برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (I)

مقدمه
سازهای بادی‌برنجی ازنظر یادگیری و اجرا، جزو مشکل‌ترین سازهای موسیقی هستند و احتمال بروز برخی مشکلات پزشکی در میان نوازندگان این سازها، از هر سنی و با هر میزان مهارتی، نسبت به افراد دیگر بالاتر است. این اختلالات از نظر شدت، از یافته‌های تصادفیِ بدون علامت در میان نوازندگان غیرحرفهای، تا آسیب‌های جدی که نوازندگان حرفه‌ای را از تمرین یا اجرا ناتوان می‌کنند، متغیرند. این مقاله به برخی از این مشکلات رایج، راه‌های پیشگیری و درمان آن‌ها اشاره خواهد داشت. برخی از این بیماری‌ها در مورد نوازندگان تمامی سازهای بادی صدق می‌کنند اما ازآنجاکه نواختن سازهای بادی‌برنجی معمولاً با فشار و تنشِ فیزیکی و جسمیِ بیشتری همراه است عمدۀ این موارد بیش از همه در مورد سازهای بادی‌برنجی اهمیت پیدا می‌کنند. در میانِ مشکلاتی که در ادامه خواهد آمد، برخی مانند سرگیجه یا مشکلات لب‌ها یا عارضه‌های نخاعی بسیار رایج‌اند اما برخی دیگر مانند پنومونی یا لارینگوسِل به‌ندرت دیده می‌شوند و بیشتر ناشی از نوازندگی با شیوه‌های نادرست و غیرعلمی، عوامل خارج از موسیقی یا مواردی استثنایی هستند.

اختلالات لب‌ها
نوازندگان سازهای بادی‌برنجی باید با دهان، منفذی برای خروج هوا بسازند؛ به‌طوری‌که با حالت دادن به دهان، عضلات صورت، زبان و فک، لب‌ها بتوانند به هنگام دمیدن هوا مرتعش شوند. بنابراین لب‌های نوازندگانِ این سازها تحت فشار زیادی قرار می‌گیرند و برای حفظِ حالتِ منفذِ خروجی هوا، به قدرت و چابکیِ ساختار عضلانیِ لب نیاز دارند. هم نت‌های بالا (۱) (به لحاظِ زیرایی) و هم نت‌های بلند (به لحاظ دینامیسم) هر دو، به فشار بیشتری نیاز دارند و منجر به اِعمال فشار زیادی به ساختار عضلانیِ لب میشوند. همچنین فشار زیاد ناشی از نواختن طولانی‌مدت و بدون استراحت، نواختن نت‌های بالا، نواختن نت‌هایی با شدت و دینامیسم بالا و نیز فشردن محکمِ سر ساز روی لب‌ها، نوازندگان سازهای بادی‌برنجی را در معرض آسیب‌های لب قرار می‌دهد. برای نمونه، رشد مو در زیر پوستِ لب در محل تماس سر ساز با لبها یکی از عوارضی است که ممکن است رخ دهد. نشانه‌های چنین آسیب‌هایی عبارت‌اند از:

۱- تخت به نظر رسیدن و درخشان نبودن نت‌های بالا؛
۲- لرزش صدا و ایجاد اشکال در نگه‌داشتنِ نت‌های بالا به صورت طولانی‌مدت؛
۳- تورم و قرمزی غیر طبیعیِ لب‌ها پس از نواختن؛
۴- سفتی و تورم لب‌ها در حین نواختن؛
۵- احساس خستگی یا درد مزمن در لب پایین؛
۶- لاستیک‌مانند و کرخت شدن لب‌ها؛
۷- وجود خراش در لب‌ها و دهان؛
۸- فرار هوا از گوشه‌های لب درحین نواختن؛
۹- وجود زخم یا تومور در لب.

