مقدمه ای بر نحوۀ ترسیم و برش خطوط کانال سه زه صفحات ویولن

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در اردیبهشت ١٣٩٧ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که رامین رنجبرفر آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

کانال سه زه جایگاه استقرار سه زه بر روی باند محیطی صفحه می باشد و دور تا دور محیط صفحه را در بر می گیرد. این کانال نه تنها نقش اساسی در زیبایی سه زه ها دارد بلکه عملکرد مکانیکی بسیار مهمی را نیز ایفا می نماید. اجرای دقیق کانال سه زه مستلزم داشتن مهارت بوده و همچنین صفحه ای که دارای لبه های کاملا صاف و باند محیطی مسطح باشد، تا بتوان با ترسیم خطوط راهنما مراحل اجرا و برش کانال سه زه را کاملاً تحت کنترل قرار داد.

آنچه که در این مقاله بدان می پردازیم، مراحل ترسیم و برش خطوط کانال سه زه بر روی باند محیطی صفحه و همچنین فرم و حالت خاص استقرار خطوط سه زه در ناحیه گوشه ها می باشد.

خطوط سه زه در سرتاسر محدودۀ محیطی صفحه، به جز در ناحیۀ گوشه ها که از فرم های زیباشناسانۀ خاص تبعیت می کند، دارای فاصله ای معین از لبه صفحه می باشد. در مرحلۀ نخست می باید خطوط کانال سه زه را (در اینجا با فاصله ۴ و ۵٫۲ میلیمتر نسبت به لبه صفحه) رسم نماییم.

توازی خطوط کانال سه زه از اهمیت بسیاری برخوردار است، زیرا اگر خطوط فواصل متغیری با لبه صفحه داشته باشند، ظرافت و زیبایی خود را از دست می دهند.

جهت ایجاد کانال، ابتدا خطوط را با اتود ۳/۰ میلیمتر رسم می نماییم. سپس مراحل برش را به جهت ایجاد کانالی دقیق و زیبا انجام می دهیم. برای ایجاد کانالی دقیق فاکتورهای مهمی را باید در نظر بگیریم:
– تیغۀ ابزار برش می باید کاملا عمود بر سطح باند محیطی صفحه باشد.
– از وارد نمودن نیروی افقی توسط تیغه ای که در چوب نفوذ کرده است به لبه صفحه باید جداً خودداری نمود.
– بهتر است در ترسیم خطوط راهنما به گونه ای عمل شود که نقطه صفر تیغه تبعیت از دیواره داخلی خطوط نماید تا در فرایند برش به بیرون از محدوده خطوط کانال وارد نشویم.

برای ایجاد برش ها به واسطۀ ابزار مخصوص (Cutter Purfling) بهتر است در ابتدا شیاری خفیف ایجاد کرد و به مرور بواسطۀ حرکات رفت و برگشتی ابزار باعث عمیق شدن خطوط کانال شد. همچنین برش فرم زیباشناسانۀ خاص ناحیه گوشه ها با استفاده از کاتر قلمی با دقت و تمرکز بیشتری قابل انجام است.

بهتر است برش خط دوم کانال سه زه (با فاصلۀ ۵٫۲ میلیمتر از لبه) بعد از برش خط اول (با فاصلۀ ۴ میلیمتر از لبه) انجام گیرد تا با توجه به ضخامت سه زه، با دقت بیشتری بتوان فاصلۀ خط دوم نسبت به خط اول را تنظیم نمود. تنظیم درست این مقدار از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا که عرض کانال باید طوری تنظیم گردد که سه زه در هنگام قرار گرفتن در داخل کانال به راحتی و بدون هیچ گونه مقاومتی مستقر شود و همچنین کانال بیش از اندازه عریض نباشد. همچنین عمق خطوط برش را نیز بهتر است دائما کنترل نمود تا از اندازه مورد نظر خارج نشویم. بعد از برش خطوط اول و دوم، برای ایجاد محل تقاطع خطوط در ناحیه گوشه ها، می باید بسیار دقت شود، زیرا بیشترین خطا اغلب در این قسمت ها انجام می گیرد.

