شیدایی تار (I)

محمدرضا لطفی (1393-1325)
محمدرضا لطفی (1393-1325)
شیدایی تار
محمدرضا لطفی در ۱۷ دیماه ۱۳۲۵ ش در شهر گرگان به دنیا آمد پدرش اصالتا اهل روستای هروی از توابع خلخال و آذریزبان بود و نمایندگی لیالند موتورز (اتوبوسهای دوطبقه شــرکت واحد) را داشــت و مادرش معلم بود. در نوجوانی به نوازندگی تار روی آورد و پس از آن که به تهران مهاجرت کرد. از آموزش اساتیدی چون علی اکبر شهنازی و حبیب الله صالحی بهره مند شد. چندی بعد به تحصیل موسیقی در دانشگاه تهران پرداخت و از محضر نورعلی برومند در دانشــگاه و مرکز حفظ و اشــاعه و نیز محافل خصوصی او بهره برد. با راهنماییهای مهدی کمالیان به حضور سعید هرمزی و یوسف فروتن رسید.

در ســال ۱۳۴۷ اولین اثرش که یک صفحــه گرامافن بود را عرضه کرد؛ روی صفحه گرامافن نوشــته شده: «نهنا پنبه جار نشومبه»، (موسیقی محلی مازندرانی)، خواننده: اردکانی، تنظیم محمدرضا لطفی. در ســال ۱۳۵۳ اولین اثر مکتوب خود را که در آن با عبدالله دوامی مصاحبه کرده و گوشه هایی از دستگاه شور را آوانگاری کرده است، منتشر ساخت. دو صفحه گرامافون با صدای نصرالله ناصح پور و تار لطفی نیز ضمیمه این کتاب اســت. این کتاب که انتشارات گوتنبرگ آن را منتشر کرده، امروزه نایاب است.

محمدرضا لطفی در آن سالها با راهنمایی نورعلی برومند و مهدی کمالیان و دیگر اســتادانش کار بازســازی آثار قدما را به صورت جدی آغاز کرد. نگارنده وقتی با ایشــان در مورد نورعلی برومند صحبت کردم، فرمودند من ۲۶ ســاله بودم که خدمت ایشان رسیدم در آن موقع ردیف و گوشه ها و رنگها و تصانیف را کار کرده بودم و برای کسب مطلب نزد ایشان رفتم و ایشــان زاویه دید مرا عوض کــرد و در واقع در تداوم تاریخ موسیقی ایرانی قرار گرفتم.

در مورد آشــنایی خود با استاد حسن کسایی گفتند که مرحوم نورعلی خان مرا به ایشان معرفی کرد. در آن موقع من موهایم قدری بلند بود و مثل هیپی های آن موقع بودم. به اصفهان که رفتم و وارد حیاط منزل ایشان شدم، تارم را روی دوشم انداخته بودم. اســتاد روی ایوان ایســتاده بود، آن ظاهر مرا که دید در دلش گفت «آخ آخ یک نفر از این جوانهای گیتارزن آمده سر ما را ببرد». بعد که نشســتیم و تار نواختم خیلی خوشش آمد و دوستی ما از آنجا شروع شد.

محمدرضا لطفی با حمایت هوشنگ ابتهاج به برنامه گلهای تازه رادیو وارد شد و با تأسیس گروه شیدا و همراهی محمدرضا شــجریان مخاطبین بســیاری جــذب کرد. در آن سالها که موسیقی رادیو در اختیار تعدادی خاص بود، صدای تار محمدرضا لطفی و کارهای گروه شیدا چنان تأثیر عمیقی بر شنوندگان گذاشت که باعث شد برنامه گلچین هفته که صبح جمعه از رادیو پخش می شــد، شــب نیز از موج مجدداً پخش شود و این اولین برنامه ای بود که در تاریخ رادیو تکرار می شد.

