شریفیان: بسیاری از آثار جشنواره ای سطحی اند

محمد سعید شریفیان (تصویر از علیرضا سیفی)
محمد سعید شریفیان (تصویر از علیرضا سیفی)
لطفاً کمی در مورد ارتباط سینما و موسیقی در آن دوره یعنی اواخر دهه ۶۰ که به ایران آمدید، برای خوانندگان صحبت کنید.
راستش تا آنجا که به ذهنم می رسد، بسیاری از فعالیت ها مختص شده بود به فضای فیلمسازی. یادم هست در موسیقی اتفاقات به مراتب کمتری می افتاد و با اینکه سعی می کردیم کارهای مختلفی انجام بدهیم در نهایت کماکان همه جذب موسیقی فیلم می شدند به این دلیل که مسائل مختلف در سینما کار می شد و جریان اصلی هنرها را انسان در سینما یا انیمیشن می دید. بسیار بسیار سینمای فعالی بود و من این را به خوبی به خاطر دارم؛ سینمایی که انسان احساس می کرد خیلی امیدها را در خود دارد. نوع سوژه ها و کارها طیف بسیار وسیعی را دربرمی گرفت و این طور نبود که فقط در محدوده خاصی کار شود. الان انسان احساس می کند بعد از گذشت این همه سال سوژه ها اغلب در یکی دو مورد کلیشه ای محدود و کانالیزه شده اند.

مثلاً همین سریال ها افت بسیار شدیدی کرده اند و همین به نظر من باعث شاخص تر شدن کارهای آن دوره می شود. ما واقعاً باید خیلی فراتر از این می رفتیم ولی انگار جریانات اغلب سیر نزولی داشته اند.به طور کلی می توانم بگویم یک حس مثبت و امیدواری عمومی در آن دوره بود. همه احساس می کردند امروز کار خوبی انجام می دهند و فردا کاری بهتر.

حرکت به سمت جلو بود. من هم کارهای زیادی در آن سال ها در زمینه فیلم و انیمیشن انجام دادم. اما بعد از آن کاملاً از کار دور شدم. دلیلش هم همین کانالیزه شدن ها و کلیشه شدن هایی بود که به تدریج بر فضای سینما حاکم شد و سینما و به خصوص موسیقی به جای اینکه پیشرفت کنند، پسرفت کردند.

در حقیقت جریان سینما تبدیل به یک باند یکطرفه برای عبور عده ای خاص شد.
بله، همین طور است. آن باز بودن و گستردگی ایده ها خیلی کمتر شد. که البته و بدون شک به سیاستگذاری و مدیریت فرهنگی جامعه برمی گردد که در این راه بسیار بد و کورکورانه عمل می کنند.

در همین راستا سوال دیگری که در مورد سینمای دهه ۶۰ و ارتباط آن با سینمای امروز می خواستم از شما بپرسم، بر مبنای اعتقاد شخصی خودم و عده ای از سینماگران است. آیا به این مساله اعتقاد دارید که تنها راه آزادسازی، پیشرفت و از سکون درآمدن سینمای ایران به نوعی بازتولید سینمای دهه ۶۰ با نگاهی مدرن تر و به روز تر است؟ سینما و موسیقی که در عوض سودای جشنواره ای شدن و تحت هژمونی جشنواره کن و کن های نوعی قرار گرفتن با خوداتکایی دست به تولیدی نوین و درخور فرهنگ ایرانی با استفاده از ابزارها و مصالح خود بپردازد.
من فکر می کنم آن دوره به عنوان یک نقطه آغازین نقطه خوبی است و دنبال کردن آن هم فکر بدی نیست، به شرط اینکه گسترش فکری زمانه هم در آن رعایت شود. به نظر می آید در آن مقاطع نگاهی وجود داشت برای به وجود آوردن و بازسازی کردن آثار و فضاهایی مبتنی بر افکار و فرهنگ های اصیل تر خودمان. در هر صورت ما در ایران و به خصوص امروز شرایطی داریم که ایجاب می کند راهکارهایی در ارتباط با بحث مدرنیته و پیوند آن با فرهنگ ایرانی پیدا کنیم و این بحث را چه در موسیقی و چه در سایر مسائل فرهنگی مان پی بگیریم منتها چه بهتر که این روند در راستای تاکید بر بخش های مثبت تر فرهنگ ما شکل بگیرد. به هر حال الان ۱۶، ۱۷ سال از آن دوره ها گذشته و خیلی افکار و اتفاقات جدیدی هم از آن زمان تا امروز شکل گرفته است که کاملاً باید لحاظ شوند.

