جشنواره نوای خرم در دوراهی انتخاب

جمعه ۲۴ آذرماه جشنواره چهارم نوای خرم، در تالار وحدت تهران اختتامیه خود را با استقبال پر شور علاقمندان موسیقی برگزار کرد. آنطور که در فراخوان این جشنواره نوشته شده است، هدف برگزاری این جشنواره «حفظ و گسترش فرهنگ اصیل و فاخر ایرانی و همچنین ارتقای نگرش هنری نسل جوان از طریق شناخت آثار اساتید گذشته و تاثیر گرفتن از نمونه‌ها و الگوهای موجود در موسیقی ایرانی» است و چنانکه انتخاب قطعات مسابقه در دوره های مختلف این جشنواره نشان می دهد، تلاش بر این است که محوریت آثار این جشنواره بر اساس اجرای تصانیف همایون خرم و در کنار آن، چند همکار ویلنیست او در برنامه گلها باشد.

اختتامیه جشنواره چهارم نوای خرم، به شکلی تحسین آمیز، باشکوه و منظم برگزار شد، به صورتی که در کمتر جشنواره ای شاهد این نظم (آن هم با حضور تعداد بسیار زیادی از گروه سنی کودکان و نوجوانان) بوده ایم. مدیریت این جشن بزرگ نقطه قوت مهم جشنواره خرم در دوره های مختلف و مخصوصا جشنواره چهارم بوده است. در کنار این نقطه قوت نیز باید به جذب تعداد بی شماری از شرکت کنندگان اشاره کرد که هر سال در این جشنواره به رقابت می پردازند؛ این شرکت کنندگان جوان از سراسر کشور در این جشنواره حضور می یابند و در هر دوره شاهد روی کار آمدن کودکان و نوجوانانی با توانایی های تحسین برانگیز و گاه شگفت آور هستیم.

با این توصیف گردانندگان جشنواره خرم، در همین چهار دوره هم تا حد قابل توجهی به اهداف خود رسیده اند و شاید نیاز به ارتقای سطح موجود را احساس نکند (۱) اما یک واقعیت (مخصوصا در جشنواره چهارم) قابل رویت بود و آن رشدِ کیفیت اجرایی شرکت کنندگان بود.

این وضعیت جدید نیازمند ایجاد تغییراتی اساسی در جشنواره خرم است که به گمان نگارنده می تواند جشنواره را وارد سطحی حرفه ای تر و پیشرفته تر بکند؛ در این زمینه پیشنهاد می شود:
۱- قطعات مسابقه دقیقا معرفی شده و به صورت نت شده در وب سایت جشنواره قرار بگیرد و تنها همین قطعات مورد ارزیابی داوران قرار بگیرد. با این روش رای داوران منطقی تر و عینی تر داده می شود و به اعتراضات احتمالی هم با سادگی بیشتری می توان پاسخ داد. (۲)
۲- قطعات ارکستری به صورت کاملا تنظیم شده، به همراهی پارتیتور و پارت نوازندگان، روی سایت جشنواره قرار گرفته و داوری دقیقا بر اساس آنها صورت بگیرد. (۳)
۳- رده بندی سنی حذف شده و به جای آن امتیاز ها بر اساس سطح بندی قطعات طراحی شود. (۴) امید است با به اجرا درآمدن این سه پیشنهاد، جشنواره خرم بیش از پیش در اعتلای موسیقی کلاسیک ایران بکوشد.

