هارمونی یکی از کارهای التون جان

با وجود سادگی ظاهری و زیبایی مردم پسند کارهای التون جان، هارمونی موسیقی او اغلب خیلی هم ساده و پیش پا افتاده نیست. یکی از این ترانه ها Your Song است که می خواهیم راجع به آن صحبت کنیم.

هارمونی این آهنگ در اینجا آورده شده است و خیلی ساده با پیانو اجرا شده به آن گوش دهید و نگاهی هم به شکل بیندازید تا راجع به آن بیشتر باهم صحبت کنیم.

Audio File Your Song progressin

از سر کلید ها مشخص است که گام Eb ماژور برای کار انتخاب شده، هرچند سر کلید نمی تواند بطور قطع این موضوع را نشان دهد اما در کارهای مدال معمولا” می توان به سر کلید اعتماد کرد.

اما اینکه چرا گام را C مینور در نظر نگرفتیم؟ وضوح و پررنگ بودن آکورد Eb در ابتدای موسیقی و نیز وجود آکورد پنجم گام Eb ماژور در انتهای برگشت موسیقی می تواند ما را به این نتیجه برساند که گام موسیقی Eb ماژور است.

حرکت از Eb به AbMaj7 کاملا” مجاز و صد البته خوش صدا است. اصولا” در وصل آکوردها، هرچه دو آکورد نت مشترک بیشتری داشته باشند وصل راحت تر توسط گوش و ذهن هضم میشود. این موضوع به این معنی نیست که اگر نت مشترک وجود نداشته باشد وصل بد صدا است، بلکه تعدد نت های مشترک هنگام وصل دو آکورد، تکلیف را در خوش صدا بودن وصل بیشتر روشن میکند.

Your Song chord progression

نکته شاید کمی غریب، وصل AbMaj7 به Bb/D است، درجه چهارم هر گام از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار است که راجع به آن بعدها صحبت خواهیم کرد اما اگر مختصر بخواهیم توضیح دهیم اینکه آکوردهای درجات IV ، I و V مهمترین عوامل تثبیت یک گام هستند، شما با همین سه آکورد میتوانید به تمام نت های گام برسید.

خلاصه اینکه توالی آکورد I-IV-V یک مسئله خیلی طبیعی و خوش صدا است که در اینجا بصورت Eb-AbMaj7-Bb/D آورده شده است.

چرا باس آکورد آخر روی D بجای Bb آمده است؟ پاسخ : برای اینکه وصل به Gm بهتر انجام شود چون نت D درجه پنجم گام Gm است.

وصل Gm به Cm هیچ مشکل هارمونی ندارد چرا که هم نت مشترک دارند و هم نسبت پنجمی. میزانهای سوم و چهارم آکورد Cm با یک باس کروماتیک به AbMaj7 رسیده که در مطالب قبل راجع به وصل کروماتیک آکورد ها صحبت کردیم.

اگر به این دو میزان گوش دهید خواهید دید که این روش وصل Cm به AbMaj7 در طول دو میزان چقدر جذابیت ایجاد می کند و انسان را به سمت آکورد مقصد می کشاند.

از AbMaj7 به Eb چون هم نت مشترک دارند و هم حرکت از درجه چهارم به اول است جای سئوالی باقی نمی ماند، فقط ممکن است بپرسیم که چرا باس روی Bb آمده است. جواب خاصی ندارد، سلیقه بوده است و از پنجم گام استفاده شده. در ضمن با اینکار آکورد فوق نوعی حال و هوای Bbsus هم گرفته است.

Your Song first 2 measures melody

وصل بعدی به Bb است یعنی از درجه یک به پنج که وصلی کاملا” مجاز و خوش صدا است. برای وصل Bb به Cm در میزان بعدی از یک حرکت کروماتیک استفاده شده که در عین حال هارمونی را اول به پنجم بزرگ Cm میبرد و وصل به Cm را بسیار رضایت بخش میکند. این تکه موسیقی را دوباره گوش کنید و بیشتر به آن دقت کنید، حتما” متوجه خواهید شد که چرا از لغت رضایت استفاده کرده ایم.

