نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

«این شیوه آموزشی را به ویژه باید به هنرجویان موسیقی ایرانی توصیه کرد که با وجود این همه مُد و مقام و مایه و گام و گوشه و دستگاه و شعبه و آواز نمی دانند این همه شاهد و ایست و متغیر و بُن مایه و تُنیک را چگونه مهار کنند. راه حل بسیار ساده است. فقط کافی است در هر مُد و مقامی که هستیم الگوی جاذبه دو ماژور را به آن تزریق کنیم. همه مشکلات بطور تمپورال و مترونومی ک و بدون کاربرد هرگونه آگوگیک در زمانی کمتر از یک دولا چنگ ترکیبی حل خواهند شد. ربع پرده ها و ردیف آلتره های تمامی هم که مشکلی ندارند. همانطور که آلتره های غربی نیم پرده بالا – پایین می شوند، آلتره های ما فقط ربع پرده تغییر می کنند و در نتیجه خواندن آنها هم بسیار ساده تر است.» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۴)

نکته حائز اهمیتی در پی­گفتار مطرح است و آن اینکه، اگر «سیستم های آموزشیِ بسیاری در زمینه پرورش شنوایی وجود دارند که هریک دارای نقاط قوت و ضعف هستند و بطور مسالمت ­آمیز در کنار یکدیگر حضور دارند؛ مشکل آنجایی آغاز می شود که یک سیستم آموزشی ادعای برتری بر دیگران را داشته و با بهره­ جویی از امکانات و موقعیت هایی به یک امپراتوری تبدیل شود» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۵) اولاً چرا به نقاط قوت سیستم (روش) آموزشی مورد نقد اشاره­ای نشده است؟ ثانیاً هیچ نشانه­ای از مسالمت ­آمیز بودن در نقد مورد نظر یافت نمی شود؟ ثالثاً کی و کجا در کتاب، ادعای برتری بر دیگران و سایر سیستم های آموزشی پرورش شنوایی مطرح شده است؟ رابعاً اگر این سیستم توسط موقعیت هایی و با بهره­ جویی از امکاناتی به یک امپراتوری بدل گردیده است، به جای نقد آن امکانات و این امپراتوری، به نقد روش آموزشی آن امپراتوری پرداخته شده است؟

حساسیت نسبت به محتوای یک برنامه گاه به قدری اذهان مسئولان و حتی منتقدان هنری را تحت تاثیر قرار می دهد که اغلب از بررسی کارشناسانه ضعف ها و قوت های ساختاری آن غافل می مانند. گرته ­برداری از نوشته و آثار دیگران و دادن مانورهای سوفسطائی (۵) بر روی آن نمی تواند دلیل بر رد یا قبول یک فکر، نوشته، تئوری یا نظریه باشد.

به طوری که مثال اینگونه برخورد را نیز در جامعه بطور محسوسی در تمام زمینه های علمی و سیاسی شاهدیم. با نظری به نقدهایی که در ماهور ۲۷ و ۲۸ درباره کتابهای دیگری نوشته شده ­است (۶)، می توان به میزان پایبندی منتقد به عدم غرض ­ورزی و عدم طرفداری از طرز فکر و تلقی خاصی از موسیقی و دفاع از آن و بیان نقاط مثبت و منفی اثر، پی برد. سؤال اینجاست که از زمان نشر این اثر (۱۳۸۱) و یا قبل از آن که این روش آموزشی مطرح بوده است (۷)، چرا تاکنون موارد ایراد و اشکالات آن به نظر نیامده بود و حالا که جامعه موسیقی ما (که با هم غریبه نیستند) و از اختلافات میان برخی موسیقیدانان با نگارنده کتاب خبر دارند، تازه به فکر نقد طنز آلود اثر افتاده ­اند؟

جالب است که کسی با خواندن مطالب مطرح شده در امپراتوری جاذبه ابداً به یاد نقد علمی یک موضوع نمی افتد بلکه بیشتر به یاد نوشته های بسیار عالی طنز نویس مطرح کشورمان ابراهیم نبوی، می افتد. شاید اگر آن مشکلات کذایی در دانشگاه هنر رخ نمی داد، هرگز هنرمند تحصیلکرده و صاحب موقعیتی ممتاز در جامعه موسیقی کشور به نقدی اینچنین مغرضانه نمی پرداخت.

