فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

زه وار به عنوان بخشی از ساختار ویولن، عاملی مهم و اثرگذار در افزایش استحکام ساختمان بدنه، تحت اثر نیروهای ایستا و نیز در حین ارتعاشات، می باشد و نقشی بسزا در کیفیت مکانیکی و صوتی ساز ایفا می کند: جلوگیری از جابجایی کلافها تحت اثر نیروهای وارده از صفحه بواسطۀ انتقال نیروها به بلوک ها، تقویت کیفیت اتصال صفحات به ساختمان کلافها و تقویت مقاومت لبه های صفحات با توجه به وجود کانال سه زه در این نواحی، از جمله وظایف مهم زه وار می باشد.

برای دستیابی به حد مطلوب در رابطه با تمامی مباحث ذکر شده، چگونگی اعمال مجموعه ای از فاکتورهای کمی و کیفی از جمله: انتخاب چوب، نحوۀ برش، نحوۀ کاهش ضخامت، ابعاد، نحوۀ خمش و جاگذاری و اتصال به بدنۀ کلافها، از اهمیت بالایی برخوردار است که درک و انجام صحیح هریک، جز بواسطۀ کاربرد دانش و تجربه و ایجاد پرسش هایی در ذهن سازنده در رابطه با چرایی ها و چگونگی ها و نحوۀ ارتباط این مباحث با یکدیگر میسر نمی گردد.

در این مقاله، به جهت آشنایی بیشتر با نقش زه وار در ساختمان ویولن و چرایی وجود آن و تأثیر آن بر ویژگی های مکانیکی و آکوستیکی ساز، فرایند اجرای زه وارها از مرحلۀ خمش تا اتصال به ساختمان کلافها مرور می شود و سعی می گردد تا در این میان به نکات و مباحث اصلی اجرایی و تئوری در رابطه با زه وار پرداخته شود.

 در آغاز، طول زه وارهای کالیبره شده را با توجه به طول محل قرارگیری هریک بر روی کلاف های ناحیۀ بالا، پایین و وسط برش می دهیم. بهتر است طول اولیۀ زه وارها از مقدار نهایی اندکی بیشتر باشد.

 تمامی زه وارها تحت فرایند خمش به فرم محل قرارگیری خود بر روی کلافها در می آیند.

 سپس با قرار دادن زه وار بر روی لبۀ کلاف و تعیین نقاط انطباق با دیوارۀ بلوکها، اضافات طولی آنها را برش می دهیم.

 زاویۀ مقاطع زه وار را در انطباق با لبۀ دیواره بلوک ها تنظیم می کنیم.

 سپس زه وار را بصورت خشک (به چسب آغشته نباشد) در جای خود قرار می دهیم و با گیره به دیوارۀ کلاف مهار می کنیم تا وضعیت اتصال به دیواره کلاف و بلوک ها بازبینی شود و اگر ایرادی مشاهده شد، برطرف گردد. در ادامه زه وار را به چسب آغشته می کنیم و به کلاف می چسبانیم.

فرایند اتصال زه وارهای ناحیه میانی در مقایسه با نواحی بالا و پایین مقداری متفاوت است. بطور کل، زه وارهای خم شده به مرور زمان و تحت تغییرات رطوبت میل به باز شدن دارند. در زه وارهای بالا و پایین با توجه به قرار گیری زه وار بین دو بلوک و عدم امکان حرکت بدلیل وجود کلاف در مسیر باز شدن، این میل منجر به تغییرات حاد در زه وار نمی گردد. اما در زه وار ناحیه میانی، که از دو سو توسط بلوک مهار نشده است و راستای باز شدن آن به گونه ای است که منجر به فاصله گرفتن در دو انتها از دیوارۀ کلاف می شود، این میل می تواند موجب گردد تا زه وار از دیوارۀ کلاف جدا شود. در نتیجه کانالی داخل بلوکها حفر می شود و انتهای زه وار در داخل کانال قرار می گیرد تا تغییرات مهار گردد.

