چاهیان: دغدغه ثبت و حفظ میراث موسیقی نواحی ایران را دارم

مژگان چاهیان
مژگان چاهیان
اخیرا شما سلسه برنامه هایی داشته اید در ارتباط با معرفی و بررسی موسیقی خراسان و سخنرانی هایی ارائه داده اید و دعوت کرده اید از هنرمندان موسیقی خراسان برای اجرای برنامه. لطفا در مورد این پروژه ها هم صحبت بفرمایید.
بله، بعد از ارائه پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی ام در تیر ماه ۹۵، در مهر ماه همان سال به سخنرانی در نشست تخصصی موسیقی شمال خراسان در فرهنگستان هنر تهران دعوت شدم.

در آذرماه ۹۵ به دعوت دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران به عنوان پایان نامه برتر ارشد آهنگسازی دعوت به سخنرانی در هفته پژوهش در دانشکده موسیقی شدم. در اردیبهشت ماه ۹۶ مقاله جدید من تحت عنوان “تاثیر نغمات موسیقی قدیم بر آهنگسازی معاصر” در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران برگزیده و انتخاب شد و من در موزه هنرهای معاصر تهران سخنرانی داشتم.

در اردیبهشت ماه ۹۶ اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران را با حمایت و همکاری دانشکده موسیقی و همچنین موسسه موسیقی پارسین در دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران برگزار کردم و در تیر ماه ۹۶ هم مقاله ام تحت عنوان “بررسی و تحلیل تکنیک های آوازی مقام های لو و هرایی” در فصلنامه تخصصی موسیقی زنگار منتشر شد.

اما در ارتباط با اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران در دانشکده موسیقی باید خدمت شما عرض کنم که این برنامه از مجموعه سلسله کنسرت های پژوهشی در دانشکده موسیقی است که با همکاری دانشکده موسیقی و حمایت ریاست محترم دانشکده جناب آقای حمیدرضا دیبازر و همچنین معاون محترم آموزشی و پژوهشی جناب آقای احسان ذبیحی فر شکل گرفت.

در اولین نشست با همکاری جناب آقای رضا نادری مقدم، مدیریت محترم موسسه موسیقی پارسین، برنامه با تمرکز بر روی موسیقی شمال خراسان اجرا شد. هدف از این نشست ها سامان دهی وجوهات آموزشی و پژوهشی در این حوزه و تحلیل موسیقی با هدف باز شناسی نواهای بومی است.

اندیشه ایجاد چنین برنامه ایی در ذهن من از زمانی شکل گرفت که متوجه شدم در شمال خراسان موسسه موسیقی پارسین مجموعه برنامه هایی را برای حمایت از هنرمندان موسیقی منطقه خودشان راه اندازی کرده اند. من هم که همیشه دغدغه این را داشته ام که برای حفظ این میراث بستر سازی مناسبی شود تا بتوانیم آثار ارزشمند موسیقی نواحی ایران را به صورت علمی ثبت و تحلیل کنیم، طی صحبت هایی که با آقای رضا نادری مقدم داشتم از هنرمندان آن منطقه دعوت کردم تا به دانشکده موسیقی تشریف بیاورند و اجراهای ارزشمندی داشته باشند. در این برنامه علاوه بر اجرای هنرمندان موسیقی شمال خراسان، جناب آقای حمیدرضا دیبازر به عنوان ریاست محترم دانشکده موسیقی سخنرانی داشتند و بنده هم آثاری را که آن روز در دانشگاه اجرا شد بررسی و تحلیل کردم و بدین ترتیب ما اولین کنسرت پژوهشی خود را در دانشکده موسیقی اجرا کردیم.

این برنامه آغاز کننده تداوم همکاری هنرمندان موسیقی نواحی با دانشگاه است و امیدواریم که در آینده این همکاری همچنان ادامه داشته باشد و ما بتوانیم در سلسه برنامه های آینده از هنرمندان موسیقی مناطق دیگر دعوت به عمل آوریم و همچنین از همکاری سایر دانشجویان موسیقی و اساتید هم بهره مند شویم تا با یاری یکدیگر این آثار ارزشمند را در ادامه مسیر تلاش پژوهشگران موسیقی جاودان سازیم.