پی نوشت
۵- «پیش از سقراط گروهی پدید آمدند که خود را “سوفیست” یعنی دانشمند می نامیدند. این گروه ادراک انسان را مقیاس حقیقت و واقعیت می گرفتند. ایشان می گفتند هرکس هرچه خودش بفهمد همان حقیقت و واقعیت است و برای حقیقت و واقعیت، ارزش و اعتباری جدا از ادراک آدمی قائل نبودند. سوفیست­ها در استدلالهای خود مغالطه می کردند، یعنی استدلالهایی به کار می بردند که ظاهراً درست به نظر می رسید اما در واقع غلط بود» (طالب­زاده/۲).
۶- بنگرید به: الف، فاطمی، ساسان؛ کتابی درباره موسیقی نظام؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره ۲۷؛ سال هفتم؛ تهران؛ بهار ۱۳۸۴ و ب، فاطمی، ساسان؛ ۱/ ترانه های تخت حوضی، ۲/ پیوند شعر و موسیقی قاعده یا سبک؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران؛ تابستان ۱۳۸۴
۷-«در کشور ما اغلب برای آموزش سلفژ از کتابهای رودلف و پوزولی استفاده می شود. البته قابل ذکر است که گه گاه (به ویژه بعد از انقلاب) کلاس هایی به طور کم و بیش خصوصی با روش های دیگری تشکیل شده از جمله کلاسهای هنرمند عزیز آقای شریف لطفی که مورد توجه هنرجویان زیادی واقع شده و در صورت رفع گرفتاری ها و توفیق ایشان در به چاپ رساندن کتابی در این زمینه موجبات رشد بیشتر فرهنگ موسیقی فراهم خواهد شد» (گرگین­ زاده/۱۷).

منابع
۱- احمدیان، عزیزالله
۱۳۸۲ نشانه شناسی و اصطلاح شناسی در تئوری موسیقی؛ انتشارات چنگ؛ تهران

۲- استور، آنتونی
۱۳۸۳ ترجمه غلامحسین معتمدی؛ موسیقی و ذهن؛ نشر مرکز؛ تهران؛

۳- بیضایی، سیاوش
۱۳۸۴ “امپراتوری جاذبه “؛فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران

۴- پورتراب، مصطفی کمال
۱۳۷۴ تئوری موسیقی؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۳۷۷ مبانی آهنگسازی؛ جلد اول؛ نشر چشمه ؛ تهران

۵- راجنیش، اُشو
۱۳۸۲ راز (تفسیری از اُشو بر داستان های صوفیان)؛ جلد اول؛ خاتمی، محسن؛ انتشارات فراروان؛ تهران

۶- رودلف، ماکس
۱۳۷۸ رهبری ارکستر؛ خیام، هوشیار؛ انتشارات عطائی؛ تهران

۷- زری ن­کوب، عبدالحسین
۱۳۷۴ آشنایی با نقد ادبی؛ انتشارات سخن؛ تهران

۸- زندباف، حسن
۱۳۷۵ زبان موسیقی؛ نشر شهر؛ تهران

۹- شاه می رانی، ابراهیم
۱۳۸۴ فرهنگ تخصصی موسیقی؛ اتشارات چنگ؛ تهران

۱۰- صارمی، کتایون
۱۳۷۴ دائره المعارف موسیقی جهان؛ انتشارات پیشرو؛ تهران

۱۱- طالب زاده، حمید
۱۳۷۷ فلسفه؛ ناشر شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران؛ تهران

