همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (III)

مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
مهدی قاسمی و شهرداد روحانی
درباره همراه کردن بچه‌هایی که عضو ثابت گروه کر شهر تهران نیستند، فکر می‌کنید این تجربه از نظر آموزشی هم برایشان مفید هست؟ چون به‌هر‌حال شما استاد دانشگاه و هنرستان هم هستید.
قاسمی: من همیشه چیزی که می‌گویم این است که خواندن، خیلی خیلی زیاد روی سلفژ و آنسامبل هنرجو تأثیر می‌گذارد. حداقل این دو گزینه است. شاید جوانب دیگری هم در کر خواندن تقویت شوند ولی قطعاً سلفژ، آواز و آنسامبل، به‌خصوص برای شخصی که می‌خواهد آواز را جدی دنبال کند، تقویت می‌شود. این است که از‌این‌جهت به‌نظرم برای بچه‌ها مفید باشد، ولی خب بدون تعارف بگویم از آن‌طرف هم حضور بچه‌ها برای من و ما مفید است و من هم از تک‌تک‌شان تشکر می‌کنم.

درباره‌ی چالش‌های یک رهبر حرفه‌ای کر مثل شما در هم‌کاری با برنامه‌های این‌چنینی که رسمی و برنامه‌ریزی‌شده از طرف ارکستر و ارگان دیگری هست لطفاً توضیح بفرمایید.
قاسمی: خب راست‌اش یکی از بزرگترین چالش‌ها‌ی ما زمان است. وقتی‌که برای اجرای اسفند ماه به ما گفتند، من حساب کردم و دیدم که ما چهار جلسه فقط فرصت داریم تا اجرا که با اضافه کردن یک جمعه پنج جلسه شد. خب وقتی قرار باشد کاری این‌چنین سخت و وقت‌گیر را در پنج جلسه انجام دهید و بچه‌های ما این کار را تا حالا هم نخوانده باشند – یعنی نه بچه‌های ثابت و نه دوستان میهمان، خب شما باید طوری برنامه‌ریزی بکنید که در این جلسات قطعه در بیاید. کاری که کردیم اول اینکه از بچه‌ها خواهش کردیم که بیشتر تمرین کنند.

ابزار تمرینی در اختیارشان قرار دادیم یعنی فایل‌های mp3 پارت‌ها، دکلمه و تایپ‌شده‌ی متن و تلفظ و… گروهی از دانشجویان هم در جلساتی با آقای احمد نونهال و پیانیست گروه، آقای پوریا رمضانیان تمرینات فردی و سکشن را انجام دادند تا گروهِ کم تجربه ‌تر خودشان را به‌سطح باقی بچه‌ها برسانند. خلاصه خیلی ساده از آن‌ها خواهش کردیم که تمرین کنند، و آن‌ها هم چون دانشجو و متخصص این کار بودند و برای‌شان امر مهم و جاافتاده‌ای بود، پذیرفتند. خوشبختانه بر خلاف بعضی جا ها، بچه‌های ما این مسائل بدیهی برایشان پذیرفته‌شده بود و همین بدیهی بودن تمرین شخصی کار را در همین تعداد جلسات اندک پیش برد. روز اول که تمرین شروع شد، راست‌اش من خیالم راحت شد که این قطعه درخواهد آمد. ولی به بچه‌ها گفتم که نه، کافی نیست، باید بیشتر تمرین کنیم و آن‌ها هم بیشتر زحمت کشیدند و نهایتاً به نظرم اجرای بسیار خوبی شد.

درباره‌ی درونمایه‌ی بخش کرال سمفونی نهم و ارزش‌های موزیکال این قطعه توضیح دهید برای مردم و مخاطبین عام که برنامه را شاهد بودند.
قاسمی:
خب بدون این‌که بخواهم خیلی طولانی یا تخصصی صحبت کنم، شعر، شعر بسیار معروفی است در ستایش شادی که هدیه‌ی باارزشی است و چیزی آسمانی است. و انسان‌ها را به برادری و … دعوت می‌کند.