یکی دیگــر از کارهای تأثیرگذار لطفی اجرای دســتگاه راســت و پنجگاه (حدود ۴۵ دقیقه) با آواز محمدرضا شجریان و ضرب ناصر فرهنگفر در سال ۱۳۵۴ در جشن هنر شیراز بود. قبل از این اجرا آنچه تا آن زمان از دستگاه راست و پنجگاه ضبط شده بود، ۴ صفحه گرامافن با صدای سید احمدخان و تار میرزا اسدالله خان اســت که مربوط به سال ۱۲۸۴ ش است و دیگر یک صفحه گرامافن با تکنوازی تار عبدالحسین شهنازی که ماوراءالنهر و راســت و پنجگاه نواخته و در ســال ۱۳۰۶ ش به ضبط رسیده است.*

* در جشن هنر شیراز یک برنامه راست پنجگاه با حضور جلیل شهناز، فرامرز پایور و حسین تهرانی با صدای محمود کریمی اجرا شده است که نسبت به اجرای راست پنجگاه محمدرضا لطفی، محمدرضا شجریان و ناصر فرهنگ فر تقدم دارد. (نگاه کنید به معارف پایور نوشته ارفع اطرایی صفحه ۳۸ – ویراستار)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

علوانی فقط یک آواز نیست (I)

علوانی فقط یک آواز نیست (I)

موسیقی عربهای خوزستان را می توان بصورت کلی به دو دسته: موسیقی مقامی و موسیقی محلی تقسیم کرد ولی اگر بخواهیم فرم های دیگر موسیقی عرب خوزستان را نام ببریم. می توانیم به موسیقی مراسمات از جمله عروسی ها، عزا، اعیاد. موسیقی رقص از جلمه رقص های مردانه: یزله و رقصهای زنانه: هچع و ردح، موسیقی مذهبی از جمله روضه، سینه زنی، مقتل خوانی، موسیقی کار از جمله برداشت خرما، صید ماهی، آسیاب آرد توسط زنان عرب، رکبانی (آوای مخصوص سوارکاری در هنگام جنگ: که در مقاتل امام حسین (ع) مورد استفاده قرار می گیرد)، حدا (آوای مخصوص شتر رانان)، موسیقی کودکان از جلمه گرگیعان، دیللو (لالایی مادران) و ترانه های کودکان و غیره نام ببریم که هر کدام از این بخش ها مباحث مخصوص به خود را می طلبد.
«رو به آن وسعت بی‌واژه» برای نی و ارکستر

«رو به آن وسعت بی‌واژه» برای نی و ارکستر

ارکستر مجلسی لوس‌آنجلس در روزهای سوم و چهارم نوامبر ۲۰۰۷ اثری از رضا والی را خواهد نواخت. این قطعه «رو به آن وسعت بی‌واژه» نام دارد که با الهام از سروده‌های سهراب سپهری آفریده شده است.
اردوان کامکار و سنتور نوازی معاصر

اردوان کامکار و سنتور نوازی معاصر

اردوان کامکار که کوچکترین عضو گروه خانواده کامکار است، در زمانی که هنوز پا به دهه دوم زندگی خود نگذاشته بود به همراه برادرش هوشنگ کامکار کنسرتو سنتوری تصنیف کرد که در کاستی به نام “بر تارک سپیده” (همراه با یک کنسرتو کمانچه از برادرش) به بازار عرضه شد.
«باران! یعنی تو بر می گردی؟» به صورت رایگان منتشر شد

«باران! یعنی تو بر می گردی؟» به صورت رایگان منتشر شد

«باران! یعنی تو بر می گردی؟» نام آلبومی است که برای گیتار کلاسیک آهنگسازی شده است؛ آهنگساز و نوازنده گیتار تمام قطعات این آلبوم پیمان شیرآلی است. این آلبوم دارای ۲۶ قطعه است که برای نوازندگانی با سطح متوسط به بالا طراحی شد است.
Big Band – آشنایی و تاریخچه

