قطعاتی برای آموزش موسیقی

پنج سال پیش مقاله ای نوشتم در ارتباط با این موضوع که در سایت گفتگوی هارمونیک منتشر شد. به طور خیلی خلاصه می توانم بگویم که هدف از نوشتن آن مقاله که مقاله حاضر نیز در ادامه آن است آموزش نکاتی در موسیقی از طریق قطعاتی بود که به همین منظور ساخته بودم. پس از چند سال فرصت، انگیزه دوباره ای به وجود آمد برای پی گرفتن دوباره این جریان که قرار بود به نوشتن کتابی با همین محتوا ختم شود و به نوعی این مقاله مقدمه ای بر مجموعه مقالاتی است که در نهایت –در صورت مثبت بودن شرایط- به صورت کتاب منتشر خواهند شد.

باید بگویم که پس از گذشت چند سال تا حدودی روش کارم برای پیشبرد این جریان تغییر کرده است. به جز بازبینی قطعات پیشین و جایگزینی بعضی از آنها با قطعات جدیدتر، مهم- ترین تغییر افزودن متن توضیحی برای هرکدام از قطعات است. با این حال برای جلوگیری از طولانی شدن بی مورد متن و توضیح میزان به میزان قطعات (که چیزی شبیه گزارش فوتبال از آب درمی آید!) نام آکوردها (تا آنجا که نام استاندارد داشته باشند) بالای میزان ها ذکر خواهد شد و در بعضی زمینه ها تا جایی که مقدور باشد موارد ضروری مثل تغییر مد و… در صفحه نت مورد اشاره قرار خواهند گرفت.

این مقالات طی چند فصل ارائه خواهند شد. در نخستین فصل تمرکز بر کاربرد مدهای کلیسایی است. دلیل پرداختن به آن هم این است که با وجود اینکه هنوز هم جریان اصلی موسیقی بر پایه گام های ماژور و مینور استوار است، ولی این مدها در قرن بیستم اهمیت فراوانی یافتند و تاثیرشان از موسیقی کلاسیک معاصر آهنگسازانی چون دبوسی، راول و استراوینسکی تا کمی جلوتر و در موسیقی فیلم، جز، راک، نیوایج و بسیاری سبک ها قابل مشاهده است. همچنین شباهت هایی که بین برخی مدهای کلیسایی با گام های موسیقی شرقی وجود دارد (بعضا با کمی تغییر) نیز لزوم پراداختن به آنها را بیشتر نمایان می سازد.

در بخش اول این فصل به صدادهی استاندارد این مدها پرداخته خواهد شد به طوری که کاراکتر ویژه آنها مورد بررسی قرار می گیرد. سپس شکل های تغییر یافته آنها، گام های مشابه آنها در موسیقی های شرقی و نیز استفاده خاصشان در سبک هایی بخصوص محور کار خواهند شد. در انتهای این فصل نیز در مورد موسیقی هالیوودی صحبت خواهد شد. منظور از موسیقی هالیوودی در اینجا مشخصا نوع خاصی از آن است که المان های ویژه ای از جمله به کاربردن مکرر مد لیدین، استفاده از آکوردهای مدیانت کروماتیک و… را داراست و استفاده از آن صرفا به هالیوود منحصر نمی شود و مخصوصا برای خلق فضاهای کمیک در فیلم ها و سریال های نقاط دیگر دنیا نیز مورد استفاده قرار می گیرد. برای تکمیل این بخش (موسیقی هالیوودی) احتیاج به یک پیشنیاز بود و آن ایجاد فضای ترسناک در موسیقی از طریق توالی های آکوردی بخصوصی است که مخصوصا در این نوع موسیقی بسیار رایج است. توضیح ضروری دیگر در این بخش این است که برای ملودی آن از یکی از ملودی- های شوبرت استفاده شده؛ به دلیل ویژگی های بسیار مناسبش برای قرار گرفتن در این ژانر. در این مورد در زمان ارائه مقاله مربوط بیشتر صحبت خواهد شد.

نکته بعدی در مورد شیوه ارائه مقاله هاست. سعی بر این است که یک روند نسبتا منظم زمانی برای قرار گرفتن در سایت رعایت شود. در خود مقاله ها نیز به جز بررسی قطعات فعلی، قطعات شاخصی هم از سبک های مختلف مربوط به آن موضوع معرفی خواهند شد.

در پایان می توانید نمونه صوتی قطعه ها که با سمپل تهیه شده اند به همراه تعدادی از پی دی اف های آماده شده را در زیر این مطلب دانلود نمایید.

