فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

زه وار به عنوان بخشی از ساختار ویولن، عاملی مهم و اثرگذار در افزایش استحکام ساختمان بدنه، تحت اثر نیروهای ایستا و نیز در حین ارتعاشات، می باشد و نقشی بسزا در کیفیت مکانیکی و صوتی ساز ایفا می کند: جلوگیری از جابجایی کلافها تحت اثر نیروهای وارده از صفحه بواسطۀ انتقال نیروها به بلوک ها، تقویت کیفیت اتصال صفحات به ساختمان کلافها و تقویت مقاومت لبه های صفحات با توجه به وجود کانال سه زه در این نواحی، از جمله وظایف مهم زه وار می باشد.

برای دستیابی به حد مطلوب در رابطه با تمامی مباحث ذکر شده، چگونگی اعمال مجموعه ای از فاکتورهای کمی و کیفی از جمله: انتخاب چوب، نحوۀ برش، نحوۀ کاهش ضخامت، ابعاد، نحوۀ خمش و جاگذاری و اتصال به بدنۀ کلافها، از اهمیت بالایی برخوردار است که درک و انجام صحیح هریک، جز بواسطۀ کاربرد دانش و تجربه و ایجاد پرسش هایی در ذهن سازنده در رابطه با چرایی ها و چگونگی ها و نحوۀ ارتباط این مباحث با یکدیگر میسر نمی گردد.

در این مقاله، به جهت آشنایی بیشتر با نقش زه وار در ساختمان ویولن و چرایی وجود آن و تأثیر آن بر ویژگی های مکانیکی و آکوستیکی ساز، فرایند اجرای زه وارها از مرحلۀ خمش تا اتصال به ساختمان کلافها مرور می شود و سعی می گردد تا در این میان به نکات و مباحث اصلی اجرایی و تئوری در رابطه با زه وار پرداخته شود.

 در آغاز، طول زه وارهای کالیبره شده را با توجه به طول محل قرارگیری هریک بر روی کلاف های ناحیۀ بالا، پایین و وسط برش می دهیم. بهتر است طول اولیۀ زه وارها از مقدار نهایی اندکی بیشتر باشد.

 تمامی زه وارها تحت فرایند خمش به فرم محل قرارگیری خود بر روی کلافها در می آیند.

 سپس با قرار دادن زه وار بر روی لبۀ کلاف و تعیین نقاط انطباق با دیوارۀ بلوکها، اضافات طولی آنها را برش می دهیم.

 زاویۀ مقاطع زه وار را در انطباق با لبۀ دیواره بلوک ها تنظیم می کنیم.

 سپس زه وار را بصورت خشک (به چسب آغشته نباشد) در جای خود قرار می دهیم و با گیره به دیوارۀ کلاف مهار می کنیم تا وضعیت اتصال به دیواره کلاف و بلوک ها بازبینی شود و اگر ایرادی مشاهده شد، برطرف گردد. در ادامه زه وار را به چسب آغشته می کنیم و به کلاف می چسبانیم.

فرایند اتصال زه وارهای ناحیه میانی در مقایسه با نواحی بالا و پایین مقداری متفاوت است. بطور کل، زه وارهای خم شده به مرور زمان و تحت تغییرات رطوبت میل به باز شدن دارند. در زه وارهای بالا و پایین با توجه به قرار گیری زه وار بین دو بلوک و عدم امکان حرکت بدلیل وجود کلاف در مسیر باز شدن، این میل منجر به تغییرات حاد در زه وار نمی گردد. اما در زه وار ناحیه میانی، که از دو سو توسط بلوک مهار نشده است و راستای باز شدن آن به گونه ای است که منجر به فاصله گرفتن در دو انتها از دیوارۀ کلاف می شود، این میل می تواند موجب گردد تا زه وار از دیوارۀ کلاف جدا شود. در نتیجه کانالی داخل بلوکها حفر می شود و انتهای زه وار در داخل کانال قرار می گیرد تا تغییرات مهار گردد.

همانگونه که گفته شد، در این بخش کار ما با فرایند خم کردن زه وارها آغاز می شود. در حالت ایده آل، انتظار می رود که ارتفاع و ضخامت تمامی زه وارها با یکدیگر برابر باشد. اما گاه برای رفع نواقص موجود در ساختمان کلافها، به عنوان مثال عدم یکدستی در ضخامت و چگالی و یا خطاهای موجود در فرم که می تواند موجب تضعیف اتصال صفحه به ساختمان کلافها و برهم خورد تعادل در عملکرد مکانیکی و ارتعاشی ساز گردد، می توان با ایجاد تنوع در ساختار فیزیکی و ابعاد زه وارهای نواحی مختلف، تا حدی این نقایص را رفع کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

یادداشتی بر آلبوم «گلعذار»

گوش‌ها را به شنیدن و چشم‌ها را به خواندن رنجه نساختن، در تنه‌ی موسیقی خلأ اندیشه و خِرد را با ایدئولوژی پر کردن‌، از هنر جز ژست گرفتنش را نداشتن، از جعل و شید تاریخ ساختن، کندذهنی و بی‌دقتی و درجا زدن در بنیان‌های سستِ آموزش‌های علیلِ آمیخته با انواع توهمات و خرافات، همه و همه ثمرِ آفت‌زده‌ای جز همان «انبساط خاطر» و زبان‌آوری‌های مجانی و بی‌باج در دورهمی‌های موسیقایی‌ای که حال به لطفِ بسترِ مهیا‌ی خانه‌ی عفافِ نشر در ایران رسمیت یافته‌اند نخواهد داشت.

از روزهای گذشته…

گفتگوی ما ده ساله شد!

گفتگوی ما ده ساله شد!

جشن دهمین سالگرد فعالیت ژورنال موسیقی گفتگوی هارمونیک دیروز، دوم خرداد در فرهنگسرای نیاوران به اجرا رسید. چنانکه مستحضرید، قرار بود جشن در روز اول خرداد در فرهنگسرای نیاوران برگزار شود و افراد بسیاری برای همراهی ما در این برنامه، اعلام آمادگی کرده بودند ولی به دلیل یک سوء تفاهم در ساعت برگزاری این برنامه، مسئولان فرهنگسرای نیاوران پیش نهاد تعویق برگزاری جشن به روز دوم خرداد را دادند.
معجزتی همچنان جاری

معجزتی همچنان جاری

شماره‌ هشتادم فصلنامه‌ موسیقی ماهور به‌تازگی منتشرشده است. با این شماره، فصلنامه‌ ماهور بیست‌ساله شده و با اعتباری مثال‌زدنی، اعتباری علمی که به جرأت می‌توان گفت هیچ‌یک در تاریخ نشریات فارسی‌زبان موسیقی بدان دست نیافته‌اند. اما تکیه‌گاه این اعتبار بی‌همتا کجاست و چرا فصلنامه‌ ماهور شأنی چنین وزین یافته است؟
ناکسوس

ناکسوس

افسانه های اساطیری یونان اینگونه بیان می کنند که نکسوس (Naxos) نام جزیره ای است که زئوس (Zeus) خدای خدایان یونان باستان در آنجا بزرگ شده است. این منطقه در یونان باستان بین سالهای ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد موقعیت خاصی داشته و مرکز تمدن بوده است. اما بدون شک علاقمندان به موسیقی معمولآ با شنیدن نکسوس، به یاد محصولات شرکتی با همین نام در زمینه موسیقی خواهند افتاد. نکسوس زائیده تفکرات یک آلمانی عاشق موسیقی، بنام کلاوس هیمن (Klaus Heymann) می باشد که پایگاه فعالیت خود را در هنگ کنگ قرار داد.
صبوحی: محدود به کودکان آهنگسازی نکردم

صبوحی: محدود به کودکان آهنگسازی نکردم

شاید مهجورترین ژانر موسیقی چه در زمینه نگاه عمیق به آن و چه نگارش و اجرا، موسیقی کودک است و صد البته نباید غافل بود که این ژانر موسیقی به حق از سخت ترین هاست که به قول حضرت مولانا: چون که با کودک سر و کارت فتاد – پس زبان کودکی باید گشاد
کلاف سردرگم (IV)

کلاف سردرگم (IV)

جشنواره‌های متعدد استانی با موضوعات مختلف و گستره‌های گوناگون را نیز نباید از نظر دور داشت هر چند که به دلیل جریان مرکزگرای موجود در جامعه‌ی ایران، آن‌ها هم مانند همتایان تهرانی‌شان بودند با همان سردرگمی و گرفتاری‌هایی که شرح داده شد. از جمله‌ی این جشنواره‌ها به برگزاری جشنواره موسیقی استانی و شب‌های موسیقی ایران در شیراز، جشنواره‌ی موسیقی نواحی در کرمان اشاره کرد.
بازیِ هنری میانِ آهنگساز و شنونده: اثر هنری برای مخاطب یا مخاطب برای اثر هنری؟

بازیِ هنری میانِ آهنگساز و شنونده: اثر هنری برای مخاطب یا مخاطب برای اثر هنری؟

هنر و از آن جمله موسیقی، به مثابه بازیِ دوسویه‌ای است که میان هنرمند و مخاطب شکل می‌گیرد. مخاطبِ موسیقی در مسیرِ اهداف گوناگونی می‌تواند دنبال‌کننده‌ی مستمر آثار یک آهنگساز مشخص باشد که در دو گروه اصلی قابل دسته‌بندی است؛ اول، مخاطبی که میل دارد آهنگساز با تکرار در ارائه‌ی عناصر ساختاری و بیانیِ آشنا به عنوان «سَبکِ هنریِ شخصی»، اثری مطابق چارچوب‌های آشنای ذهنی او خلق کند و این گروه شامل توده‌ی مخاطبان است. دوم، مخاطبی که میل دارد آهنگساز با ارائه‌ی عناصر ساختاری و بیانیِ بدیع و نیز دگرگونی عوامل آشنای قبلی، وی را در فراسوی ابعادی تازه از درک و دریافت هنری بپروراند و این گروه شامل شنونده‌ی خاص هنر است. در بازی هنر، شنونده‌ی گروه دوم می‌تواند با تخیّل هنری پویا و دیدگاه تحلیلی – انتقادی خود، با آهنگساز وارد گفتمان هنری شده و در جهت ره‌یافت‌های نوینِ خلق هنری (وینیو ۱۳۹۰) – به دور از الگوهای از پیش مقررشده- مشارکت ورزد.
دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (IV)

دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (IV)

از نظر افلاطون آنها به مسائل اساسی نمی پرداختند و بیشتر در پی یافتن تناسب عددی اجزاء آهنگ ها و نتها بودند. “در کتاب جمهور که روایت شخصی سیسرو نویسنده رومی از کتاب جمهور افلاطون است آمده: انسان های با استعداد به وسیله سازهای سیمی یا با صدای خودشان تقلید را از صدای کیهانی انجام می دهند. اما صدای کیهانی یا موسیقی افلاک، که بر اثر چرخش سیاره ها به وجود می آید، آنچنان عظیم و بلند است که گوش انسان قادر به شنیدن آنها به طور کامل نیست. هم چنان که شما نمی توانید برای دیدن خورشید به طور کامل به آن خیره شوید.” (رحمانیان، ۱۳۹۰: ۲۷)
وکیلی: ردیف کاظمی ۴۰۰ گوشه دارد

وکیلی: ردیف کاظمی ۴۰۰ گوشه دارد

اینکه باب شده که می گویند مکتب اصفهان و مکتب تهران برای کسانی که در تهران بوده اند یا اصفهان، تعاریف دقیق و موسیقایی نیست. یادم است که سالها پیش با مرحوم دکتر حسین عمومی که ردیف دان و حقوق دان بود، مصاحبه ای انجام داده بودند و ایشان تعریف خوبی از مکتب ارائه داده بود. البته این مصاحبه بسیار طولانی است و در اینجا می شود به بخشی از آن اشاره کرد؛ مثلا نحوه بیان شعر، ریتم درونی آواز، نوع تحریر و حتی مخرج صوتی کلام که این تعاریف ما را به سوی یک مفهوم موسیقایی هدایت می کند نه تنها یک منطقه جغرافیایی.
پیترو ماسکانی (II)

پیترو ماسکانی (II)

کانتات “In Flinda” به “Pinotta” تغییر یافت و برای شرکت در مسابقه موسیقی کنسرواتوار پیشنهاد شد اما به دلیل ثبت نام دیر هنگام پذیرفته نشد. در سال ۱۸۸۴، ماسکاگنی “Ballata” برای تنور و پیانو، “M’ama non m’ama”، قطعه هزل نشاط انگیزی برای سپرانو و پیانو، “Messagio d’amore” و “Alla luna” را ساخت.
هنر شنیدن (I)

هنر شنیدن (I)

هر حسی آنګاه که مستقل به کار ګرفته شود، دریچه ای است برای دست یابی به عرصه خیال و میدانی برای تجربه خلاق ذهنی. هرچه بر تعداد حس ها در قلمرو و ارتباط با اثر افزوده می شود از دامنه پرسش آفرینی نسبت به پدیدار بویژه در عرصه ارتباط به اثر هنری کاسته می شود. نمونه های زیادی می توان عرضه کرد.