همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (I)

مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
نوشته ای که پیش رو دارید، گفت و گوی محمدهادی مجیدی با مهدی قاسمی و شهرداد روحانی است پیرامون اجرای ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر شهر تهران:
۲۲ و ۲۳ خرداد ۱۳۹۸، مخاطبان موسیقی کلاسیک شاهد اجرای سومین شب اجرای سمفونی نهم بتهوون توسط ارکستر سمفونیک تهران و با همکاری گروه کر شهر تهران بودند. رهبری ارکستر سمفونیک تهران را شهرداد روحانی و رهبری کر شهر تهران را مهدی قاسمی به عهده داشت.

در پی استقبال بسیار مثبت هنردوستان تهرانی از اجرای این اثر در واپسین روزهای اسفند ماه سال قبل این برنامه برای سه نوبت تمدید شد که هر سه شب نیز با استقبال مخاطبان مواجه شد. به این بهانه، گفتگویی داشتیم با شهرداد روحانی، رهبر ارکستر سمفونیک تهران و مهدی قاسمی رهبر گروه کر شهر تهران.

آقای روحانی لطفاً درباره‌ی تجربه‌ی همکاری با «گروه کُر شهر تهران» بگویید؛ گروهی که خارج از مجموعه‌ی بنیاد رودکی و ارکستر سمفونیک فعالیت دارد، و این‌که آن را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا هم‌کاری مثبتی بوده؟
روحانی: بله. از ‌زمانی‌که مسئولیت ارکستر به من واگذار شد، این دومین تجربه‌ی ما با گروه کر شهر تهران است. اینجا جا دارد از آقای قاسمی خیلی تشکر کنم برای اینکه در یک زمان خیلی کوتاه گروه کر را آماده کردند که گروه خیلی بزرگی است و برای این رپرتواری که در نظر گرفتیم بسیار مناسب بود.

در ‌رابطه‌با درونمایه و پیام سمفونی نهم بتهوون و موومان چهارم آن که برای ارکستر و کُر نوشته شده است توضیح دهید.
روحانی: خب می‌دانید که تا قبل از اینکه بتهوون این اثر را بسازد، رسم نبوده که در سمفونی از صدای انسان یا کر استفاده شود و اولین بار بتهوون به اصطلاح این طلسم را شکست و به‌طور کلی اگر بخواهم بگویم اشعاری که شیلر سروده و بتهوون بر روی آن این موسیقی را نوشته، پیام اصلی‌اش پیام صلح است، پیامی که ما همه با هم برادریم و برابریم و در حقیقت پیام اصلی و مهم‌اش این است که صلح را دارد ترویج می‌کند که می‌تواند زیباترین پیام باشد و چه بهتر از این‌که با صدای انسان این پیام شنیده شود و خب می‌دانید که این قطعه به علاوه‌ی گروه کر، چهار خواننده‌ی تنور و آلتو و باریتون و سوپرانو هم دارد که خب این‌ها هم با هم می‌خوانند.

درنتیجه به‌قدری بتهوون زیبا توانسته این پیام را در این اثر پیاده کند که می‌دانیم بعد از بتهوون این رسم شد که آهنگ‌سازان دیگر هم مثل مالر و دیگران، از این فرمول استفاده کردند و در سمفونی‌هایشان از کر و خواننده استفاده کردند و خب همه‌ی این‌ها مدیون بتهوون است. جالبه بدانید که بتهوون هنگامی که این اثر را خلق می‌کرد به‌طور کامل شنوایی‌اش را از دست داده بود و این واقعاً فقط از عهده‌ی یک نابغه برمی‌آید که خوشبختانه این اثر را ما در اختیار داریم و می‌توانیم در اینجا اجرا کنیم.

آیا در سال جدید تصمیم دارید رپرتوآر آوازی ارکستر را گسترش دهید؟
روحانی: بله! ما در رپرتوارهایی که در آینده، حتما از گروه کر استفاده خواهیم کرد که البته برنامه‌ها بعدا اعلام خواهند شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

از روزهای گذشته…

درباره تحولی جسورانه

درباره تحولی جسورانه

در خبرها خواندیم که قرار است دو ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک تهران، ادغام شده و به یک ارکستر تبدیل شود. این اقدام جسورانه علی رهبری شاید سومین حرکت بزرگ او بعد از تشکیل دوباره ارکستر سمفونیک تهران و هفتگی کردن کنسرتهای ارکستر سمفونیک تهران است. بعضی از اهالی موسیقی و مخصوصا رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی،‌ به این اقدام اعتراض کردند. امروز به این مسئله می پردازیم که اگر واقعا رپرتواری که با ارکستر ملی اجرا می شده مربوط به ژانر موسیقی کلاسیک بوده است، چرا ادغام شدن این دو ارکستر موجب نگرانی شده است.
منبری: صدیف مطالب زیادی دارد

منبری: صدیف مطالب زیادی دارد

بنده در سه مقطع از کلاسهای آقای شجریان استفاده کردم. دو سال قبل از انقلاب ۵۷، دوره انقلاب و کلاسهای جواب آواز ایشان بعد از انقلاب. نگاه ایشان به مقوله آواز چند وجهی بود. ردیف محض نبود مثل کلاسهای استاد کریمی برای مثال.
وان موریسون، نوری در تاریکی (V)

وان موریسون، نوری در تاریکی (V)

آلبوم سال ۱۹۷۴ وی به نام “برای توقف کردن بسیار دیر است” اجرای زنده ای داشت که در لیست بهترین آلبومهای با اجرای زنده مقام اول را کسب کرد. در ۲۱ جولای ۱۹۹۰ موریسون به راجر واترز (Roger Waters) در اجرای بسیار بزرگ دیوار برلین با جمعیت سیصد هزار تا یک میلیون و نیم نفر حضور یافت که این اجرا به طور هم زمان از تلویزیون پخش شد و موریسون در این کنسرت بزرگ “خواب راحت” را خواند.
جایگاه خوانندگان نسبت به نوازندگان

جایگاه خوانندگان نسبت به نوازندگان

اگر تا به حال شاهد پرداخت دستمزد به نوازندگان سازهای مختلف در استودیو ها بوده باشید، دیده اید که نوازندگان، با وجود نواختن در یک زمان خاص، دستمزد های متفاوتی از صاحب اثر دریافت میکنند. دلیل این اتفاق بسیار ساده است، موسیقیدانها، حدی تقریبی را برای سختی سازهای مختلف در نظر گرفته و نسبت به آن، به نوازندگان دستمزدهای گوناگون می پردازند.
پری ثمر (I)

پری ثمر (I)

مطلبی که پیش رو دارید، در سال ۱۳۴۸ درباره پری ثمر خواننده نامدار ایرانی اپرا نوشته شده است و در آن به شرح حال و فعالیت های او در آن برهه از زمان میپردازد. خواندن این مطلب استثنایی در مورد این خواننده اپرا که توسط نویسنده ای ناشناس در مجله کاوه مونیخ نوشته است، خالی از لطف نیست.
مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

خیلی دوست داشتم کارهای بیشتری از روسینی انجام دهم. قسمتهای کولبران (Colbran) واقعا برای من مناسب بودند، همانند روغن برای صدا، بسیار برای من مفید و در عین حال سخت هستند!
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (V)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (V)

اگر تنها ایرادِ پنهان کردن یا آشکار نکردن سهوی رابطه با یک متن دیگر شبهه‌ی عدم صداقت علمی بود فقط یک نگرانی در ذهن شکل می‌گرفت آن هم همگانی شدن این الگوی تالیف کتاب بود، اما متاسفانه این تنها ایراد نیست. نمونه‌هایی در کتاب وجود دارند که نشان می‌دهد در فرآیند تاثیر گرفتن از یک متن مرجع دیگر، دقت علمی و انتقال مطلب هم دچار اشکالاتی شده است و بدون در نظر گرفتن دل‌مشغولیرعایت اخلاق انتقال مطلب علمی،خود متن‌ها هم معایبی دارند:
Pachelbel  – Canon in D

Pachelbel – Canon in D

جان پچلبل – متولد نورنبرگ آلمان – مدرس موسیقی، آهنگساز و نوازنده ارگ دوران باروک است که در دوران زندگی خود توانست هنر نوازندگی ارگ را به بالاترین نقطه خود برساند.
درباره‌ی پتریس وسکس (V)

درباره‌ی پتریس وسکس (V)

مجمو‌عه‌ی چشم انداز در این دوره نوشته شده‌اند همچنین کنسرتوهای متفاوتی با ژانر کلاسیک مانند کنسرتو برای ویولنسل و ارکستر، دیستنت لایت، کنسرتو برای ویولن و ارکستر زهی (Concerto For Violin And String Orchestra 1997)، چند سونات با نام‌های سونات تنهایی برای سولو گیتار (The Sonata For Lonliness For Solo Guitar 1990)، سونات برای فلوت (Sonata For Flute 1992)، کوارتت زهی شماره‌ی سه (String Quartet No.3 1995) و اولین سمفونی او در این دهه نوشته شد. در سال ۱۹۹۱ موسیقی محلی سازی غنی شده‌ی لتونی در سمفونی اولش برای ارکستر زهی با نام صداها ساخته شد. او در مورد این سمفونی گفته است «ژانر سرزنده‌ی این سمفونی وظیفه‌ی اصلی خود را در آینده انجام می‌دهد. این قطعه در مورد ضروریاتو موضوعات ابدی صحبت می‌کند.»
آقای حجاریان! دچار سؤتفاهم شده‌اید

آقای حجاریان! دچار سؤتفاهم شده‌اید

چندی پیش محسن حجاریان مقاله‌ای منتشر کرد به عنوان «چرا به نادرستی شعر را موسیقی می دانند؟» و ادعا کرد شفیعی کدکنی در کتاب «موسیقی شعر» به خطا رفته است و استفاده از تعبیر «موسیقی شعر» از آن رو که شعر پدیده‌ای بیرون از صوت و نغمه است و ماهیتی متفاوت از موسیقی دارد به هیچ روی موجه نیست. علاوه بر مطلب یاد شده حجاریان در نقد خود بارها همه کتاب‌ها و مقاله‌هایی را که بر اساس نظریه «موسیقی شعر» شفیعی کدکنی نوشته شده است، مردود و غیرعلمی توصیف کرد. این موضوع سبب شد که به عنوان پژوهشگر ادبیات دست به قلم ببرم و نکاتی را روشن کنم.