یکی از مهم‌ترین این آسیب‌ها، پاره شدن عضلۀ اوربیکولاریس اوریس (۲) است؛ عضلۀ بزرگ بیضی شکلی که هم لب بالا و هم لب پایین را در برمی‌گیرد. این آسیب به سندروم ساچمو (۳) معروف است. در میان نوازندگان سازهای بادی، نوازندگان بادی‌های برنجی بیش از همه در معرض چنین آسیبی قرار دارند چرا که به فشار زیادی برای نواختن این خانواده از سازهای بادی نیاز است. این آسیب باعث کاهش قدرت و چابکی ساختار عضلانی لب، آویختگی لب‌ها و ناتوانی در حفظِ نت‌های بالا می‌شود. برخی از نوازندگانِ مبتلا به سندروم ساچمو با جراحی بهبود یافته‌اند. استراحت طولانی‌مدت نیز راه حل دیگری برای این مشکل است. درحقیقت این سندروم به نام لویی آرمسترانگ (۴)، خواننده، آهنگ‌ساز و ترومپت‌نواز شهیر قرن بیستم نام‌گذاری شده، چرا که نشانه‌های آن با آنچه که برای لب‌های لویی آرمسترانگ در سال ۱۹۳۵ رخ داد و باعث شد به مدت یک سال نتواند ترومپت بنوازد مشابهت دارد. (۵)

عضلۀ اربیکولاریس اوریس

پی نوشت
۱- High notes.
۲- Orbicularis oris.
۳- سندروم ساچمو (Satchmo’s Syndrome) یک اختلال مربوط به لب است. در کتاب بهداشت نوازنده نوشتۀ انسیه تبریزی و محمد عبدلی (ماهور، ۱۳۹۰: ص ۳۳۴) این نام به اشتباه به یک بیماری درخصوص استخوان انگشتان نسبت داده شده است.
۴- Louis Armstrong.
۵- لقب لویی آرمسترانگ، ساچمو بود. مانند بسیاری از وقایع زندگی او که داستان‌هایی در موردشان نقل شده و مشخص نیست کدام‌ها واقعی و کدام‌ها افسانه‌اند، وجه تسمیۀ ساچمو نیز داستانهایی دارد. زندگی‌نامه‌نویسان او اشاره کرده‌اند که شاید علت این نام‌گذاری به کودکی لویی بازمی‌گشت؛ روزگاری که او برای گرفتن پول در معابر نیو اورلئان می‌رقصید و از ترس اینکه کودکانِ دیگر، سکه‌هایش را ندزدند آن‌ها را در دهانش می‌گذاشت و ازاین‌رو به او لقب “Satchel mouth” دادند (Satchel به‌معنای کیف) که بعدها به‌صورت مخففِ ساچمو درآمد. داستان‌های دیگری نیز در این مورد وجود دارد.
۶- Herniation.
۷- Warm Up & Warm Down.
۸- Slurs.
۹- Neurological Disorders.
۱۰- Dystonia.
۱۱- Focal Dystonia.
۱۲- Embouchure Dystonia.

یک دیدگاه

  • ارسال شده در تیر ۶, ۱۳۹۷ در ۶:۴۵ ب.ظ

    از تاخیر در بروز رسانی سایت عذر خواهی می کنیم. سردبیر

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.
هنر نیروی مهم جاذبه و وحدت اجتماعی (I)

هنر نیروی مهم جاذبه و وحدت اجتماعی (I)

یک نگاه به جریان بالندگی و تکامل هنر در جوامع مختلفِ انسانی ما را به سوی چند اصل مهم در این حوزه راهنمایی می کند؛ آنها عبارت اند از:
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

بعد از جنگ جهانی دوم زندگی کردن در ژاپن بسیار دشوار بود. زمستانهای شهر ماتسوموتو سخت است در آنجا بعضی از روزها درجه حرارت به سیزده تا هجده درجه زیر صفر می‌رسد. در یکی از این روزها که خواهر من از کارش بر گشته بود و در حالیکه برف هایش را تکان می‌داد، گفت که بر روی پل هون ماچی (Hon-Machi) در هوای سخت یک سرباز زخمی ایستاده و دارد گدائی می‌کند. آنجا در این برف سنگین می‌لرزد و هیچکس پولی در جعبه ای که بر جلوی پایش قرار دارد نمی‌اندازد… من می خواستم او را به خانه گرم خودمان دعوت کنم برای یک فنجان چای گرم؛ بلافاصله پرسیدم: این فقط یک خواسته در درون تو بود؟ جواب داد: بله و بلافاصله دوباره به طرف خیابان دوید.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (IV)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (IV)

