درباره مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»

مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»، پژوهش و نگارش محمدرضا شرایلی و شهاب مِنا، در دو مجلد و به‌همراه دو حلقه لوح فشرده توسط نشر خنیاگر منتشر شد.
گویند مرده زنده به شیون نمی‌شود
دل زنده شد به شیون ساز رضا مرا
از تأثیر سترگ ویلن‌نوازی رضا محجوبی (۱۳۳۳_۱۲۷۷)، شوریده‌خنیاگر مطرح اوایل قرن حاضر که در عنفوان جوانی و شهرت و چیره‌دستی به وادی جنون پای نهاد، گفته‌ها و نوشته‌هایی افسانه‌وار به‌جای مانده و پیش‌تر مستندات جامعی از احوال و آثار و نواخته‌های او منتشر نشده است تا بتوان او و نوازندگی موصوفش را شناخت. مجموعۀ دوجلدی حاضر تلاش سیزده‌ساله‌ای است تا با فراهم‌آوردن مستندات مکتوب و صوتیْ زندگی و هنر رضا محجوبی را، چنان‌که بوده است، بررسی کند. جلد اول این مجموعه به «شرح حال و خاطرات» اختصاص دارد و به‌همراه یک لوح فشرده شامل ۱۵ تراک از نواخته‌های رضا محجوبی و شاگردان اوست. جلد دوم به «بررسی شیوۀ نوازندگی، آوانگاری و شرح آثار» رضا محجوبی می‌پردازد و به‌انضمام یک لوح فشرده شامل ۳۱ تراک از بازنوازی و تنظیم آثار رضا محجوبی توسط دیگر موسیقیدانان معاصر است.

کتاب اول رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز (شرح حال و خاطرات)
کتاب اول زندگی رضا محجوبی را، با تحقیق کتابخانه‌ای و میدانی، از لابه‌لای اوراق کهنۀ مجلات و کتب قدیمی تا به‌مصاحبه‌نشستن با هنرمندان و هنردوستان معاشر او که بسیاری از ایشان نیز تا هنگام انتشار کتاب روی در نقاب خاک کشیدند، وا کاویده و با تصاویر و اشعار سروده‌شده دربارۀ او رونق بخشیده است. رضا از نخستین کسانی بود که در ایران، به سال ۱۲۹۸، کلاس تعلیم ویلن باز کرد و ازاین‌رو در ادامۀبررسی زندگی او به شناسایی بهره‌مندان از مکتبش نیز پرداخته شده است. مهم‌ترین اسناد حاصل از این‌ تحقیق ارائۀ ۸ تراک از نوازندگی رضا در لوح فشردۀ همراه کتاب حاضر است تا نمونه‌هایی از هنر وی را به‌طور مستند برای نخستین‌بار به جامعۀ موسیقی ایران بنمایاند. اجرای قطعۀ کاروان (به‌یاد رضا) با سرانگشتان هنرمند برادر کوچک‌تر او،‌ مرتضی محجوبی و ۷ تراک از نواخته‌های شاگردان رضا دیگر مندرجات این لوح‌اند.

کتاب دوم رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز (بررسی شیوۀ نوازندگی، آوانگاری و شرح آثار)
بخش اول کتاب دوم به تاریخچۀ نوازندگی ویلن در ایران و جایگاه رضا محجوبی در آن می‌پردازد. سپس شیوۀ ویلن‌نوازی رضا محجوبی براساس ۸ تراک به‌دست‌آمده از او ازنظر تکنیک‌های آرشه و پنجه، محتوا، قالب‌، نحوۀ جواب آواز، متر و دینامیک، تزئینات و کوک‌ بررسی شده در ادامه پس از مقدمه‌ای دربارۀ آثار به‌جامانده از رضا محجوبی در دو دورۀ سلامت و شوریدگی او ۳۲ اثر از وی در گونه‌های پیش‌درآمد، تصنیف، چهارمضراب، ضربی و رِنگ تفکیک و شرح شده‌اند. از میان این آثار، ۱۳ قطعه در این کتاب آوانگاری شده‌اند و باقی قطعات نیز که به‌صورت ساده و آموزشی توسط روح‌الله خالقی، لطف‌الله مفخم‌پایان و موسی معروفی نگاشته شده‌ بودند با اجراهای موسیقیدانان معتبر و معاشر رضا محجوبی در صفحات ضبط‌ شده در ابتدای قرن حاضر مقابله و بخش‌های کامل‌تر و اشارات اصیل‌تر ملودی آنها به ‌نت‌نگاری‌های موجود افزوده شده و جامع‌ترین روایت از هر اثر ارائه گردیده است. در مورد هر قطعه ابتدا فهرست مستندات صوتی و مکتوب از بازنوازی‌ها و نت‌های منتشرشده به‌همراه تصاویر و اسناد و اطلاعات تاریخی، و سپس روایت جامع از نت‌نگاری قطعه آمده است. لوح فشردۀ ضمیمۀ کتاب حاوی ۳۱ تراک صوتی از بازنوازی و تنظیم آثار رضا محجوبی توسط دیگر موسیقیدانان است که از آن میان، ۱ تراک از لولۀ فنوگراف، ۲۱ تراک از صفحات قدیمی، ۴ تراک از برنامه‌های گلها و ۴ تراک از دیگر منابع گردآوری شده است.

مجموعۀ دوجلدی «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز» را هم‌اکنون می‌توانید از موسیقی عارف (۳۳۹۷۶۴۳۰)، کتاب آبان (۶۶۹۵۵۰۱۲)، فروشگاه پارت (۶۶۴۰۵۶۲۷)، موسیقی عرفان (۷۷۶۳۸۹۲۲) و موسیقی صبا (۳۳۹۰۱۷۷۹) تهیه کنید.

2 دیدگاه

  • امیر آهنگ
    ارسال شده در مهر ۲۷, ۱۳۹۶ در ۶:۲۰ ب.ظ

    بسیار عالی. خسته نباشید

  • شهاب مِنا
    ارسال شده در مهر ۲۸, ۱۳۹۶ در ۱:۴۶ ب.ظ

    ممنونم امیرآهنگ عزیز

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر «کنسرت کوارتت کلنکه» سی و سومین جشنواره‌ی موسیقی فجر

از همان هنگام که لا-ر، دو نت کشیده‌ی سوژه‌ی اصلی مجموعه‌ی «هنر فوگ» باخ را ویلن نواخت مشخص بود که قرار است «کوارتت کلنکه» چه ردای متفاوتی (نسبت به اجرای مشهورتر کوارتت‌های اِمِرسون، جولیارد و کِلِر) بر تن این فوگ‌های به‌غایت هنرمندانه‌ی در معما رهاشده بپوشاند، و از آن بیشتر تا چه اندازه قرار است موسیقی با همان سوژه‌ی گشاینده همچون نوشدارو به یک کرشمه دیگر اجراهای جشنواره را (چهار اجرا که پیش از آن دیده بودم) از خاطر بزداید و به رویدادی در دل فرهنگسرای نیاوران تبدیل شود.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (X)

فرض کنید از این ۴۰۹۶ مجموعه در طی تقریبا چهارصد سال گذشته هر سال تنها از ۲۰ مجموعه مختلف استفاده شده است. این می‌شود ۸۰۰۰ مجموعه (۴۰۰*۲۰)؛ یعنی ۴۰۰۰ تا بالاتر از گنجایش سیستم. حال به‌طور فرضی سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هر سال ۱۵ مجموعه مختلف استفاده شده. این می‌شود ۶۰۰۰ مجموعه یعنی ۲۰۰۰ مجموعه بالا تر از گنجایش سیستم. باز سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هرسال از ۱۴ مجموعه مختلف استفاده شده. این می شود ۵۶۰۰ مجموعه.

از روزهای گذشته…

سجاد پورقناد

سجاد پورقناد

متولد ۱۳۶۰ تهران نوازنده سه تار سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک [email protected]
تاثیر موسیقی بر بهبود مبتلایان به سکته مغزی

تاثیر موسیقی بر بهبود مبتلایان به سکته مغزی

بر طبق مطالعات اخیر، گوش فرادادن به موسیقی مورد علاقه در طول روز، در بهبودی سریع تر بیماران پس از وقوع سکته مغزی تاثیر بسزایی دارد. مدت های مدیدی است که موسیقی درمانی در معالجه بیماری های مختلف از جمله توهم، شیزوفرنی و جنون به کار گرفته می شود.
نخستین موسیقیدان حرفه ای جامعه بانوان ایران

نخستین موسیقیدان حرفه ای جامعه بانوان ایران

متن زیر حاصل گفتگوی وبلاگ مضراب با خانم ارفع اطرایی نوازنده و مدرس با سابقه سنتور و نخستین موسیقیدان حرفه ای جامعه بانوان هنرمند ایران است که توسط آقای سعید کمالی دهقان به دست ما رسیده . در این مطلب با سوابق و فعالیتهای این هنرمند آشنا می شوید و در مطلب بعدی مصاحبه ای با ایشان را می خوانید.
موسیقی ایرانی و اینترنت