لیست قطعات:
audio file ۱- لیدین
audio file ۲- دورین
audio file ۳- میکسولیدین
audio file ۴- فریژین
audio file ۵- میکسولیدین با ششم بمل شده (مینور ملودیک با شروع از درجه پنج)
audio file ۶- فریژین- شور
audio file ۷- فریژین- کاربردی در ایجاد فضای ترسناک در موسیقی تلویزیون
audio file ۸- فریژین- کاربردی در ایجاد فضای خالتور!
audio file ۹- فریژین دومینانت – کاربردی در ایجاد موسیقی فلامنکو
audio file ۱۰ – میکسولیدین – کاربردی در ایجاد موسیقی راک
audio file ۱۱- میکسولیدین – کاربردی در ایجاد موسیقی هند
audio file ۱۲- ایجاد ترس در موسیقی از طریق توالی آکورد
audio file ۱۳- موسیقی هالیوودی
audio file ۱۴- مدگردی
مجموعه ای از نت این قطعات را در یک فایل زیپ شده دانلود کنید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (III)

عصر جدیدی است که خود محصول رنسانس و روشنگری در اروپا است؛ همراه با شکست نیروهای ارتجاعی در جنگ اول جهانی، فرهیختگان و هنرمندان اروپایی به خصوص دربرلین، پاریس و وین، با امیدواری و خوشبینی به آینده ای چشم دوخته بودند که ملت های رها شده از سلطه حکومت های خود کامه با استفاده از دانش و صنعت پیشرفته یک «نظام جدید جهانی»، شکل یافته از ایده های دموکراسی و سوسیالیزم، به وجود آورند. انگیزه و موضوع فعالیت های هنری یکسره دگرگون شده بود. برنامه «جهان نو» و «انسان نو» در دستور کار هنرمندان قرار داشت. درگیری و رویاروئی هنرمندان با ضابطه ها و معیارهای جدید آنها را در پی شیوه های جدید بیان به جستجو وا داشته بود. در تمام رشته های هنری به یک باره مکتب های مختلف و متنوع هنری، با برداشت های جدید و«مدرن» به وجود آمدند. برنامه «هنر مدرن»، پا به پای ایدئولوژی های جدید، آزاد کردن هنر از قیدهای تاریخی، سنتی، بومی، دینی و طبقاتی و قابل استفاده کردن آن برای عموم مردم دنیا یا همگانی کردن آن بدون تفکیک های نژادی، قومی و دینی و طبقاتی بود. به عبارت دیگر دو ویژگی مهم هنر مدرن، یکی «جهانی بودن» هنر در سطح جهان و دیگری «همگانی بودن» آن در عمق جامعه بود. سومین ویژگی هنر را می توان «پیراسته بودن» نامید. در ادبیات آلمانی، شروع ادبیات مدرن به مکتب ناتورالیسم موسوم شد. یعنی تعریف و توصیف هرچیز به خصوص انسان آن طور که «هست».

از روزهای گذشته…

گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (II)

گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (II)

کاملا درست است، موسیقی فراگیر است . فرانک ایده های فراوان و فوق العاده ای دارد. او همچنین درباره ایده هایش با نوازندگان مشورت می کند و مسلما هر کسی نظر خود را بیان خواهد کرد. این کار وی باعث برقراری شادی و آزادی در فضایی که در آن کار هنری انجام می دهیم، می شود. شما می توانید عقاید خود را بیان کنید بدون آنکه مجبور به پذیرش تحمیلی عقاید دیگران شوید البته در نهایت این فرانک است که تصمیمی را با توجه به نظر عموم می گیرد (با خنده). هشت سال پیش در جشنواره “کانکروس” بروکسل شرکت کرده بودم و فرانک از اعضای هیات ‍ژوری بود؛ او مرا برای نواختن در اسپکترام برلین دعوت کرد، از آن زمان به بعد سالانه سه تا پنج بار در کنسرتهای برلین شرکت می کنم.
راه نی: نوازنده در پی شور و حال موسیقی ایرانی

راه نی: نوازنده در پی شور و حال موسیقی ایرانی

بشنو از نی چون حکایت می کند ، از جدایی ها شکایت می کند
از نیستان چون مرا ببریده اند ، از نفیرم مرد و زن نالیده اند
فهرست آثار منتخب ویولن

فهرست آثار منتخب ویولن

ویولن سازی است با رپرتواری بسیار گسترده. قدمت ساخت، رسیدن به سطح کمال از حیث سازگری، جهانی بودن، گستره صوتی وسیع، قابلیت و توانمندی ذاتی در اجرای موسیقی و نقش بی مانند در همنوازی و… از مولفه هایی هستند که از گذشته تا امروز، باعث گشته اند تا آثار بی شماری توسط آهنگسازان هر دوره برای این ساز تصنیف گردد و ویولن را دارای رپرتواری بی نظیر گرداند. از این رو، آشنایی با تمامی آثار تصنیف گشته برای این ساز کاری است بس دشوار و زمان گیر وهدف از نگارش این مقاله نیز، معرفی کلیه آثار تصنیف گشته برای این ساز نیست.
روایت یک سده پیانو

