نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:
«منظور از نشر این دستور مخصوص «تار» با این انشاء ساده به این مناسبت است که «تار» سازی است عمومی در ایران و بعضی ممالک اسلامی و کلید خوبی است برای نشر خط موزیک. بدین وسیله موزیسین سواد پیدا کرده و تحریرات موسیقی را می تواند کم و بیش موافق درجه قوه اش خوانده یا بنوازد. ضمناً باید ملاحظه کرد که موزیک در تمام عالم به همین خط نوشته می شود و این خطی است بین المللی و صنعتگر این رشته بدون هر معلومات خارجی در هر نقطه ای از عالم با همان زبان مادری خود تغنم نموده و احساسات ملل مختلفه را با این زبان (خط موسیقی) می تواند به خوبی ترجمه نماید و این آرزویی است که سال ها است در ممالک مختلفه روی زمین تعقیب می شود که شاید روزی مثل خط موسیقی زبان معمولی عالم را هم یکی نمایند که انسان همانطور که یک شکل خلق شده است یک زبان هم تکلم نماید ما از حال تقدیس می نماییم روزی را که این زحمت بزرگ بی نتیجه عمومی مرتفع و یگانه عامل اتحاد و امتزاج ملل برقرار شود.» (ص۵)

مسئله چنین مطرح می شود که آیا «خط موسیقی» که در اروپا تکامل یافته و برای آموزش و اجرای موسیقی در ایران مفید یا لازم تشخیص داده شده الزاماً حامل یک «زبان موسیقی» هم هست؟ و آیا اصولاً یک «زبان بین المللی» موسیقی مثل «خط بین المللی موسیقی» وجود دارد؟

البته وزیری از این حد هم جلوتر رفته به طور ضمنی آرزو کرده است که شاید روزی هم مثل «خط موسیقی»، «زبان معمولی عالم را هم یکی نمایند.» به عبارت دیگر، او بین مفهوم «خط» و «زبان» تفکیک قائل نشده و این یک اشکال اساسی است و از این جا است که راه های تجدد در ادبیات و موسیقی از هم جدا می شوند. برنامه «تجدد ادبی» همانطور که اشاره شد، متوجه فرم و محتوای آثار ادبی بود با حفظ جنبه ارتباط با تاریخ و «اهتمام بلیغ در حفظ زبان و ادبیات فارسی».

وزیری، در تئوری پردازی های خود با نظریه طرفداران «موسیقی بین المللی» با شیوه کج دار و مریز برخورد می کرد و درصدد بود که با توجیه موسیقی ایرانی بر پایه قواعد گام های موسیقی غربی، موسیقی ایرانی را هم بخشی از همان «موسیقی علمی» قلمداد کند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

رگه، پدیده ای جهانی از اقلیم کاراییب (I)

چرخه تکامل موسیقی مردمی معاصر چرخه ای است قابل توجه و از آن جایی که صنعت ضبط موسیقی و اصولا صنعت موسیقی از ایالات متحده آغاز می شود و هم زیستی اقوام مهاجر مختلف در این کشور باعث شده تا هسته اصلی بسیاری از ژانرهای موسیقی مردمی معاصر از موسیقی هایی که در این کشور بوجود آمده، شکل گیرد.

مصاحبه ای منتشر نشده از مرتضی نی داوود (I)

مرتضی نی داود زمانی قبل از انقلاب برای ضبط ردیف های موسیقی ایرانی به وزارت اطلاعات وقت دعوت شد اما پس از انقلاب این نوارها مفقود شد. یک استاد موسیقی به نام مهدی کمالیان در آمریکا، یک نسخه از نوارها را از خود نی داود گرفت و به ایران آورد. یکی از نوارها، مربوط به مصاحبه ای است در سال ۱۳۵۵ که یک سرگرد شهربانی به نام مرحوم «علی مبشر» که نوازنده ویولن بود، در منزل نی داود با وی انجام داده است.

از روزهای گذشته…

بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

در این مقاله سعی شده است، بخشی از نکاتی را که برای ساخت ساز و داشتن الگویی مناسب در نظر گرفته می شود را با استفاده از طرح یکی از سازندگان مشهور سه تار به نام محمود هاشمی (۱۳۲۳-۱۳۷۵) مورد مطالعه قرار دهیم.
یادداشتی پیرامون نخستین جشنواره ملی موسیقی استاد شهناز

یادداشتی پیرامون نخستین جشنواره ملی موسیقی استاد شهناز

نخستین جشنواره ملی موسیقی استاد شهناز از تاریخ ۱۴ لغایت ۱۹ دی ماه امسال و در چهار بخش گروه نوازی، تکنوازی، آهنگسازی و ارائه مقالات علمی موسیقی، در شهر اصفهان برگزار شد. شرکت کنندگان در بخش تکنوازی در ۴ رده سنی نوجوان، جوان، بزرگسال، آزاد و مابقی شاخه های رقابتی، فارغ از شرایط سنی به رقابت پرداختند. در بخش آهنگسازی و ارائه مقالات علمی شرکت کنندگان می بایست بر اساس شاخصه ها و عناوین تعیین شده در فراخوان جشنواره، به ارائه آثار خود می پرداختند.
گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