به عنوان آخرین سوال این که آخرین پروژه شما در زمینه آهنگسازی چه بوده است؟
بعد از پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی، من آهنگسازی را به صورت جدی تری ادامه دادم و همچنان هم فراگیری آهنگسازی را ادامه خواهم داد اما اثر جدیدی که آهنگسازی کردم و در تیرماه ۹۶ به اتمام رساندم اثری است برای ترومبون و ارکستر که “آوای صلح” نام دارد و با مضمون صلح و همبستگی نوشته شده است. (۱)

پی نوشت
۱- لازم به ذکر است که مژگان چاهیان در مرداد ماه ۹۶ در مسابقه آهنگسازی “سیمف” به عنوان آهنگسازان منتخب برگزیده شده است و به زودی اثر جدید او توسط “آنسامبل آلترنانس” از پاریس اجرا خواهد شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جان کیج و ذن بودیسم (III)

او به زودی خود را مستغرق میان دنیای سریالیسم شوئنبرگ و نئوکلاسیسیسم «استراوینسکی» پیدا کرد و عمیق ترین تآثیرات را از کلاس های آهنگسازی «هنری کاول» پذیرفت. در ۱۹۳۴ به بهترین شاگرد کلاس شوئنبرگ بدل شد. یک بار شوئنبرگ در باره ی او گفت: او برای من نه تنها بهترین شاگردِ آهنگسازی که افتخارِ کشفِ یک نبوغ است.

میکس و مستر به زبان ساده تحت برنامه کیوبیس (V)

دینامیک در موسیقی های قدیمی بیشتر است و در موسیقی امروز محدودتر. دینامیک کار نهایی عملی است که مهندس مستر انجام می دهد.

از روزهای گذشته…

دومین جشنواره موسیقی صبا برگزار می شود

دومین جشنواره موسیقی صبا برگزار می شود

جشنواره موسیقی صبا به میزبانی دانشکده‌ی موسیقی و معاونت فرهنگی دانشگاه هنر، و با هم‌کاری انجمن موسیقی ایران، دفتر موسیقی، بنیاد رودکی، و مؤسسه توسعه‌ی هنرهای معاصر در هفته‌ی نخست آذرماه امسال برگزار خواهد شد. داوطلبان می‌توانند با مراجعه به وب‌سایت sabamusicfestival.com و مطالعه‌ی کامل متن فراخوان نسبت به ثبت‌نام در این جشنواره اقدام کنند.
درگذشت روجیرو ریچی

درگذشت روجیرو ریچی

روجیرو ریچی، ویولنیست ویرتوز، روز یکشنبه در نود و چهار سالگی در منزلش در پام اسپیرینگ در کالیفرنیا درگذشت. ریچی نخستین مخاطبانش را در ده سالگی و با نواختن بی عیب و نقص مندلسون بدست آورد. او بعدها به موزیسینی کارکشته تبدیل شد که گستره کارهایش از بندبازی های قرن نوزدهی کاپریس های پاگانینی تا نخستین اجراهای آثار معاصر را در بر می گرفت.
لیر یا چنگ ارجان؟ (I)

لیر یا چنگ ارجان؟ (I)

این نوشتار نه یک مقاله تحقیقی بلکه مطلبی است درباره یک معظل فراگیر در سطح جامعه موسیقی به نام «بی اطلاعی». مدتی پیش در فضای مجازی ویدیویی از خبرگزاری ایسنا با کد خبر ۹۶۰۱۰۱۰۰۱۸۷ درباره اجرا با چنگ ارجان انتشار یافت. در این ویدیو خانم رابعه زند از نوازندگان ساز قانون عنوان کرد که یکی از آشنایان ایشان به نام آقای سیف الله شکری (از متخصصین بازسازی سازهای باستانی) پس از پژوهش هایی چند، اقدام به نمونه سازی «بربط جام ارجان» یا همان «چنگ ارجان» با قدمتی حدود ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نموده است. خوشبختانه با وجود دانش موجود که در فضای مجازی و غیرمجازی درباره دانش سازشناسی در ایران چاپ شده است، منابع اطلاعاتی مناسب جهت تحقیق و پژوهش در دسترس می باشد. با یک جستجوی ساده در اینترنت یا و نگاه به کتب موجود در ایران، می توان متوجه شد که سازهای نقش شده در جام ارجان از دیدگاه سازشناسی “Organology” در چه رده ای قرار می گیرد. اینکه چنین سازی برچه اساس و مستنداتی بازسازی شده است، خود جای بحث فراوان دارد اما این که چرا ساز را به جای «لیر»، «چنگ» نامیده اند خود بسیار جای دارد. با توجه به مطالبی که در این ویدیو عنوان شده لازم است که مطالبی چند در این مورد با استناد به منابعی که در انتها ذکر شده است به صورت مستند ذکر گردد.
همگون و ناهمگون (VII)

همگون و ناهمگون (VII)

آن دسته از افراد که هنوز در خانه‌های خود مشغول به کار هستند نیز به دلیل بیماری، قالی‌ای را که در طول دو ماه به پایان می‌رساندند، اکنون یک ساله می‌بافند. در چندین کارگاه قالیبافی نقش‌خوانانی را دیدم که توانایی قالیبافی نداشتند و فقط نقش‌خوانی می‌کردند و همچنین نقش‌خوانانی هستند که در کارگاهها فقط به خاطر نقش‌خوانی خود حقوق می‌گیرند. (۱۸)
نباید نگران بود (II)