“در زمان یزید ابن معاویه غنا در مکه و مدینه رواج یافت و لوازم لهو و لعب به کار رفت و مرم آشکارا شراب خوارگی کردند.” در این دوره موسیقیدانان ایرانی محترم شمرده شدند و به دربار راه پیدا کردند و موسیقی نظامی هم در جهت تشویق و ترغیب روحیه ی سربازان جایگاه ویژه ای پیدا کرد.
شکستن چهارچوب ها

شکستن چهارچوب ها

مسئله شکستن چهارچوب ها می تواند در زمینه های مختلفی کاربرد داشته باشه و صد البته احتمالآ ده ها دردسر؛ اما نه در دنیای هنر.
زوج هنری بارنبویم – دوپره : ژاکلین دوپره (II)

زوج هنری بارنبویم – دوپره : ژاکلین دوپره (II)

در سال ۱۹۷۱ دوپره به هنگام نوازندگی متوجه ضعف در انگشتانش شد و در پی آن انگشتان و سایر اعضای بدن این نوازنده به تدریج حس خود را از دست دادند. در سال ۱۹۷۳ پس از دو سال غیبت و با وجود شدت یافتن علائم بیماری، او اجرای کنسرت هایش را از سر گرفت. در این سال او توری را در سراسر آمریکای شمالی و کانادا برگزار نمود.
دو خبر

دو خبر

جامعه موسیقی در ماتم Darrell Abbott : تماشاگران مشتاق نمی توانستند آنچه را میبینند باور کنند! شب چهارشنبه گذشته در یک کنسرت گروه Damageplan در اوهایو مردی بر روی صحنه پرید و در اقدامی که به نظر تماشاگران بخشی از برنامه بود گلوله ای به سر دایم بگ دارل (Dimebag Darrell Abbott) شلیک کرد.
بیانیه هیات داوران جشنواره سایتها و وبلاگها و اسامی برگزیدگان جشنواره

بیانیه هیات داوران جشنواره سایتها و وبلاگها و اسامی برگزیدگان جشنواره

جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی امروز در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در این برنامه که با سخنرانی دبیر جشنواره سجاد پورقناد، سخنگوی خانه موسیقی، داریوش پیرنیاکان، نماینده هیات داوران محمدرضا فیاض و اجرای موسیقی توسط گروه “مهتاب رو” همراه بود، به برگزیدگان جوایزی اهدا شد.
گزارش جلسه پنجم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی»

گزارش جلسه پنجم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی»

بعد از ظهر چهارشنبه ۲۵ بهمن ماه ۱۳۹۱، پنجمین جلسه‌ی «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» با عنوان «آشنایی با برخی بحث‌ها در زیباشناسی و فلسفه» (که در نقد مورد استفاده‌اند) در خانه‌ی موسیقی برگزار شد.
گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (III)

گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (III)

پس از کامیار صلواتی، سعید یعقوبیان به عنوان سومین منتقد با اشاره به اهمیت جایگاه امیرجاهد به عنوان سومین تصنیف ساز بزرگ ایران بعد از شیدا و عارف گفت: «با اینکه می توان دلایلی را برای برجسته‌تر بودن جایگاه شیدا و عارف نسبت به امیرجاهد برشمرد اما با این حال در مورد امیرجاهد شاید یک درصد ارزشی که آثارش دارد هنوز مورد توجه و استفاده قرار نگرفته است، برای همین آلبوم پیمان عشق از این نظر بسیار با اهمیت است که بالاخره کسی پیدا شده که دست گذاشته روی تصانیف امیرجاهدی که آنطور که باید شناخته شده نیست و روی کارهایش کار چندان جدی صورت نگرفته است. در این مجموعه غیر از بازسازی، تالیف هم صورت گرفته است و از این نگاه با اینکه بنیان بر اساس تصانیف امیرجاهد است ولی تألیف هم به عقیده من صورت گرفته است.