نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

«این شیوه آموزشی را به ویژه باید به هنرجویان موسیقی ایرانی توصیه کرد که با وجود این همه مُد و مقام و مایه و گام و گوشه و دستگاه و شعبه و آواز نمی دانند این همه شاهد و ایست و متغیر و بُن مایه و تُنیک را چگونه مهار کنند. راه حل بسیار ساده است. فقط کافی است در هر مُد و مقامی که هستیم الگوی جاذبه دو ماژور را به آن تزریق کنیم. همه مشکلات بطور تمپورال و مترونومی ک و بدون کاربرد هرگونه آگوگیک در زمانی کمتر از یک دولا چنگ ترکیبی حل خواهند شد. ربع پرده ها و ردیف آلتره های تمامی هم که مشکلی ندارند. همانطور که آلتره های غربی نیم پرده بالا – پایین می شوند، آلتره های ما فقط ربع پرده تغییر می کنند و در نتیجه خواندن آنها هم بسیار ساده تر است.» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۴)

نکته حائز اهمیتی در پی­گفتار مطرح است و آن اینکه، اگر «سیستم های آموزشیِ بسیاری در زمینه پرورش شنوایی وجود دارند که هریک دارای نقاط قوت و ضعف هستند و بطور مسالمت ­آمیز در کنار یکدیگر حضور دارند؛ مشکل آنجایی آغاز می شود که یک سیستم آموزشی ادعای برتری بر دیگران را داشته و با بهره­ جویی از امکانات و موقعیت هایی به یک امپراتوری تبدیل شود» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۵) اولاً چرا به نقاط قوت سیستم (روش) آموزشی مورد نقد اشاره­ای نشده است؟ ثانیاً هیچ نشانه­ای از مسالمت ­آمیز بودن در نقد مورد نظر یافت نمی شود؟ ثالثاً کی و کجا در کتاب، ادعای برتری بر دیگران و سایر سیستم های آموزشی پرورش شنوایی مطرح شده است؟ رابعاً اگر این سیستم توسط موقعیت هایی و با بهره­ جویی از امکاناتی به یک امپراتوری بدل گردیده است، به جای نقد آن امکانات و این امپراتوری، به نقد روش آموزشی آن امپراتوری پرداخته شده است؟

حساسیت نسبت به محتوای یک برنامه گاه به قدری اذهان مسئولان و حتی منتقدان هنری را تحت تاثیر قرار می دهد که اغلب از بررسی کارشناسانه ضعف ها و قوت های ساختاری آن غافل می مانند. گرته ­برداری از نوشته و آثار دیگران و دادن مانورهای سوفسطائی (۵) بر روی آن نمی تواند دلیل بر رد یا قبول یک فکر، نوشته، تئوری یا نظریه باشد.

به طوری که مثال اینگونه برخورد را نیز در جامعه بطور محسوسی در تمام زمینه های علمی و سیاسی شاهدیم. با نظری به نقدهایی که در ماهور ۲۷ و ۲۸ درباره کتابهای دیگری نوشته شده ­است (۶)، می توان به میزان پایبندی منتقد به عدم غرض ­ورزی و عدم طرفداری از طرز فکر و تلقی خاصی از موسیقی و دفاع از آن و بیان نقاط مثبت و منفی اثر، پی برد. سؤال اینجاست که از زمان نشر این اثر (۱۳۸۱) و یا قبل از آن که این روش آموزشی مطرح بوده است (۷)، چرا تاکنون موارد ایراد و اشکالات آن به نظر نیامده بود و حالا که جامعه موسیقی ما (که با هم غریبه نیستند) و از اختلافات میان برخی موسیقیدانان با نگارنده کتاب خبر دارند، تازه به فکر نقد طنز آلود اثر افتاده ­اند؟

جالب است که کسی با خواندن مطالب مطرح شده در امپراتوری جاذبه ابداً به یاد نقد علمی یک موضوع نمی افتد بلکه بیشتر به یاد نوشته های بسیار عالی طنز نویس مطرح کشورمان ابراهیم نبوی، می افتد. شاید اگر آن مشکلات کذایی در دانشگاه هنر رخ نمی داد، هرگز هنرمند تحصیلکرده و صاحب موقعیتی ممتاز در جامعه موسیقی کشور به نقدی اینچنین مغرضانه نمی پرداخت.

