهای ارکسترال نوشته شده باشد نه امواج تصنعی دیجیتالی ترکیبی و به قولی موسیقی مدرن دیجیتال و سازها و صداهای دیجیتال . این موسیقی هم میتواند مخاطب خود را داشته باشد ، اما من بیشتر به جنبه ی ابزاری به آن نگاه میکنم برای آهنگساز برای بررسی آنچه در ذهن دارد نه خلق اثر هنری با صداها و برپایه ی آن . تابحال به این فکر کردید که چرا حسی که به یک مجسمه چوبی ساخته شده با دست داریم ، بسیار متفاوت ازهمان خواهد بود زمانیکه توسط نرم افزار و دستگاههای CNC سه بعدی تراشیده شده باشد ؟

  • شاهین مهاجری
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۶ در ۱۰:۳۷ ق.ظ

    دوست عزیز … سلایق متفاوت است … و البته که اجرای زنده ارزش دیگری دارد …. ولی در هر حال زمانه به پیش میرود و باید از این امکانات استفاده کرد ….

  • شاهین مهاجری
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۶ در ۱۰:۴۰ ق.ظ

    اما از طرفی یک سمپل یه نمونه صوتی واقعی است و نه یک موج صوتی تصنعی …. یک آرشه نمونه برداری شده ویلون همان هارمونیک های ویلون است و این با یک صدای شبیه سازی شده فرق دارد … اما در مورد ترکیب هارمونیک ها در یک اجرای زنده تفاوت وجود دارد ولی در هر حال امکاناتی در اختیار شما میگذارد که حاضرید از چیزهای دیگر بگذرید .. در عین حال هستند بسیاری که از این ابزار برای خلق اثر هنری استفاده میکنند و هستند کسانی که از آن برای شبیه سازی اثر هنری استفاده میکنند و هر دو طایفه هم محترم هستند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

«سایه» در دوره‌ای از موسیقی ایران تأثیرگذار بوده است. این تأثیرگذاری می‌تواند موضوع مقاله‌ای تحلیلی-انتقادی باشد. چنین پژوهش‌هایی نه تنها در مورد سایه بلکه در مورد دیگر هم‌دوره‌هایش نیز باید صورت گیرد (که به هر دلیل هنوز انجام نشده). سایه با موسیقی دستگاهی نیز در حد یک موسیقی‌دوستِ بسیار پیگیر که معاشرت‌هایی با اهالی این موسیقی داشته، آشنایی‌هایی دارد. از مجموع صحبت‌های او در منابع مختلف چنین برمی‌آید که این آشنایی، علمی و چندان عمیق نیست و بالطبع شامل داده‌هایی درست و غلط از دیده‌ها و شنیده‌هاست (مانند بیگجه‌خانی را شاگرد درویش‌خان دانستن! و موارد دیگر). واژگانِ موسیقایی نیز در شعرِ او فراوان‌اند.

از روزهای گذشته…

اکول در سنتور نوازی (I)

اکول در سنتور نوازی (I)

در این مقاله سعی شده تا با توجه به تحول شیوه های سنتور نوازی و تمایل نوازندگان به استفاده از تکنیک های متنوع تر بر روی این ساز و میل به مانور، انعطاف و سرعت بیشتر، علاوه بر آسیب شناسی شیوه های نامناسبی که می تواند مانعی در این راه باشد و منجر به تبعات فنی، جسمی و… نامناسب و ناخواسته بر روی نوازنده شود، شیوه آزموده و مناسبی پیشنهاد گردد.
تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

آقای پورقناد جریان اینطوری است که رهبری یک ارکستر سمفونیک یا یک ارکستر مجلسی یا ارکستر بادی مسی یا اصلا یک کر خوانندگی و به صورت کلی کار رهبری همه و همه یک شناخت با پارتیتور و ارزش هایی که آن موسیقی دارد و آن موسیقی و فهم و درک موسیقی و رساندن آن به نوازنده هاست.
راک اند رول در بریتانیا (II)

راک اند رول در بریتانیا (II)

بسیاری از موفقیتهای بزرگ اخیر هنرمندان موسیقی راک و پاپ، در بریتانیای کبیر (انگلستان-ایرلند شمالی-اسکاتلند- والس) به وجود آمده است. ستارگان سالهای ۱۹۶۰ و ۷۰ همچون اریک کلاپتون (Eric Clapton) و پیتر گابریل (Peter Gabriel) از گروههای راک به تک اجرا کنندگان بسیار موفقی تبدیل شدند. در اوایل دهه ۸۰ سینتث پاپ (synth pop) از سبکهای نیو وییو، نمونه ای از موسیقی راک بریتانیا می باشد.
سرگذشت پیانو در ایران (I)

سرگذشت پیانو در ایران (I)

از زمانی که پیانو ساخته شد به دلیل رنگ زیبای صدا و توانایی آن در اجرای همزمان چندین نت، این ساز بزرگ همواره مورد توجه موسیقیدانان در سبک های مختلف بوده و هست.
مصائب اجرای دوباره (V)

مصائب اجرای دوباره (V)

