جشنواره نوای خرم در دوراهی انتخاب

جمعه ۲۴ آذرماه جشنواره چهارم نوای خرم، در تالار وحدت تهران اختتامیه خود را با استقبال پر شور علاقمندان موسیقی برگزار کرد. آنطور که در فراخوان این جشنواره نوشته شده است، هدف برگزاری این جشنواره «حفظ و گسترش فرهنگ اصیل و فاخر ایرانی و همچنین ارتقای نگرش هنری نسل جوان از طریق شناخت آثار اساتید گذشته و تاثیر گرفتن از نمونه‌ها و الگوهای موجود در موسیقی ایرانی» است و چنانکه انتخاب قطعات مسابقه در دوره های مختلف این جشنواره نشان می دهد، تلاش بر این است که محوریت آثار این جشنواره بر اساس اجرای تصانیف همایون خرم و در کنار آن، چند همکار ویلنیست او در برنامه گلها باشد.

اختتامیه جشنواره چهارم نوای خرم، به شکلی تحسین آمیز، باشکوه و منظم برگزار شد، به صورتی که در کمتر جشنواره ای شاهد این نظم (آن هم با حضور تعداد بسیار زیادی از گروه سنی کودکان و نوجوانان) بوده ایم. مدیریت این جشن بزرگ نقطه قوت مهم جشنواره خرم در دوره های مختلف و مخصوصا جشنواره چهارم بوده است. در کنار این نقطه قوت نیز باید به جذب تعداد بی شماری از شرکت کنندگان اشاره کرد که هر سال در این جشنواره به رقابت می پردازند؛ این شرکت کنندگان جوان از سراسر کشور در این جشنواره حضور می یابند و در هر دوره شاهد روی کار آمدن کودکان و نوجوانانی با توانایی های تحسین برانگیز و گاه شگفت آور هستیم.

با این توصیف گردانندگان جشنواره خرم، در همین چهار دوره هم تا حد قابل توجهی به اهداف خود رسیده اند و شاید نیاز به ارتقای سطح موجود را احساس نکند (۱) اما یک واقعیت (مخصوصا در جشنواره چهارم) قابل رویت بود و آن رشدِ کیفیت اجرایی شرکت کنندگان بود.

این وضعیت جدید نیازمند ایجاد تغییراتی اساسی در جشنواره خرم است که به گمان نگارنده می تواند جشنواره را وارد سطحی حرفه ای تر و پیشرفته تر بکند؛ در این زمینه پیشنهاد می شود:
۱- قطعات مسابقه دقیقا معرفی شده و به صورت نت شده در وب سایت جشنواره قرار بگیرد و تنها همین قطعات مورد ارزیابی داوران قرار بگیرد. با این روش رای داوران منطقی تر و عینی تر داده می شود و به اعتراضات احتمالی هم با سادگی بیشتری می توان پاسخ داد. (۲)
۲- قطعات ارکستری به صورت کاملا تنظیم شده، به همراهی پارتیتور و پارت نوازندگان، روی سایت جشنواره قرار گرفته و داوری دقیقا بر اساس آنها صورت بگیرد. (۳)
۳- رده بندی سنی حذف شده و به جای آن امتیاز ها بر اساس سطح بندی قطعات طراحی شود. (۴) امید است با به اجرا درآمدن این سه پیشنهاد، جشنواره خرم بیش از پیش در اعتلای موسیقی کلاسیک ایران بکوشد.

