چاهیان: دغدغه ثبت و حفظ میراث موسیقی نواحی ایران را دارم

مژگان چاهیان
مژگان چاهیان
اخیرا شما سلسه برنامه هایی داشته اید در ارتباط با معرفی و بررسی موسیقی خراسان و سخنرانی هایی ارائه داده اید و دعوت کرده اید از هنرمندان موسیقی خراسان برای اجرای برنامه. لطفا در مورد این پروژه ها هم صحبت بفرمایید.
بله، بعد از ارائه پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی ام در تیر ماه ۹۵، در مهر ماه همان سال به سخنرانی در نشست تخصصی موسیقی شمال خراسان در فرهنگستان هنر تهران دعوت شدم.

در آذرماه ۹۵ به دعوت دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران به عنوان پایان نامه برتر ارشد آهنگسازی دعوت به سخنرانی در هفته پژوهش در دانشکده موسیقی شدم. در اردیبهشت ماه ۹۶ مقاله جدید من تحت عنوان “تاثیر نغمات موسیقی قدیم بر آهنگسازی معاصر” در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران برگزیده و انتخاب شد و من در موزه هنرهای معاصر تهران سخنرانی داشتم.

در اردیبهشت ماه ۹۶ اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران را با حمایت و همکاری دانشکده موسیقی و همچنین موسسه موسیقی پارسین در دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران برگزار کردم و در تیر ماه ۹۶ هم مقاله ام تحت عنوان “بررسی و تحلیل تکنیک های آوازی مقام های لو و هرایی” در فصلنامه تخصصی موسیقی زنگار منتشر شد.

اما در ارتباط با اولین نشست تخصصی موسیقی نواحی ایران در دانشکده موسیقی باید خدمت شما عرض کنم که این برنامه از مجموعه سلسله کنسرت های پژوهشی در دانشکده موسیقی است که با همکاری دانشکده موسیقی و حمایت ریاست محترم دانشکده جناب آقای حمیدرضا دیبازر و همچنین معاون محترم آموزشی و پژوهشی جناب آقای احسان ذبیحی فر شکل گرفت.

در اولین نشست با همکاری جناب آقای رضا نادری مقدم، مدیریت محترم موسسه موسیقی پارسین، برنامه با تمرکز بر روی موسیقی شمال خراسان اجرا شد. هدف از این نشست ها سامان دهی وجوهات آموزشی و پژوهشی در این حوزه و تحلیل موسیقی با هدف باز شناسی نواهای بومی است.

اندیشه ایجاد چنین برنامه ایی در ذهن من از زمانی شکل گرفت که متوجه شدم در شمال خراسان موسسه موسیقی پارسین مجموعه برنامه هایی را برای حمایت از هنرمندان موسیقی منطقه خودشان راه اندازی کرده اند. من هم که همیشه دغدغه این را داشته ام که برای حفظ این میراث بستر سازی مناسبی شود تا بتوانیم آثار ارزشمند موسیقی نواحی ایران را به صورت علمی ثبت و تحلیل کنیم، طی صحبت هایی که با آقای رضا نادری مقدم داشتم از هنرمندان آن منطقه دعوت کردم تا به دانشکده موسیقی تشریف بیاورند و اجراهای ارزشمندی داشته باشند. در این برنامه علاوه بر اجرای هنرمندان موسیقی شمال خراسان، جناب آقای حمیدرضا دیبازر به عنوان ریاست محترم دانشکده موسیقی سخنرانی داشتند و بنده هم آثاری را که آن روز در دانشگاه اجرا شد بررسی و تحلیل کردم و بدین ترتیب ما اولین کنسرت پژوهشی خود را در دانشکده موسیقی اجرا کردیم.

این برنامه آغاز کننده تداوم همکاری هنرمندان موسیقی نواحی با دانشگاه است و امیدواریم که در آینده این همکاری همچنان ادامه داشته باشد و ما بتوانیم در سلسه برنامه های آینده از هنرمندان موسیقی مناطق دیگر دعوت به عمل آوریم و همچنین از همکاری سایر دانشجویان موسیقی و اساتید هم بهره مند شویم تا با یاری یکدیگر این آثار ارزشمند را در ادامه مسیر تلاش پژوهشگران موسیقی جاودان سازیم.