پی نوشت
۵- «پیش از سقراط گروهی پدید آمدند که خود را “سوفیست” یعنی دانشمند می نامیدند. این گروه ادراک انسان را مقیاس حقیقت و واقعیت می گرفتند. ایشان می گفتند هرکس هرچه خودش بفهمد همان حقیقت و واقعیت است و برای حقیقت و واقعیت، ارزش و اعتباری جدا از ادراک آدمی قائل نبودند. سوفیست­ها در استدلالهای خود مغالطه می کردند، یعنی استدلالهایی به کار می بردند که ظاهراً درست به نظر می رسید اما در واقع غلط بود» (طالب­زاده/۲).
۶- بنگرید به: الف، فاطمی، ساسان؛ کتابی درباره موسیقی نظام؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره ۲۷؛ سال هفتم؛ تهران؛ بهار ۱۳۸۴ و ب، فاطمی، ساسان؛ ۱/ ترانه های تخت حوضی، ۲/ پیوند شعر و موسیقی قاعده یا سبک؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران؛ تابستان ۱۳۸۴
۷-«در کشور ما اغلب برای آموزش سلفژ از کتابهای رودلف و پوزولی استفاده می شود. البته قابل ذکر است که گه گاه (به ویژه بعد از انقلاب) کلاس هایی به طور کم و بیش خصوصی با روش های دیگری تشکیل شده از جمله کلاسهای هنرمند عزیز آقای شریف لطفی که مورد توجه هنرجویان زیادی واقع شده و در صورت رفع گرفتاری ها و توفیق ایشان در به چاپ رساندن کتابی در این زمینه موجبات رشد بیشتر فرهنگ موسیقی فراهم خواهد شد» (گرگین­ زاده/۱۷).

منابع
۱- احمدیان، عزیزالله
۱۳۸۲ نشانه شناسی و اصطلاح شناسی در تئوری موسیقی؛ انتشارات چنگ؛ تهران

۲- استور، آنتونی
۱۳۸۳ ترجمه غلامحسین معتمدی؛ موسیقی و ذهن؛ نشر مرکز؛ تهران؛

۳- بیضایی، سیاوش
۱۳۸۴ “امپراتوری جاذبه “؛فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران

۴- پورتراب، مصطفی کمال
۱۳۷۴ تئوری موسیقی؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۳۷۷ مبانی آهنگسازی؛ جلد اول؛ نشر چشمه ؛ تهران

۵- راجنیش، اُشو
۱۳۸۲ راز (تفسیری از اُشو بر داستان های صوفیان)؛ جلد اول؛ خاتمی، محسن؛ انتشارات فراروان؛ تهران

۶- رودلف، ماکس
۱۳۷۸ رهبری ارکستر؛ خیام، هوشیار؛ انتشارات عطائی؛ تهران

۷- زری ن­کوب، عبدالحسین
۱۳۷۴ آشنایی با نقد ادبی؛ انتشارات سخن؛ تهران

۸- زندباف، حسن
۱۳۷۵ زبان موسیقی؛ نشر شهر؛ تهران

۹- شاه می رانی، ابراهیم
۱۳۸۴ فرهنگ تخصصی موسیقی؛ اتشارات چنگ؛ تهران

۱۰- صارمی، کتایون
۱۳۷۴ دائره المعارف موسیقی جهان؛ انتشارات پیشرو؛ تهران

۱۱- طالب زاده، حمید
۱۳۷۷ فلسفه؛ ناشر شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران؛ تهران

۱۲- کیمی یِن، راجر
۱۳۸۲ درک و دریافت موسیقی؛ یاسینی، حسین؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۳-گرگین زاده، محمدرضا
۱۳۸۱ مبانی تعلیم گوش و نت­ خوانی؛ انتشارات سرود؛ تهران