Big Band – آشنایی و تاریخچه

Big bands به معنای دسته های موسیقی بزرگ نوعی گروه موسیقی جز است که در سالهای ۱۹۳۵ تا اواخر دهه ۴۰ یعنی دوران سوئینگ (Swing Era) از محبوبیت بسیاری برخوردار بود. بیگ بند به طور معمول از حدود ۱۲ تا ۱۹ نوازنده در بخشهای مختلف تشکیل میشد . به نامهایی چون ارکستر جز و جز صحنه ای یا stage band نیز شناخته میشد.
آواز بنان (II)

آواز بنان (II)

اینها و بسیاری مطالب دیگر را درباره این هنرمند نامور ـ که در دوره فعالیت هنری خویش سیصد و پنجاه برنامه اجرا کرده است ـ می‌توان گفت. اما آنچه مرا مجذوب آواز او کرده نکته‌ای است لطیف و آن اینکه به گمان من از کسانی که آوازشان را شنیده‌ام کمتر کسی مثل او (و حسین قوامی: فاخته‌ای) حق شعر و کلام را به زیبایی و کمال ادا کرده است. بی‌شک موسیقی خود تأثیری شگفت‌انگیز و سحرگونه دارد و آهنگسازان ارجمندی که بنان آثارشان را اجرا کرده و یا نوازندگانی توانا که با ساز دلنواز خویش با او هم‌آوا شده‌اند در ترویج هنر او تأثیری بسزا دارند اما قطعات موسیقی و آواز ایرانی عالمی از این فراخ‌تر دارد. موسیقی وقتی با آواز همراه می‌شود دو نیروی بزرگ با یکدیگر همگام می‌گردند: تأثیر آهنگ و قدرت نفوذ سخن؛ و اگر ترکیب این دو هنرمندانه صورت گیرد اثری بزرگ و پایدار پدید می‌آید.
منتشری: ایران را دوست دارم و می خواهم اینجا باشم

منتشری: ایران را دوست دارم و می خواهم اینجا باشم

این کار را ما در سال ۷۲ انجام دادیم و بعد همان اثر را با نام “شور آفرین” روانه بازار کردیم. در واقع تولد دوباره من در سال ۷۱-۷۲ شروع شد و در سال ۷۳ من از بانک بازنشسته شدم. از طریق آقای مهدی کلهر – رئیس موسیقی رادیو – در سال ۷۳ مجددا دعوت به کار شدم. ایشان گفت که ۳ سال است به دنبال شما هستیم که گفتم من ایران هستم و پاسخ ایشان این بود که از هر کسی سوال میکنم می گویند که آمریکاست و بعد از چند نفر از دوستان اسم برد که گفتم که من آنجا را دوست ندارم، من ایرانی‌ام و ایران را دوست دارم و می خواهم اینجا باشم.
نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (IV)

نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (IV)

اصوات الکترونیکی، کوبه ای و گیتار الکتریکی، زمینه را برای ورود تنورها که به ادای واژه های (سی دو لا سی لا سل فا می، سی دو لا لا سی لا سل فا می) میپردازند، آماده میسازند. در این قسمت، سازهای کوبه ای، ویولا و آکوردهای سازهای زهی، به همراهی تنورها میپردازند.
موسیقی و نابینایان (II)

موسیقی و نابینایان (II)

یکی از دغدغه های من ارزیابی جایگاهی ست که هر فرد می تواند در مقابل موسیقی اتخاذ کند. بر این اساس نابینایی یکی از آن وضعیت هایی است که در نظر من میتواند تقسیم بندی و رتبه بندی دیگری از هنر ارائه دهد.
کنسرت مارک نافلر در دبی

کنسرت مارک نافلر در دبی

نوازنده افسانه ای و صاحب سبک گیتار، مردی که یکی از بهترین آلبوم های راک در تاریخ موسیقی را ارائه کرد در حال اجاری تور کنسرت در گوشه کنار دنیا می باشد و قرار است بزودی در پنج شنبه همین هفته یعنی سوم مارچ در مدیا سیتی دبی (Media City, Dubai) اجرای کنسرت داشته باشد.