به عنوان آخرین سوال این که آخرین پروژه شما در زمینه آهنگسازی چه بوده است؟
بعد از پایان نامه کارشناسی ارشد آهنگسازی، من آهنگسازی را به صورت جدی تری ادامه دادم و همچنان هم فراگیری آهنگسازی را ادامه خواهم داد اما اثر جدیدی که آهنگسازی کردم و در تیرماه ۹۶ به اتمام رساندم اثری است برای ترومبون و ارکستر که “آوای صلح” نام دارد و با مضمون صلح و همبستگی نوشته شده است. (۱)

پی نوشت
۱- لازم به ذکر است که مژگان چاهیان در مرداد ماه ۹۶ در مسابقه آهنگسازی “سیمف” به عنوان آهنگسازان منتخب برگزیده شده است و به زودی اثر جدید او توسط “آنسامبل آلترنانس” از پاریس اجرا خواهد شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (VIII)

بسیاری از خواننده‌هایی که در دوران حیات واروژان با او کار کرده‌اند، وسعت صدای گسترده‌ای دارند؛ اما واروژان بهترین تکه‌ی دامنه‌ی صوتی این خواننده‌ها را برای آهنگ‌هایی که ساخته یا تنظیم کرده استفاده کرد. مثلاً در آهنگ «بوی خوب گندم»، با اینکه خواننده هم می‌توانسته بم‌تر و هم زیر‌تر از گام اصلی آهنگ بخواند، واروژان متناسب با حال‌و‌هوای ترانه و همچنین متناسب با رجیستر بهینه‌ی خواننده، از استفاده از گام بم‌تر در ساخت آهنگ اجتناب کرد؛ کاری که اصلاً تصادفی نیست و هوش و حسابگری فراوان او را در آهنگ‌سازی نشان می‌دهد؛ زیرا راوی داستان ترانه در حالتی انفعالی قرار دارد و برایش مهم نیست چه‌چیزی را به‌علاوه‌ی آن چیز اصلی از دست بدهد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (II)

به این ترتیب نظام آموزشی دو جزیی با نظام سه جزیی یک اختلاف بنیادین پیدا می کند و آن حضور فرد با توان خودآموزشی است. البته برخی از افراد جامعه خود به خود دارای این استعداد هستند اما در بیشتر موارد این استعداد انسانی باید تحریک شود و استاد نظام سه جزیی چنین می کند. بنابراین روابط او با شاگردانش دیگر نمی تواند نشان روابط استاد در نظامی دو جزیی باشد. در جدول زیر چند تمایز مهم را آورده ایم.

از روزهای گذشته…

زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم  (I)

زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم (I)

پاییز گذشته باراک اوباما میزبان کنسرت موسیقی کلاسیک در کاخ سفید بود. پیش از شروع، گفت: «حالا، اگر هر کدام از شما شنوندگان خیلی موسیقی کلاسیک را نمی شناسید و نمی دانید چه زمانی باید دست بزنید، نگران نشوید. ریس جمهور کندی هم تقریبا همین مشکل را داشت. او و جکی برنامه های موسیقی کلاسیک زیادی را اینجا برگزار کردند و چندین بار او زمانی که لازم نبود شروع به دست زدن کرد. بنابراین مسوول روابط عمومی اش قرار گذاشت که به رییس جمهور از شکاف در علامت دهد چه زمانی باید دست بزند. حالا، من خوشبختانه میشل را دارم که به من بگوید کی دست بزنم. بقیه شما خودتان می دانید.»
مرور آلبوم «سه اثر برای پیانو»

مرور آلبوم «سه اثر برای پیانو»

هرچه نوشتن و گفتن از «اجرای» آثار کلاسیک آهنگسازان در دیگر جاهای دنیا طبیعی جلوه می‌کند در ایران به عکس دیریاب است. آثار آهنگسازان ما به دلایلی چون کمبود امکانات اقتصادی-اجرایی، پیچیدگی امروزین همکاری‌های موسیقایی و… یا در گنجه‌ها می‌ماند یا دست‌بالا یک بار اجرا می‌شود و اگر بختی باشد در یک ضبط تجسم می‌یابد، به هیات یک مصداق تکین.
موسیقی و معنا (VII)

موسیقی و معنا (VII)

تجربه‌ی موسیقایی برای تبدیل شدن به تجربه‌ای زیبایی‌شناختی، باید هر دو نوع تصدیق را داشته باشد. تنها در صورت وجود این دو شرط است که موسیقی فهمیده و معنای آن حاصل می‌شود. اسکراتون نیز معتقد است که تبلور احساس در موسیقی به شکلی کلی صورت می‌گیرد و نمی‌توان تعیین کرد که کدام ویژگی‌های موسیقی مستقیماً مسئول بیان یک احساس مشخص هستند (۱۹۸۷، ۱۹۹۷). او می‌گوید: «آدمی در واکنش به یک قطعه‌ی موسیقی به حالت هایی رهنمون می‌شود که مفهومشان را از کل مجموعه دریافت می‌کنند» (۱۹۹۷: ۳۵۷)، اما برای دریافت این وجه از معنای موسیقی، مخاطبان باید بتوانند موسیقی را به عنوان موسیقی بشنوند. بنابراین اسکراتون بر آن است که معنای موسیقی ریشه در دریافت استعاری آن دارد و این معنا در فرهنگ موسیقایی و خاصه در یک فرهنگ موسیقی تعریف می‌شود؛ این فرهنگ توانایی تفسیر شهودی مخاطبان را با طرح‌ها و اهداف آهنگ‌سازان و اجراکنندگان موسیقی همسو می‌کند.
تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (I)

تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (I)

