چاهیان: دغدغه ثبت و حفظ میراث موسیقی نواحی ایران را دارم

مژگان چاهیان
مژگان چاهیان
اخیرا شما سلسه برنامه هایی داشته اید در ارتباط با معرفی و بررسی موسیقی خراسان و سخنرانی هایی ارائه داده اید و دعوت کرده اید از هنرمندان موسیقی خراسان برای اجرای برنامه. لطفا در مورد این پروژه ها هم صحبت بفرمایید.
بله، بعد از ارائه پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی ام در تیر ماه ۹۵، در مهر ماه همان سال به سخنرانی در نشست تخصصی موسیقی شمال خراسان در فرهنگستان هنر تهران دعوت شدم.

در آذرماه ۹۵ به دعوت دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران به عنوان پایان نامه برتر ارشد آهنگسازی دعوت به سخنرانی در هفته پژوهش در دانشکده موسیقی شدم. در اردیبهشت ماه ۹۶ مقاله جدید من تحت عنوان “تاثیر نغمات موسیقی قدیم بر آهنگسازی معاصر” در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران برگزیده و انتخاب شد و من در موزه هنرهای معاصر تهران سخنرانی داشتم.

در اردیبهشت ماه ۹۶ اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران را با حمایت و همکاری دانشکده موسیقی و همچنین موسسه موسیقی پارسین در دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران برگزار کردم و در تیر ماه ۹۶ هم مقاله ام تحت عنوان “بررسی و تحلیل تکنیک های آوازی مقام های لو و هرایی” در فصلنامه تخصصی موسیقی زنگار منتشر شد.

اما در ارتباط با اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران در دانشکده موسیقی باید خدمت شما عرض کنم که این برنامه از مجموعه سلسله کنسرت های پژوهشی در دانشکده موسیقی است که با همکاری دانشکده موسیقی و حمایت ریاست محترم دانشکده جناب آقای حمیدرضا دیبازر و همچنین معاون محترم آموزشی و پژوهشی جناب آقای احسان ذبیحی فر شکل گرفت.

در اولین نشست با همکاری جناب آقای رضا نادری مقدم، مدیریت محترم موسسه موسیقی پارسین، برنامه با تمرکز بر روی موسیقی شمال خراسان اجرا شد. هدف از این نشست ها سامان دهی وجوهات آموزشی و پژوهشی در این حوزه و تحلیل موسیقی با هدف باز شناسی نواهای بومی است.

اندیشه ایجاد چنین برنامه ایی در ذهن من از زمانی شکل گرفت که متوجه شدم در شمال خراسان موسسه موسیقی پارسین مجموعه برنامه هایی را برای حمایت از هنرمندان موسیقی منطقه خودشان راه اندازی کرده اند. من هم که همیشه دغدغه این را داشته ام که برای حفظ این میراث بستر سازی مناسبی شود تا بتوانیم آثار ارزشمند موسیقی نواحی ایران را به صورت علمی ثبت و تحلیل کنیم، طی صحبت هایی که با آقای رضا نادری مقدم داشتم از هنرمندان آن منطقه دعوت کردم تا به دانشکده موسیقی تشریف بیاورند و اجراهای ارزشمندی داشته باشند. در این برنامه علاوه بر اجرای هنرمندان موسیقی شمال خراسان، جناب آقای حمیدرضا دیبازر به عنوان ریاست محترم دانشکده موسیقی سخنرانی داشتند و بنده هم آثاری را که آن روز در دانشگاه اجرا شد بررسی و تحلیل کردم و بدین ترتیب ما اولین کنسرت پژوهشی خود را در دانشکده موسیقی اجرا کردیم.

این برنامه آغاز کننده تداوم همکاری هنرمندان موسیقی نواحی با دانشگاه است و امیدواریم که در آینده این همکاری همچنان ادامه داشته باشد و ما بتوانیم در سلسه برنامه های آینده از هنرمندان موسیقی مناطق دیگر دعوت به عمل آوریم و همچنین از همکاری سایر دانشجویان موسیقی و اساتید هم بهره مند شویم تا با یاری یکدیگر این آثار ارزشمند را در ادامه مسیر تلاش پژوهشگران موسیقی جاودان سازیم.

