همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (I)

مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
نوشته ای که پیش رو دارید، گفت و گوی محمدهادی مجیدی با مهدی قاسمی و شهرداد روحانی است پیرامون اجرای ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر شهر تهران:
۲۲ و ۲۳ خرداد ۱۳۹۸، مخاطبان موسیقی کلاسیک شاهد اجرای سومین شب اجرای سمفونی نهم بتهوون توسط ارکستر سمفونیک تهران و با همکاری گروه کر شهر تهران بودند. رهبری ارکستر سمفونیک تهران را شهرداد روحانی و رهبری کر شهر تهران را مهدی قاسمی به عهده داشت.

در پی استقبال بسیار مثبت هنردوستان تهرانی از اجرای این اثر در واپسین روزهای اسفند ماه سال قبل این برنامه برای سه نوبت تمدید شد که هر سه شب نیز با استقبال مخاطبان مواجه شد. به این بهانه، گفتگویی داشتیم با شهرداد روحانی، رهبر ارکستر سمفونیک تهران و مهدی قاسمی رهبر گروه کر شهر تهران.

آقای روحانی لطفاً درباره‌ی تجربه‌ی همکاری با «گروه کُر شهر تهران» بگویید؛ گروهی که خارج از مجموعه‌ی بنیاد رودکی و ارکستر سمفونیک فعالیت دارد، و این‌که آن را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا هم‌کاری مثبتی بوده؟
روحانی: بله. از ‌زمانی‌که مسئولیت ارکستر به من واگذار شد، این دومین تجربه‌ی ما با گروه کر شهر تهران است. اینجا جا دارد از آقای قاسمی خیلی تشکر کنم برای اینکه در یک زمان خیلی کوتاه گروه کر را آماده کردند که گروه خیلی بزرگی است و برای این رپرتواری که در نظر گرفتیم بسیار مناسب بود.

در ‌رابطه‌با درونمایه و پیام سمفونی نهم بتهوون و موومان چهارم آن که برای ارکستر و کُر نوشته شده است توضیح دهید.
روحانی: خب می‌دانید که تا قبل از اینکه بتهوون این اثر را بسازد، رسم نبوده که در سمفونی از صدای انسان یا کر استفاده شود و اولین بار بتهوون به اصطلاح این طلسم را شکست و به‌طور کلی اگر بخواهم بگویم اشعاری که شیلر سروده و بتهوون بر روی آن این موسیقی را نوشته، پیام اصلی‌اش پیام صلح است، پیامی که ما همه با هم برادریم و برابریم و در حقیقت پیام اصلی و مهم‌اش این است که صلح را دارد ترویج می‌کند که می‌تواند زیباترین پیام باشد و چه بهتر از این‌که با صدای انسان این پیام شنیده شود و خب می‌دانید که این قطعه به علاوه‌ی گروه کر، چهار خواننده‌ی تنور و آلتو و باریتون و سوپرانو هم دارد که خب این‌ها هم با هم می‌خوانند.

درنتیجه به‌قدری بتهوون زیبا توانسته این پیام را در این اثر پیاده کند که می‌دانیم بعد از بتهوون این رسم شد که آهنگ‌سازان دیگر هم مثل مالر و دیگران، از این فرمول استفاده کردند و در سمفونی‌هایشان از کر و خواننده استفاده کردند و خب همه‌ی این‌ها مدیون بتهوون است. جالبه بدانید که بتهوون هنگامی که این اثر را خلق می‌کرد به‌طور کامل شنوایی‌اش را از دست داده بود و این واقعاً فقط از عهده‌ی یک نابغه برمی‌آید که خوشبختانه این اثر را ما در اختیار داریم و می‌توانیم در اینجا اجرا کنیم.