اما اگر نگاه بر این باشد که قبل از طرح بحث های بین المللی بحث مسائل داخلی خودمان را مطرح کنیم خیلی بهتر است. من همیشه با این مساله یعنی خصلت ما ایرانی ها که در هر صحبتی بحث را به سمت مسائل و تبادلات بین المللی آنچنانی فرهنگی آن هم بدون در نظر گرفتن شرایط داخلی می کشانیم، مشکل داشته ام در حالی که قبل از آنکه ما بخواهیم به آن مسائل فکر کنیم باید فکری به حال خود مان بکنیم.

باید این غنی سازی را ابتدا در داخل جامعه و فرهنگ خود مان اعمال کنیم چرا که به شدت به غذای مناسب فرهنگی و روحی نیاز داریم. بهترین مثال در این مورد درختی است که اگر به آن رسیدگی کنیم و ریشه های تنومند و قوی پیدا کند دیگر راهی غیر از بالیدن و بزرگ شدن ندارد و خود به خود سایه اش را بر حیاط خانه همسایه هم خواهد انداخت. این طبیعت و فرجام هر عنصر قدرتمندی است که دست آخر بر دیگران هم تاثیر خواهد گذاشت.

اما نگاه های ما در این دوره و زمانه به اصطلاح و در ظاهر خیلی بین المللی شده، درگیر یکسری بازارها و چرخه های تبلیغاتی و جشنواره ای و در یک کلام سطحی شده که در نهایت تاثیری هم برای ما در جامعه دربرنخواهد داشت. کمکی به رشد جامعه نمی کند و بود و نبود بسیاری از این فعالیت ها هم تاثیری در پیشرفت ما ندارد یعنی از این همه انرژی و فعالیت هایی که صرف این کارها و تبلیغات شده استفاده های خیلی بهتر و بیشتری می شد کرد.

روزنامه اعتماد

2 دیدگاه

  • mostafa
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۸ در ۱۲:۵۷ ب.ظ

    باهر به گوش دادن به “خسوف” به موسیقی ایران امیدوار میشوم.
    به اقای شریفیان -صدها بار- تبریک میگویم.

  • sheyda
    ارسال شده در مهر ۲۹, ۱۳۸۸ در ۷:۲۹ ق.ظ

    very good!
    Tnx

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

شاید به دلیل همین دشواری‌هاست که نقدهای موسیقی‌ای که در منابع تحت عنوان «تفسیری» نامیده شده‌اند، اندک است. از میان آنها که «نیوکامب» در مقاله‌اش (Newcomb 1984) با شرح ویژگی‌های زیر برشمرده است:
کتابی تازه از پدر اتنوموزیکولوژی ایران

کتابی تازه از پدر اتنوموزیکولوژی ایران

از محمد تقی مسعودیه (۱۳۷۷-۱۳۰۶) که به حق پدر اتنوموزیکولوژی ایران لقب گرفته، کتاب ها و مقاله های بسیاری به زبان های انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و پارسی در زمان حیات خود او انتشار یافته است.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

بعد از جنگ جهانی دوم زندگی کردن در ژاپن بسیار دشوار بود. زمستانهای شهر ماتسوموتو سخت است در آنجا بعضی از روزها درجه حرارت به سیزده تا هجده درجه زیر صفر می‌رسد. در یکی از این روزها که خواهر من از کارش بر گشته بود و در حالیکه برف هایش را تکان می‌داد، گفت که بر روی پل هون ماچی (Hon-Machi) در هوای سخت یک سرباز زخمی ایستاده و دارد گدائی می‌کند. آنجا در این برف سنگین می‌لرزد و هیچکس پولی در جعبه ای که بر جلوی پایش قرار دارد نمی‌اندازد… من می خواستم او را به خانه گرم خودمان دعوت کنم برای یک فنجان چای گرم؛ بلافاصله پرسیدم: این فقط یک خواسته در درون تو بود؟ جواب داد: بله و بلافاصله دوباره به طرف خیابان دوید.
چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

می گویند روزی مردی به نزد یکی از استادان ذن رفت و از او سوال کرد: استاد می شود برای من مهمترین نکاتی را که در سطح استادی در فلسفه ذن باید بدانم برروی کاغذی بنویسید؟ استاد قلم را برداشت و کلمه دقت را نوشت. مرد گفت فقط همین؟ استاد قلم را دوباره برداشت ونوشت دقت، دقت… مرد گفت من معنای عمیقی در این کلمه نمی بینم. مگر شما چیز خاصی را در معنای این لغت می بینید؟ استاد گفت دقت یعنی دقت.
یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (III)

یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (III)

