دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XI)

با این طرز فکر، اگر یک سطح مرجع بالای بیت ها داشته باشیم، هیچ دلیلی ندارد که بیت ها باید طول های برابر داشته باشند و یا حتی طول های آنها ضریبی از زیرساخت ها باشد. مادامیکه آن ها با سطح بالایی یکدست و بی تناقض باشند؛ می توانند هر گونه رابطه ی متقابلی داشته باشند. اما با توجه به بحث های صورت گرفته که متر در آن ها به حرکات بدن مرتبط است، ممکن است این سوال پیش بیاید که حرکات بدن چه موانعی بر سر راه واحد های زیر ساختی ایجاد می کند.

اگر بخواهیم مفهوم متریک نشستن منفعل یک فرد بر روی یک صندلی را درک کنیم، ایده ی وجود یک ساعت با پالس سریع در سیستم عصبی او می تواند توجیه قانع کننده ای باشد. اما اگر بخواهیم یک زمینه ی متفاوت اما مشابه در مورد اجرای موسیقی را مد نظر قرار دهیم، برای مثال موسیقی مخصوص رقص، باید از منظر دیگری به قضیه بنگریم. فاکتور مهم در این ارتباط این است که امکان حرکت دادن بدن بر طبق موسیقی وجود دارد، و این که یک فرد می تواند در بدنش حرکتی مشترک با موسیقی و دیگر عوامل تجربه بکند. از نظر من چنین حرکاتی کاندیدا های بهتری برای توضیح سطح مرجع هستند تا پالس سریعی که هیچ جایی در بدن ندارد.

توجیه تایید کننده ی این دیدگاه مشاهدات تجربی است که رابطه ی نزدیک بین الگوهای قابل مشاهده ی حرکت بدن (در رقص) و الگوهای متریک در موسیقی را اثبات می کند. موسیقی دانی به من گفت برای این که تمام اعضای یک گروه با هم هماهنگی داشته باشند و زمان بندی مشترکی را دنبال کنند، مسئله ای است که به “هم مسیر بودن” این اعضا مرتبط است. توجیهات تجربی و مستحکم تری در تحقیقات رقص جان پیتر بلوم قابل مشاهده است. در برخی ژانرهای رقص سنتی اسکاندیناویایی، دو زوج رقصنده راه های مختلفی برای حرکت کردن دارند. نقل قول پیش رو در مورد “Bygdedanser” نروژی است اما در بسیاری از رقص های دیگر نیز قابل استناد است: «رقص از روند ادامه دار درون مایه های تعاملی و تم هایی تشکیل شده است که شامل چرخش ها، گرفتن ها، فاصله ها و موقعیت های نسبی، می شود.»

نکته اینجاست که هر نوع تعامل متقابلی بین دو زوج رقصنده صورت گیرد، یک اصل پایدار در اجرا وجود دارد و آن مرکز جاذبه ی الگوی حرکات بالا و پایین آن هاست. چنین حرکت هایی که در واژگان بلوم، “نوسان” نامیده شده اند، یک اصل مهم در راه رفتن عادی است. این حرکات به صورت یک سری خط صاف در شکل ۷ الف نشان داده شده است. موقعیت عمودی مرکز جاذبه ی بدن در محور y و زمان در محور x نشان داده شده است.

واحد پایه برای آنالیز حرکت بالا و پایین، در واژگان بلوم “بیت رقص” نامگذاری شده است. شکل ۷ب یک الگوی نوسانی عادی برای نوعی رقص والتز را نشان داده است. در اینجا دو بیت رقص که طول اولی دو برابر دومی است، واحدی را تشکیل داده اند که در طول رقص تکرار می شود. این الگو اولا، طول مدتی برابر با واحد پایه ی یک متر موسیقیایی ۴/۳ دارد و دوما، مخصوص این نوع رقص است.

رقص های دیگر که ساختار موسیقیایی سه بیتی دارند، الگوهای نوسانی متفاوت و مخصوص به خود را دارند. دیالکت های مختلف رقص “springer” نروژی می تواند از لحاظ الگوهای نوسانی و از لحاظ ورژن متریک مشخص خود، متمایز گردد. شکل ۸ الگوهای نوسانی دو نوع مختلف رقص “springer” را نشان می دهد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری (I)

مطلبی که پیش رو دارید، گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری: تک‌نوازی کمانچه در فرهنگسرای سرو به تاریخ سوم بهمن ۱۳۹۸ که توسط شهاب مِنا تهیه شده است:

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود. در این نشست که عصر روز دوشنبه هفتم بهمن‌ماه برگزار می‌شود نویسنده اثر محمدسعید شریفیان، محمدرضا آزاده‌فر و محمدعلی مرآتی حضور خواهند داشت. نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» دوشنبه هفتم بهمن‌ماه از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در سرای اهل قلم واقع در خیابان انقلاب،‌ خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر پلاک ۲ برگزار می‌شود.