اما در رابطه با موسیقی به‌خصوص در موومان چهارم، اول‌اینکه بسیار قوی است. یعنی جزو قطعاتی است که بتهوون در سال‌های آخر عمرش نوشته و بسیار پخته است، یعنی در اوج دوران فکری‌اش بوده و یک‌سری کارهایی در آن هست که من با وجود اینکه بارها این قطعه را شنیده بودم، اما از این دید به آن توجه نکرده بودم. مثلا در جایی از قطعه عملاً تنالیته گم می‌شود. نمی‌شود گفت آتنال ولی برای لحظه‌ای درباره‌ی تنالیته گیج خواهید شد. شاید اگر آهنگ‌ساز مدرن‌تری بود، جای دیگری فرود می‌آمد اما بتهوون در رِ ماژور ادامه می‌دهد. و یا جای دیگری که انگار سر ضرب است ولی ضد ضرب است و بعد از چند میزان مخاطب تازه می‌فهمد که این‌ها ضدضرب بود. یعنی کاری که مثلا الآن در موسیقی جز بسیار متداول است که درامر اول می‌نوازد ، ولی بعد که ترومپت وارد می‌شود، می‌فهمید که همه‌ی آن ضربه‌های درامر ضدضرب بوده نه سر ضرب و یک سری کارهای این‌چنینی که به نظر من برای زمان خود بسیار جدید بوده.

درباره‌ی برنامه‌های آینده‌ی گروه کُر شهر تهران بگویید. این‌که آیا هم‌کاری آینده‌ای با ارکستر خواهید داشت یا این‌که شخصاً برنامه‌ای دارید برای سال جاری؟
قاسمی:
ما در سال جاری حداقل دو پروژه خواهیم داشت. البته شاید بیشتر باشد. اما آن‌هایی که قطعی‌اند، یک برنامه کاملا پاپیولار است که قطعات پاپ دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ میلادی مثل قطعات گروه آبا و این تیپ کارها را دوست داریم انجام بدهیم. اما یک پروژه‌ی ارکسترال هم داریم مثل پارسال زمستان که پولانک را اجرا کردیم، فکر کنم زمستان آینده هم یک کار ارکسترال داشته باشیم که احتمالاً کر بزرگ لازم داریم برای آن پروژه، و خوشحال می‌شویم که بچه‌های میهمان‌مان در آن پروژه هم با ما باشند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

مروری بر آلبوم «سایه وار»

مسعود شعاری از آن دسته نوازندگان برجسته‌ای است که بخشی از همِّ حرفه‌ای خود را معطوف سبک‌شناسی و اجرای مجدد آثار دیگر استادان بزرگ موسیقی ایرانی برای سه‌تار کرده است. نتیجه‌ی این کندوکاوِ او را پیش‌تر از یک سو در قالب سمینارها و اجراهای زنده‌ی آشنایی با شیوه‌ی نوازندگان قدیم (این که تا چه اندازه موفقیت‌آمیز بوده جایگاهی دیگر می‌خواهد) و از سوی دیگر دست‌کم یک آلبوم با عنوان «کاروان صبا» با تمرکز بر انتقال به سه‌تار و اجرای آثار صبا دیده‌ایم. آلبوم تازه‌ی «سایه‌وار» تداوم همین راه است و از آن رو که اجرای تفسیرمند و هنرمندانه‌ی آثار کارگان کلاسیک موسیقی ایرانی در برهه‌ی حاضر اهمیت فراوان دارد، شایسته‌ی توجه.

از روزهای گذشته…

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (IX)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (IX)

آخرین دانشمندان و عارفان تاریخ فرهنگ ما که در این دوره زیسته اند بهاءالدین محمد عاملی معروف به شیخ بهایی و صدرالدین شیرازی معروف به ملا صدرا که در همه علوم و فنون زمان خودشان رساله نوشته اند (بر خلاف رویه فارابی و ابن سینا) در باره موسیقی رساله ای ننوشته اند و این نشانه بارزی است از جایگاه تنزل یافته موسیقی در جامعه ایران. به همین علت، برخلاف ادبیات و به ویژه شعر، موسیقی در فرهنگ و جامعه ایران جایگاهی محکم، معلوم و مطمئن نداشت.
ارول اردینج، هنرمند نامدار ترکیه

ارول اردینج، هنرمند نامدار ترکیه

ارول اردینج (Erol Erdinç)، متولد ۱۹۴۵، پس از فارغ التحصیلی در رشته های نوازندگی پیانو و آهنگسازی از کنسرواتور آنکارا به تدریس در همان کنسرواتور پرداخت. او در سال ۱۹۷۵ به پاریس رفت و رهبری را نزد موزیسین های مشهوری مانند ژان مارتینون ( Jean Martinon ) در کنسرواتوار پاریس و پی یر دروو (Pierre Dervaux) در مدرسه ملی موسیقی پاریس (Ecole Normal de Musique de Paris) فراگرفت. اردینج در سال ۱۹۸۰ به ترکیه بازگشت و رهبر اپرا و باله آنکارا شد. او در سال ۱۹۸۳ به استانبول رفت و رهبر اصلی (chief conductor) و مدیر موسیقی ارکستر سمفونیک استانبول شد.
یو-تو (III)

یو-تو (III)

پس از مدت زمانی کوتاه اج و بونو گروه “شالوم” را ترک کردند و برای تکمیل آلبوم “اکتبر” به گروه خود پیوستند. این آلبوم نقدهای متضادی را به دست آورد و پخشهای محدودی در رادیو و فروشی کم در خارج از بریتانیا داشت اما نویدی بر بهبود آثار گروه بود. “جنگ” آلبوم بعدی گروه در سال ۱۹۸۳ صلح طلبی و انتقاد گروه از جنگ صلیبی بود. در این آلبوم آهنگ سیاسی “یکشنبه یکشنبه خونین” که در آن بونو سعی داشت تضاد بین حوادث یکشنبه خونین و یکشنبه عید پاک را بیان نماید.
مصاحبه با ایگور ایستراخ (I)

مصاحبه با ایگور ایستراخ (I)

یک بالکن سرسبز مشرف به هاید پارک مکان مناسبی برای مصاحبه با یکی از ویولونیست های برجسته روسیه است. ایگور اویستراخ دیگر زیر سایه پدرش، دیوید، زندگی نمی کند. هرچند که هنوز خاطره های برنامه های سالن رویال آلبرت مثل کنسرتو دوبل باخ یا اجرای ر مینور چایکوفسکی (Tchaikovsky) یا مندلسون به رهبری دیوید که که در آن ایگور ناگهان به ارکستر می پیوندد زنده است.
شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

از روز شنبه ۱۴ اردیبهشت ماه امسال پنجمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده و در وبگاه این نشریه قابل دسترسی است. در این شماره یاران مهرگانی پس از سخن نخست، یادداشتی با عنوان «در بزرگداشت دیگرگونه اندیشیدن؛ برای “کتاب فصل مقام موسیقایی”، برپادارندگان و نویسندگانش» آورده و نسبت به خبر دگرگونی در آن کتاب ابراز نظر کرده‌اند. پس از این دو یادداشت خوانندگان می‌توانند به ترتیب پنج مقاله‌ی پژوهشی «تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی؛ بررسی برخی چالش‌ها، گردآوری امکانات یک مدل» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش، « سازهای خودصدای ملودیک در تاریخ موسیقی ایران» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «چارچوب‌های یک بستر نظری برای تجزیه و تحلیل رایانه‌ای موسیقی دستگاهی و آزمایش درستی آن» نوشته‌ی مرجان خیراللهی، «نقد تکوینی شیوا با رویکردی بینامتنی به آثار عباس خوشدل» نوشته‌ی پویا سرایی و «تجزیه و تحلیل “قطعه‌ای در ماهور” ساخته‌ی “فرامرز پایور” بر اساس ملودی‌هایی از “احمد عبادی”» نوشته‌ی سجاد پورقناد را بخوانند.
نوازندگان تنبک دراواخر عصر قاجار (II)

نوازندگان تنبک دراواخر عصر قاجار (II)

آقاجان دوم:آقاجان فرزند داود شیرازی ، از شاگردان سماع حضور و از منسوبین حسن خان (معروف به سنتورخان استاد معروف سنتور عصر محمدشاه و اوائل سلطنت ناصر الدین شاه) بود. او در فن خود مهارت تمام داشت و در خواندن تصنیف و نواختن تنبک کسی به پای او نمی رسید.
گروه موسیقی هه رمان

گروه موسیقی هه رمان

گروه سنتی کردی _ فارسی هه رمان در سال ۸۳ توسط آرش نجم الدینی و گروهی از نوازندگان کرد مثل: آراس رجبی نوازنده نی و منا سیمیاری نوازنده بم تار و داود رحمان پور نوازنده سنتور به خوانندگی مصطفی محمودی و شادی بهیار تشکیل شد. این گروه اولین کنسرت بزرگ خود را در آذر ماه ۸۶ در تهران تالار حرکت و کنسرت دوم را در سنندج برگزار کرد، بعد از آن در اردیبهشت ۸۷ در تالار فارابی کنسرت سوم خود را اجرا کردند؛ در اینجا مصاحبه ای با آرش نجم الدینی سرپرست این گروه را می خوانید:
مرگ زودرس برای اهالی موسیقی راک

مرگ زودرس برای اهالی موسیقی راک

ستاره های موسیقی راک- با شیوه زندگی ویرانگرانه خود- واقعا بیش از افراد عادی در معرض مرگ قبل از سنین کهنسالی قرار دارند. تحقیقی که بر روی بیش از ۱۰۰۰ هنرمند موسیقی راک بریتانیایی و آمریکای شمالی و در محدوده زمانی دوران الویس پریسلی Elvis Presley تا امینم Eminem خواننده رپ، انجام گرفته است، نشان میدهد که این افراد دو تا سه برابر بیش از جمعیت عادی در خطر مرگ زودرس قرار دارند.
نقدی بر هارمونی زوج (IV)

نقدی بر هارمونی زوج (IV)

معمولا وقتی در نوشته ای نام گام دورین می آید و به دوره ای ویژه اشاره نمی شود، منظور “گام دورین سده های میانه” است که هنوز در موسیقی جاز و پاپ نیز مورد استفاده است مانند: آهنگ معروف «بیلی جین» از مایکل جکسون و «الینور ریگبی» از بیتل ها.
نقدى بر رسیتال پیانو لیلا رمضان در شیراز (I)

نقدى بر رسیتال پیانو لیلا رمضان در شیراز (I)

پنجشنبه ٢۶ آذرماه، تالار حافظ شیراز پذیراى لیلا رمضان، پیانیست ایرانى مقیم سوئیس بود. کنسرتى که از جهات بسیارى شایان توجه است. نکته ی حائز اهمیت نخست، کلاس بالاى نوازندگى این پیانیست بود. تکنیک درخشان، چالاکى و صلابتى که اجراى آثار موسیقى معاصر مى طلبد، درک ساختارهاى ریتمیک پیچیده و متنوع، حساسیت روى درجه بندى دینامیکى صدا، پدالگیرى متنوع بر اساس بافت و فضاسازى هر قطعه، شناخت موسیقى کلاسیک ایرانى و موسیقى معاصر جهان، به لیلا رمضان این توانایى را داده بود که بتواند بدون نگرانى از دشوارى آثار، به بیان رسا و نافذ خواست آهنگسازان بیاندیشد.