همانگونه که گفته شد، در این بخش کار ما با فرایند خم کردن زه وارها آغاز می شود. در حالت ایده آل، انتظار می رود که ارتفاع و ضخامت تمامی زه وارها با یکدیگر برابر باشد. اما گاه برای رفع نواقص موجود در ساختمان کلافها، به عنوان مثال عدم یکدستی در ضخامت و چگالی و یا خطاهای موجود در فرم که می تواند موجب تضعیف اتصال صفحه به ساختمان کلافها و برهم خورد تعادل در عملکرد مکانیکی و ارتعاشی ساز گردد، می توان با ایجاد تنوع در ساختار فیزیکی و ابعاد زه وارهای نواحی مختلف، تا حدی این نقایص را رفع کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

ویلنسل (XII)

ویلنسل (XII)

ویولنسل یکی از اعضای ترکیب سنتی کوارت های زهی و همچنین کوینتت ها، سکستت ها و تریوهای زهی و دیگر ترکیب های آنسامبل است. قطعاتی برای هم نوازی دو، سه، چهار یا شمار بیشتری ویولنسل نیز نوشته شده که به سبک از آنسامبل «کر ویولنسل» هم گفته می شود. صدای چنین آنسامبلی را می توان با مقدمه اوورتور اپرای ویلیام تل اثر روسینی و یا صحنه Zaccharias’ prayer از اپرای نابوکو اثر وردی همانند دانست.
جیم کروچه

جیم کروچه

بنا به نظر بسیاری از دست اندرکاران، ناگوارترین فاجعه در صنعت موسیقی، مرگ نابهنگام هنرمندی در زمان شکوفایی است. زمانی که او تازه توانسته است وارد جریان اصلی موسیقی شده و توجه مخاطبین را در سطح وسیعی به خود جلب کند.
مونیک بازارت، مدافع زنان موسیقیدان

مونیک بازارت، مدافع زنان موسیقیدان

مونیک بازارت (Monique Buzzarté) متولد ۲۶ اوت ۱۹۶۰ سن پردو ایالت کالیفورنیا آمریکا آهنگساز، نوازنده ترومبون، حامی فعال موسیقی معاصر، اجرا کننده بسیاری از آثار جدید برای ترومبون است. او با نوازندگی به همراه سازهای الکترونیک و گروههای موسیقی مجلسی، علاوه بر آهنگسازی برای: سولونوازی، موسیقی مجلسی و آثار الکترونیک مشهور است. خانم بازارت زیر نظر استوارت دمپ استر (Stuart Dempster) و ند مردیث (Ned Meredith) تحصیل کرده است. وی دارنده مدرک لیسانس و فوق لیسانس موسیقی از دانشگاه واشنگتون و فوق لیسانس از مدرسه موسیقی منهتن می باشد. در سال ۲۰۰۸ به عنوان “سولوئیست برتر سال” انتخاب شد و در سال ۲۰۰۹ جایزه MAP به دلیل آهنگسازی برای ترومبون و شاکوهاچی (shakuhachi) دو ساز قدیمی بادی، تقدیم وی شد.
اپرای سان فرانسیسکو (III)

اپرای سان فرانسیسکو (III)

ترنس مک اووین (Terence McEwen) از سال ۱۹۸۲ تا سال ۱۹۸۸ کارگردان اصلی اپرای سان فرانسیسکو بود. به دنبال خبر بازنشستگی آدلر در ژوئن ۱۹۷۹، ترنس جانشین با صلاحیت آدلر شد. او در مونتریال کانادا بزرگ شد، از سن بسیار کم عاشق اپرا بود، به رادیو گوش می داد و در سن ۱۴ سالگی در تعطیلات زمستان به منظور شنیدن اپراهای محبوبش، به نیویورک سفر کرد. سایو (Sayão) خواننده محبوب ابدی ترنس بود که او برای دیدن سایو در اجرای مانون (Manon) در مونریال اصرار فراوان داشت.
باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

در تصویر پائین از کتابِ «توصیف تاریخی، تکنیکی و ادبی آلات موسیقی شرقی» نوشته ی گیوم آندره ویّوتو در ۱۸۳۲م. از چپ به راست تنبورِ بُلغاری، تنبور باغلاما، تنبورِ بوزوک و تنبورِ شرقی را مشاهده می کنید [با توجه منابع مختلف از جمله موسیقی الکبیر نوشته ی فارابی به نظر می رسد عنوان تنبور یک اصطلاح عمومی برای انواع لوت دسته بلند بوده است]
در باب چالش‌ها و ابهامات داوری درباره‌ی یک متن موسیقایی در فضای مجازی