نباید نگران بود (II)

این درست همان ایرادی است که معمولا در گام اول بروز می‌کند؛ تصمیم می‌گیریم که موسیقی ایرانی را با یک زمینه‌ی دراماتیک و شاید با متنی که کمتر تاکنون همراه آن بوده به هم بیامیزیم اما نه بیان تکنیکی متحول شده و نه مفاهیم زیباشناختی، موسیقی همان است که بوده. این ایراد عمده‌ای است که در اغلب تلاش‌های اینچنینی دیده‌ایم. در واقع وقتی به قول شما صحبت از تغییر «زیست» نوعی موسیقی است (من واژه‌ی زیست را که شما به کار بردید به عنوان استعاره‌ای برای طیفی از تغییرات فرض می‌کنم) انتظار داریم موسیقی نیز برای هماهنگ شدن با شرایط زیست جدیدش لااقل کمی تغییر کند اما اغلب چنین نمی‌شود.
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (III)

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (III)

لازم به یاد آوری است که علاوه بر بسیاری از سنت گرایان، حتی برخی از غرب گرایان هم چون دکتر هرمز فرهت هم در کل با چند صدایی کردن موسیقی ایرانی مخالفت دارند و بر این اعتقادند که این عمل ظرایف و پیچیدگی های موسیقی ایرانی را زایل میکند چراکه به زعم آنها هم موسیقی ایرانی ذاتا خصلت تک نوازی و بداهه پردازی دارد. (از جمله رجوع شود به مصاحبه با هرمز فرهت مندرج در گزارش موسیقی ۱۹).
روش‌های آوانگاری فُنمیک و فُنتیک (III)

روش‌های آوانگاری فُنمیک و فُنتیک (III)

در ارتباط با مطلب اخیر، لازم است به موضوعی که تا حدودی دارای اشتراک با آن است پرداخته‌شود. انتخاب روشِ آوانگاری فنمیک و فنتیک به این‌که آوانگارْ خودیِ آن فرهنگ باشد یا نباشد وابستگی قطعی ندارد، بلکه به مقصود و نوع ارتباطِ آوانگار با آن موسیقی مرتبط است. آوانگاری‌های فنتیکِ بلابارتوک، نمونه‌ی تلاشِ یک فردِ خودیِ فرهنگی در جهت رسیدن به توصیفی کامل از موسیقی‌اش به منظور حفظِ هرآنچه از آن موسیقی می‌شنید بود (نتل ۱۳۹۲: ۱۵۴)، یا به عنوان مثال دیگر، از آوانگاری‌های محمد‌تقی مسعودیه از گونه‌های موسیقی کلاسیک ایرانی در کتابش با عنوانِ مبانی اتنوموزیکولوژی می توان نام برد. از طرف دیگر، نتل(۱۳۶۵: ۸۷) آوانگاری‌های جرج هرتسگ را یکی از بهترین آوانگاری‌های فنمیک معرفی می‌کند.
حسرت دیدار، مرئی و نامرئی

حسرت دیدار، مرئی و نامرئی

لحظه ی دیدار، لحظه ی ظهور است و حسرت دیدار ما همین جا رخ می نماید. من سال هاست در انتظار لحظه ای مانده ام که خاطره اش بیشتر به یاد می ماند. حال ما به سوی آن لبریخته ای می ایستیم که نامش فاصله را از میان مشروطه برداشته و در کنار ما به خاک سپرده است. تنها می ماند مهجوری و دلتنگی که آن هم متعلق به این چند سال اخیر است. ما آن صدا را وقتی شنیده ایم و باز ایستاده ایم و زمانی در مقابل آن باز آفرینی واقع شده ایم که راوی ما، از روایت جلوه ای بیشتر یافته بود. راوی ما نقصان را به روی دیگر سکه می کشاند و به آن جلوه ای دیگر می دهد.
دورین

دورین

در مقاله پیشین به بررسی مد لیدین پرداختیم و نمونه های صوتی آن را با هم مرور کردیم. در این قسمت به مد «دورین» می پردازیم. ابتدا یک مد دورین می سازیم؛ با نیم پرده بالا بردن درجه ششم گام مینور به دورین دست پیدا می کنیم:
میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا (Mitsuko Uchida) از نوازندگان مشهور پیانو است که آثار زیادی با کمپانیهای بزرگ به بازار موسیقی فرستاده است. اگرچه او یکی از مهمترین مجریان آثار موزار است، ولی در اجرای آثار دیگر آهنگسازان هم موفق عمل کرده است. در پائین شرح فعالیتها و زندگی موسیقایی وی را می خوانید.