بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XI)

پرویز مشکاتیان
پرویز مشکاتیان
چندمضراب بیداد: این قطعه در گوشۀ بیداد از دستگاه همایون ساخته شده است. در حین اجرای قطعه به گوشه های بیات راجع، قرایی و عشاق اشاره می شود و پس از عشاق شاهد تغییر مایه در آهنگ از گوشۀ عشاق به دستگاه شور (سل) هستیم. فضای اصلی قطعه بر اساس وزنی از موسیقی محلی شمال خراسان (منطقۀ بجنورد و آشخانه)، ساخته و پرداخته شده و جملات و نغمات بر اساس همین وزن و ضرباهنگ پیش می روند. دور اصلی قطعه دوازده تایی بوده و در لحظات کوتاهی از نغمات، دور قطعه به هجده تایی تغییر می یابد. در حالت دوازده تایی شاهد تقسیمات ۴+۳+۳+۲ هستیم که این روند در تمام میزان های مشابه حفظ می شود. همچنین در بخش های هجده تایی شاهد تقسیمات ۴+۶+۶+۲ هستیم. پایۀ اصلی قطعه به صورت زیر است: audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

حال به ترکیبی از دورهای دوازده تایی و هجده تایی و تقسیمات داخل آنها توجه کنید. audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

همانطور که اشاره شد اکثر جملات این قطعه بر اساس ساختار پایه شکل گرفته و در درجات مختلف دستگاه همایون و گوشه های بیداد، عشاق، بیات راجع و همچنین دستگاه شور اجرا می شوند. audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

audio file بخشی از قطعه «چند مضراب بیداد» را بشنوید

بیداد: این قطعه یکی از مشهور ترین آثار پرویز مشکاتیان برای سنتور و همچنین ترکیب گروهی سازهای ایرانی است که لحظه لحظۀ آن به گوش هر شنوندۀ موسیقی ایرانی آشناست. جملات این قطعه در گوشه های بیداد و عشاق در دستگاه همایون ساخته شده اند. این قطعه از نظر تغییر و تنوع حالات اجرایی به پنج بخش مختلف تقسیم می شود. وزن آغازین قطعه چهارضربی ساده بوده و دارای فضایی آرام و موقر و محزون می باشد. جملۀ اول پس از اشاره ای کوتاه و گذرا در عشاق به فضای اصلی دستگاه همایون باز می گردد و قسمت پایانی جملۀ فرود به همایون به طور موقت به دوضربی تبدیل می شود. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

جملۀ دوم در فضای اصلی گوشۀ بیداد با همان حالت اولیۀ آهنگ اجرا می شود. در اصل جملۀ دوم همان جملۀ ابتدایی اثر است که این بار به جای عشاق در بیداد اجرا می شود. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

پس از مرتبۀ دوم اجرای جملۀ دوم در گوشۀ بیداد به قسمت دوم آهنگ می رسیم و در این بخش وزن آهنگ به یکباره تند می شود و موسیقی حالتی تند و شتابان به خود می گیرد. وزن این قسمت به صورت دو ضربی تند ترکیبی ۱۶/۶ است. پایۀ اصلی در قسمت دوم به صورت زیر می باشد. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

جملات بعدی بر اساس ساختار همین پایه طراحی شده اند. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

پس از پایان قسمت دوم وارد بخش سوم قطعه می شویم که وزن آن به صورت دو ضربی ساده ۴/۲ بوده و مثل بخش قبلی حالتی تند و شتابان و حماسی دارد. سرعت آهنگ در این قسمت هیچ تغییری نمی کند و فقط وزن آهنگ از حالت ترکیبی (سه تایی) به ساده (دوتایی) تبدیل می شود. پایۀ قسمت سوم آهنگ به صورت زیر است. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

جملات دیگر نیز بر اساس همین پایه طراحی و ساخته شده اند. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

در قسمت چهارم، موسیقی مجددا به فضای آغازین قطعه بازگشته و حالتی آرام و محزون به خود می گیرد. دومرتبه وزن اجرا به چهارضربی سادۀ کند تبدیل می شود و همان نغمۀ آغازین قطعه دوباره تکرار شده و بر همان اساس بسط و گسترش می یابد. پس از فرودی کوتاه به همایون در پایان این بخش باز هم نغمۀ آغازین را می شنویم. audio file بخشی از قطعه «بیداد» را بشنوید

پس از اجرای این قسمت موسیقی به یکباره حالتی طوفانی به خود می گیرد و این حالت مهیج تا پایان اثر ادامه می یابد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

خواننده ای که شناخته نشد (II)

خواننده ای که شناخته نشد (II)

دیگر آنکه در زمان خود هنرمندی مطرح و خواننده درجه ۱ برای تصانیف بوده است. از اساتید وی و اینکه نزد چه کسی تعلیم یافته اطلاعی در دست نیست در کمال تاسف، از سوی مورخان موسیقی هیچ نام و نشانی در نوشته های تاریخی و یا روزنامه و مجلات هنری از وی درج نشده است که دلایل آن نیز با مختصر بررسی اسناد موسیقی بدست آمده که اشاره ای کوتاه می گردد.
نئو تانگو