۱۲- کیمی یِن، راجر
۱۳۸۲ درک و دریافت موسیقی؛ یاسینی، حسین؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۳-گرگین زاده، محمدرضا
۱۳۸۱ مبانی تعلیم گوش و نت­ خوانی؛ انتشارات سرود؛ تهران

۱۴- لطفی، شریف
۱۳۸۱ مبانی اجرای موسیقی؛ انتشارات دانشگاه هنر؛ تهران

۱۵- لُورو، موریس
۱۳۷۷ موسیقی مدرن؛ مترجم، پورتراب، مصطفی کمال؛ نشر چشمه؛ تهران

۱۶- مسعودیه، محمد تقی
۱۳۸۳ مبانی اتنوموزیکولوژی؛ انتشارات سروش؛ تهران

۱۷- منصوری، پرویز
۱۳۷۴ تئوری بنیادی موسیقی؛ نشر کارنامه؛ تهران

۱۸- موسوی، محمد
۱۳۸۴ «تا فصلی دیگر” فصلنامه موسیقی ماهور؛ شماره۲۸؛ سال هفتم؛ تهران

Kennedy, Michael
۲۰۰۴ Oxford concise dictionary of music; Oxford university press; 4th Ed.

Ammer, Christine
۲۰۰۴ The facts on file dictionary of music; 4th Ed.; Facts on file, Inc.; New York

Sadie, Stanley
۱۹۹۸ The new Grove dictionary of music and musicians; Grove; London

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

از روزهای گذشته…

سعیدی: مضراب هایی برای قانون طراحی کردم

سعیدی: مضراب هایی برای قانون طراحی کردم

بله می‌شود. من خیلی زدم. یعنی الآن خیلی اجرا کردم به این فکر نبودم که قطعات پیانو را بخواهم ضبط کنم با ساز قانون ولی می گویم الآن کاری که در حال انجام اش هستم با همه انگشتان، شبیه کار پیانو هست یعنی خود قطعه‌ی پیانویی نیست ولی ساخت خودم است و فرم پیانو است و کار خوبی فکر کنم در بیاید.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (II)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (II)

آهنگسازی جوان که حساسیتی بیش از اندازه و تخیلی سرشار دارد، در نهایت یاس از عشقی ناکام، خود را با تریاک مسموم می کند. ماده مخدر آنقدر قوی نیست که او را بکشد، ولی او را در خوابی سنگین غوطه ور می سازد که رویایی غریب همراه دارد.
دنیس برین، مروج هورن (I)

دنیس برین، مروج هورن (I)

دنیس برین (Dennis Brain) هورن نواز برجسته انگلیسی بود که عمدتا به خاطر رواج دادن هورن به عنوان یک ساز کلاسیک و تکنوازی در جامعه پس از جنگ جهانی دوم در انگلیس بسیار معروف است. اجرای کنسرتوهای هورن موزار توسط برین با همکاری هربرت فون کارایان (Herbert von Karajan) و ارکستر فیلارمونیک برلین همچنان به عنوان اصلی ترین قطعات ضبط شده از این کنسرتوها به شمار می روند.
رموز ویولن (I)

رموز ویولن (I)

صحبت و بحث در رابطه با ساختار و پدیده ای به نام ویولن کار ساده ای نیست، هرچند که در دوره های مختلف به طریقی آنرا مطرح کرده اند و میل عمومی بر این بوده است که ویولون را در معیار و قالبی تقریبا مشخص تعریف و تعیین کنند، اما این موضوع همچون سایر پدیده های هستی فقط در حد و حدود چهار چوبهایی که ما خود آنها را قانون و اصل نامیده ایم قابل توضیح است.
وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

“طلوع جزیره آوالون” آلبوم سال ۱۹۸۹ موریسون در مقام ۱۳ رده بندی آلبومهای انگلستان جای گرفت. در سالهای ۲۰۰۰ موریسون به سفر و ضبط آثارش ادامه می داد که اغلب سه اجرا در هفته داشتند. وی برچسب شخصی و مستقل خود را به وجود آورد که او را قادر می ساخت تا کنترل و حقوق کامل هر آلبوم را دارا باشد.
دیبازر: دوست ندارم حوزه ها را از هم تفکیک کنم