در هر حال کسی هرگز فکر نمی کرد که او با آن بنیه سالم و جوان به این زودی از دست برود و اگر در «جزوات یادی از هنرمندان» (چاپ شده در سال ۱۳۵۷) یادی از او نیامده بود، شاید همین مقدار اطلاعات هم از او در دسترس نبود. از بازماندگان زرپنجه کسی باقی نیست. یحیی زرپنجه مطربی عاشق از نسلی دیگر و دورانی فراموش شده است که همچون صفحات کهنه اش تنها عده ای معدود را آشناست.
فخرالدینی: تا صبا زنده بود، شاگردش بودم

فخرالدینی: تا صبا زنده بود، شاگردش بودم

بیشتر از دو سال از به روی صحنه رفتن ارکستر ملی به رهبری فخرالدینی میگذرد و امروز او پس از مدتها سکوت و رکود، عزم خود را جزم کرده تا باز با ارکستری دیگر و ترکیبی دگرگونه روی صحنه برود و موسیقی مورد علاقه خود را که بهره مند از همراهی و همدلی بسیاری از مردمان این سرزمین است را به اجرا بگذارد. فخرالدینی بدون شک یکی از فعال ترین موسیقیدانان ۴۰ سال گذشته موسیقی ایران است، کسی که از ویولون نوازی به سبک ایرانی شروع کرد و به آهنگسازی موسیقی سمفونیک رسید؛ ولی همیشه هر دو فرهنگ را به همراه داشته و دارد. فخرالدینی با اینکه مردی است، گریزان از حواشی معمول نام آوران عرصه موسیقی، ولی همیشه حواشی او را همراهی کرده است، شاید به این خاطر که مدت زیادی از فعالیت های هنری اش را در سطوح حساس هنری گذرانده است.
نمایندگان موسیقی بحران (I)

نمایندگان موسیقی بحران (I)

موسیقی دهه پنجاه همراه است با آغاز رفتارها و صورت‌های نوعی بینش منشعب شده از دموکراسی و آزادی و تلا‌قی میان سنت و تجدد. گونه‌ای از تداوم زندگی و رودررویی شرق و غرب و گفتمان روایت با محوریت فرد، میراث آن دوره است. اگر بپذیریم که موسیقی در ارتباط با تاریخ بررسی خواهد شد و اگر بپذیریم که تاریخ ترکیبی است از اجتماع، مبارزات طبقاتی، سنت، امیدهای آینده، آناکرونیزم، سیاست و فرهنگ و خیلی چیزهای دیگر و اگر معتقد باشیم که برای درک تاریخ، مواردی به کار می‌رود که متفاوت از موازین هنری است با این مبنا که برای شناخت تاریخ باید تاریخیت دانش تاریخ را بیان کرد، پس می‌پذیریم که هستی‌شناسی تاریخی به طور کلی با هستی‌شناسی موسیقی تفاوت دارد.
موسیقی کانتری (II)

موسیقی کانتری (II)

هنرمندانی چون جرج جونز (George Jones)، پورتر واگنور (Porter Wagoner) و لورتا لاین (Loretta Lynn) موسیقی دانان دوران عصر طلایی بودند و بسیاری از آهنگهای آنان تا به امروز خوانده و اجرا می شود. در سالهای ۱۹۳۰ و ۴۰ موسیقی وسترن و آوازهای کابویی که از سالهای ۱۹۲۰ضبط شده بود، در فیلمهای مشهور هالیوود استفاده شد.
جوایز هیلاری هان (I)

جوایز هیلاری هان (I)

هیلاری هان، برنده جایزه گرمی در سن ۲۸ سالگی، یکی از اصلی ترین هنرمندان در کنسرتهای بین المللی است. به دلیل کمال هوش و احساسات او، در مجله تایمز در سال به عنوان “بهترین موزیسن کلاسیک جوان آمریکایی” نامیده شد و همراه با ارکسترهای بزرگ دنیا بطور مرتب در اروپا، آسیا و شمال آمریکا حاضر می شود.
اکول در سنتور نوازی (I)

اکول در سنتور نوازی (I)

در این مقاله سعی شده تا با توجه به تحول شیوه های سنتور نوازی و تمایل نوازندگان به استفاده از تکنیک های متنوع تر بر روی این ساز و میل به مانور، انعطاف و سرعت بیشتر، علاوه بر آسیب شناسی شیوه های نامناسبی که می تواند مانعی در این راه باشد و منجر به تبعات فنی، جسمی و… نامناسب و ناخواسته بر روی نوازنده شود، شیوه آزموده و مناسبی پیشنهاد گردد.