۱۴- لطفی، شریف
۱۳۸۱ مبانی اجرای موسیقی؛ انتشارات دانشگاه هنر؛ تهران

۱۵- لُورو، موریس
۱۳۷۷ موسیقی مدرن؛ مترجم، پورتراب، مصطفی کمال؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۶- مسعودیه، محمد تقی
۱۳۸۳ مبانی اتنوموزیکولوژی؛ انتشارات سروش؛ تهران

۱۷- منصوری، پرویز
۱۳۷۴ تئوری بنیادی موسیقی؛ نشر کارنامه؛ تهران

۱۸- موسوی، محمد
۱۳۸۴ «تا فصلی دیگر” فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران

Kennedy, Michael
۲۰۰۴ Oxford concise dictionary of music; Oxford university press; 4th Ed.

Ammer, Christine
۲۰۰۴ The facts on file dictionary of music; 4th Ed.; Facts on file, Inc.; New York

Sadie, Stanley
۱۹۹۸ The new Grove dictionary of music and musicians; Grove; London

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

خداوندگار سنتور (I)

خداوندگار سنتور (I)

مرگ حبیب سماعی (استاد بزرگ سنتور) در سال ۱۳۲۵، ضربه جبران ناپذیری بر پیکره موسیقی ایرانی و همینطور ساز سنتور وارد ساخت و از آن به بعد بود که دوران رکود این ساز آغاز شد.
پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IV)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IV)

دلیل اینکه این کارها را کرده‌ام این است که من اساساً از سال ۲۰۰۰ از سیستم موسیقی اروپا بریده‌ام. از سال ۲۰۰۰ به‌غیراز چند تک قطعه پراکنده که در سیستم موسیقی اروپایی است دیگر از سیستم موسیقی اروپا استفاده نمی‌کنم. و تماماً از سیستم موسیقی ایران در نوشتن قطعات استفاده می‌کنم. اولین کارهایی که در نوشتن آنها از موسیقی ایرانی استفاده کردم همین مجموعه کارهای خوشنویسی بود که اولین سری این مجموعه را برای سازهای زهی نوشتم. چراکه ربع پرده‌ها را به‌خوبی می‌توانند بزنند. بعدها برای سازهای بادی هم شروع به نوشتن کردم. به‌طور مثال «خوشنویسی شماره ۷» برای سه فلوت هست. بعدتر یک نسخه آن را برای فلوت و الکترونیک نوشتم که فلوت ۲ و ۳ را در استودیو ضبط کردیم و فلوت شماره یک زنده اجرا می‌شود و از طریق بلندگوها صدای فلوت ۲ و ۳ پخش می‌گردد. این قطعه در تهران از طریق خانم «فیروزه نوایی» سال گذشته در فستیوال «موسیقی معاصر ایران» اجرا شد. اسم این قطعه هست «کیسمت» یا همان «قسمت».
مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

حال به موسیقی برمی گردیم… در دسته بندی هایی که برای موسیقی وجود دارد، به عنوان موسیقی کودک بر خورد می کنیم که این موسیقی ها اکثر شامل این سه دسته می شود: ۱- موسیقی سطح پایین و گاه مبتذل که به زعم سازندگانش قابل فهم برای کودکان است ۲- روش موسیقی ارف که به غلط در ایران به عنوان روشی برای ورود به دنیای موسیقی کلاسیک معرفی شده است ۳- نوعی از موسیقی کلاسیک (که نوعی از متسو میوزیک است و) شامل آثاری فاخر با سطح پیچیدگی پایین تر از نظر تکنیک آهنگسازی و چند صدایی برای کودکان است که قابل استفاده بزرگ سالان نیز می باشد.
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