با وضعیتی که نی نوا دارد هر اجرای مجدد آن در ایران را می‌توان مشابه اقدامی علیه استبداد اجرای ضبط شده‌ی آن دانست. اقدامی که می‌تواند بنا به نتیجه خصلتی انقلابی یا اصلاحی داشته باشد هر اقدام غیر از این به‌ناچار پذیرش همان سلطه است و به تقلید همان اجرا منجر خواهد شد. در چنین شرایطی پاک کردن اجرای مرجع از ذهن شنونده اولین نقطه‌ی حرکت است.
استاد شجریان آیا ثابت می‌کنید؟ (II)

استاد شجریان آیا ثابت می‌کنید؟ (II)

“سه سیم یا سه تار در حدود ۱۵۰ سال قبل به دست درویشی به نام مشتاق علی شاه که خود نوازنده برجسته‌ای نیز بود دارای سیم چهارمی شد. افزودن این سیم برای بهتر شدن صدا دهی و همراه کردن بیشتر صدای واخوان در هنگام نوازندگی بوده‌است، و این عمل را می‌توان اقدامی در جهت سیر تکاملی تدریجی این ساز دانست. این کار که بدون گرته برداری از هر گونه ساز غربی انجام شد، به قدری لازم و واجب بود که به رغم تناقض آشکار با نام ساز، مورد تایید اکثر موسیقی دانان آگاه آن روزگار که ردیف و موسیقی دستگاهی را از درون مقامی، پایه ریزی کردند قرار گرفت. قطعا اضافه کردن یک سیم به سه تار تغییر زیادی در بلندی صدای آن ایجاد نکرد اما تا مدت‌ها پس از آن اساتیدی نیز بودند که سه‌تار را با سه سیم می‌نواختند و یا حتی امروز نیز می‌نوازند” (رامین جزایری – فصلنامه ماهور ۱۰)
در آمدی بر تدوین فهرست جامع<br> آثار روح الله خالقی(III)

در آمدی بر تدوین فهرست جامع
آثار روح الله خالقی(III)

آنچه که به نام اصلاح موسیقی، از دی ماه ۱۳۳۳ آغاز و در مرداد ۱۳۳۴ بدون ثمر خاتمه یافت، از دردهایی بودند که او میخواست بعدها در سومین جلد اثرش شرح دهد، گرچه مشتی بود نمونه خروار؛ ولی اجل مهلتش نداد.
دو نوازی پژمان حدادی و حمید خبازی در مادرید

دو نوازی پژمان حدادی و حمید خبازی در مادرید

پژمان حدادی تنبک نواز برجسته و حمید خبازی نوازنده نوگرای تار برای اولین بار در کنار هم کنسرتی را در مادرید پایتخت اسپانیا برگزار کردند. این کنسرت در کانون فرهنگی پرسپولیس Centro Persepolis که انجمنی مستقل و فعال در زمینه معرفی فرهنگ و هنر ایران است، برگزار شد. اساس این کنسرت بداهه نوازی بود و همین امر بر جذابیت آن و کیفیت آفرینش هنری نوازندگان می افزود و ظرفیت موسیقی سنتی ایران در زمینه بداهه را آشکار می ساخت.
چیدن موسیقی و مرگ شعر دهه هشتاد

چیدن موسیقی و مرگ شعر دهه هشتاد

تا آنجا که حافظه ام یاری می کند از شعرهای شاعران دهه ی هشتاد شعری را به خاطر ندارم که بتوان بر روی آن ملودی ساخت و یا موسیقی ای با وزن آن شعر خلق کرد و گاه هم آن را زمزمه نمود. چرا شعرِ دهه ی گذشته تا کنون این شرایط را برای موسیقیدانانِ ما فراهم نکرده است؟ و چرا علاقه مندان شعر و شاعری گاه ترجمه های شعر های دسته چندم غیر ایرانی را به جای ساختار مستحکم شعر کهن فارسی، الگوی خود قرار داده و یا قالب غیرِ متریکِ آن شعرها را تقلید می کنند؟
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (IV)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (IV)

پس از ساسانیان و در پی استیلای خلفای مسلمان گستره این ساز در سراسر جهان اسلام از چین تا اندلس امتداد میابد. در زمان حکومت عبدالرحمان دوم بر اندلس و دعوت او از یک بربط نواز مشهور ایرانی به نام کمالدین زریاب این ساز به اسپانیا وارد میشود. زریاب بربط را در این دیار گسترش و تکامل میدهد و از تلفیق این ساز با تار(دیگر ساز ایرانی) گیتار را میسازد. سالانه در اسپانیا بزرگداشتی به نام زریاب برگزار میشود. پاکو دلوسیا از مشهورترین نوازندگان گیتار در جهان برای گرامیداشت یاد او قطعه ای به نام زریاب ساخته است. فتح جزیره صقیله به دست مسلمانان و مراکز تجاری مهمی که بین شرق و غرب وجود داشت نقش به سزایی در برقراری ارتباط و روند گسترش فرهنگ موسیقایی بین غرب و شرق ایفا کرد.