درباره فرهنگ ارمنی از گریگوریان سئوال میکنم. خیلی حرف میزنم. درباره ویژگی های آن میپرسم، درباره خط مشترکی که در شکل های مختلف فرهنگ و هنر ارامنه وجود دارد، درباره استحکام شخصیت فرهنگی ارامنه، در مورد پایگاهش، تاثیراتی که گرفته است، تاثیراتی که داشته است و چیزهای دیگر. اما تمام اینها از آن رشته سئوال هایی است که گریگوریان در پاسخ آن، حرف خودش را می زند:
سلیقه موسیقی مغز

سلیقه موسیقی مغز

در سن ۱۱ سالگی برای اولین بار تصمیم گرفتم که شخصیت موسیقایی خود را به همه نشان دهم و اولین کاست گلچین ترانه های مورد علاقه ام را از روی رادیو ضبط کنم. ساعتها با انگشتی که روی دگمه REC. خشک شده بود منتظر ماندم تا بالاخره توانستم یک کاست گلچین ضبط کرده و از شر نوارهای موسیقی قدیمی مادرم راحت شوم.
نمایش فیلم مستند رونمایی از آلبوم «میلاد فرهنگ» در زادروز میلاد کیایی

نمایش فیلم مستند رونمایی از آلبوم «میلاد فرهنگ» در زادروز میلاد کیایی

جمعه هفدهم آبان ماه،‎ در فرهنگسرای نیاوران، ساعت شش بعد از ظهر ‌‎مراسمی به مناسبت هفتاد و پنجمین سال تولد میلادکیایی برگزار می شود. در این برنامه «فیلم مستندی از زندگی نامه هنری میلاد کیایی»، با ساخت و تدوین هومن ظریف به نمایش گذاشته می شود همچنین آلبوم «میلادِفرهنگ» شامل همنوازی سنتور میلاد کیایی و تنبک آرش فرهنگ فر رونمایی خواهد شد.
گزارش جلسه دوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه دوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در این مرحله، قطعات «بغض» و «تا مهتاب» از مجموعه‌ی جوی نقره‌ای مهتاب باز هم بدون اعلام مشخصات و بدون اشاره به این که نقدی در مورد این قطعات دقایقی پیش در کارگاه خوانده شده است، پخش و از حاضران خواسته شد که برای آنچه می‌شنوند توصیف یا شرح بنویسند. نتیجه این بود که بدون استثنا (حتا آنها که آموزش موسیقی کلاسیک اروپایی دیده بودند) –نسبت به نمونه‌ی مادریگال‌های ایتالیایی- حضار نکات بیشتری برای گفتن داشتند (اغلب این نکات درباره‌ی تشخیص محتوای مدال و پرده‌گردی قطعه بود). تا آنجا که حتا یکی از اعضای کارگاه (عباس خدایاری) توصیفی از این اثر به دست داد، مبتنی بر مقایسه‌ای که او با گونه‌های قدیمی‌تر (به زعم وی اصیل‌تر) سه‌تارنوازی در ذهن صورت داده بود.
ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (London Symphony Orchestra)، مهمترین ارکستر انگلستان و همچنین یکی از مشهورترین ارکسترهای دنیا می باشد. از سال ۱۹۸۲ این ارکستر در مرکز هنری باربیکن (Barbican) لندن قرار گرفت و امروز بسیاری از مشهورترین آثار موسیقی کلاسیک ضبط شده، با این ارکستر ضبط شده است.
هنگامی که باد می وزد

هنگامی که باد می وزد

رمان مصور “هنگامی که باد می وزد”When the Wind Blows”، نوشته هنرمند بریتانیایی ریموند بریگز Raymond Briggs در سال ۱۹۸۲، داستانی است که حمله اتمی شوروی به بریتانیا را از دیدگاه زوجی بازنشسته به نامهای جیم Jim و هیلدا بلاگز Hilda Bloggs بیان میکند.
فیلیپ گلس (III)

فیلیپ گلس (III)

گلس ، به خصوص از اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰، با ساختن اپرا و موسیقی برای تئاتر به طور فزاینده ای به نوشتن موسیقی برای ترکیبهای اجرایی قابل دسترس مانند کوارتت زهی و ارکستر سمفونیک پرداخت و در واقع به سمت ریشه های ادبی دوران تحصیل خود بازگشت.
وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی (II)

وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی (II)

همچنانکه در قبل گفته شد ، ایقاع الگوی زمانبندی موسیقی در دوران قدیم می باشد. زمانبندی موسیقی در قدیم حاصل تجمع ضربه ها در کنار یکدیگر بوده و در واقع ضربات بر اساس فاصله های معین و متناسب زمانی منظم می شدند.