نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (II)

چگونه منتقد محترم فراگیری مبانی اجرای موسیقی را عمل نمی دانند و از ارائه یک روش برای فراگیری مبانی اجرای موسیقی (هر نوعی از موسیقی) ایراد می گیرند؟ آیا فراگیری مبانی اجرا در موسیقی یک فعالیت بدنی (physical) و فکری (mentally) نیست؟

در هیچ کجای کتاب مورد نقد، اشاره­ای به این نکته شده که: «مثل برق نواختن از روی نت و گوش های پرورش یافته متضمن اجرائی خوب و موفق است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۲)، بلکه در کتاب «هشیاری مجری و درک و دریافت مراحل دایره اجرا، تضمینی برای حصول تمرکز بهتر در اجراکننده و مجموعاً این عوامل یکی از شرایط اجرای مؤفق» (لطفی ۱۳۸۱، ۸) دانسته شده است. اگر «یک روش عملی پرورش شنوایی نخست به صورت تئوری عنوان شده و سپس جامه عمل پوشیده نیز کمتر سابقه داشته» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۳) معنی آن این نیست که نمی تواند چنین حالتی پدید آید. پس به چالش کشاندن این مورد نیز بی ­معنی به نظر می رسد.

هیچ جای متن کتاب اشاره­ ای به اجرای بداهه از روی نت یا الگوی ذهنی از پیش مشخص، نشده است. گو اینکه اجرای بداهه ­نوازی یا بداهه ­خوانی از اصلی ­ترین حالات اجرایی و تجلیِ بالاترین توانائی های یک نوازنده / خواننده است. هرگز بداهه بدون هیچ پیش­زمینه ذهنی شکل نمی گیرد. حتی کسی که در مورد اجرایش در بداهه ­نوازی ادعا دارد، مسلماً در لحظات اجرا از الگوهای فرا گرفته شده ­اش (مانند بسط موتیف یا موتیف­ هایی برجسته از آثاری که در رپرتوار آموزشی / اجرایی یک نوازنده وجود دارد، با استفاده از ایجاد تنوع ­های ریتمی و…) استفاده می کند و جمله «بداهه ­پردازی در مفهوم اصلی باید بدون هرگونه الگوی ذهنی یا نوشتاری انجام شود» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۴) بایستی اینگونه تصحیح شود: «بداهه­ پردازی در مفهوم اصلی باید بدون هرگونه الگوی نوشتاری در حین اجرا انجام شود.» چنین اجرائی (بدون هرگونه الگوی ذهنی) حتی در زمینه موسیقی تصادفی (۲) نیز به طور کامل و خالص بدون پیش ­زمینه (بدون هرگونه الگوی ذهنی) نیست و همانطور که خود اشاره فرموده ­اند، منظور از بداهه ­پردازی «پیش­بینی نشده است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۴) نه بدون هیچگونه الگوی ذهنی یا نوشتاری.

در زمینه اصطلاح حافظه طوطی ­وار، به نظر می رسد منتقد محترم تاکنون پرنده­ای به نام طوطی مخصوصاً انواعی که مقلدند را ندیده است. چرا که این ترکیب «در حافظه طوطی وار» بسیار واضح و روشن است؛ و اگر در منابع غربیِ مورد استناد بدان اشاره نشده معنی آن، نبودِ این موضوع نیست. چنانکه بسیاری دیگر از مفاهیم و کلمات و اشارات علوم مختلف مشرق زمین، در کتب غربی نیامده است ولی معنی آن، نبود و بطلان این مفاهیم نیست؛ درک این اصطلاح بسیار آسان است. چنانکه کافی است یک خط نت را از اول تا نیمه بخوانید و سپس نیمه ­کاره به ابتدا باز گردید، آنگاه بدون فکر و حضور فعالانه ذهن، نت­ها را به راحتی می خوانید و در ضمن سرعت خواندن نیز افزایش می یابد. دلیل این امر ورود نام نت­ های خوانده شده بار اول به بخشی از حافظه است که مانند کار طوطی ­های مقلد بدون حضور آگاهانه و فعالانه ذهن، صرفاً به تکرار نام نت­ها می پردازد. در اینباره مثال های فراوانی وجود دارد که جهت اطناب کلام از ذکر آنها خودداری می نماییم.