نئو تانگو

توسعه و پیشرفت تانگو در همین جا متوقف نمیشود. مثالهایی که خواهد آمد، در گروه تانگو جدید یا Tango Nuevo قرار داده نشده اند زیرا چنین دسته بندیهایی معمولا با شناسایی امری که انجام یافته و تمام شده صورت میگیرد نه زمانی که چیزی همچنان در حال رشد و توسعه باشد. این گرایشها و سبکهای جدید را –که در آنها تاثیرات موسیقی الکترونیک در طیفهای مختلفی از بسیار نامحسوس تا کاملا غالب، وجود دارد- میتوان با عنوان “الکترو تانگو” electro tango یا “تانگو فیوژن” tango fusion توصیف کرد.
بررسی اجمالی آثار شادروان  <br /> روح الله خالقی (قسمت نهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت نهم)

آنانکه مدتی با آثار قلمی خالقی زیسته و از این طریق پیوندی معنوی با وی یافته اند، به علائق وی به طبیعت، به گل و بوستان و به فضاهای سرسبز روستاهای سرزمین آباء و اجدادیش نیک واقفند.
مقدمه‌ای بر تجربۀ شنیداری معماری (IV)

مقدمه‌ای بر تجربۀ شنیداری معماری (IV)

بررّسی‌های انجام شده دربارۀ ساختار کالبدی آمفی تئاترها و آکوستیک آن نشان می‌دهد که در طراحی آن‌ها حجم جمعیّت استفاده کننده از بنا مؤثر است. حجم و تعداد جمعیّت شنونده مشخص می‌کند که معماری شنیداری بنا به چه شکل باید کالبد یابد. مسئله صرفاً فراهم‌کردن تجربۀ شنیداری خوب برای گروه کوچکی از شنونده‌هایی که در بهترین نقطۀ آکوستیکی قرار دارند نیست؛ بلکه، رضایت تمامی افراد حاضر در فضا مورد نظر است و بنابراین، در مصداق بعدی معماری آمفی تئاتر است.
زنان موسیقی یا سوپر مدل های تبلیغاتی

زنان موسیقی یا سوپر مدل های تبلیغاتی

چندیست ویدئوهایی در شبکه های مجازی دست به دست می شوند که علی رغمِ تمام محدودیت های سیاسی و اجتماعی و مذهبی، نشان از فعالیت های گسترده بانوان در عرصه موسیقی دارند. نگارنده در نوشته حاضر به هیچ روی قصد ندارد با نگاهِ مردسالارانه با فعالیت بانوان در این عرصه برخورد کند بلکه سعی دارد با ریزبینی و بدونِ تعارفاتِ معمول و خودسانسوری به بیانِ حقایق بپردازد.
گوشهای دقیق باخ

گوشهای دقیق باخ

معروف است که Bach بزرگ، دارای گوشهای بسیار تیز و حساسی بود بگونه ای که کوچکترین اختلاف در pitch یا فرکانس یک نت موسیقی را میتوانست تشخیص دهد. این بود که در زمان حیاتش وی تنها کسی بود که برای آزمایش سازهای جدید انتخاب میشد.
فرانک پیتر زیمرمن

فرانک پیتر زیمرمن

فرانک پیتر زیمرمن (Frank Peter Zimmermann) ویلنیست بزرگ آلمانی متولد ۲۷ فوریه ۱۹۶۵ است. زیمرمن از ۵ سالگی نواختن ویلن را آغاز نمود، اولین کنسرت او در ۱۰ سالگی با نواختن کنسرتو سل ماژور موتسارت به همراه ارکستر بود! در سال ۱۹۷۶ جایزه رقابت موسیقیدانان جوان آلمان را از آن خود کرد. استادان او بی شمار بودند: والری گرادوو (Valery Gradov) در هنرستان اسن، ساشکو گاویرلوف (Saschko Gawriloff) در هنرستان برلین و هرمن کربرس (Herman Krebbers) در کلاسهای خصوصی در آمستردام، مهمترین استادان او بدوند.
هارمونی زوج (I)

هارمونی زوج (I)

هارمونی زوج، هارمونی ابتکاری شخص مرتضی حنانه بر روی موسیقی ایران بود که در ایران آثار بسیاری خلق کرد و بر عواطف بسیاری از ایرانیان تاثیر فراوانی گذاشت. این اولین قدم برای صاحب سبک شدن در موسیقی کشورمان بود؛ یک سبک هارمونیک و زبان موسیقی شخصی که در ایران کاملا منحصر به فرد شد.
نمسابقه آهنگسازی بین المللی «دوم آگوست»

نمسابقه آهنگسازی بین المللی «دوم آگوست»

مسابقه آهنگسازی بین المللی “دوم آگوست” (Concorso 2 Agosto) در شهر “بولونیا” ایتالیا از سال ١٩٩۴ توسط تئاتر شهرداری بولونیا راه اندازی شده و هر سال برگزار می گردد. جوایز این مسابقه برای نفرات اول تا سوم به ترتیب ۵٠٠٠ یورو، ٢۵٠٠ یورو و ١۵٠٠ یورو به همراه مدال مسابقه و اجرای قطعات آهنگسازان در میدان شهر بولونیا در تاریخ دوم آگوست می باشد.
گزارش جلسه ی رونمایی از آلبوم «عشیران» (I)

گزارش جلسه ی رونمایی از آلبوم «عشیران» (I)

جلسه رونمایی از آلبوم «عشیران» به آهنگسازی علی کاظمی و سعید کردمافی و خوانندگی مجتبی عسگری، روز پنجشنبه، ۲۳ اسفند ۱۳۹۷، با سخنرانی دکتر ساسان فاطمی و دکتر بابک خضرائی و با حضور دست اندرکارانِ آلبوم و جمعی از اهالی موسیقی، در فرهنگسرای نیاوران، برگزار شد.