پی نوشت
۱- در فراخوان جشنواره های نوای خرم به جز تغییرات کوچکی مانند استفاده از آثار تعداد بیشتری از آهنگسازان، تفاوت چندانی با جشنواره های قبل دیده نمی شود؛ این اتفاق شاید بتواند تاییدی بر این عقیده باشد که گردانندگان این جشنواره، وضعیت فعلی را ایده آل دانسته و نیازی به ارائه راه کارهای جدید را احساس نکرده و طرحی برای چشم انداز های آتی نداشته باشند.
۲- قطعات جشنواره خرم تماما از آثار چند ویولنیست حرفه ای (به جز روح الله خالقی که ویولنیست غیر حرفه ای بوده است) انتخاب شده که تقریبا کلیه آثار این افراد، شامل ترانه ها (و به گفته ای دیگر، تصانیفی) است که برای نوازندگی ساز تکنواز طراحی نشده است و به همین دلیل بعضی از این قطعات برای اجرای یک ساز بسیار آسان هستند و همین سادگی باعث می شود، بیشتر شرکت کنندگان به راحتی از پس اجرای آن برآمده و داوری را برای انتخاب برترین ها با چالش مواجه کنند، در حالی که اگر این قطعات از طرف موسیقیدانان تیم برگزاری، به شیوه ای تنظیم می شدند که از نظر نوازندگی، قدرت اجرایی خاصی می طلبیدند، به راحتی می شد عدالت را در سطح بندی تکنیک و ادیشن نوازندگان رعایت کرد. البته در جشنواره خرم گاهی نوازندگان خود دست به تنظیم های خلاقانه ای زده اند که این ابتکار نیز جای تحسین دارد و می تواند در بخش مجزایی مورد ارزیابی داوران قرار بگیرد.
۳- جریان تنظیم این آثار توسط افراد خبره (همچون تنظیم این قطعات برای سازهای مختلف) می تواند خدمت بزرگی به میراث با ارزش هنرمندانی مانند همایون خرم، علی تجویدی، مهدی خالدی و… باشد که آثارشان به ندرت با چندصدایی و ارکستراسیون قابل قبولی به اجرا و ضبط رسیده است. این پارتیتور ها (اگر واقعا توسط افراد خبره تنظیم شود) می تواند میراثی به عمر قرن ها برای این جشنواره باقی بگذارد و ارزشی بیشتر از خدمت به یک نسل داشته باشد.
۴- سالهاست که در اروپا و آمریکا شاهد برگزاری جشنواره هایی هستیم که برندگان اول تا سوم آنها از میان کودکان و نوجوانان بوده است و به همین دلیل در جشنواره های موسیقی حرفه ای بسیاری از کشورها، به کلی گروه سنی کنار گذاشته شده است. در ایران هم اخیرا مسابقه مگتان با این روش برگزار شد. در چند جشنواره خرم نیز نمونه هایی از استعداد های درخشان در گروه سنی کودک و نوجوان دیده شده است و جا دارد گروه سنی حذف شده یا نهایتا در امتیاز دهی داوران نیم نگاهی به آن شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی شناسی فمنیستی (I)

در دوران معاصر بحث حقوق زنان در جوامع و پرداختن به ارزشهای زنان از جایگاه ویژه ای در می ان صاحب نظران و انسان شناسان برخوردار است. در طول تاریخ در راستای برابر سازی حقوق زنان و مردان تلاشهای بسیاری شده است. این تلاشها صرفا در زمینه حقوق اجتماعی و شغل و پوشش و… نبوده بلکه یکی از این شاخه ها برابری در زمینه هنر است. چیزی که امروزه در غرب همچنان با آن مواجه هستیم و آن استفاده ابزاری از زن برای جذب مخاطب در آثار هنریست، از نقاشی و مجسمه سازی تا سینما و موسیقی. بر خلاف تبلیغ سیستم های غربی در زمینه برابری جنسیتی زن و مرد در عمل مشاهده می کنیم که هیچ برابری حتی در صحبت های برخی فیلسوفان تاریخ غرب برای زن و مرد در نظر گرفته نشده و گاها حتی زن را عاری از نبوغ و شعور آفرینش اثر هنری می دانستند. بحث بسیار گسترده و طولانیست اما در این مقاله با استفاده از چند نوشتار مشهور در زمینه موسیقی شناسی سعی کردیم تا حدودی به این موضوع مهم در زمینه هنر و مخصوصا موسیقی بپردازیم.

کنسرت تریوی فلوت و پیانو اجرا می شود

فیروزه نوائی، نولوون بارگین و لیلا رمضان، در روز ششم شهریور در تالار رودکی ساعت ۲۰:۰۰ به روی صحنه می روند. در این کنسرت آثاری از یوهان سباستین باخ (Johann Sebastian Bach)، فردریش کولاو (Friedrich Kuhlau)، ثیوبالد بوم (Theobald Boehm)، ژاک ایبرت (Jacques Ibert)، فرانتس داپلر (Franz Doppler)، نادر مشایخی و جوزف دیشلر (Josef Dichler) اجرا می شود.

