مروری بر آلبوم «لیله راست»

آنچه ما می‌خواهیم بدانیم و آنها می‌بینندش
برخورد مستقیم گوش ایرانی با نغمات موسیقیِ عربی، در دوره‌ای (دهه‌های۴۰و۵۰) در کنارِ اشتهار ام‌کلثوم در ایران، در شاخه‌ی منحصربه‌فردی از موسیقی مردم‌پسند در خوانده‌های خوانندگانی چون قاسم جبلی یا داود مقامی و بعد از انقلاب بیش از همه عموماً در تلاوت قرآن بوده‌است. «لیله راست» (شبِ مقامِ راست) فرصتِ شنود و مواجهه‌ی مستقیم با اثری از موسیقی عرب را برایمان فراهم کرده‌است.

هرچند این مجموعه، وصل به شاخه‌ی خاصی از موسیقی عربی‌ست (حیاتِ امروزیِ موسیقیِ «نهضه» –نوزایی- در لبنان و در سنت موسیقی «تراث») اما در هر حال عناصرِ گل‌درشتِ موسیقی عرب را در خود دارد و جالب‌تر اینکه آنچه متأثر از قاریان مصری در تلاوت قرآن، در ایران به‌طور شفاهی رایج و آموخته‌شده، ریشه در همان نهضت موسیقایی مشرق عربی دارد. به‌طوریکه «تلاوت مُرنَّمه»، از عناصر بنیادی «نهضت»، در حقیقت آهنگین کردنِ نثر –مذهبی یا غیرمذهبی- است و فرم عربیِ تقسیم، از این زاویه به مثابه یک نثرِ مجازی، نوعی تلاوتِ سازی به شمار می‌آید. لذا از این حیث انتخاب این نوع موسیقی عربی برای انتشار در ایران با‌مُسمّاست. فرم‌ها و ساختار ریتمیک قطعات در «لیله راست» نیز نمونه‌هایی بکر و اصل از موضوعات روز موسیقی ایران‌اند. از سوی دیگر مقامِ محوری این آلبوم، راست، اهمیت فراوانی در موسیقی حوزه‌ی ایرانی-عربی-ترکی دارد. این اهمیت علاوه بر ارتباطِ این مقام به گوشه‌های مهمی چون نوروز عرب، نیریز و رهاب در نظام دستگاهی، در نگاه برخی نظریه‌پردازان تا اندازه‌ای‌ست که آن را سرچشمه‌ی موسیقی ایرانی نیز دانسته‌اند.

اگرچه اغلب قطعات این مجموعه، آثارِ گذشته‌اند اما خوانشِ نوآورانه، احیایِ درون‌زاد و زایای اجراکنندگان، نشاطی دیگر به موسیقی داده‌است. بخش‌های سوال و جوابیِ بداهه‌ی خواننده با گروهِ همخوانان، یادآور این نمونه اجراها در کار خواننده‌ی شاخصی همچون عایشه رضوان است. علاوه بر مهارت فنی نوازندگان در تقسیم‌ها و استفاده از سنتور –که جذابیت مضاعفی برای شنونده‌ی ایرانی می‌تواند داشته ‌باشد- موقعیت‌هایی که آواز در بداهه‌پردازی‌های تلاوت‌گونه‌ به نمایش می‌گذارد نشان از درونی‌شدن موسیقی و گذرِ عاملین آن از مسیرِ ملکه‌ی ذهن شدن، هرمنوتیک و کمال دارد.*

*سه مرحله‌ای که ندا ابومراد، آهنگساز و موسیقی‌شناسِ لبنانی، در مقاله‌ی «فرم‌های آوازی و سازیِ سنتِ موسیقاییِ عالمانه‌ی برخاسته از نهضتِ مشرقِ عربی» (فصلنامه ماهور، شماره۷۶) در آموزش این سنت، ناگزیر دانسته‌است. متن دفترچه‌ی «لیله راست» نیز به قلم اوست.
نویز
***
گفتگوی هارمونیک