وصل بعدی وصل Cm به Eb که راجع به آن در بالا توضیح دادیم، اما وصل درجه I به II.

راجع به این وصل هم بزودی صحبت خواهیم کرد توالی آکورد I-II-V-I یکی از متداول ترین progression هایی است که در تمام سبک های موسیقی از آن استفاده میشود و جای اشکالی در آن نیست که از Eb به Fm7 بریم.

Fm7 به Ab هم سه نت مشترک دارند که مشکلی را ایجاد نمی کند و حرکت بعدی از IV به V است که صحبت کردیم و مجاز است.

sus کردن آکورد Bb در انتها برای زیبایی و بازی با احساس مخاطب است، ایجاد نوعی حس خاص که ملودی و متن ترانه میتواند آنرا به هارمونی تحمیل کند. ملودی دقیقا” لحظه ای قبل روی نت Eb بوده و اگر به متن آهنگ توجه کنید میخواهد به نوعی احساس خواهش یا تمنا را نشان دهد. (… درسته من پول ندارم اما اگه یک خونه بزرگ بخرم و …. میتونیم باهم در اون زندگی کنیم و ….) که در اینجا یک آکورد sus برای القای این حس می تواند بسیار مفید باشد.

گفتگوی هارمونیک

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (X)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (X)

پس از ارائه تم اصلی توسط سازهای زهی و بادی چوبی، ناگهان پیانو با چندین آکورد فورته قدم به صحنه گذاشته و زمینه را برای تکنوازی و هنرنمائی نسبتا طولانی خود فراهم ساخته و با الهام گیری از تم اصلی ارائه شده و همچنین تم گرم و بیانگری که پیانو در اوایل موومان اول معرفی نمود، بسیار پر احساس نواخته و زهی ها نیز به همراهی آن می پردازند.
«لحظه های بی زمان» (VI)

«لحظه های بی زمان» (VI)

نه به طور مشخص ولی بیشتر به آن دوره تاریخی اشاره دارد. اینکه بگوییم ما باید همان راهی را برویم که آهنگسازان آوانگارد در سالهای جوانی دنبال می کردند و همه آثار آنها حجت است و هر کس یک آکورد سه صدایی بنویسد یا در فرم کلاسیک یک قطعه بنویسد یا در شور بنویسد، این ها خیانت به موسیقی و کهنه گرایی است، از دید من نگاهی منسوخ است. خود سر دمداران این اندیشه هم در دهه های بعدی فهمیدند که این نوع نگاه به نوعی تندروی است. همان طور که اشاره کردم نکته مثبتی در موسیقی آوانگارد وجود داشت و آن جستجوی افق های صوتی جدید بود.
اصول نوازندگی ویولن (XI)

اصول نوازندگی ویولن (XI)

نگارنده در ادامه سلسله مقالات اصول نوازندگی ویولن؛ از میان الگوهای مختلف آرشه کشی یک راهکار مطلوب و مورد استفاده را پیشنهاد داده و اصول آن را مورد تشریح قرار می دهد. در صورت نیاز، علاقه مندان می توانند با تحقیق از چگونگی سایر روش های مختلف آرشه کشی آشنا گردند.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

پروژه‌های میدانی مطالعات موسیقی را می‌توان مشتمل بر سه مرحله دانست. این مراحل به هم مرتبط هستند لیکن همۀ آن‌ها به یک اندازه اهمیت دارند. این سه مرحله عبارتند از:
نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (I)

نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (I)