به عنوان آخرین سوال این که آخرین پروژه شما در زمینه آهنگسازی چه بوده است؟
بعد از پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی، من آهنگسازی را به صورت جدی تری ادامه دادم و همچنان هم فراگیری آهنگسازی را ادامه خواهم داد اما اثر جدیدی که آهنگسازی کردم و در تیرماه ۹۶ به اتمام رساندم اثری است برای ترومبون و ارکستر که “آوای صلح” نام دارد و با مضمون صلح و همبستگی نوشته شده است. (۱)

پی نوشت
۱- لازم به ذکر است که مژگان چاهیان در مرداد ماه ۹۶ در مسابقه آهنگسازی “سیمف” به عنوان آهنگسازان منتخب برگزیده شده است و به زودی اثر جدید او توسط “آنسامبل آلترنانس” از پاریس اجرا خواهد شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (IX)

با این حال، حتی مفیدتر از فهرست های رویدادها، تجسم داده های MIDI به صورت پیانو-رُل مطابق شکل ۱۲ است. در این نوع ارائه، محور عمودی نشان گر شماره های نت MIDI است (مانند F2=53) و نت های متناظرِ شستی های پیانو به صورت گرافیکی بر هر دو طرف شکل نشان داده شده اند. زمان در طول محور افقی حرکت می کند، و با ضرب ها و میزان ها مشخص شده است. هنگام نمایش سازهای کوبه ای، هر سطرْ متناظر با یک ساز متفاوت (به جای یک نت متفاوت) است. برای مثال، در مشخصات کلی MIDI برای طبل، سطر متناظر با C1 طبل بزرگ با شماره ی نت MIDI برابر ۳۶ است، D1=38 طبل کوچک است و ۴۲=۱♯F و ۴۴=۱♯G و ۴۶=۱♯A انواع مختلف سِنج پایی هستند. این موارد در شکل همراه با شماره ی نت MIDI متناظرْ برچسب گذاری شده اند.

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

از روزهای گذشته…

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XI)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XI)

فرم «پیش درآمد» که توسط درویش خان و همکار دیگر او رکن الدین مختاری در این دوره ابداع شد، اهمیت ویژه ای در تاریخ موسیقی ایرانی دارد. قبلا اشاره شد که موسیقی همیشه فرعی از یک اتفاق اصلی بود و اولین بار در «کنسرت» به عنوان اتّفاق اصلی مطرح شد. علاوه بر آن موسیقی ایرانی در سنّت اجرائی خودش هم فرعی بود بر شعر و سخن. مهم ترین فرم موسیقی ایرانی، که هنوز هم غالباً قسمت اصلی هر برنامه موسیقایی را تشکیل می دهد «آواز» نام دارد که فرمی است برای خواندن شعر که در اوزان عروضی و با ساز تنها هم اجرا می شود. تصنیف هم اساس اش بر شعر و سخن استوار است و همینطور قطعات «ضربی» در دستگاه ها. «رنگ» هم فرمی است که در اصل برای همراهی رقص ساخته شده است. (۹)
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (IX)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (IX)

پس از این قطعات، الگار بر روی آثار سمفونیک متمرکز شد. در آغاز و در سال ۱۸۹۸ او می خواست یک سمفونی بر اساس شخصیت ژنرال گوردون بنویسد که پس از تلاشی کوتاه متوقف شد. در سالهای ۱۹۰۷ و ۱۹۰۸ بود که طی اقامت خود در شهر رم، دوباره دست به کار نگارش این قطعه شد. “سمفونی شماره یک” در سی بمل ماژور برای بار اول در دسامبر ۱۹۰۸ و در شهر منچستر اجرا شد. این اثر به “هانس ریشتر” تقدیم شده و توسط خود او رهبری شده بود. ریشتر درباره ی این سمفونی چنین می گوید: ” آقایان! بگذارید اکنون بزرگترین سمفونی دوران معاصر را تمرین کنیم. سمفونی ای که توسط بزرگترین آهنگساز زمان ما نگاشته شده است”! این اثر با اشتیاق فراوان همراه بود و صدها اجرا از آن در انگلستان و سراسر جهان اعم از اروپا و آمریکا و استرالیا و روسیه به عمل آمد. برخی از ناشران موسیقی بر این باور بودند که سرعت پایین این سمفونی با آثار بتهوون قابل مقایسه است.
نقد تئوری «دودانگی» در مقام شناسی موسیقی ایرانی (III)

