همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (I)

مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
نوشته ای که پیش رو دارید، گفت و گوی محمدهادی مجیدی با مهدی قاسمی و شهرداد روحانی است پیرامون اجرای ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر شهر تهران:
۲۲ و ۲۳ خرداد ۱۳۹۸، مخاطبان موسیقی کلاسیک شاهد اجرای سومین شب اجرای سمفونی نهم بتهوون توسط ارکستر سمفونیک تهران و با همکاری گروه کر شهر تهران بودند. رهبری ارکستر سمفونیک تهران را شهرداد روحانی و رهبری کر شهر تهران را مهدی قاسمی به عهده داشت.

در پی استقبال بسیار مثبت هنردوستان تهرانی از اجرای این اثر در واپسین روزهای اسفند ماه سال قبل این برنامه برای سه نوبت تمدید شد که هر سه شب نیز با استقبال مخاطبان مواجه شد. به این بهانه، گفتگویی داشتیم با شهرداد روحانی، رهبر ارکستر سمفونیک تهران و مهدی قاسمی رهبر گروه کر شهر تهران.

آقای روحانی لطفاً درباره‌ی تجربه‌ی همکاری با «گروه کُر شهر تهران» بگویید؛ گروهی که خارج از مجموعه‌ی بنیاد رودکی و ارکستر سمفونیک فعالیت دارد، و این‌که آن را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا هم‌کاری مثبتی بوده؟
روحانی: بله. از ‌زمانی‌که مسئولیت ارکستر به من واگذار شد، این دومین تجربه‌ی ما با گروه کر شهر تهران است. اینجا جا دارد از آقای قاسمی خیلی تشکر کنم برای اینکه در یک زمان خیلی کوتاه گروه کر را آماده کردند که گروه خیلی بزرگی است و برای این رپرتواری که در نظر گرفتیم بسیار مناسب بود.

در ‌رابطه‌با درونمایه و پیام سمفونی نهم بتهوون و موومان چهارم آن که برای ارکستر و کُر نوشته شده است توضیح دهید.
روحانی: خب می‌دانید که تا قبل از اینکه بتهوون این اثر را بسازد، رسم نبوده که در سمفونی از صدای انسان یا کر استفاده شود و اولین بار بتهوون به اصطلاح این طلسم را شکست و به‌طور کلی اگر بخواهم بگویم اشعاری که شیلر سروده و بتهوون بر روی آن این موسیقی را نوشته، پیام اصلی‌اش پیام صلح است، پیامی که ما همه با هم برادریم و برابریم و در حقیقت پیام اصلی و مهم‌اش این است که صلح را دارد ترویج می‌کند که می‌تواند زیباترین پیام باشد و چه بهتر از این‌که با صدای انسان این پیام شنیده شود و خب می‌دانید که این قطعه به علاوه‌ی گروه کر، چهار خواننده‌ی تنور و آلتو و باریتون و سوپرانو هم دارد که خب این‌ها هم با هم می‌خوانند.

درنتیجه به‌قدری بتهوون زیبا توانسته این پیام را در این اثر پیاده کند که می‌دانیم بعد از بتهوون این رسم شد که آهنگ‌سازان دیگر هم مثل مالر و دیگران، از این فرمول استفاده کردند و در سمفونی‌هایشان از کر و خواننده استفاده کردند و خب همه‌ی این‌ها مدیون بتهوون است. جالبه بدانید که بتهوون هنگامی که این اثر را خلق می‌کرد به‌طور کامل شنوایی‌اش را از دست داده بود و این واقعاً فقط از عهده‌ی یک نابغه برمی‌آید که خوشبختانه این اثر را ما در اختیار داریم و می‌توانیم در اینجا اجرا کنیم.