پی نوشت
۲- بنگرید به، صص ۷۲۵- ۷۲۳ در کیمی یِن، راجر؛ درک و دریافت موسیقی؛ یاسینی، حسین؛ نشر چشمه؛ تهران؛ ۱۳۸۲

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

زیستن با هنر سلوکی عاشقانه (III)

انتشار آلبوم بیداد با تکنوازی تار استاد غلامحسین بیگجه خانی و پس از آن درگذشت استاد در فروردین ماه سال هزار و سیصد و شصت و شش باعث شد که توجه بسیاری از نوازندگان دوباره به شیوه ایشان جلب شود. من به شیوه نوازندگی ایشان علاقمند بودم و به همین دلیل، وقتی جناب داوود آزاد از تبریز به تهران آمدند حدود یک سال البته به طور پراکنده درخدمت ایشان، بعضی از بخش های ردیف موسیقی و تعدادی از آثار استاد بیگجه خانی را نواختم که البته فراگیری آثار خیلی برایم مهم نبود؛ بلکه لحن و شیوه نوازندگی ایشان برایم اهمیت بیشتری داشت. پس از آن نیز به تدریج به آوانگاری تعدادی از آثار استاد بیگجه خانی پرداختم.

از بحران اندیشه تا نااندیشیدگی بحران در موسیقی ایران (IV)

در چنین شرایطی حتی امر هنری که دیگر نقش وجودی خود را از کف داده و با فاصله گرفتن از نقش اثرگذار و هستی بخش خود، تنها به یک ابزار در دست قدرتها و یا حتی یک شیء تزئینی بدل شده است، ناتوان از ایجاد بسترهای یک جریان تاریخی نوشونده و پویا به ورطه های تکرار و فراموشی فرومیغلتد و فرد مصداق جریان کلی جامعه، اندک اندک خود را در مغاک توهم غرقه می یابد: از نگاه اراده گرایانه و کوشش بیهوده برای اعمال آن به واقعیت جریان تاریخی، تا اشکال گوناگون جزم اندیشی و حتی غرقه شدن در بسترهای فروبستۀ تجرید و تفکر محدود انتزاعی، همه و همه به نظر می رسد که محصول چنین وضعی باشند.

از روزهای گذشته…

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (XII)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (XII)

دوم اینکه آن نوازنده حتی اگر فرض کنیم نت‌نویسی اروپایی را بتواند بخواند اما نمی‌تواند با با یک یا دو تا تمرین با ارکستر سمفونیک روی صحنه بنوازد. این مساله غیرممکن است. برای همین برای آهنگسازی مثل من که مایلم رنگ‌آمیزی‌های ایرانی داشته باشم و به گوشه‌های ایرانی اشاره کنم مجبورم ترومپت دیگری درست کنم. ترومپتی که باید به آن پیستون دیگری اضافه شود تا نوازنده بتواند گوشه‌های ایرانی را بنوازد ضمن اینکه پارت ترومپت را هم دقیقاً نت‌نویسی کنم.
موسیقی زنان، در سایه‌ی حمایت

موسیقی زنان، در سایه‌ی حمایت

در دنیای حقیقی و مجازی امروز، در کنار اخبار پراکنده و متنوعی که به ویژه در باب موسیقی می‌شنویم، بسیاری از مواقع به جمله‌های این‌چنینی برمی‌خوریم: «برای حمایت از موسیقی زنان لطفاً به اشتراک بگذارید!» یقین دارم بیشتر کسانیکه از چنین جملاتی در حمایت از موسیقی زنان استفاده می‌کنند نیت خیری دارند اماباید دید که آیا این کار نتیجه‌ی خوبی هم دارد.
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (IX)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (IX)

یازده اکتبر سال ۲۰۰۳، به مناسبت چهلمین سالگرد درگذشت ادیت پیاف، شهردار پاریس، برتران دُلَنوئه (Bertrand Delanoë)، از مجسمه ی پیاف که به صورت ویژه طراحی و در میدان ادیت پیاف، واقع در چند متری بیمارستان تنون (Tenon) محل تولد ادیت، نصب شده بود، رونمایی کرد. این مجسمه توسط لیسبِت دِلیل (Lisbeth Delisle) مجسمه سازِ فرانسوی ساخته شده است.
کنترباس (II)

کنترباس (II)

اگر بخواهیم یکی از بزرگترین نوازندگان دوبل باس کلاسیک را نام ببریم بدون شک باید از جیووانی بوتسینی نوازنده مشهور ایتالیایی (۱۸۲۱-۱۸۸۹) نام برد. او که نزد بسیاری از منتقدین موسیقی به پاگانینی کنترباس مشهور است قطعات بسیار زیبایی را از جمله چندین کنسرتو برای این ساز نوشته است. زیبایی کارهای او به قدری است که به هیچوجه نمی توان آنها را با سایر کارهای سولو برای این ساز مقایسه کرد.
صداسازی در آواز (IV)