دیبازر: دوست ندارم حوزه ها را از هم تفکیک کنم

به هرحال حتما یک تفکر پشت آن وجود دارد، نمی دانم، باید از خود آن فرد پرسید ولی من شاگردهایم را خیلی دوست دارم و این تجربه آموزش را از اول راهنمایی و هنرستان تا آخر فوق لیسانس در تمام مقاطع تحصیلی موجود رسمی کشور را علاوه بر شاگردهای خصوصی داشتم. شاید بخشی از مساله به این برمی گردد به اینکه من شاگردهایم را جدی می گیرم و بسیاری اوقات آنها هم من را جدی می گیرند و بین همدیگر یک گفتمان پیش می آید که هدفش گذران به صورت روزمرگی کلاسهای آموزش موسیقی نیست. بدانید به هر حال وارد دنیای هنر شدن و دارای اندیشه هنری شدن چالشهای فکری را در پی دارد. این قضیه شاید به این نکته اشاره می کند.
نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (VI)

نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (VI)

یکی از برنامه های استثنایی و شاخص ایرج گلهای تازه شماره ۲۸ می باشد که نه تنها در آثار خود او بی مانند است بلکه نمونه آن در آثار دیگر آواز خوانان نیز یافت نمی شود. این برنامه در دستگاه ماهور است (و به قول علی جهاندار ماهور بسیار عجیب و غریبی است) که بسیار بدیع و خلاقانه اجرا شده است. پیش درآمد این برنامه به نام اتود ماهور اثر داریوش دولتشاهی در ماهور می باشد که فریدون شهبازیان آنرا تنظیم کرده که تکنوازی این اثر را حسین علیزاده در جوانی اجرا کرده است (۱)
کلاف سردرگم (I)

کلاف سردرگم (I)

جشنواره‌ها به عنوان فعالیت جمعی مرتبط با مسائل فرهنگی و هنری، بخشی از چرخه‌ی تولید و مصرف را در جامعه‌ی امروز تشکیل می‌دهند. بخشی که بیشتر مربوط به فرآیند معرفی تولیدات یا تولیدکنندگان است. اما جشنواره‌های موسیقی در ایران از ابتدا با مشکل بنیادی مواجه بوده‌اند درست به این دلیل که چنین هدفی نداشته‌اند یا اگر هم در نظر و بر روی کاغذ چنین هدفی در میان بوده به دلایلی هرگز عملی نشده است.
گزارشی از سخنرانی مژگان چاهیان در فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران

گزارشی از سخنرانی مژگان چاهیان در فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران

سمینار پژوهشی “مطالعه‌ی تأویلی فعالیت‌های موسیقی معاصر در ایران” ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ از ساعت ۱۲ تا ۱۴:۳۰ در موزه هنرهای معاصر تهران – سینما تک در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران برگزار شد. نوشته ای که پیش رو دارید گزارشی است از سخنرانی مژگان چاهیان تحت عنوان «تأثیر نغمات موسیقی قدیم بر آهنگسازی معاصر» در دومین فستیوال بین المللی موسیقی معاصر تهران.
شهرام ناظری و حسین علیزاده آماده آغاز تور اروپایی

شهرام ناظری و حسین علیزاده آماده آغاز تور اروپایی

مادرید، ۱۶ ماه می، نوید آن می رسد که شهرام ناظری و حسین علیزاده دو تن از نام آوران موسیقی ایران، کارهای تازه ای در قالب یک تور اروپایی اجرا خواهند کرد. چند تن از نوازندگان برجسته همانند محمد فیروزی (بربت)، پژمان حدادی و بهنام سامانی (نوازندگان سازهای کوبه ای)، سینا جهان آبادی (کمانچه) و سیامک جهانگیری (نی)، نیز ناظری و علیزاده را در این کنسرتها همراهی می کنند.