موسیقی ایرانی و اینترنت

از ۱۰ سال پیش، فعالیت سایتهای ایرانی موسیقی در اینترنت آغاز شده و بیش از ۵ سال است که این فعالیت جدی و فراگیر شده است. البته همواره، استقبال علاقمندان موسیقی از این محیط مجازی، با فراز و فرودهایی مواجه بوده است به صورتی که در هر دوره دو یا سه ساله گرایش خاصی پدید می آید، مثلا در دوره اول میتوان گرایش اصلی ایرانیان در اینترنت را به گروپهای یاهو مشاهده کرد، در دوره دوم گرایش به وبلاگها و وبلاگ سازی شکل گرفت (که عمدتاً بر روی محیط پرشین بلاگ و بلاگ اسکای رواج داشت.) بعد از این دوره فعالیت سایتها آغاز شد و همزمان وبلاگها کم کم غیرفعال شدند.
گاه های گمشده (V)

گاه های گمشده (V)

در اینجا نکته ای راجع به ارتباط بین گوشه های عراق افشاری و دوگاه بیات ترک قابل ذکر است. این دو گوشه از متعلقات شور در شروع شباهت های اندکی دارند. این شباهت هر چند اندک موجب شده تا استاد فرامرز پایور در اجراهای خود، در شروع دوگاه اشاراتی به عراق افشاری داشته باشند.
موسیقی با کلام و تاثیر آن

موسیقی با کلام و تاثیر آن

زبان مهمترین ابزار ارتباطی انسانهاست. اهمیت زبان را از این جهت باید بررسی کرد که سهولت و سرعت انتقال مفاهیم، از بارزترین خصوصیات آن میباشد. همانطور که در مقالات گذشته در رابطه با موسیقی و نقش آن در میان مفاهیم مطالبی عنوان شد صرفا” موسیقی بی کلام مورد بررسی قرار گرفت و به این نتیجه رسیدیم که موسیقی به طور کلی توانایی نشان دادن مفهوم مدنظر آهنگساز را در ذهن شنونده ندارد.
یوگنی کیسین، نابغه پیانو

یوگنی کیسین، نابغه پیانو

یوگنی کیسین (Evgeny Kissin) نابغه پیانو را میتوان موتسارت معاصر دانست. در اکتبر ۱۹۷۱ و در مسکو روسیه بدنیا آمد. پیانو را بدون هیچ آموزشی تنها از طریق گوش و با بداهه نوازی در سن ۲ سالگی شروع نمود. شاید بسیار شگفت انگیز باشد که این کودک چنین استعداد خارق العده ای را در موسیقی و نوازندگی آنهم در آن سن از خود نشان داد.
موسیقی و طنز (قسمت اول)

موسیقی و طنز (قسمت اول)

در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۴ نشستی به دعوت دفتر پژوهشهای طنز در حوزه هنری، برگزار شد که سخنرانی این برنامه را سید علی رضا میر علینقی عهده دار بود. امروز متن کامل این سخنرانی را می خوانیم:
تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

آقای پورقناد جریان اینطوری است که رهبری یک ارکستر سمفونیک یا یک ارکستر مجلسی یا ارکستر بادی مسی یا اصلا یک کر خوانندگی و به صورت کلی کار رهبری همه و همه یک شناخت با پارتیتور و ارزش هایی که آن موسیقی دارد و آن موسیقی و فهم و درک موسیقی و رساندن آن به نوازنده هاست.
از آخرین نوازنده تا اولین آهنگ‌ساز (II)

از آخرین نوازنده تا اولین آهنگ‌ساز (II)

خالقی استاد یافتن ملودی‌های زیبا بود. او در راس تاریخی قرار دارد که برای اولین بار به همت وزیری آغاز گردید و موسیقی ایران از یک موسیقی محفلی به موسیقی کلاسیک این کشور تبدیل شد. اولین کوشش‌ها برای خلق موسیقی مستقل و بدون کلام را نیز باید در کوشش‌های خالقی ردیابی کرد. او در ادامه‌ی فعالیت های وزیری توانست ظرفیت‌های جذابی از دستگاه‌های ماهور، راست‌پنجگاه و غیره را به عرصه‌ی ارکستر کشاند و موسیقی ایرانی را تبدیل به مضمونی کند که امروزه آهنگ‌سازانش قادرند حتی در فیلم‌ها نیز از تنوع دراماتیزه‌ی آن بهره‌برداری کنند. استفاده‌ی بجا از سازها و به‌ویژه کاربرد آن‌ها به‌صورتی که بتوانند حالات ویژه و متنوع انسانی را آشکار سازند و به شنوندگان القا کنند، یکی از مهم‌ترین رویدادهایی بودند که با کوشش‌های خالقی آغاز گردیدند. این خالقی بود که با آثار خود توانست فضایی در عرصه‌ی این هنر پدید آورد که حاصلش امروزه ظهور آهنگ‌سازانی با قابلیت خلق آثاری متنوع است.