جشنواره موسیقی فجر مانند بسیاری دیگر از رویدادهای فرهنگی کشورمان در گذر زمان رویکردی بومی گرا داشته است. “تقویت فرهنگ ملی” و “حفظ فرهنگ خودی در برابر فرهنگ بیگانه”، رویکرد مشترک اکثر جشنواره های فرهنگی-هنری این سالها بوده است. در میان این تقابلهای فرهنگی و بعضا سیاسی، وضعیت موسیقی وضعیتی مبهم تر از سایر هنرهاست؛ چه از نظر نوع و میزان حمایت دولت و چه از نظر مشخص نبودن مرز موسیقی ملی، قومی و مردمی. اصطلاح هایی مانند موسیقی فاخر، موسیقی والا و موسیقی عرفانی هم هنوز معنای مشخص و دقیقی پیدا نکرده اند؛ نه در کلام آنها که از این عبارات برای ممیزی و ارزش گذاری موسیقی استفاده می کنند و نه در سیاستهای کلان جشنواره ای.
نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (II)

نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (II)

در قطعه کوارتت زهی، آهنگساز این بار توان خود را در بکار بردن کمترین ایده برای آهنگسازی آزموده است. جایی که تنها با استفاده از فاصله دوم و سوم کوچک، فضایی بسیار دراماتیک را آفریده است. او با کنترپوانی استادانه و بهره گیری از وسعت سازها بنظر بدنبال حل مسئله است که او را از یک جا ماندن باز می دارد و سعی دارد تا با ساختن تضاد، باعث حرکت شود. تضاد بافت ها، تضاد هارمونیک، تضادهای ریتمیک و تضادهای نوانس.
سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

هلموت لاخنمان، مواد را وسایل می نامد. معتقد است که مواد موسیقایی، همان مجموعه ای است که از قبل شکل گرفته و از کیفیت ها و ساختار های صوتی، زمانی و تمامی منابع صوتی ساخته شده و از سوی جامعه مورد پذیرش قرار گرفته است. لاخنمان در بعضی مواقع این مواد و وسایل را «دم و دستگاهِ زیبایی شناسی» می نامد.
چندگاه کورش متین به روی صحنه می رود

چندگاه کورش متین به روی صحنه می رود

فرهنگسرای نیاوران در ۲ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۰۰ شاهد اجرای کوارتتی از سازهای ایرانی به سرپرستی کورش متین آهنگساز و نوازنده سنتور است. نوازندگان این کوارتت: احسان امامی نوازنده عود، مسعود براره نوازنده تمبک و سازهای کوبه‌ای، فرشاد صارمی نوازنده کمانچه، کورش متین نوازنده سنتور و نوازنده میهمان این گروه متین آهنگری نوازنده کمانچه آلتو است.
ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (پایانی)

ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (پایانی)

برخلاف هر دو سبک مکتب فرانکفورت درباره‌ی کالایی کردن و پوپولیسم نو که چیزی بهتر از «بروس اسپرینگزتین» (Bruce Springsteen) نمیتواند تصور کند ( من جدل «جسی لِمیش» (Jesse Lemisch) برعلیه سبک جبهه خلق “موسیقی فولکلور” را بیاد می‌آورم )(۲۹)، من فکر می‌کنم، ما باید این ایده را که گونه‌های معینی از موسیقی – از روی قیاس– اخلاقا و بطور سیاسی خوب است و دیگران نه، پس بزنیم (که معنیش این نیست که کشمکش ایدئولوژیکی در موسیقی و انتخاب آن وجود ندارد).
جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

باید توجه داشت که جمع بندی گوشه ها در دستگاه ها را تئوریسین های موسیقی دان انجام نداده اند بلکه سلیقه ی نوازنده گان استادی بوده که از علم نظری موسیقی اطلاعی نداشته اند. مهدی قلی خان هدایت گفته است (به نقل از مقاله ی “تصلب سنت،‌ انجماد ردیف …) “هر یک از دستگاه های هفت گانه را که متاخرین ترتیب داده اند یک نوبت مرتب […] تصور باید کرد [… که] بیشتر سلیقه اساتید ماهر در آن ماخذ بوده است نه مدارک علمیه […] (هدایت،‌ نسخه خطی:‌ ۸۵). […] دستگاه تقلیدی از نوبت مرتب قدماست و هر دستگاه را ممکن بود چند نوبت قرار دهند […].” (اسعدی،‌ ۱۳۸۵،‌ ۲۱۳)