ایجاد فرم زیباشناسانه نواحی گوشه:
پس از اتمام مراحلی که به جهت ایجاد نمودن کانال سه زه توضیح داده شد به مرحله حساسی می رسیم که محل قرار گرفتن قسمتی از سه زه می باشد که در این ناحیه تقاطعی مطلوب به شکلی خاص می باید ایجاد شود. جهت ایجاد کانال در این ناحیه، ابتدا باید مسیر حرکت فرم خطوط را در ناحیه کرنرها مشخص نماییم.

در یکی از روش ها می توان در هر دو سمت بالا و پایین صفحه خط اول کانال را در راستای حرکت به سمت گوشه در فاصلۀ حدودی ۲٫۳ دهم میلیمتر متمایل به سمت ناحیه کمر ترسیم نمود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پیروزی قهرمان نامراد

هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (VII)

موسیقی‌های انتخاب‌شده از سوی من برای این نوشته عبارت‌اند از: «بوی خوب گندم» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌ی «شهیار قنبری» و صدای «داریوش اقبالی»، «پُل» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی «ایرج جنتی عطایی» و صدای «فائقه آتشین»، «هفته‌ی خاکستری» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی شهیار قنبری و صدای «فرهاد مهراد»، «اسمر اسمر‌جانم» و «بارون بارون» از ترانه‌های فولکلور ایرانی با تنظیم واروژان و صدای «پریرخ شاه‌یلانی» (پری زنگنه).

از روزهای گذشته…

شیوه ای برای نوت نویسی سیستمهای میکروتونال ۱۲ قسمتی (II)

شیوه ای برای نوت نویسی سیستمهای میکروتونال ۱۲ قسمتی (II)

در سیستم کوک پرده میانه ۱۱/۱ کما فاصله پنجم معتدل بوده و به اندازه ۱۱/۱ کمای سنتونیک از فاصله پنجم ۲/۳ کمتر می باشد. بر اساس چرخه بالا رونده و پایین رونده فاصله پنجم فواصل زیر حاصل می شود:
مجید کیانی و «طبیعت در هنر موسیقی» (II)

مجید کیانی و «طبیعت در هنر موسیقی» (II)

کلدانیان از ۶۲۶ تا ۵۳۸ قبل از میلاد در سرزمین حاصل خیز بین النهرین استقرار داشتند. از زمان سومریان معابد مرکز عمده کاهنان ٬ شاعران ٬ ریاضی دانان و منجمان بود. بر اساس نوشته های برخی مورخان قدیمی مانند Plutarch در زمان کلدانیان با توجه به گسترش نجوم و ارتباط موسیقی نظری با اخترشناسی و ریاضیات عقایدی مانند اعتقادات زیر مرسوم گردید:
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (X)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (X)

تا اینجا با روشی تدریجا گسترش یابنده، گام به گام نشان داده شد که حتا اگر آن دید باریک و سخت‌گیرانه را نسبت به کتاب نداشته باشیم و تنها از منظر تنگ یک کتاب دیگر -که احتمالا مدل اولیه‌ی این فرهنگ یا نخستین محرک ذهنی مولف بوده است- بدان ننگریم و از رهگذر آن مستبدانه حق اندیشیدن یک مولف را هر چند از دیگران تاثیر پذیرفته باشد، سلب نکنیم، اشکالات کتاب برسرجای خود باقی می‌ماند و گاه حتا شدیدتر هم می‌شود.
به قلم یک بانوی رهبر (IV)

به قلم یک بانوی رهبر (IV)

تنها تعداد بسیار کمی از بانوان مدیریت ارکسترهای کلانِ شهرهایی مانند کلورادو، لانگ آیلند یا گرند رپیدز را به عهده دارند. درآخر اینکه مدت هاست که تصویری که عامه مردم از یک رهبر در ذهن دارد تصویری از یک مرد است. صحنه دست دادن میکی ماوس را با استوکوفسکی در انیمیشن فانازیا تجسم کنید!
موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

سالی که گذشت را میتوان سال شکوفایی موسیقی روی وب دانست؛ در سال گذشته تعداد زیادی وبلاگ تخصصی موسیقی ساخته شد که فعالیت بسیار زیادی داشتند. بعضی از این وبلاگها که در زمینه موسیقی کلاسیک (ایرانی و غربی) فعالیت میکردند، تا حدود ۱۰۰۰ بیننده را در روز داشتند. البته نباید فراموش کرد که انگیزه تشکیل وبلاگهای موسیقی در ایران، نوشتن روزنوشت نیست و اکثرا” فعالیت آنها مانند یک سایت موسیقی است با این تفاوت که قالب وبلاگی دارند و از هاست های رایگان بهره میبرند؛ ضمنا میتوانند به راحتی کپی رایت را زیر پا بگذارند.
بهار و تابستان از چهار فصل ویوالدی