وردی و واگنر رهبران بزرگ موسیقی مستقل از یکدیگر بودند که به نظر می رسید با یکدیگر خصومت نیز داشتند. آنان هیچ گاه با یکدیگر ملاقات نکردند. نظریات وردی بر آثار واگنر بسیار کم بوده اما همان نیز نیکخواهانه نبود: “واگنر همواره انتخابهای یک شکل دارد، راههای تکراری، تلاش برای پرواز به جایی که تنها انسانهای منطقی از بودن در آنجا نتیجه می گیرند.” با این وجود در مرگ واگنر گفت: “غم انگیز، محزون، متاسف انگیز…! واگنر نامی است که تاثیری بزرگ و جاودان بر تاریخ هنر به جای خواهد گذارد.” نظر واگنر درباره آثار وردی که تنها یکی از آنها معروف است، واگنر پس از گوش سپردن به رکیوم وردی گفت” بهترین سخن آن است که سخنی نگوییم!”
نوازندگی نی (II)

نوازندگی نی (II)

در نی اگر ازصدای اول شروع کنیم، با کمی تغییر درحالت زبان و زاویه دمیدن به صدای دوم نی می رسیم که صدای سوم(غیث) نی با دمیدن بیشتردر صدای دوم تولید میشود. صدای بم نرم نیز با کم کردن شدت دمیدن در حالت صدای دوم ایجاد می شود. البته نوع دیگری از صدای بم نرم در نی وجود دارد که از صدای اول ساخته می شود.
خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت اول

خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت اول

مطلب زیر گفته های چهار آهنگساز پرکار درباره درگیریهای خلاقانه ای است که یک آهنگساز در رابطه با خلق موسیقی انیمیشن با آن روبرو است. این چهار هنرمند دنیس م. هنیگان Denis M. Hannigan، دان گریدی Don Grady، جودی گری Jody Gray و جیمز ل. ونابل James L. Venable توصیه ها و تجربیات خود را در اختیار آهنگسازان، طراحان، کارگردانان و تهیه کنندگان قرار داده اند.
پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

ماهها از آخرین پاسخ آقای امین موسوی به جوابیه میگذرد و در این مدت اتفاقات مختلفی باعث شد، انتشار این مطلب به تاخیر بی افتد، از چیستی این اتفاقات اکثرا بی اطلاع نیستیم ولی قسمتی هم از این تاخیر به خاطر جمع آوری فایل های لازم برای این مطلب بود، نوشته های مطلب حاضر تقریبا یک هفته پس از جوابیه حاضر شده بود… امیدوارم این سؤال و جوابها بتواند نقشی هرچند کوچک در اعتلای فرهنگ موسیقی ایران زمین داشته باشد.
وینتان مارسالیس، تکنیک درخشان ترمپت (I)

وینتان مارسالیس، تکنیک درخشان ترمپت (I)

وینتان مارسالیس (Wynton Marsalis)، به عنوان موسیقیدانی نابغه، فرهنگ دوست و بشردوستی دلسوز، ترمپت نوازی افسانه ای، آهنگسازی حرفه ای و استادی خستگی ناپذیر وصف شده است. این تعهد زندگی وینتان است که دانش و مهارت افراد را باید در موسیقی جاز بالا برد. او تاثیری بی مانند بر فرهنگ ملی و بین المللی گذارده است.
EMI

EMI

گروه ای.‌ام.‌آی (EMI Group) صنعت موسیقی و الکتریک، نام یک شرکت موسیقی بریتانیایی مشتمل بر شرکت بزرگ موسیقی ای.‌ام‌.ای میوزیک – که هدایتگر چندین ناشر است و واقع در کنزینگتون لندن می‌باشد و یکی از چهار شرکت نشر بزرگ موسیقی دنیا است – و خود ای.‌ام‌.آی میوزیک پابلیکیشن واقع در نیویورک است.
فراخوان مقالات سیمف ۱۳۹۶

فراخوان مقالات سیمف ۱۳۹۶

انجمن اسیمس و موسسه فرهنگى هنرى شهر آفتاب در آذرماه سمیناری را در شیراز برگزار می‌کنند. علاقه‌مندان می‌توانند مقالات خود را حول محورهای پیشنهادی زیر یا موضوعاتی غیر از آن‌ها در رابطه با موسیقی معاصر ارسال نمایند: