درباره ملکه برومند

ملکه برومند (۱۲۹۶ - ۱۳۶۹)
ملکه برومند (۱۲۹۶ - ۱۳۶۹)
ملکه برومند که با نامهــای «م.ب»، «ملکه هنر» و «ملکه حکمت شعار»، شهرت داشت، نام اصلی اش ملکه الزمان برومندفرد و اهل نائیج از توابع نور مازندران بود. ابوالحسن صبا در مدت اقامت خود در مازندران او را کشــف کرد و با خود به تهران آورد. ۶ سال تحت تعلیم صبا بود و مدتی هم نواختن ســنتور را نزد حبیب سماعی آموخت. وی جزو معدود افرادی است که آواز را فقط از صبا آموخته و نزد هیچ یک از استادان آن روزگار برای آواز شاگردی نکرده است.

او پس از درگذشت صبا در سال ۱۳۳۶ به طورکلی از خوانندگی کناره گیری کرد.

ملکه برومند از طریق استادش صبا با جامعه باربد آشنا شد و به اجرای نمایشهای موزیکال زیر نظر اســماعیل مهرتاش پرداخت که بر شهرت هنری او افزود و باعث شد که در سال ۱۳۱۸ به همراه ۵ تن از هنرمندان یعنی ابوالحســن صبــا (نوازنده ویلن)، مرتضی محجوبی (نوازنده پیانو)، حســینقلی طاطایــی (نوازنده ویلن)، تاج اصفهانی (خواننده) ســیدجواد بدیع زاده (خواننده) و ملوک ضرابی (خواننده) به شــهر حلب در سوریه برود و آثار متعددی را به روی صفحات سودوا با لیبل زرد رنگ به ضبط برساند که توسط کمپانی آغاســی در ایران به فروش می رســد.

در آثار ضبط شــده از ملکه برومند نام اختصاری او «م.ب» روی صفحات گرامافون حک شده است. اجرای برخی گوشه ها چون گریلی و آثار شیدا به نوعی حلقه اتصال موسیقی قاجار با دوره جدید را گوشزد می‌کند همچنین چند آهنــگ محلی که قابلیت اجرای صدای ملکه برومند را هم در این حیطه نشان می دهد.

از آثار ضبط شده ملکه برومند تاکنون ۱۴ صفحه گرامافون (۲۸ روی صفحه) مشاهده شده که تمامی آنها با ویلن ابوالحسن صبا و پیانوی مرتضی محجوبی اســت؛ در برخی صفحات (۶ روی صفحه) سامی مالح، نوازنده برجسته عود اهل سوریه، نیز همکاری دارد.

از آثار جالب و منحصر به فرد ملکه برومند، اجرای اثر دوصدایی با بدیع زاده و تاج اصفهانی است، روی صفحه گرامافون چنین نوشته شده اســت: «دو دلداده، تاج اصفهانی، م. ب.، شماره کاتالوگ B ,A 128. پیانو مرتضی خان، ویلن صبا و تصنیف «من مال تو» ۱ و ۲ .م.ب.، بدیع زاده، شماره کاتالوگ B و A 129 ،پیانو مرتضی خان، ویلن صبا».

پس از بازگشــت به ایران حضور فعال ملکه برومند در جامعه باربد و اجــرای نمایشهای مختلف جالب توجه اســت. در اوایل ســال ۱۳۲۷ همکاری گسترده خود را با انجمن ملی موسیقی آغاز می‌کند و در کنسرت انجمن موسیقی ملی در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۲۷ ش در سینما رکس با عنوان «کنسرت به یاد حافظ» ملکه برومند، آواز می خوانــد. روح الله خالقی در مجلــه موزیک ایران در معرفی این کنســرت می نویسد: «این کنسرت برنامه جالبی داشت که تار تنهای استاد علینقی وزیری از قسمت های مهم آن بود. ضمنا برای اولین بار ملکه هنر (حکمت شعار) دو قطعه از ساخته های وزیری با نام «غم مخور» و «دلتنگ» را با آوازی دلنشین خواند.»

ملکه برومند به اجرای صحنه ای نیز پرداخت؛ خالقی در معرفی این برنامه ها می نویسد: «کنسرت در ۸ مهرماه {۱۳۲۷} بــا برنامه مخصوصی همراه بود. در این برنامه ملکه هنر دو قطعه یکی به نام «شــکایت نی» از استاد وزیری و دیگری آهنگی موسوم به «می نــاب» از نگارنده (خالقی) خواند؛ قطعه دوم اولین بار بود که شنیده می شــد. کنسرت دیگری در سالن انجمن موسیقی ملی در تاریخ ۱۵ خردادماه ۱۳۲۸ ش به مناســبت ششمین سال تأسیس انجمن داده شــد. غلامحســین بنان آهنگ «مشتاق و پریشان» اثر وزیری و ملکه هنر هم قطعه «ناامید» را از وزیری به ســبک شیوایی خواندند که در حضار اثر مطلوب گذاشت.»