آیا در سال جدید تصمیم دارید رپرتوآر آوازی ارکستر را گسترش دهید؟
روحانی: بله! ما در رپرتوارهایی که در آینده، حتما از گروه کر استفاده خواهیم کرد که البته برنامه‌ها بعدا اعلام خواهند شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اپرای رستم و سهراب»

رستم و سهراب، این تراژیک‌ترین قله‌ی حماسه‌های فارسی را لوریس چکناوریان به هیات اپرایی درآورده و برای دومین بار منتشر کرده است. اجرای پیشین (ضبط سال ۲۰۰۰) را انتشارات هرمس سالی پس از ضبط منتشر کرده بود. این اجرای تازه با تکخوان‌هایی متفاوت (و به همین دلیل با لهجه‌ی برآمده از آواخوانی و تاکید متفاوت) و البته همان ارکستر و کر و احتمالا رهبری خود آهنگساز، گویا نسبت به اجرای پیشین نسخه‌ای دگرگون شده است (۱).

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

از روزهای گذشته…

از یافتن نسبت موسیقی با امر دراماتیک تا بررسی گرایشات موسیقی در قرن بیستم

از یافتن نسبت موسیقی با امر دراماتیک تا بررسی گرایشات موسیقی در قرن بیستم

«موسیقی و امر دراماتیک» و «گرایش‌های موسیقی قرن بیستم با نگاهی به تاریخ هنر» عناوین سخنرانی‌های آروین صداقت‌کیش و نیما عطرکار روشن هستند که دوشنبه، نهم اردیبهشت در قالب سمیناری در شانزدهمین هفته بزرگداشت تئاتر برگزار می‌شوند.
مروری بر آلبوم «تار و عود»

مروری بر آلبوم «تار و عود»

این آلبوم مجموعه قطعاتی ساخته شده برای تار و عود است در سه بخش: سه‌گاه، چهارگاه و راست‌ پنجگاه که هر کدام از این سه بخش شاملِ سه قطعه‎ کوتاه هستند.
رودز: «از عبارت “موسیقی کلاسیک” متنفرم» (II)

رودز: «از عبارت “موسیقی کلاسیک” متنفرم» (II)

رودز، با موهای درهم بر هم مدل بایرونی و خالکوبی هایش (او «سرگئی راخمانینوف» را با حروف سیریلی بر ساعد راستش خالکوبی کرده است)، قطعا یک فرد عصبی است. مأموریت او بازگرداندن موسیقی کلاسیک به قشر عادی جامعه است مانند جیمز الیور اما در زمینه موسیقی کلاسیک: «کاری که جیمز الویر انجام داد این بود که آشپزی را آسان، قابل فهم و سرگرم کننده ساخت. به نظرم برای موسیقی کلاسیک نیز کاری بهتر از این نمی توان انجام داد».
طبقه‌بندی سازها (IV)

طبقه‌بندی سازها (IV)

پریتوریوس به خاطر آن که مخاطبین‌اش گروهی متخصص بودند، اطلاعاتی ارائه کرد که هنوز هم برای موسیقی‌شناسان بی‌نهایت مهم است. کتاب او شامل یک جدول نمایش اندازه‌ی تمامی سازهای بادی و زهی «Tabella Universalis» است. او همچنین ضمیمه‌ای اضافه کرد که در آن تمام سازهای قرن شانزدهم با مقیاسی (برابر با «برانسویک») که می‌توانست با اندازه‌ی پای طبیعی در اولین صفحه مقایسه شود، تصویر شدند. این سازها نه تنها در گروه‌های مشابه (هم‌خانواده) بلکه همچنین در اشکال گوناگون هم‌نوازی به تصویر آمدند.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

تا اینجا نمونه‌ی ایرانی و غیر ایرانی هر دو یک نیازمندی اولیه دارند؛ آشنایی با پایه‌های نظریه‌ی موسیقی، اما یک تفاوت عمده کار مولف ما را سخت‌تر کرده است؛ میزان سواد موسیقایی عمومی. وقتی موضوع کارمان موسیقی کلاسیک غربی است از جغرافیایی صحبت می‌کنیم که به احتمال زیاد مردم در مدرسه اندکی موسیقی می‌آموزند و این یعنی دست‌کم با نت خوانی و بعضی اصول اولیه‌ی دیگر آشنا هستند.
علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