آیا در سال جدید تصمیم دارید رپرتوآر آوازی ارکستر را گسترش دهید؟
روحانی: بله! ما در رپرتوارهایی که در آینده، حتما از گروه کر استفاده خواهیم کرد که البته برنامه‌ها بعدا اعلام خواهند شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (XIV)

رایج ترین روش واقع نمای بازنمایی موسیقایی ذخیره سازی مستقیم موج صداست. ساز و کارِ متداول ذخیره-سازی آنالوگْ نوارهای کاست و ضبط های اِل پیْ هستند. فنون متداول ذخیره سازی دیجیتالْ شکل موج را نمونه برداری کرده و سپس بازنمودی از نمونه ها را بر نوار مغناطیسی، در قالب نوریِ آنْ بر سی دی، یا در حافظه ی یک رایانه ذخیره می کند. تمامی این فن آوری ها تغییرات صدا را در یک موجِ فشار صوتی هنگام رسیدن آن به میکروفُن ضبط می کند.

مروری بر آلبوم «روز ششم»

اگر اهمیت یک آلبوم را تنها در انتشار یک قطعه‌ی مهم تاریخی هم بدانیم، باید اهمیتی چشم‌گیر برای «روز ششم» قائل شویم. زیرا بالاخره پس از هفت دهه ضبطی شایسته از قطعه‌ی پروانه (نسخه‌ی ارکستری) امانوئل ملیک اصلانیان به دست می‌دهد. نسخه‌ی پیانویی پروانه را اصلانیان در سال ۱۳۳۳ نوشت. دانستن همین نکته کافی است تا پس از دقیق شنیدن آن دریابیم چه اندازه رویکردش به استفاده از مصالح موسیقی ایرانی نو و جسورانه بوده است.

از روزهای گذشته…

عصیان ِ کلیدر (III)

عصیان ِ کلیدر (III)

پژمان طاهری در مورد این ارکستر میگوید:«ارکستر برخلاف نامش سمفونیک نبود بلکه ارکستر زهی بود. مضاف بر اینکه پانزده میکروفونی که بالای سر ارکستر گذاشته بودند با تعریفی که از سازبندی ارکستر زهی شده منافات دارد. چون اصولا سازبندی و صدا دهی ارکستر سمفونیک بدون آن تعداد میکروفون است البته این میکروفونها میتوانست برای ضبط باشد در حالی که شما میتوانید با دومیکروفون که در جای مناسب قرار میدهید کار را ضبط کنید ولی این میکروفونها برای پخش بود و این نمیتواند برای بزرگی سالن باشد زیرا ارکستر برای سالن بزرگتر از این هم جواب میدهد و نکته ی دیگر کم تمرینی بارز ارکستر بود. این در قطعاتی که برای گوش مردم آشنا بود مانند نینوا بسیار مشهود بود. ناهماهنگی بسیارمشخص بود البته این نکاتی که من میگویم ایراد گیری نیست چون اصولا املای نا نوشته غلط ندارد من خودم این کنسرت را دائما پیگیری میکردم که حتما بروم و کسانی مثل آقای علیزاده و درویشی اندیشه ای برای کار دارند»
درباره‌ی نقد نماهنگ (I)

درباره‌ی نقد نماهنگ (I)

و پرسش درست در آغاز این است که بپرسیم نماهنگ چیست؟ فیلم است یا موسیقی؟ یا از آن درست‌تر این که چگونه درک می‌شود؟ همچون صدای سازمان یافته یا تصویر متحرک؟ سوژه‌ی شنیدار ماست یا دیدارمان؟ پاسخی که بی‌درنگ به ذهن درمی‌جهد این است که هر دو. نماهنگ ابژه‌ی شنیدیداری (audiovisual) است. خواهیم دید که گاه چنین نیست، گرچه بناست همواره باشد. انتظار ما از ذاتش چنین می‌گوید. و این ذات چیست؟ یک مدیوم نسبتا تازه؟ یک هنر ترکیبی سرراست؟ یک راه جدید مصرف موسیقی؟ هر کدام که هست یک چیز را که میان همه‌ی آنها مشترک است می‌توان بدان نسبت داد و آن پیوند تصویر و موسیقی است.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

پروژه‌های میدانی مطالعات موسیقی را می‌توان مشتمل بر سه مرحله دانست. این مراحل به هم مرتبط هستند لیکن همۀ آن‌ها به یک اندازه اهمیت دارند. این سه مرحله عبارتند از:
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (I)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (I)

راک کشمیر، راک عبدالله، صفیر راک و راک هندی چهار گوشه‌ی ردیف دستگاه ماهور هستند که به‌طور رایج در رپرتوار ردیف، در انتهای آن، اجرا می‌شوند. این سلسله گوشه‌ها به طرزی جالب ‌توجه میان دو دستگاه ماهور و همایون، یا آوازهای وابسته به آن، در رفت‌وآمدند. نوشته‌ی پیشِ‌رو تلاشی است برای واکاوی و شکافتن ساختاری این بخش از ردیف موسیقی دستگاهی که به نظر می‌رسد آنچنان که باید مورد توجه و تحلیل قرار نگرفته است.
هنگامی که لیست پیانو می نواخت

هنگامی که لیست پیانو می نواخت

وقتی لیست پیانو می نواخت خانم ها به جای دسته ها یا شاخه های گل جواهرات خود را روی صحنه پرتاب میکردند، در سرمستی فرو میرفتند و گاهی هم غش میکردند.
ضرابی: تنظیم نباید زیاد شلوغ باشد

ضرابی: تنظیم نباید زیاد شلوغ باشد

چند سال پیش، چند نفر در رشته های تار و سه تار مانند آقای علی صمد پور و فریبرز عزیزی، قطعاتی را منتشر کردند که در سنتور هم به تازگی این اتفاق افتاده و من چند کتاب سنتور که در سالهای اخیر منتشر شده دیدم و البته ضعفهایی هم در آنها وجود داشت البته کتاب درویش خان بنده هم حتما ضعفهایی دارد و به مرور مشخص میشود ولی کتابهایی را که دیدم اکثرا به صورتی بود که هنرجو نمیتوانست ارتباطی که باید را با قطعه برقرار کند، یا به خاطر نت نویسی بود یا به خاطر تنظیم نامناسب برای سنتور بود، بصورتی که تقریبا ۱۰ درصد تنظیم وجود داشت و بیشتر انتقال بود.
جاکو پاستوریوس، آهنگساز و بیسیست

جاکو پاستوریوس، آهنگساز و بیسیست

John Francis Anthony معروف به Jaco Pastorius یکی از نوازندگان گیتار بیس و آهنگسازان سبک جز میباشد؛ او بیشتر شهرت خود را در زمینه تکنیک فوق العاده اش بر روی گیتار بیس و ویرتئوز بودنش بدست آورده است. وی با مهارت خویش توانسته است قطعات سولویی را برای گیتار بیس بسازد که به زیبایی ملودی و بیان قوی آنرا میتوان درک کرد.
آفتاب آمد دلیل آفتاب

آفتاب آمد دلیل آفتاب

چهارشنبه هفته گذشته عصمت باقرپوربابلی (دلکش) از بهترین خوانندگان زن ایران در سکوت رسانه های خبری درگذشت! و شاید مرگ او پایانی باشد بر خوانندگان صاحب سبک زن که سالها بخش بزرگی از موسیقی آوازی ایران را در سیطره داشته اند.
قطعه افسانه ای از آلبنیز (I)

قطعه افسانه ای از آلبنیز (I)

شاید گزاف نباشد که بگوییم جوهر موسیقی اسپانیایی را بطور کامل می توان در قطعه آستوریاس (Asturias) از ایزاک آلبنیز (Isaac Albeniz ,1860 – 1909) دریافت کرد. قطعه ای که همواره مورد علاقه آندره سگوویا (Andrés Segovia , 1893 -1987) و کلیه نوازندگان گیتاری که از او پیروی می کنند بوده و خواهد بود.
داریوس میلو، آهنگساز بزرگ فرانسوی (II)

داریوس میلو، آهنگساز بزرگ فرانسوی (II)

داریوس میلو در بیشتر آثارش همپای بزرگترین آهنگسازان عصر حاضر است. او در آثارش که بر مبنای تحریر کنترپوانی است، نقشی اساسی را به انوانسیون ملودیک داده است. مجموع آثارش میان قلب و ذهن هارمونی متعادلی برقرار می کند. میلو تحت نفوذ دبوسی، موسورگسکی، ساتی، کوئشلن و استراوینسکی بود. برلیوز، بیزه، شابریه و روسل را دوست داشت و به شومان، واگنر و فرانک چندان علاقه ای نداشت.