پی نوشت
۱- در فراخوان جشنواره های نوای خرم به جز تغییرات کوچکی مانند استفاده از آثار تعداد بیشتری از آهنگسازان، تفاوت چندانی با جشنواره های قبل دیده نمی شود؛ این اتفاق شاید بتواند تاییدی بر این عقیده باشد که گردانندگان این جشنواره، وضعیت فعلی را ایده آل دانسته و نیازی به ارائه راه کارهای جدید را احساس نکرده و طرحی برای چشم انداز های آتی نداشته باشند.
۲- قطعات جشنواره خرم تماما از آثار چند ویولنیست حرفه ای (به جز روح الله خالقی که ویولنیست غیر حرفه ای بوده است) انتخاب شده که تقریبا کلیه آثار این افراد، شامل ترانه ها (و به گفته ای دیگر، تصانیفی) است که برای نوازندگی ساز تکنواز طراحی نشده است و به همین دلیل بعضی از این قطعات برای اجرای یک ساز بسیار آسان هستند و همین سادگی باعث می شود، بیشتر شرکت کنندگان به راحتی از پس اجرای آن برآمده و داوری را برای انتخاب برترین ها با چالش مواجه کنند، در حالی که اگر این قطعات از طرف موسیقیدانان تیم برگزاری، به شیوه ای تنظیم می شدند که از نظر نوازندگی، قدرت اجرایی خاصی می طلبیدند، به راحتی می شد عدالت را در سطح بندی تکنیک و ادیشن نوازندگان رعایت کرد. البته در جشنواره خرم گاهی نوازندگان خود دست به تنظیم های خلاقانه ای زده اند که این ابتکار نیز جای تحسین دارد و می تواند در بخش مجزایی مورد ارزیابی داوران قرار بگیرد.
۳- جریان تنظیم این آثار توسط افراد خبره (همچون تنظیم این قطعات برای سازهای مختلف) می تواند خدمت بزرگی به میراث با ارزش هنرمندانی مانند همایون خرم، علی تجویدی، مهدی خالدی و… باشد که آثارشان به ندرت با چندصدایی و ارکستراسیون قابل قبولی به اجرا و ضبط رسیده است. این پارتیتور ها (اگر واقعا توسط افراد خبره تنظیم شود) می تواند میراثی به عمر قرن ها برای این جشنواره باقی بگذارد و ارزشی بیشتر از خدمت به یک نسل داشته باشد.
۴- سالهاست که در اروپا و آمریکا شاهد برگزاری جشنواره هایی هستیم که برندگان اول تا سوم آنها از میان کودکان و نوجوانان بوده است و به همین دلیل در جشنواره های موسیقی حرفه ای بسیاری از کشورها، به کلی گروه سنی کنار گذاشته شده است. در ایران هم اخیرا مسابقه مگتان با این روش برگزار شد. در چند جشنواره خرم نیز نمونه هایی از استعداد های درخشان در گروه سنی کودک و نوجوان دیده شده است و جا دارد گروه سنی حذف شده یا نهایتا در امتیاز دهی داوران نیم نگاهی به آن شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی (II)

پیش از انتشار این کتاب، استادانی بودند که موسیقی ایرانی را اول با گوشه‌های مدال ردیف درس می‌دادند؛ کسی که مجدانه در این زمینه تا امروز فعال بوده، حسین عمومی نوازنده و مدرس موسیقی دستگاهی است. عمومی در کلاس‌هایش قبل از آموزش کل ردیف، درسی به نام «پیش‌ردیف» را تدریس می‌کند که در زمانی حدود ۲۰ دقیقه، کل گوشه‌های مدال ردیف را پشت هم می‌خواند. (۵)

فراخوان سیزدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

در بخش «موسیقی دستگاهی ایرانی تار، تنبک، دف، سنتور، سه‌تار، عود، قانون، کمانچه، نی؛ در بخش «موسیقی کلاسیک» نوازندگان سازهای ابوا، پیانو، ترومبون، ترومپت، فلوت، کلارینت، کنترباس، گیتار، ویلن، ویلنسل، ویولا، هورن؛ و در بخش «موسیقی نواحی ایران» خوانندگان و نوازندگان سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای از مناطق مختلف کشور به رقابت خواهند پرداخت.

از روزهای گذشته…

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

بیچام با نزدیک شدن تولد شصت سالگیش تصمیم گرفت که یک سال از دنیای موسیقی فاصله بگیرد و تعطیلاتش را در یک کشور آفتابی سپری کند. اما شروع جنگ جهانی دوم در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹ برنامه های او را به هم زد و در عوض مجبور شد برای تضمین آینده ارکستر فیلارمونیک لندن که حامیانش پشتیبانی مالی خود را با اعلام جنگ قطع کرده بودند، مبارزه کند.
ری چارلز

ری چارلز

ری چارلز Ray Charles در ۲۳ سپتامبر ۱۹۳۰ در آلبانی ایالت جورجیا متولد شد. می توان گفت که وی موسیقی را از هیچ آغاز کرد، در دهه ۱۹۶۰ به اوج رسید ولی هیچگاه بی فروغ نشد و سرانجام در ۱۰ ژوئن ۲۰۰۴ درگذشت.
یک نظریه ی تاریخی

یک نظریه ی تاریخی

الگو ها در آن سو (اروپا و آمریکا) طی نیم قرن اخیر، ما را به سوی زوال غربی سوق داده اند و این در حالی است که ما در عین تقلید مداوم از غرب همیشه هم از آن عقب مانده ایم. ما دو سه قرن پس از دورانی که نهضت کرامولی قرن هفده پشت سر گذاشته می شد، تقلید پیش پا افتاده و ناچیزی از آن کردیم؛ و حالا که غربی ها از خود به بیزاری رسیده اند و فرهنگ غرب عملاً راه زوال و نیستی را در پی گرفته است و تمدنش، با انواع مختلف سلاح ها تجهیز شده، تا از این طریق بتواند خود و دنیا را در یک آن نابود کند، عده ای از ما پشت سر غربی ها راه افتاده اند و مدام پیشرفت ها، بزک ها و تفاوت آنجا را به رخ ایرانیان می کشند درحالی که می توانند مانند هند فرهنگ ایران را به جهان عرضه کنند و در راه شناساندن این فرهنگ کوشا باشند.
گوشهای دقیق باخ