در باب چالش‌ها و ابهامات داوری درباره‌ی یک متن موسیقایی در فضای مجازی

«نخستین جشنواره‌ی وبلاگ‌ها و سایت‌های موسیقی ایران» دوباره به راه افتاده است. شاید تنها در شرایطی مانند ایران است که نخستین بارِ یک اتفاق می‌تواند پس از توقف «دوباره» رخ دهد. ما هیات برگزاری (داوران و غیره) قصد داریم که امسال این نخستین مرتبه را بالاخره به سرانجام برسانیم تا جایی برای دومین، سومین و… هم باز شود. حال که قرار است چنین شود باید به برخی پرسش‌ها که دست‌کم در ذهن خودمان (و دست‌بالا در ذهن خودمان و دیگران) باقی مانده است، پاسخ دهیم.
میشل پتروسیانی (II)

میشل پتروسیانی (II)

پتروسیانی با گذشت زمان به این نتیجه رسید که قادر است در زمینه های دیگر نیز زندگی عادی داشته باشد. او به شرکت در جشنها و میهمانی های مختلف علاقه بسیار داشت، ازدواج کرد و دارای دو فرزند شد و نیز حزانت یک کودک دیگر را به عهده گرفت. هرچند یکی از فرزندان او نیز همانند پدر به پوکی استخوان مبتلا است که سرپرستی دو فرزند دیگررا به عهده گرفته است.
تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

کر فلوت تهران (TCF) به سرپرستی فیروزه نوائی و رهبری سعید تقدسی مجموعه کنسرت هایی را در شهرهای زوریخ، فلدکیرش، گراتس و وین در روزهای ۲۳ تا ۲۸ مارچ به روی صحنه بردند و همچنین قرار است سی دی این کنسرت به زودی به انتشار برسد. فیروزه نوایی سرپرست کر فلوت تهران درباره این برنامه می گوید: فراهم کردن مقدمات برگزاری تور اروپاییِ کر فلوت تهران شش ماه طول کشید و ما در ماه مارچ وارد اروپا شدیم و ۱۲ روز در اروپا بودیم و در شهرهای زوریخ، فیلدکیرش، گراتس و وین به روی صحنه رفتیم. گرفتن ویزا و دعوت نامه ها هر کدام مشکلات زیادی داشت ولی به نتیجه رسید و اعضای کر در ۲۹ اسفند به اروپا آمدند و عید را اینجا جشن گرفتیم و تمرینات را شروع کردیم. در این کنسرت ها پیام تقدسی و کیان سلطانی با ویولنسل و نینا کلینار با ساکسوفن همگی یک کنسرتو از ویوالدی را در هر کنسرت اجرا کردند. در شب آخر نیز رضا ناژفر به عنوان سولیست کر فلوت را همراهی کرد. در یکی از شب ها نصیر حیدریان راستی رهبر ایران و استاد دانشگاه گراتس اتریش به صورت افتخاری بخشی از کنسرت را رهبری کرد.
مرگ باخ

مرگ باخ

باخ در سال ۱۶۸۵ بدنیا آمد و در سن ۶۴ سالگی به دلیل آنکه قدرت بینایی اش بتدریج رو به کاهش می گذاشت تصمیم گرفت که چشمان خود را جراحی کند. پزشکی بنام John Taylor مسئولیت جراحی چشمان او را بعهده گرفت. او که در اصل چشم پزشکی اهل انگلیس بود در طول مدت فعالیت پزشکی خود چشم دو تن دیگر از بزرگان عصر خود یعنی هندل موسیقیدان و ادوارد گیبون مورخ را نیز جراحی کرد.
بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (II)

بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (II)

کتاب “دنیای سازدهنی” نوشته آقای امیرعباس ابوطالبی (متولد ۱۳۵۵) و در سال ۱۳۸۳ توسط ایشان به چاپ رسیده است. این کتاب به همراه یک CD عرضه شده که به دو شکل Audio CD و فایل های WMA قابل تهیه است. نسخه WMA حاوی فایل های موسیقی زمینه (بدون سازدهنی) است که هنرجو می تواند برای همنوازی از آن استفاده کند. این کتاب هم در اصل برای سازدهنی ترمولو ۲۴ سوراخ تالیف شده ولی بنا بر توضیحی که در قسمت قبلی دادیم در متن کتاب واژه “دیاتونیک” ذکر شده است.