صداسازی در آواز (IV)

در الگوی حاضر وظیفه اصلی در بازدم بر عهده عضلات سطح پشتی مکعب شکمی (فیله کمر) می باشد. به صورت فرضی اگر این عضلات را به یک ورزشکار پاورلیفتیگ تشبیه کنیم که بر روی عضلات کف لگن ایستاده، هنگام بازدم زمانی است که ورزشکار درحال هل دادن وزنه یا همان دیافراگم به سمت بالا می باشد که این فشار علاوه بر ناحیه دیافراگم در روی عضلات کف لگن، یعنی دقیقا جایی که پای این ورزشکار قرار گرفته نیز احساس می گردد.
موسیقی قوالی (II)

موسیقی قوالی (II)

مدت اجرای هر آهنگ قوالی بین ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است.اگرچه طولانی ترین آهنگ قوالی که به صورت رسمی منتشر شده است ۱۱۵ دقیقه طول می کشد(Hashr Ke Roz Yeh Poochhunga ساخته عزیز میان قوال).فاتح علی خان درخشنده ترین چهره در موسیقی قوالی در سطح جهان حداقل ۲ آهنگ با بیش از ۶۰ دقیقه طول دارد.
نگرانی و ترس از روشنایی صحنه؟

نگرانی و ترس از روشنایی صحنه؟

چندیست پروفسور فروغ کریمی نوازنده فلوت، کینزولوگ و استاد دانشگاه موسیقی وین در تهران حضور دارد و در این مدت کنسرتی همراه با لی لی افشار نیز برگزار کرده است. از جمله فعالیت های دیگر این هنرمند در ایران معرفی رشته موزیک کین زیولوگی و تدریس فلوت به هنرجویان این ساز به این روش بود که چندی پیش در فرهنگسرای هنر (ارسباران) به اجرا گذاشته شد. فروغ کریمی در توصیف این رشته می گوید: “اگر نگرانی و ترس از روشنایی صحنه دارید، راه حل موزیک کین زیولوژی است.”
زندگى با بتهوون

زندگى با بتهوون

به نظر شما آیا راهى براى تقسیم بندى آهنگسازان وجود دارد؟در یک دسته بندى کلى شاید بتوان آنها را به دو گروه آهنگسازان «قبل از بتهوون» و آهنگسازان «بعد از بتهوون» تقسیم کرد. در حقیقت بتهوون در تاریخ موسیقى یک نقطه عطف به شمار مى آید. زیرا آهنگسازان قبل از او همه براى درباریان و اشراف زادگان آهنگ مى ساختند و در واقع مى توان گفت آنها همان قطعه اى را مى نوشتند که از ایشان درخواست مى شد. قطعاتى که با ارکستر دربار نواخته مى شدند. اما بتهوون دیدگاه تازه اى به وجود آورد و اگر بگویم که هیچ آهنگسازى تا آن زمان، به این اندازه خود را وقف آهنگسازى نکرده است، دور از حقیقت نیست.
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (VI)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (VI)

دراین حال کیج آنقدر به عملکرد طبیعت نزدیک شده بود که موسیقی‌اش تنها یک گام دیگر با استفاده آگاهانه از نظریه آشوب فاصله داشت و آن گام این بود که عامل پیش برنده موسیقی بر پایه معادلاتی که با آنها جریان‌های طبیعی را مدل‌سازی می‌کنیم استوار شود.
منیژه صهبایی: تشکیل ارکستر مجلسی در ادامه پروژه های فرهنگی منوچهر صهبایی است

منیژه صهبایی: تشکیل ارکستر مجلسی در ادامه پروژه های فرهنگی منوچهر صهبایی است

به تازگی در جریان فارسی زبان خبر افتتاح «ارکستر مجلسی ایران» منتشر شده است. در این خبر آمده که ارکستر مجلسی ایران با هدف ارائه موسیقی کلاسیک جهانی و ارتقای فرهنگ شنیداری به رهبری ارکستر منوچهر صهبایی فعالیت خواهد کرد. امروز گفتگوی ما را با منیژه صهبایی مدیر این ارکستر می خوانید: درباره این ارکستر…
ادامهٔ مطلب »