بهار و تابستان از چهار فصل ویوالدی

بهار با طراوت تمام در می ماژور آغاز می شود، ملودی های زنده ویلن در این بخش از موسیقی بوضوح احساس شکوفه دادن درختان و گلها و شادی پرنده ها را به انسان منتقل می کند و بطور کامل توصیف کننده فصل بهار می باشد.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

هدف از انتخاب نوع خاصی از دست‌گرفتن مضراب در اجرای عود، دستیابی به صدایی دقیق و رساست. مضراب نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان زیر و بمی صدا، نُوانس و نیروی محرک آن دارد. هنگامی که روش‌ها براساس نگهداشتن مضراب و فنون آن قیاس ‌شوند، روشن خواهد شد که در بیشتر اوقات، مضراب تارگان در عین نرمی و بی‌عیب و نقصی، چالاک است. علاقه‌ی تارگان به موسیقی غربی در این خصوص تأثیرگذار بوده است و در مواقعی می‌توان حالت‌های گیتارنوازی را در به کارگیری مضراب او مشاهده کرد.
گزارشی از یک ضبط میدانی (III)

گزارشی از یک ضبط میدانی (III)

به محض رسیدن به شهر کارص با رابطم، آقای سینان اُپاک، که قرار ملاقات با «عاشیق یِل‏دیز» را برای من هماهنگ کرده بود، تماس گرفته و به دیدارش رفتم. پس از تماس تلفنی قرار بر ملاقات در صبح روز بعد گذاشته شد. روز بعد پس از ملاقاتی یک ساعته با عاشیق یِل‏دیز قرار برای ظهر روز بعد جهت ضبط و مصاحبه گذاشتم. نکته‏ی جالب توجه اینکه عاشیق یِل‏دیز که بسیار با تجربه، حرفه‏ای و در کار خود مسلط است تا زمانی که رابطم من را به عنوان یک نوازنده معرفی نکرده بود برخوردی جدی با من نداشت اما پس از آنکه او متوجه شد من شخصاً نوازنده هستم برخوردش تغییر کرد و بسیار جدی‏تر با من صحبت کرد. به طور مثال در ابتدا پاسخ‏هایش کوتاه بود ولی پس از معرفی با تفصیل بیشتر سوالات را پاسخ می‏داد. باری ظهر روز بعد قبل از ساعت مقرر، جمعه دوازده ظهر، به محل قرار که «مرکز فرهنگی عاشیق شَنلیک» است رفتم و منتظر آمدنِ عاشیق یِل‏دیز شدم. «مرکز فرهنگی عاشیق شَنلیک» که به نوعی نیمه دولتی است بازمانده‏ی «خانه‏های فرهنگِ مردمی» است که پس از تأسیس جمهوری در ترکیه ایجاد شدند (Atlı ۲۰۱۳).
گیدیون بروک، فاگوت نواز بزرگ انگلیس (II)

گیدیون بروک، فاگوت نواز بزرگ انگلیس (II)

معروف ترین اجراهای بروک عبارتند از کنسرتوهای باسون وبر و موزار. منتقدان سونوریته قطعه نواخته شده را بیش از هر چیز دیگری مورد تحسین قرار دادند. پس از اجرای کنسرتو باسون موزار در سال ۱۹۵۴، یکی از منقدان بیان کرد که «وقتی بروک می نوازد صدای باسون مانند سرشیر جاری می شود؛ گاهی آدم فکر می کند که دارند ساکسیفون می نوازند».
قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

در زمان ما گرایش آهنگسازی وجود نداشت، ولی پایان نامه کارشناسی من آهنگسازی بود، ساخت واریاسیون روی تم ایرانی که با آقای روشن روان کار کردم، قبل از آن هم همانطور که گفتم “لم لوا” اجرا شد با کر فرهنگسرای بهمن قبل از من و یکبار هم که خودم با کر این فرهنگسرا کار کردم باز اجرا شد.