از روزهای گذشته…

درباره حسینعلی ملاح (II)

درباره حسینعلی ملاح (II)

تخصص او در موسیقی علمی و عملی و در شعر ادیب پارسی و آشنایی به زبان های دیگر همگام با عشق به پژوهش از وی پژوهشگری کم نظیر و مطمئن ساخت به نحوی که بنا به قول استاد بزرگوار زنده یاد دکتر محمد تقی دانش پژوه دانشمندی چون مجتبی مینوی با آن وسواس علمی فیش های موسیقی خود را به وی می سپرد که یادآور سفارش علامه دهخدا در تحویل فیش های لغت نامه به دکتر معین است تا سیر تحقیق در باب تشویق تداوم یابد حسینعلی ملاح از نخستین کسانی بود که آقای مهدی ستایشگر صاحب اثر واژه نامه موسیقی را در این کار تشویق و ترغیب نمود و راهنمایی های موثری جهت این کار برای ایشان انجام داد.
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (IX)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (IX)

در کرمان مشابه همین مراسم در ماه رمضان و با نام «الله رمضونی» و «کلید زنی» برگزار می شود. «الله رمضونی» بیشتر توسط کودکان و «کلید زنی» توسط زنان و دختران انجام می شود که در آیین دوم فردی که این مراسم را انجام می دهد نباید شناخته شود. کلید زنی در شب های ماه رمضان برگزار می شود. زنی در حالی که صورت خود را با چادر پوشانده و یک سینی (در سیرجان به جای سینی از الک استفاده می شود که به آن کمو می گویند) در دست دارد که درون آن آیینه، سرمه دان و یک جلد قرآن قرار دارد، به خانه اهل محل می رود و با کلید به سینی (یا در خانه) می زند. صاحب خانه پس از گشودن در آینه داخل سینی را بر می دارد و چهره خود را می نگرد، سپس مقداری شیرینی، قند یا پول داخل سینی قرار می دهد. در کرمان همچنین از شب سوم تا پایان ماه رمضان مراسمی با عنوان «الله رمضونی» برگزار می شود که در آن گروهی از کودکان و نوجوانان به در خانه اهل محل رفته و این سرود را می خوانند و پس از اتمام سرودخوانی صاحب خانه پولی به سرپرست گروه می دهد:
توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز، خواننده، ترانه سرا، آهنگساز و بازیگر آمریکایی متولد ۱۹۴۹ در پونومای Pomona کالیفرنیاست. او کار حرفه ای خود را در اوایل دهه ۷۰ به عنوان خواننده در بارهای کثیف و ارزان آغاز کرد. او در ابتدا به شدت تحت تاثیر نسل شعرایی چون آلن گینسبرگ Allen Ginsberg و ویلیام اس باروز William S. Burroughs بود. ویتز علی رغم اینکه از طرف منتقدان با استقبال خوبی مواجه شده بود، نمیتوانست خرج زندگی خود را از موسیقی خود بدست آورد. مردم آن دوره، به ترانه های سبک پیش از راک، موسیقی کلاسیک کافه ای و آمریکانای Americana او که یادآور سبکهای جز، بلوز، وودویل و کلا موسیقی دهه ۴۰ و ۵۰ بود، علاقه نداشتند.
رموز ویولون (VII)

رموز ویولون (VII)

در این قسمت ما می توانیم حتی صفحه روی ویلن را با همان ترتیب عنوان شده، به دو قسمت برش داده و آماده اتصال به یکدیگر نمائیم. بعد از مرحله برش برای صفحه زیر و صفحه رو ما دو قطعه خواهیم داشت که در نهایت باید از سطح لبه چوب در راستای طولی، به یکدیگر (نیمه دیگر خود) با دقت و ظرافت بالایی متصل و ملحق شوند. برای این منظور سطح موردنظر باید بوسیله رنده های دستی و سمباده کاملاً صاف، تراز و صیقلی شده و قطعه دیگر را نیز به همین شکل آماده نمائیم.
نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (III)

نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (III)

متاسفانه خوانندگان صاحب نام ما نیز هرگز تلاشی جهت رفع این معضل فرهنگی و هنری نمی کنند، چرا که حل این مساله را به ضرر خود دیده و به عبارتی هیچ کاسبی در تلاش برای کساد کردن بازار خود نیست. در ۳۰ سال اخیر با آمدن بزرگانی چون محمد رضا شجریان و شهرام ناظری و … این مساله مشهود تر شده و این هنرمندان هرگز تلاشی برای کمرنگ کردن این ماجرا نکرده اند.
جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (I)

جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (I)

گوشه را شاید بتوان کاملترین – کوچکترین جز ردیف موسیقی ایرانی دانست. به نظر می آید مفهوم و ساختار گوشه از مهمترین عواملی است که موسیقی ایرانی را از موسیقی های عربی و ترکی متفاوت می کند. با آنکه ساختارهایی مشابه گوشه در موسیقی کلاسیک آذری وجود دارد (دورینگ، ایرانیکا) اما مفهوم گوشه – با رعایت همه ی ساختارهایش – احتمالن فقط در موسیقی کلاسیک ایرانی وجود دارد. برخورد موسیقی دان کلاسیک ایرانی با دستگاه و مقام یا مایه از راه گوشه انجام می شود.<
صادقی: شاید در سالهای آینده ارکستر سمفونیک به توانایی قبلی خود برسد

صادقی: شاید در سالهای آینده ارکستر سمفونیک به توانایی قبلی خود برسد

مدیران آنقدری که باید، رسیدگی کامل و کافی به وضعیت معیشتی اعضای ارکستر سمفونیک و گروه کر نداشتند و گاه گداری نامه نگاری هایی انجام می شود، هیأتی از ارکستر یا گروه کر مسئول می شدند برای پیگیری نامه ها و مسائل مختلف حاشیه ای و خوب بعضی وقتها به ثمر می رسید و بعضی وقتا به ثمر نمی رسید! متاسفانه در سال های گذشته به دلایل مختلف (حالا می توانیم به نوعی بگوییم بعضی وقت ها)، استفاده از رهبرانی که رفتارشان با اعضای ارکستر خیلی مناسب نبوده است و همینطور وضعیت ارائه حقوق ها به کارمند ها یا پایین بودن سطح حقوق که باعث می شد خیلی از نوازندگان پیشکسوت در ارکستر یا گروه کر از این گروه ها فاصله بگیرند و متاسفانه ارکستر افراد پر سابقه را از دست بدهد؛ ارکستر سمفونیک و کر وضعیت بدی را تجربه کرد.
اوه لین گلنی

اوه لین گلنی

در تاریخ موسیقی، اوه لین گلنی Evelyn Glennie اولین شخصی است که توانسته به عنوان یک نوازنده سولوی سازهای کوبه ای، پرونده حرفه ای بسیار موفق و مداوم داشته باشد. او به عنوان یکی از گزیده کارترین و مبتکرترین موسیقی دانان در صحنه موسیقی امروز به شمار میرود و همواره تعریفی جدید از تواناییها و کاربردهای سازهای کوبه ای ایجاد میکند. برنامه های اوه لین از چنان نیرو و زندگیی برخوردارند که میتوان گفت نوع جدیدی از اجرا را به وجود آورده اند.
به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (I)

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (I)

سبک مقوله ای است که در تمام رشته های هنری مطرح است. بطور مختصر می توان به شیوه ای که معمولا هنرمندان برجسته در خلق یا ارائه ی کارهای خود اعمال می کنند و اغلب وجه تمایز مشخصه ای با دیگر شیوه ها دارد را سبک نامید. در موسیقی نیز در چند شاخه سبک جلوه گری می کند مانند نوازندگی، آهنگسازی و تنظیم که در این مقاله سعی بر آن دارم تا پیرامون سبک نوازندگی در سنتور نکاتی را اشاره کنم.
تاریخچه ورود موسیقی ایران به اینترنت

تاریخچه ورود موسیقی ایران به اینترنت

قسمتی از مطلبی که پیش رو دارید در اولین جلسه همایش پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران توسط سجاد پورقناد خوانده شد که درباره ورود موسیقی ایرانی روی اینترنت اطلاعاتی آورده شده است. این اطلاعات مربوط به سایتهای پربیننده و جدی موسیقی ایران است که از زمان آشنایی نویسنده با اینترنت در حدود ۸ سال پیش تا کنون گرد آوری شده است؛ واضح است که سایتهای زیادی درباره موسیقی ایران روی اینترنت وجود داشته اند که در این مقاله یا به دلیل نا آشنایی نویسنده و یا کم بودن زمان فعالیت آنها، از دید نویسنده این مطلب دور مانده اند، ولی با خواندن این مطلب میتوان از تحوالات کلی موسیقی روی اینترنت با خبر شد.