آلبوم «لیله راست» اثری از هنرمند ایرانی لبنانی هیّات یاسین است. موسیقی این گروه بر تئوری‌ها و سنت کهن موسیقی قدیم استوار است. انتشارات ماهور در سال ۱۳۹۷ این آلبوم را به انتشار رسانده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

پیشنهادی در مورد فواصل زمانی نقطه دار

فواصل زمانی ترکیبی (که فواصل زمانی نقطه دار نوعی از آنها هستند) به واسطه تجمیع چند فاصله زمانی حاصل می شوند. همانند فواصل موسیقایی، فواصل زمانی نیز با هم جمع شده و در این میان، فواصل زمانی نقطه دار به دلیل تاثیر تغییر دهنده “Modifire” «نقطه» شکل می گیرند. به طور کلی تاثیر نقطه را می توان طبق فرمول زیر بیان کرد:

از روزهای گذشته…

صنعت موسیقی در تلاش برای حفظ آینده

صنعت موسیقی در تلاش برای حفظ آینده

در سال ۲۰۰۶ در آمد حاصله از فروش آنلاین موسیقی از طریق تلفن های موبایل، بیش از دو میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال ۲۰۰۵، دو برابر شده است. طبق گزارش منتشر شده توسط IFPI (سازمانی که ثبت رکوردهای سراسر دنیا را عهده دار است) متاسفانه این رقم قادر نیست کمبودهای بوجود آمده در بازار فروش سی دی را جبران نماید.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVII)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVII)

پیش درآمد ابوعطا، این قطعه در آواز ابوعطا و بر اساس گوشه های اصلی آن طراحی و ساخته شده است و در حین اجرا می توانیم به طور مختصر اکثر گوشه های آواز ابوعطا را در آن بیابیم. وزن اصلی قطعه شش تایی ساده بوده و در حین اجرا شاهد اوزان متفاوت از جمله پنج ضربی، هفت ضربی و چهارضربی هستیم.
مایلز دیویس، سولیستی با توانایی های خارق العاده

مایلز دیویس، سولیستی با توانایی های خارق العاده

مایلز دیویس (Miles Davis) را باید بیش از یک موسیقیدان جز (Jazz) دانست، او برای بسیاری از مردم – حتی آنان که تفاوت بی باپ (Bebop) را با فشن (Fusion) و دیگر سبکهای موسیقی جز نمی دانند، – نماینده فرهنگ خاصی از موسیقی جز است.
جیمز اینز، ستاره ویولون نوازی کانادا

جیمز اینز، ستاره ویولون نوازی کانادا

جیمز اینز (James Ehnes) در سال ۱۹۷۶ در براندون، کانادا، به دنیا آمد. جیمز اینز خیلی زود نام خود را در میان نوازندگان جوان ویلن تثبیت کرد. اینز در بسیاری از ارکسترهای بزرگ دنیا نواخته است، از جمله: بوستن، شیکاگو، فیلادلفیا، لس انجلس، پیترزبورگ، نیویورک، سمفونیک لندن، فیلارمونیا، فیلارمونیک بی بی سی، جمهوری چک، برلین DSO و ارکستر سمفونیک ارکستر NHK. او با رهبران بیشماری کار کرده است که از جمله آنها، آشکنازی (Ashkenazy)، آلسوپ (Alsop)، سر اندرو داویس (Sir Andrew Davis)، دوتویت (Dutoit)، ایوان فیشر (Ivan Fischer)، پاوو خاروی (Paavo Järvi)، مازل (Maazel)، ماکراس (Mackerras)، نوسدا (Noseda)، رابرتسون (Robertson)، سارسته (Saraste) و ثیلمان (Thielemann) هستند.
مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (IV)

مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (IV)