گوشهای دقیق باخ

معروف است که Bach بزرگ، دارای گوشهای بسیار تیز و حساسی بود بگونه ای که کوچکترین اختلاف در pitch یا فرکانس یک نت موسیقی را میتوانست تشخیص دهد. این بود که در زمان حیاتش وی تنها کسی بود که برای آزمایش سازهای جدید انتخاب میشد.
جوابیه شرکت صوت آذین به مطلب “حکایت یک اختراع موسیقایی ایرانی”

جوابیه شرکت صوت آذین به مطلب “حکایت یک اختراع موسیقایی ایرانی”

چندی پیش مطلبی با عنوان “حکایت یک اختراع موسیقایی ایرانی” درباره دستگاه ابداعی آقای افشین سپهوندی در این مجله به چاپ رسیده بود که امروز نامه آقای سپهوندی را در سایت می بینید که در جواب این مطلب فرستاده شده است.
ویولون گوارنری ویوتام (I)

ویولون گوارنری ویوتام (I)

قیمت درخواستی، ویولون گوارنری ویوتام را به گران ترین ویولون دنیا تبدیل می کند. این ویولون که در سال ۱۷۴۱ توسط گوارنری دل جزو ساخته شده است اکنون توسط شرکت بین و فوشی در شیکاگو، به این امید که قیمت آن تا ۱۸ میلیون دلار (۱۲ میلیون پوند) برسد، به فروش می رود. در دنیای ویولون های قدیمی، ویولون های استرادیواری به بهترین معروفند. اما بسیاری از ویولون شناسان و نوازندگان، اوج ویولون سازی را در ویولون های ساخته شده در شهر کرمونای ایتالیا به دست گوارنری دل جزو می دانند.
تحلیلی بر «چنگ رودکی» (II)

تحلیلی بر «چنگ رودکی» (II)

البته چنین تفسیری، بر پایه ی این فرض مورد پذیرش و نسبتاَ عمومیّت یافته بنا شده که «ماهور» تداعی گر احساسات نشاط آورتری است. تداعی حس «تحرک» در این موتیف ها به گونه ای دیگر نیز بروز یافته و آن نیز نواختن تمامی نت های چنگ (به استثنای آنهایی که با تریل اجرا می شوند) با «استکاتو» ست که حالتی کوبه ای تر به آنها می بخشد.
احمد جمال پیانیست جز

احمد جمال پیانیست جز

از بزرگترین پیانیست های جز که در سال ۱۹۳۰ در پیتسبورگ، پنسیلوانیا بدنیا آمد. از سن ۳ سالگی شروع به نواختن پیانو کرد و از ۷ سالگی تحصیلات رسمی خود در موسیقی را آغاز کرد.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XIII)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XIII)

از همه‌ی اینها مبهم‌تر و ناگشوده‌تر مطالعات تاریخی مربوط به گونه‌های مختلف موسیقی مردم‌پسند یا عامیانه‌ در ایران است، به‌ویژه نمونه‌های ترکیبی با موسیقی غربی که اصطلاحا «پاپ» نامیده می‌شود. چند دلیل می‌توان برای این موضوع ذکر کرد که به گمان ما مهم‌ترینشان حساسیت شدید ایدئولوژیک حکومتی نسبت به این گونه‌های موسیقایی است (دست‌کم تا اواسط دهه‌ی ۱۳۷۰) که باعث می‌شود در مراکز رسمی کمتر کار پژوهشی‌ای بتوان در مورد آن انجام داد. دیگری موضوع دخالت زیباشناسی در نوشتن تاریخ هنر و تقابل هنر نخبگان و توده است.
جاش گروبن (III)

جاش گروبن (III)

گروبن در ادامه فعالیتهایش به کشورهای فیلیپین و استرالیا به همراه لانی میسلائوچا (Lani Misalucha) در اکتبر ۲۰۰۷ سفر کرد. در همان سال وی دوئتی را به همراه باربارا استریسند (Barbra Streisand) “تمام آنچه را که راجع به عشق می دانم” و دوئتی دیگر را با میرلی ماتیو (Mireille Mathieu) “در امتداد رنگین کمان” اجرا کرد. گروبن علاقه داشت تا یک روز در مرکز تئاتر برودوی نیویورک اجرا کند. آلبوم نوئل که در ۹ اکتبر ۲۰۰۷ عرضه شد موفقیت فراوانی در آمریکا به دست آورد و رکورد فروش بهترین آلبوم سال ۲۰۰۷ را داشت و این در حالی بود که تنها ۱۰ روز پس از عرضه آن می گذشت!