ابوذیه ها دارای چهار بیت (اشطر) که سه بیت اول را به نام “ازهیری” معروف است و این سه بیت، هم قافیه می باشد. اما با معنی و مفهوم های مختلف و کلمه بیت اخر به نام “ایه” معروف است؛ نمونه ای از ابوذیه تغزلی:
رضا سامانی: از نوجوانی در کنار این هنرمندان بزرگ بودم

رضا سامانی: از نوجوانی در کنار این هنرمندان بزرگ بودم

رضا سامانی از نوازندگان سازهای کوبه ای است که با وجود جوانی توانسته در نقاط مختلف اروپا به ویژه همراه گروه ضربانگ در کنسرت های گوناگون شرکت کند. وی علاقه بسیاری به تدریس و آموزش دارد و در پرتو فعالیتهای او شمار قابل توجهی از نوجوانان ایرانی در اروپا و حتی نوازندگان خارجی سازهای کوبه یی با سازها و ریتمهای ایرانی آشنا شده اند.
ریتم و ترادیسی (IV)

ریتم و ترادیسی (IV)

برای دقیق تر شدن، شکل ۳ چهار میزانِ اولِ [قطعه ی] مِیپِل لیف رَگ از اسکات جاپلین را نشان می دهد. میزان-نما ۲/۴ است. یک نت سیاهْ یک ضرب را به خود اختصاص می دهد و دو ضرب در هر میزان وجود دارد. باس در حامل پایین با نظم کامل حرکت می کند، هر میزان شامل چهار نت چنگ است (هنگامی که نت ها به صورت عمودی روی هم چیده شده اند همزمان نواخته می شوند). در حامل سُل (بالا)، تقسیمات پیچیده تر است. اولین میزان شامل پنج نت دولاچنگ، یک نت چنگ، و یک سکوت دولاچنگ (در مجموع دو ضرب) است. میزان دوم، اما، به یک نت سیاه و چهار نت دولاچنگ تقسیم شده است. (۲)
دیکته‌ی نانوشته غلط ندارد

دیکته‌ی نانوشته غلط ندارد

این ضرب‌المثل را وقتی به کار می‌برند که از چیزی خرده بگیریم. با گفتنش می‌خواهند به یادمان بیاورند که هیچ کاری مصون از اشتباه نیست، حتا نیمچه‌ هشداری هم می‌دهند که «خود نویسنده هم!». پندی اخلاقی و در عین حال بدیهی است، حتا شاید توضیح واضحات به نظر برسد. همه این را در ناخودآگاهمان می‌دانیم -بگذریم که گاهی خودآگاهانه نادیده‌اش می‌گیریم. اما آیا این پند بدیهی اخلاقی خارج از حوزه‌ی عمومی، مثلاً نقد موسیقی، هم کاربردی دارد؟ برای این که بتوانیم پاسخ درست را بیابیم باید کمی در معنای جمله دقیق‌ شویم.
کنسرت ارکستر مجلسی تهران سینفونیا

کنسرت ارکستر مجلسی تهران سینفونیا

ارکستر مجلسی تهران سینفونیا به شکل ارکستری زهی به رهبری مهدی قاسمی در روزهای ۳۰ و ۳۱ تیرماه ۱۳۹۰ در فرهنگسرای نیاوران به روی صحنه میرود. مهدی قاسمی که بیشتر به عنوان رهبر گروه کر به اجرای برنامه میپرداخته، در این کنسرت بعد از سالها اجرا به همراه کر، با رهبری ارکستر زهی بدون کر به روی سن میرود. پیش از این قاسمی در اوایل ده هشتاد با اجرای چهارفصل ویوالدی با ارکستر زهی در فرهنگسرای ارسباران به اجرا پرداخته بود.