روایت یک سده پیانو

بعضی کنسرت‌ها مهم‌اند. حتا با نگاه کردن به فهرست برنامه‌شان، نشنیده هم می‌توان گفت که مهم‌اند. از آن دست کنسرت‌ها که بروی و چند لحظه به موسیقی سازی خالص گوش بسپاری؛ کنسرتی که نه کلام دل و هوش از شنونده برباید نه صدای دلکش خواننده‌ای، فقط موسیقی باشد و خودش…
مروری بر آلبوم «زمان»

مروری بر آلبوم «زمان»

نگره‌ی سکوت نقش‌دار به‌راستی نقش ایده یا نگره در آفرینش یک اثر موسیقایی کجاست؟ کدام پایه‌ی موفقیت آثار هنری را نگره‌شان می‌سازد؟ یا به بیانی دقیق‌تر رابطه‌ی نگره و ارزش یک اثر چیست؟ یک پاسخ بزرگ آن است که تعیُّن نگره، کیفیت محقق شدنش یا چگونگی برابر ایستادنش تعیین‌کننده است. بحث دامنه‌دار و پیچیده‌ای است…
ادامهٔ مطلب »
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (III)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (III)

در موومان دوم با والسی که فرمی همانند روندو دارد (کودا- A′ B A – مقدمه) به شایستگی تضاد کاملی با موومان نخست پدید می آید. فضاسازی لطیف و درخشان در این موومان و بکارگیری دو هارپ به گونه ای که موسیقی تداعی گر بزمی مفرح می شود بسیار قابل توجه است. گفتنی است که این گونه فضاسازی ها مشخصه ی بارز برلیوز است، چنانکه این بخش را می توان با بکارگیری هارپ ها در بخش دوم رومئو و ژولیت، موومان پایانی تدئوم، مارش تروا و همچنین ارکستراسیون برلیوز برای اثری از وبر به نام دعوت به رقص مقایسه کرد.
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (II)

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (II)

در این میان نقطه قوت حنانه یکی در استفاده از هارمونی متفاوتی برای صدادهی موسیقی ایرانی بود که خود او به آن هارمونی زوج، اطلاق می کرد (که به احتمال قوی بی تاثیر از هارمونی امثال بلا بارتوک نبود) و دیگری پژوهشهای گسترده ای بود که درباره خاستگاه و ریشه های موسیقی ایرانی و چارچوب موسیقی دستگاهی فعلی آنها صورت میداد (که بخشهای کوچکی از آنها در کتاب گامهای گمشده آمده است)؛ امانوئل ملیک اصلانیان هم نخستین فردی بود که ساختار موسیقی مدرن و آتنال را وارد ساختار آهنگسازی ایرانی کرد که برای نخستین بار در ایران چنین آثاری اجرا می شد، گرچه بسیاری ساختار موسیقایی او را برای موسیقی ایرانی مناسب نمی دانند، ولی بهرحال تلاشهای او برای ایجاد حرکات نوینی در موسیقی ارکسترال ایران ستودنی است.
کنسرت شجریان در تهران و رهبری در آنکارا!

کنسرت شجریان در تهران و رهبری در آنکارا!

همانطور که در خبرها خواندید، علی رهبری رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران که چندی پیش با علاقه و اشتیاق فراوان به ایران آمده و سکان ارکستر را به دست گرفته بود با انتشار نامه سرگشاده خود به وزیر ارشاد، تهران را به قصد اتریش ترک کرد؛ اما شجریان که تا قبل از کنسرت اخیر خود مایل به اجرای برنامه در ایران نبود، کنسرتهایی را در تالار وزارت کشور به روی صحنه می برد!
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (IX)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (IX)

از آلات موسیقی این دوره بر اساس شاهنامه، اظهارات مورخین و آثار منقوش بر روی سنگ‌ها و ظروف چنین است:
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VIII)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VIII)

بحث در این نکته که در یک شاخه‌ی علمی چه چیز یک «مفهوم» (۲۱) به حساب می‌آید، چه چیزی «موضوع» (۲۲) و چه چیزی «زمینه»‌ی (۲۳) کار، با درک معنی هر کدام از این مقولات در فلسفه‌ی عمومی و فلسفه‌ی علم ربط پیدا می‌کند (۲۴). به علاوه در بسیاری از موارد ممکن است نتوانیم یک موضوع را از یک مفهوم جدا کنیم.