از روزهای گذشته…

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (III)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (III)

در سال ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ ارکستر سمفونیک بیچام باله روسیِ (Ballets Russes)، سرگئی دیاگیلف (Sergei Dioghilev) را هم در باغ کاونت و در کرولوپر (Krolloper) در برلین به رهبری بیچام و پیر مونتو (Pierre Monteux)، رهبر اصلی دیوگیلوف اجرا کرد. بیچام با رهبری موسیقی جدید و پیچیده پتروشکا (Petrushka) ی استراوینسکی (Stravinsky)، در غیاب مونتو، در حالیکه فقط دو روز قبل به او خبر داده بودند، بدون هیچ تمرینی، توانست تحسین فراوانی را از آن خود سازد.
مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (I)

مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (I)

این مقاله توسط سعدی حسنی، مورخ و موسیقی شناس ایرانی پیش از انقلاب ترجمه شد و پس از سالها، نخستین بار در شماره سوم مجله موسیقایی مقام در سال هفتاد و هفت انتشار یافته و امروز در این سایت بازنشر می شود.
حرکت های پنجم و اکتاو

حرکت های پنجم و اکتاو

در ادامه بحث های قبل راجع به هارمونی چهار بخشی و انواع حرکت ها، امروز می خواهیم راجع به چند حرکت دیگر که معمولا” توصیه به انجام آنها نمی شود صحبت کنیم.
کر فلوت تهران در دانشگاه تهران به روی صحنه می رود

کر فلوت تهران در دانشگاه تهران به روی صحنه می رود

کر فلوت تهران در تاریخ اول اسفند ۱۳۹۷ در تالار آوینی دانشگاه تهران به سرپرستی فیروزه نوایی و با رهبری سعید تقدسی آثاری از آهنگسازان دوره های باروک، کلاسیک، رومانتیک و مدرن را به روی صحنه می برد.
آشنایی با «باس رونده»

آشنایی با «باس رونده»

باس رونده (در حال حرکت) یا Walking Bass از زیباترین روشهای اجرای باس در موسیقی سبک Jazz است، با وجود سادگی نواختن و نداشتن تئوری های پیچیده پشت آن، گاه آنچنان زیبا اجرا می گردد که خطوط اجرایی آن حتی بیش از ملودی در ذهن شنونده تاثیر می گذارد. این سبک اجرای باس در موسیقی های سوئینگ، بلوز، بوگی ووگی کاربرد بیشتری دارد.
نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (III)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (III)

احمد عبادی فرزند میرزا عبدالله فراهانی و هنر آموخته به روش سنت آموزشی شفاهی موسیقی دستگاهی است و با اینکه بعضی از موسیقی دانان هم دوره وی از طریق مدرسه موسیقی نظام و یا هنرستان موسیقی با خط نت آشنا شده بودند، وی آشنایی با این روش آموزش نداشت و خود نیز سه‌تار را به صورت شفاهی آموزش می داده است.
فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور ۲۰ ساله شد

فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور ۲۰ ساله شد

فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور با مدیر مسؤولی «سید محمد موسوی» و با هیات تحریریه‌ای شامل ساسان فاطمی، سید محمد موسوی، بابک خضرایی، آرش محافظ و سعید کرد مافی بیست ساله شد. فصل‌نامه‌ی ماهور، در میان تمام نشریاتی که در زمینه موسیقی شناسی به زبان فارسی تا کنون به انتشار رسیده است از جایگاه ممتازی برخوردار است و بیست سال مداومت در انتشار فصل‌نامه‌ ای که مخاطبین بسیار محدودی و معدودی دارد، نیازمند توان و انرژی دوچندان است.
درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (I)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (I)

در گفتمان موسیقی ایرانی چنین شایع شده است که آهنگ های موسوم به «شیش هشت» از نظر وزن شناسی، «دو ضربی ترکیبی» هستند. چرا که این آهنگ ها را می توان با دو پا زدن اجرا کرد و در هر ضرب، سه چنگ یا یک سیاه نقطه دار جا دارند و نوشته من در کتاب «موسیقی ایرانی» شناسی، مبنی براینکه این آهنگ ها شش ضربی هستند، یک «اشتباه فاحش» (۱) است.
کج بشینیم، راستشو بگیم  (III)

کج بشینیم، راستشو بگیم (III)

صحت اغلب این اطلاعات مورد تردید است و داستانهای ضد و نقیضی از زندگی و حتی در مورد زادگاه بیوک آقا گفته می‌شود. آنچه بیش از همه برای من اهمیت دارد موضوع جایگاه ایشان در موسیقی‌ست. همان جمله‌ی نخست نوشته‌ی بالا مایه‌ی حیرت و شگفتی‌ست: “او یکی از بزرگترین نوازندگان تار در ایران بود…!”. (بگذریم از خیالبافی‌های خارق‌العاده‌ و در عین حال خلاقانه‌ای که از این هم فراتر رفته و گاه حتی لباس رهبری ارکستر در روسیه نیز به قامتِ جوانی بیوک آقا می‌پوشانند). پرسش این است: کسی که این عبارت را سالها بعد می‌خواند، چه تصوری از بیوک آقا خواهد داشت؟ لابد او را در کنار غلامحسین بیگجه‌خانی، علی اکبر شهنازی و جلیل شهناز و دیگران در زمره‌ی سرسلسله‌داران تارنوازی ایران خواهد نشاند.
گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گفته شد که اگر این تعریف (یا مشابه آن) مورد قبول باشد تاثیر چنین شاخه‌ای از فلسفه بر نقد بسیار روشن است؛ احکام و گرایش‌های زیباشناختی پایه‌ی ارزیابی‌های نقادانه قرار می‌گیرند و البته گاه هم از طریق کنش نقد دگرگون می‌شوند. گفتمان زیباشناختی با تکیه بر این تعریف‌ها از گفتمان: