همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (III)

مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
درباره همراه کردن بچه‌هایی که عضو ثابت گروه کر شهر تهران نیستند، فکر می‌کنید این تجربه از نظر آموزشی هم برایشان مفید هست؟ چون به‌هر‌حال شما استاد دانشگاه و هنرستان هم هستید.
قاسمی: من همیشه چیزی که می‌گویم این است که خواندن، خیلی خیلی زیاد روی سلفژ و آنسامبل هنرجو تأثیر می‌گذارد. حداقل این دو گزینه است. شاید جوانب دیگری هم در کر خواندن تقویت شوند ولی قطعاً سلفژ، آواز و آنسامبل، به‌خصوص برای شخصی که می‌خواهد آواز را جدی دنبال کند، تقویت می‌شود. این است که از‌این‌جهت به‌نظرم برای بچه‌ها مفید باشد، ولی خب بدون تعارف بگویم از آن‌طرف هم حضور بچه‌ها برای من و ما مفید است و من هم از تک‌تک‌شان تشکر می‌کنم.

درباره‌ی چالش‌های یک رهبر حرفه‌ای کر مثل شما در هم‌کاری با برنامه‌های این‌چنینی که رسمی و برنامه‌ریزی‌شده از طرف ارکستر و ارگان دیگری هست لطفاً توضیح بفرمایید.
قاسمی: خب راست‌اش یکی از بزرگترین چالش‌ها‌ی ما زمان است. وقتی‌که برای اجرای اسفند ماه به ما گفتند، من حساب کردم و دیدم که ما چهار جلسه فقط فرصت داریم تا اجرا که با اضافه کردن یک جمعه پنج جلسه شد. خب وقتی قرار باشد کاری این‌چنین سخت و وقت‌گیر را در پنج جلسه انجام دهید و بچه‌های ما این کار را تا حالا هم نخوانده باشند – یعنی نه بچه‌های ثابت و نه دوستان میهمان، خب شما باید طوری برنامه‌ریزی بکنید که در این جلسات قطعه در بیاید. کاری که کردیم اول اینکه از بچه‌ها خواهش کردیم که بیشتر تمرین کنند.

ابزار تمرینی در اختیارشان قرار دادیم یعنی فایل‌های mp3 پارت‌ها، دکلمه و تایپ‌شده‌ی متن و تلفظ و… گروهی از دانشجویان هم در جلساتی با آقای احمد نونهال و پیانیست گروه، آقای پوریا رمضانیان تمرینات فردی و سکشن را انجام دادند تا گروهِ کم تجربه ‌تر خودشان را به‌سطح باقی بچه‌ها برسانند. خلاصه خیلی ساده از آن‌ها خواهش کردیم که تمرین کنند، و آن‌ها هم چون دانشجو و متخصص این کار بودند و برای‌شان امر مهم و جاافتاده‌ای بود، پذیرفتند. خوشبختانه بر خلاف بعضی جا ها، بچه‌های ما این مسائل بدیهی برایشان پذیرفته‌شده بود و همین بدیهی بودن تمرین شخصی کار را در همین تعداد جلسات اندک پیش برد. روز اول که تمرین شروع شد، راست‌اش من خیالم راحت شد که این قطعه درخواهد آمد. ولی به بچه‌ها گفتم که نه، کافی نیست، باید بیشتر تمرین کنیم و آن‌ها هم بیشتر زحمت کشیدند و نهایتاً به نظرم اجرای بسیار خوبی شد.

درباره‌ی درونمایه‌ی بخش کرال سمفونی نهم و ارزش‌های موزیکال این قطعه توضیح دهید برای مردم و مخاطبین عام که برنامه را شاهد بودند.
قاسمی:
خب بدون این‌که بخواهم خیلی طولانی یا تخصصی صحبت کنم، شعر، شعر بسیار معروفی است در ستایش شادی که هدیه‌ی باارزشی است و چیزی آسمانی است. و انسان‌ها را به برادری و … دعوت می‌کند.

اما در رابطه با موسیقی به‌خصوص در موومان چهارم، اول‌اینکه بسیار قوی است. یعنی جزو قطعاتی است که بتهوون در سال‌های آخر عمرش نوشته و بسیار پخته است، یعنی در اوج دوران فکری‌اش بوده و یک‌سری کارهایی در آن هست که من با وجود اینکه بارها این قطعه را شنیده بودم، اما از این دید به آن توجه نکرده بودم. مثلا در جایی از قطعه عملاً تنالیته گم می‌شود. نمی‌شود گفت آتنال ولی برای لحظه‌ای درباره‌ی تنالیته گیج خواهید شد. شاید اگر آهنگ‌ساز مدرن‌تری بود، جای دیگری فرود می‌آمد اما بتهوون در رِ ماژور ادامه می‌دهد. و یا جای دیگری که انگار سر ضرب است ولی ضد ضرب است و بعد از چند میزان مخاطب تازه می‌فهمد که این‌ها ضدضرب بود. یعنی کاری که مثلا الآن در موسیقی جز بسیار متداول است که درامر اول می‌نوازد ، ولی بعد که ترومپت وارد می‌شود، می‌فهمید که همه‌ی آن ضربه‌های درامر ضدضرب بوده نه سر ضرب و یک سری کارهای این‌چنینی که به نظر من برای زمان خود بسیار جدید بوده.

درباره‌ی برنامه‌های آینده‌ی گروه کُر شهر تهران بگویید. این‌که آیا هم‌کاری آینده‌ای با ارکستر خواهید داشت یا این‌که شخصاً برنامه‌ای دارید برای سال جاری؟
قاسمی:
ما در سال جاری حداقل دو پروژه خواهیم داشت. البته شاید بیشتر باشد. اما آن‌هایی که قطعی‌اند، یک برنامه کاملا پاپیولار است که قطعات پاپ دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ میلادی مثل قطعات گروه آبا و این تیپ کارها را دوست داریم انجام بدهیم. اما یک پروژه‌ی ارکسترال هم داریم مثل پارسال زمستان که پولانک را اجرا کردیم، فکر کنم زمستان آینده هم یک کار ارکسترال داشته باشیم که احتمالاً کر بزرگ لازم داریم برای آن پروژه، و خوشحال می‌شویم که بچه‌های میهمان‌مان در آن پروژه هم با ما باشند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

از روزهای گذشته…

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (I)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (I)

عصر جمعه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۷ به اهتمام باشگاه موسیقی فرهنگسرای ارسباران و مسئول موسیقی فرهنگسرای ارسباران، شهرام صارمی، مراسم رونمایی از جلد اول کتاب «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی (منتظم‌الحکما)» که به‌تازگی با تصحیح و اجرای آرشام قادری، و ویرایش نُت و بازنویسی آرشام قادری و شهاب مِنا توسط نشر خنیاگر منتشر شده است برگزار شد. در این مراسم به‌ترتیب شهاب مِنا، کیوان ساکت، سیّد‌علیرضا میرعلینقی، دکتر هومان اسعدی و آرشام قادری دربارۀ این کتاب سخنرانی کردند.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VIII)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VIII)

روایت است که مختاری قطعات بسیاری در طول مدت زندانی بودنش ساخت! پس از آزادی او اداره هنرهای زیبا تصمیم گرفت مدرسه شبانه‌ای برای تدریس موسیقی به وچود آورد و رکن الدین مختاری را به ریاست آن مدرسه برگزید. وی هرچند که دیگر به مقام‌ ریاست شهربانی بازنگشت، اما همچنان در دربار راه داشت و کار موسیقی را نیز تا آخر عمر رها نکرد.
Air on G string

Air on G string

یوهان سباستین باخ (۱۷۵۰ – ۱۶۸۵) یکی از زیباترین قطعاتی که تاکنون در موسیقی بوجود آمده را بین سالهای ۱۷۲۲ تا ۱۷۲۳ بنام Air on G String خلق کرد. نسخه اصلی این قطعه زیبا برای دو ویلن، یک ویولا و یک کانتینو (سازی که معمولا” باس میزند) مانند ویلن سل نوشته شده است.
کنسرت گروه اورانوس به سرپرستی آیدین علیانسب

کنسرت گروه اورانوس به سرپرستی آیدین علیانسب

کنسرت گروه اورانوس به سرپرستی و آهنگسازی “آیدین علیانسب” با صدای “جواد بخشش” در ۳ و ۴ بهمن ۹۲ در تالار رودکی اجرا می شود. بخش اول شامل تکنوازی و گروه نوازی در دستگاه همایون می باشد. در قسمت تکنوازی قطعه “سرمد” توسط “آیدین علیانسب” اجرا می شود و سپس تصنیف “شبگیر” با شعر ه.اسایه و قطعه “جدال” و تصنیف “با من صنما” با شعر مولانا بصورت گروه نوازی اجرا می شود.
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (IV)

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (IV)

پیوند شعر و موسیقی آوازی از جمله سلسله مقالاتی بود که در همین مجله به چاپ می رسید که بعدها با جرح و تعدیلهای فراوان و با مشاوره بسیاری از اساتید زبان شناسی و ادبیات (چون دکتر باطنی، حق شناس و مهدخت معین) برای نخستین بار در سال ۱۳۷۹ توسط نشر ماهور چاپ شد. اما از جمله مقالات مهم دیگر او می توان به مقالات: چند صدایی در موسیقی ایران (موزیک ایران، تیر ۱۳۴۰)، کنتر پوان و مقایسه آن با هارمونی (مهر ۱۳۳۳ موزیک ایران)، در پاسخ به مقاله سعدی حسنی در باره اختلاف ربع پرده (موزیک شهریور ۱۳۳۳)، موسیقی و اجتماع (خرداد ۱۳۳۶ همان)، پدال در موسیقی ایران (خرداد ۱۳۳۴ همان) و حتی مقالات دوران پس از انقلاب مثل نت نگاری در موسیقی ایران (مندرج در ادبستان ش. ۷)، ویژگی های سنتور (در کتاب ماهور شماره ۲ و ۳) و… اشاره کرد.
موسیقی کانتری (IV)

موسیقی کانتری (IV)

در سال ۱۹۷۷ خانم دالی پارتون (Dolly Parton) موسیقیدان برجسته سبک کانتری با آهنگ “اینجا باز هم تو” به عنوان بهترین آهنگ کانتری و در رده سوم بر روی بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا جای گرفت. همچنین کنی راجرز (Kenny Rogers) پس از موفقیت در پاپ، راک و موسیقی محلی با آهنگ “لوسیل” به موسیقی کانتری راه یافت و در رده پنجم بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا قرارگرفت. در حقیقت راجرز و پاترون هر دو این توانایی را داشتند که هم زمان هم در موسیقی کانتری و هم پاپ برترین باشند.
هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (II)

هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (II)

در سال ۱۹۶۲ او و یهودی، سفرهای شان را برای دادن کنسرت در استرالیا ادامه دادند و جشنواره ارکسترای منوهین: در آمریکا و کانادا در سال ۱۹۶۷ و استرالیا در سال ۱۹۷۰ و ۱۹۷۵٫ در ۱۹۷۷ او عضو شورای داوری اولین مسابقه بین المللی پیانو در سیدنی بود. همان سال در ملبورن، در کنسرتی که او می نواخت، پسرش دکتر مارستون نیکولاس اولین اجرای خود را به عنوان، چلیست (cellist)، داشت.
روز شهناز

روز شهناز

اول خرداد ماه مصادف است با تولد منسوبی جلیل شهناز، نوازنده ای که بیش از نیم قرن افتخار و سرآمد هنر تارنوازی ایران بوده است.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (III)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (III)

نکته‌ی کلیدی گفتارهای این متن در یک اشاره‌ی کوتاه در پیش‌گفتار گفتار سوم آمده: «اصل موضوع در این گفتار، اصالت عرفان است.» (ص ۳۷) این مطلب که در اینجا به روشنی بیان شده در قسمت‌های دیگر نیز بدون شرح رعایت شده. اما در این گفته اولین تناقض مهم با ادعای کتاب پیدا می‌شود؛ فرض سخن عرفانی بر خردورزی به مفهوم فلسفی آن نیست بلکه بی‌شمار عارفان به مذمت این‌گونه تفکر پرداخته و در رد آن کوشیده‌اند.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VII)

با گذشت زمان و صاحب شدن خانه ای دائمی تر، ذوق موسیقایی الگار برای باری دیگر فوران نمود: “سوئیت سورن” (Severn Suite op. 87)، “، قسمت دیگری از “رژه ی شکوه و جلال” (Pomp and Circumstance March op. 39)، “سوئیت پرستاران” (Nursery Suite)، و چندین و چند قطعه ی کوچک دیگر. اپرای “زن اسپانیایی” (The Spanish Lady op. 89) و “سمفونی سوم” (Symphony No 3 op. 88) نیز در همین دوران نگاشته شدند. اگرچه، این قطعات ادامه پیدا نکردند چرا که در اکتبر ۱۹۳۳، الگار دچار عارضه ی سرطان شد.