نقد تئوری «دودانگی» در مقام شناسی موسیقی ایرانی (III)

اما در تابلو های عرضه شده از عوامل دیگر سازنده، فقط دو دانگی ها و نت شاهد، قابل شناسایی است. علاوه بر این دو دانگی های تابلو ها مانند یازده دو دانگی ها متصل نیستند بلکه با یک پرده طنینی جدا شده اند که در مجموع یک گام پدیدار می شود:
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XII)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XII)

علّت دیگر و مهم تر رشد نکردن این شاخه از تجّدد، بی اعتنائی به ضرورت برگزاری کنسرت بود. اگر اجرای کنسرت در ایران ادامه می یافت و معمول می شد و همراه با آن «نقد موسیقی» هم پا می گرفت، مسلماً موسیقی ایران با نوسازی بیشتر به اعتلای مطلوب می رسید. اما برگزاری کنسرت که بدون برنامه مستمر گاه به گاه اتفاق می افتاد، آن طور که لازم است معمول نشد و مسئولین امور فرهنگی به این شاخه مهم فرهنگ در جامعه توجه لازم را نکردند.
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

کوشش موسیقی امروز بر این است که ما را یکباره با تاریخ غیر قانونی (تاریخ نامشروع)، آناکرونیزم خلاقانه و فانتزی تاریخی روبرو کند. زیرا در دوران خاصی از فرهنگ و تاریخ، به دلیل حذف بخش عظیم بشریت از تاریخ رسمی، استخراج و بیان مخفی گاه های تاریخ اهمیت پیدا میکند. در واقع موسیقی و تاریخ رسمی عصر حاضر تلاش میکند تا تاریخ امروز جهان را جانشین تاریخی کند که میبایست وجود داشته باشد.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:
بتهوون و Missa Solemnis- قسمت دوم

بتهوون و Missa Solemnis- قسمت دوم

رادولف در طی پانزده سالی که نزد بتهوون به آموختن پیانو و آهنگسازی پرداخت، به بخشنده ترین و استوارترین حامی وی مبدل شد. بسیاری از مورخین این موقعیت را به عنوان یکی از مواقع نادری که ارتباط واضح و آشکاری میان واقعه ای در زندگی بتهوون و خلق یکی از آثار مهم وی وجود دارد، درنظر گرفته اند.
سالشمار زنان موسیقیدان ایران

سالشمار زنان موسیقیدان ایران

نیکو یوسفی نوازنده تار و سه تار و محقق موسیقی قرار است در ماه های آینده سالشماری مختص زنان موسیقیدان ایران به انتشار برساند. این سالنامه پس از گذشتن از مراحل بازبینی و مراحل قانونی نشر، در زمستان آینده به بازار می آید.
بررسی موسیقایی زوزه گرگ (II)

بررسی موسیقایی زوزه گرگ (II)

آنچه که مشخص می باشد این است که تلاش گرگ ها در زوزه ی جمعی، ایجاد فضایی چندصوتی است. این موضوع را پیانیست فرانسوی، “Hélène Grimaud”، نیز تجربه کرده است. او می گوید گرگ ها همانند انسان ها علاقه مند به تولید اصوات آهنگین هستند. هدف از تولید این اصوات می تواند نوعی ایجاد ارتباط باشد. از طرفی، وی با توجه به علاقه ی خاص خود به گرگ ها و حضور در کنار آن ها گزارش داده است که اگر فردی در کنار چند گرگ و با نوت خاص زوزه بکشد، گرگ ها فرکانس صدای خود را به گونه ای تغییر می دهند تا فضای چند صدایی تولید شود (۵).
“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (I)

“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (I)

بزرگانی چون رابرت موگ (Robert Moog)، برت باکاراک (Burt Bacharach) و جان بری (John Barry) دهه شصت میلادی را پربارترین و شکوفاترین دهه قرن بیستم می‌دانند. دهه شصت دهه‌ای بود که علاوه بر معرفی هنرمندان بزرگی چون بیتلز (Beatles)، باب دیلن (Bob Dylan)، لد زپلین (Led Zeppeline)، اتیس ردینگ (Ottis Redding)، دورز (Doors) و کمپانی آهنگ‌سازی موتاون (Motown)، دهه‌ای پر از ساختارشکنی بود.