۳۰ ویولون کرمونایی که در کارگاه های استرادیواری و گوارنری ساخته شده اند، با توجه به طیف های میانگین طولانی مدت مورد مقایسه قرار گرفتند. طیف های ۳/۱ اکتاو نیز از یک برنامه ضبط شده که در آن قطعه های یکسانی در شرایط یکسان با هرکدام از ویولن ها نواخته می شوند گرفته شدند. در حالت کلی طیف ها با یک باند ۱۰ دسی بلی از ۲۵۰ تا ۴۰۰۰ هرتز منطبقند. یک ویولن استرادیواری معمولی در باند های ۲۰۰ و ۲۵۰ و بالاتر از ۶/۱ هرتزی قوی تر است.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (V)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (V)

در مورد مفهوم واژه مترونومی که حق با منتقد محترم است، اما اصطلاح تمپورال، این واژه در اصل ایتالیایی است و نه انگلیسی و در موسیقی هم کاربرد دارد (Sadie 1998، ۶۸۵). درباره کاربرد صدای اوم برای اجرای سکوت سه مورد وجود دارد، اولاً مگر در ایران نیز مانند هند سیستم سرایش وجود داشته که «اکنون پس از هزار سال برای بیان سکوت “اوم” قرار گرفته» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۹) و مشکل­ ساز گردیده است. ثانیاً در اغلب موسیقی های خاورمیانه در سرایش به جای سکوت از صدای اِس (es) استفاده می شود و مشکلی هم در ریتم خوانی و سرایش ندارند، ثالثاً صدای اوم، در مدیتاسیون کاربرد ندارد و این موضوع برداشتی سطحی و غلط از فلسفه وجودی و کاربردی این صدا در فرهنگ هند است. «به طوری که موسیقی در هند با فلسفه و مذهب پیوند ناگسستنی دارد و گفته می شود صدا به دو گونه تولید می گردد» (صارمی ۱۳۷۴، ۴۵)، «یکی صوت غیر قابل شنوایی آناهاتا نادا (Anahata Nada) و دیگری صوت قابل شنوایی آهاتا نادا» (مسعودیه ۱۳۸۳، ۳۲)؛ و «اوم (AUM) که جزء آناهاتا نادا محسوب می شود، یک وِرد نیست و کاربرد آن هم در مدیتاسیون و مراقبه نیست» (اشو ۱۳۸۲، ۱۱۸ و ۱۱۹).
رسیتال گیتار حسین درست پور برگزار می شود

رسیتال گیتار حسین درست پور برگزار می شود

در تاریخ سوم و چهارم بهمن ماه در خانه هنرمندان، رسیتالی توسط حسین درست پور تک نواز گیتار کلاسیک اجرا می گردد. درباره این کنسرت پیمان شیرعلی توضیحاتی به سایت ارسال کرده است که در ادامه می خوانید.
آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری لوتیه‌ای بود از اهالی ایتالیا. لوتیه واژه‌ای است مشتق از نام ساز لوت و به سازنده سازهای زهی گفته می‌شود. استرادیواری تقریبا همه نوع ساز زهی می‌ساخت و از او تعدادی ویولن، ویولا، ویولنسل، گیتار و حتی یک هارپ به یادگار مانده که همه از نفیس‌ترینهای نوع خود به شمارند. بی‌دلیل نیست که او را باارزش‌ترین سازساز دانسته‌اند.
در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (II)

در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (II)

به لباس های عبادی که بسیار خوشرنگ بود خیره شدم و به کفش هایش که انگار تازه از کفاشی خریده است، کروات و «پوشت» او که با لباسهایش هماهنگی کامل داشت و بوی ادکلنی که در فضای اطاق پیچیده نشان می داد که تا چه حد به نظافت و حفظ ظاهر اهمیت میدهد. شاید خنده دار باشد اگر بگویم که جوراب های عبادی هم از نظر رنگ و فرم برای من تازگی داشت.
پدیده های دنیای جز (III)

پدیده های دنیای جز (III)

کمی به عقب برگردیم، به روزگاری می گویند موسیقی Jazz ابداع شد؛ در این زمان بدون شک با نام جلی رول مورتون برخورد خواهیم کرد. او که به مخترع موسیقی Jazz معروف است (هرچند ممکن است کمی اغراق باشد) نوازنده پیانو و موسیقیدان آمریکایی بود که اولین قطعات موسیقی Jazz را تصنیف و منتشر کرد.
نقشه‌برداری موسیقایی (IV)

نقشه‌برداری موسیقایی (IV)

نکتۀ اوّل تأثیرپذیری و رابطۀ همۀ هنرها با یکدیگر و با اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موجود در جامعه است. در این مجموعۀ به هم پیوسته، هر معماریْ از هنرهای دیگر و از جمله موسیقی؛ هر آهنگ‌سازی از هنرهای دیگر و از جمله معماری متأثر است. ادیب معاصر، محمدرضا شفیعی‌کدکنی، در مقاله‌ای با عنوان «ساختار ساختارها» در مجلۀ «بخارا» به این رابطه پرداخته است.