نکتــه جالب توجه عدم همکاری ملکه برومند با رادیو در طول مدت فعالیت هنری اســت. تنها دو یا سه بار صفحات وی از رادیو پخش شــد. این در حالی بــود که بســیاری از هنرمندان تلاش می‌کردند که در آن روزگار یکبار در رادیو حضور یابند. شــهرت وی در زمان خود باعث شــد که به وسیله پهلبد و از طریق خالقی از وی برای حضور در مراســم عروســی پهلوی دوم با ثریا دعوت به عمل آید تا به همراهی ارکســتر انجمن ملی و عبدالعلی وزیری اجرای برنامه داشته باشد.

ملکه برومند با عباس حکمت شــعار از هنرمندان موسیقی و تئاتــر ازدواج کرد و پس از مدت کوتاهی از وی جدا شــد. پس از چندی با علی اصغر نیکزاد (مینیاتوریســت) ازدواج کرد که تا پایان عمر با وی بود؛ از ایشان یک پسر به نام هومان نیکزاد باقی است.

ملکه برومنــد در ۸ مردادمــاه ۱۳۶۹ دار فانی را وداع گفت. آرامگاهش در بهشت زهرا قطعه ۷۳ ردیف ۳۱ شماره ۲۱ است.

audio file تصنیف «پیام عاشق» را با آهنگسازی عبدالحسین برازنده و شعری حسن صدرسالک و پیانوی مرتضی محجوبی و ابوالحسن صبا و صدای ملکه حکمت شعار بشنوید

منابع و مأخذ:
جزوات صفحه ســنگی امیر منصور شــماره ۱۲ – کالس دیســکوگرافی، دیماه ۱۳۸۶
توکا ملکی، زنان موسیقی ایران از اســطوره تا امروز، تهران، کتاب خورشید، ۱۳۸۰ ،ص ۲۶۴

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

در اندیشه برداشت های دیگر از موسیقی دفاع مقدس (I)

پیش از شروع به نوشتن این مطلب، یکی از دوستان نویسنده در تاریخ دفاع ۸ ساله، به آرامی و با تاکید، یادآور شد که ما «موسیقی جنگ» نداریم بلکه موسیقی دفاع مقدس داریم؛ در واقع، تاکیدش بر پرهیز از واژه «جنگ» بود. دوست ما بار سیاسی و حتی تاریخی این واژه را در نظر داشت. درست می گفت که ما مردمی جنگ طلب نیستیم. ولی نمی شد انکار کرد که همین واژه منحوس که به قول ملک الشعرای بهار «فغان ز جغد جنگ و مرغوای او که تا ابد بریده باد نای او در تمام ۸ سالی که ایران درگیر آن بود، میلیون ها بار از طریق رسانه های نوشتاری و شنیداری و دیداری، پخش شد.

موسیقی پنهان در هندسه (III)

به غیر از پاره خط S1S2 و S1S8 که اضلاع چند ضلعی بوده و قطر نیستند، در چندضلعی ها بین طول ضلع و طول قطرها روابط ریاضی خاصی برقرار می باشد. در مثال بالا که هشت ضلعی منتظم است، بین اقطار و طول ضلع روابط زیر برقرار است:

از روزهای گذشته…

روش سوزوکی (قسمت چهاردهم)

روش سوزوکی (قسمت چهاردهم)

چنانچه که قبلا یادآور شدم رابطه خواهر من هینا با کوجی مثل یک مادر بود و از او خیلی مراقبت می کرد. در ماتسوموتو کوجی با یک روحانی کاتولیک آشنا شد و هر یکشنبه به کلیسا میرفت، در مدت کوتاه او یک کاتولیک شد. خواهرم که کوجی برایش خیلی اهمیت داشت هر یکشنبه او را تا کلیسا همراهی می کرد. بعد از نیمی از سال او هم کاتولیک شد! خواهرم به کارهای کلیسا هم کمک میکرد. به همان شکلی که در کنار من برای متد تربیت استعدادها کمکم میکرد.
“من خجالتی نیستم” (III)

“من خجالتی نیستم” (III)

شهرت وی در سال ۱۹۵۵ با موسیقی مجلسی تثبیت شد. این اجرا توسط هانس روزباد (Hans Rosbaud) رهبری شد، شخصی که به همراه ارکستر سودوستفونک ۵۰ تمرین داشتند تا بتوانند آمادگی لازم برای اجرا به همراه بولز را کسب کنند. زمانی که روزباد بیمار شد رهبری ارکستر به بولز رسید. وی از اواسط سالهای ۴۰ مدیر موسیقی شرکت تئاتر رنود-بارولت (Renaud-Barrault) بود.
دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین

دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین

دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین (Universität für Musik und darstellende Kunst Wien) در سال ۱۸۱۹ به وجود آمد. این دانشگاه در حدود سه هزار هنرجو دارد و بزرگترین دانشگاه هنری اتریش و یکی از بزرگترین ها در جهان می باشد. در سال ۱۸۰۸ تصمیم گیری مبنی بر ایجاد دانشکده هنر در وین شکل گرفت. در سال ۱۸۱۲ اجتماع دوستداران موسیقی با هدف ایجاد یک کنسرواتوآر به وجود آمد که سرانجام در سال ۱۸۱۷ تشکیل شد.
درخشش مژگان چاهیان، در چهل و چهارمین فستیوال بین المللی هنر ایتالیا

درخشش مژگان چاهیان، در چهل و چهارمین فستیوال بین المللی هنر ایتالیا

مژگان چاهیان به عنوان آهنگساز و نماینده ایران در این فستیوال برگزیده و دعوت به آهنگسازی شد و اثر جدیدش در فستیوال بین المللی هنر ایتالیا اجرا خواهد شد. تعامل بین هنرمندان بین المللی و استعدادهای جوان در آهنگسازی از جمله اهداف این فستیوال است.
Outside Playing ، قسمت دوم

Outside Playing ، قسمت دوم

در مطالب قبلی راجع به استفاده از نتهای خارج گام (Outside scale notes) صحبت کردیم و گفتیم استفاده درست از این نتها، نتنها باعث بد صدا شدن موسیقی نمی شود بلکه ابعاد و زیبایی هایی به موسیقی می افزاید که هرگز با نتهای گام نمی توان به آنها دست پیدا کرد. در ادامه این مطلب می خواهیم کمی بیشتر راجع به نتهای خارج صحبت کنیم .
سجاد پورقناد

سجاد پورقناد

متولد ۱۳۶۰ تهران نوازنده سه تار سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک sadjad.p@gmail.com
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (V)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (V)

تا حدودی مشاهده می شود که عقیده ی تکامل گرایی در هارمونی و عناصر ساختاری موسیقی، در اندیشه ی تکامل گرایی قومی ـ فرهنگیِ آدرنو هم رسوخ کرده است هر چند که رابرت ویتکین نسبت دادنِ اینگونه نقد های نژادپرستی و اروپا محوری را به آدرنو، برچسب زنی می داند و معتقد است که آدرنو در نقد پیرو فلسفه است و کاملا از نژاد پرستی به دور است (ویتیکن۵۳:۱۳۸۲ ).
رابرت فارنون : افسانه ای در عرصه موسیقی لایت ( قسمت دوم)

رابرت فارنون : افسانه ای در عرصه موسیقی لایت ( قسمت دوم)

سالیان متمادی اجراهای مختلف آثار رابرت فارنون به طور منظم از رادیو بی بی سی و تلویزیون پخش می شد. بزرگترین کمپانی پخش موسیقی آن زمان – Decca – قراردادی را با فارنون به عنوان تنظیم کننده و رهبر ارکستر به امضاء رساند. علی رغم اینکه گفته می شد این کمپانی حمایت لازم را از فارنون به عمل نیاورده، بسیاری از آلبوم های قابل توجه او در زمان همکاری اش با Decca انتشار یافته است.
اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (I)

اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (I)

کارلهاین اشتوکهاوزن که در ۷۹ سالگی درگذشت یکی از موزیسین های آینده بین و برجسته قرن بیستم بود. اشتوکهاوزن پیوسته یک بیت شعر از ویلیام بلیک را نقل می کرد: «کسی که لذت را در لحظه در می یابد، در طلوع جاودانگی به سر می برد». اشتوکهاوزن که مانند بلیک، تصویر های ذهنی خود را دنبال می کرد؛ همانند او به راه های عجیب غریب کشانده شد. در نتیجه او احترام فرقه ای را به خود جلب کرد که پیروی از آن در بین آهنگسازان قرن بیستم منحصر به فرد است. البته باید اشاره کرد که نتیجه فعالیت های او همچنین به تمسخر این آهنگساز نیز منجر شد. شاید این جمله از راجر اسکروتن که می گوید: «اشتوکهاوزن بیشتر از اینکه امپراطوری برهنه باشد، ستی از لباس های با شکوه است که یک امپراطور کم دارد» این دید تردید آمیز درباره اشتوکهاوزن را به خوبی توضیح می دهد. این دیدگاه از دهه ۷۰ قرن بیستم در کشورهای آنگلوساکسون حاکم است.
رسول صادقی: مشکلات نی هفت بند، مثنوی هزار من کاغذ است

رسول صادقی: مشکلات نی هفت بند، مثنوی هزار من کاغذ است

نی در نوع خود یک ساز تکامل یافته ای است و فواصل و گره ها و سوراخها و… در این ساز، در بهترین حالت ممکن قرار دارند، منتهی دلیل لزوم این تکمیل نقص نی نیست بلکه محدودیت تعداد انگشتان دست و طول انگشتها و ترتیب آنها برای گرفتن تمام سوراخ های لازم است، تلاش چهار ساله من هم دقیقا در همین راستا بوده یعنی گرفتن سوراخهای اضافی و لازم که انگشتان ما از گرفتن آن عاجز است و این همان تعریف کلید است!