وزیری دلایلی را متذکر می شود که اثبات کند در شور بالا رونده درجه ی چهارم مهم تر از درجه ی پنجم است و آن را باید نمایان در نظر گرفت. هدف از بیان تفاوت ارزشها در درجات گام های موسیقی کلاسیک و موسیقی ایرانی این مطلب است که ماهیت ساختار درونی و اجرایی موسیقی ایرانی متفاوت از موسیقی کلاسیک است. پس از دانستن مختصری در مورد مد و نمایان نگاهی هم به تشریح مفهوم محسوس در موسیقی ایرانی بیندازیم.
تحت تاثیر (II)

تحت تاثیر (II)

هرچند بحث بر سر ارتباط متقابل موسیقی و اعتیاد بحثی جدید نیست و نزدیک به ۱۰۰ سال سابقه دارد، به دلایل مختلفی اولین گزینه ای که در این ارتباط به ذهن می رسد دهه ۶۰ است. در دهه ۱۹۳۰ هم زمان با شکل گیری و تکامل موسیقی جز، استفاده از الکل، مواد مخدر شادی آفرین و بعدها هروئین در میان نوازنده ها و خواننده های جز متداول شد. در اواسط دهه ۳۰ توجه مردم هم به این مسئله معطوف شد و اولین نمونه های مطالب هشدار دهنده و ضد استفاده مواد مخدر در میان اهالی موسیقی جز در روزنامه ها منتشر شد. تا زمانی که موسیقی سوئینگ موسیقی مردم پسند روز بود، مخدرهای مورد استفاده موزیسین های جز، مخدر هایی سبک بودند.
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در این میان و با فرآیندی مشابه جلسه‌ی گذشته (تلقی سطحی از راه دادن دغدغه‌ی اجتماعی به نقد و یکسان دانستن آن با نقد جامعه‌شناسانه) می‌توان گفت مارکسیسم عوامانه پیوندی ناگسستنی با نقد ژورنالیستی دارد. با این حال آن نقد مارکسیستی که اینجا مورد نظر است در عمیق‌ترین جنبه‌های خود دو سو دارد:
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (IV)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (IV)

به هر تقدیر اکنون بهتر است به موضوع مهم و پیچیده (!) شکل گیری اثر هنری بپردازیم: آنچه که موضوع خلق هر اثر هنری است، بیش از هر چیز از این پرسش ناشی می شود که اثر هنری چگونه پدید می آید؟ در این نکته شکی نیست که فرآیند خلق هر اثری اصولا رویدادی «درونی» است. در مقابل فرآیند تجلی آن که رویدادی بیرونی است، شما هنگامی که اثری خلق می کنید این اثر را در «خودِ» درونی تان پدیدار می سازید.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VIII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VIII)

در ابتدا آدرنو این مسئله را عنوان می کند که موسیقی عامه پسند و موسیقی “جدی” را نمی توان با استفاده از کلماتی مانند «فرو دست» و «فرا دست»، «ساده» و «پیچیده»، «بی مایه» و «مایه ور» به طور دقیق معرفی کرد و تفاوت های آنها را درک کرد. برای مثال همه ی ساخته های کلاسیسیسم وینی ـ بدون استثنا ـ از نظر ریتمیک ساده تر از همه ی تنظیم های بازاریِ موسیقی جِز هستند و یا دنبال کردنِ فواصل گسترده ی بسیاری از آوازهای پر فروش امروز، دشوارتر از دنبال کردن موسیقیِ هایدن است که عمدتا حول و حوشِ تریادهای تونیک و با استفاده از فواصل دوم شکل گرفته است.
موسیقی و جنسیت (V)

موسیقی و جنسیت (V)

آن چه در فرجامش به غریزه ی نابودی شناخت و معرفت فرجام می یابد، سیاست است نه هنر. هنر قادر است حتی از کثیف ترین رویدادها، قلمروی از شناخت را بگشاید. این سیاست است که در فرجام خود، هر شناختی را به فرجام ناشگون از خودبیگانگی می کشاند.