موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VIII)

در پایان این مراسم که معمولا تا پاسی از شب به طول می‌کشد، افراد گروه نذورات جمع آوری شده را بین خود و یا مستمندان تقسیم می‌کنند. همچنانکه در بالا ذکر شد، شکل اجرا در بین تمامی مناطق ترکمن نشین یکسان است. مفهوم ابیاتی که از سوی سرخوان قرائت می شود نیز یکسان است اما آن ابیات در هر منطقه با هم متفاوت است. به طور مثال، در ترکمنستان ابیاتی که سرخوان دسته می خواند، چنین است (با این توضیح که بعد از هر بند از ترانه ـ که از سوی سرخوان گفته می‌شود ـ تمام اعضای گروه، همصدا «یارمضان» می‌گویند.):
رمضان آیلاری گلرده گچر،
بهیشت نگ ایشیگین بیر جومارت آچار
آتینی إیرلأپ، مونرده قاچار
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
ماه رمضان می‌آید و می‌گذرد
تنها جوانمردانند که درب بهشت را گشوده خواهند یافت
رمضان سوار بر اسب، خواهد تاخت
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
توینوگ نگیزدن آی گؤروندی،
گؤونومیزه جای گؤروندی،
دؤولت لی اؤی ایه سی،
بیزه حاتم طای گؤروندی،
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
بر بالای این خانه، ماه پرتوافشانی می‌کند
و این باعث خوشحالی و خرسندی است
صاحب این خانه‌ی سعادتمند
به چشمان ما همانند حاتم طایی دیده می‌شود
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
اورازانگ اوچونده گلدیک بیز سیزه
اونونگ زکاتینی برینگ سیز بیزه
کوی سویونگ، کوچگار سویونگ ثوغابی سیزه،
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:

سومین روز از رمضان به نزد شما آمده‌ایم
زکاتش را شما به ما بدهید
گوسفند قربانی کنید یا قوچ
ثوابش به شما می‌رسد
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
بای آقانینگ قیزی قاچدی
ینگّه لری دونون بیچدی
بیچیلن دونونگ یانی یوق
اورازانگ ثوغابی نینگ سانی یوق
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
دختر «بای آقا» (خان و مرد ثروتمند) فرار کرد
همراهانش برای او لباسی تهیه دیدند
لباسی که تهیه شده، آستر ندارد
ثواب رمضان بی حد و حصر است
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
شو گون آینگ اوچی بولار
آینگ آشاق گؤچی بولار
باغیت لی دا اؤی ایچی بولار
سویولجاق کوی یا گچی بولار
بایلار مالی سچیپ آلار
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:

امروز سومین روز ماه است
و آن، روزهای آغازین ماه است
سعادتمند آنست که خانواده‌ای داشته باشد
آنچه قربانی می‌شود، گوسفند یا قوچ است
ثروتمندان بهترین دام را برمی‌گزینند
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!

در برخی از این ابیات، به مضامینی برمی‌خوریم که سرخوان بنا به مقتضیات اهل آن خانه، می‌سراید. به طور مثال، در ابیات ذیل، سرخوان با توجه به اهمیت فرزند ذکور در بین ترکمن‌ها، به درگاه حق تعالی دعا می‌کند که به آن خانه فرزند پسر عطا نماید:

بهیشت ده بیر آقاچ گؤردوک پورلی ـ پوداغ لی
اوبانگیزدا بیر اؤی گؤردوک اوتلی ـ اوجاق لی
ایچین ده بیر آق زنان گؤردوک بأبک قوجاق لی
خدائیم سیزه بیر اوغول برسین زرین قوشاق لی
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:

در بهشت درختی دیدیم پربار و پرثمر
در این روستا خانه ای دیدیم اجاقش روشن
در آن خانه، زنی دیدیم سفید روی و طفلی قنداق پیچ به بغل
خدایمان به شما پسری با کمربندی زرین عطا نماید
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
رمضان‌دا، بای آداملار کأن بولار
آغزی بیرلیکده بیر بیرینه دوغان بولار
تأزه دوغولان اوغلونگیز آراسین‌دا خان بولار
آباد ایل لر دوغان بولار، جان بولار
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
به برکت رمضان، افراد ثروتمند در این ماه فزونی می‌یابد
آن‌ها بی هیچ اختلافی برادر هم هستند
پسر شما که تازه به دنیا آمده، خان آن‌ها خواهد بود
ایل آباد، برادر و یک جان و یک تن خواهند بود
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
ماری نینگ یانداق نینگ کؤکی اوزین
تجن‌نینگ قاوونی نینگ قاقی اوزین
خدائیم بیر اوغول برسین آتجاق یائی نینگ اوکی اوزین
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
خارهای روئیده در مرو، ریشه ای دراز دارند
و خربزه‌های تجن برگ‌های پهن دارند.
خداوند پسری به شما عطا نماید؛ پسری که تیری که در کمان دارد، دراز باشد.
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!

برخی از ابیاتی که در مراسم «یارمضان» خوانده می‌شود، ضمن بیان طبقات اجتماعی و انتقاد از صفات نکوهیده‌ای همچون خست و تنگ نظری، مردم را به بخشش مال و داشتن طبع بلند دعوت می‌کنند:
آیا آیا آز برنلر آزلیقین دان آئیا
کؤپ برنلر کؤپلیگین دن بائیا
برمه دیک لره قیل صراطینگ کؤپروسین دن تائیا
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:

آن که کم می‌دهد، از کم دادنش فقیرتر
و آن که زیاد می‌دهد، از زیاد دادنش غنی تر می‌شود
و آن که هیچ نمی‌دهد، از پل صراط که چون مو نازک است، سقوط خواهد کرد
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
بیزأ سیزی بای گؤردوک
توینوگ نگیزده آی گؤردوک
آز برسه نگیز آلجاق دأل
قولتوجاقیما سالجاق دأل
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
ما شما را ثروتمند یافتیم.
بر روی سقف خانه ی شما کمانی دیدیم.
اگر کم بدهی، نخواهم گرفت؛
و آن را به زیر بغلم نخواهم گرفت.
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
شو اؤی بیر بای نگ اؤیی
هر گونده توتیار طویی
کأن پول برسین، سونگرا سوئیت
بولسون قایماغی قویی
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
این خانه، خانه‌ی مردی ثروتمند است
که هر روز جشن می‌گیرد
خدا دارایی‌اش را زیاد کند و بعد شیر زیادی بدهد
شیری که خامه ای پرچرب داشته باشد
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
یا رمضان آیلاری
گلدی گچر بایلاری
آز برنینگ قیزی بولسون
کؤپ برنینگ اوغلی بولسون
حق رسول، امتیم، یا یارمضان!

ترجمه:
ماه رمضان
آمد، اترق کرد و رفت.
هر کس بیشتر بدهد، پسر دار شود؛
و آن که کم می دهد، دختر دار شود.
به حق رسول و امت رسول، یا یارمضان!
***
یوکاردا بیر مسجید بار قیرق درجه
ملالار خط یازار گوندیز ده – گیجه
مانگا بیر یاغلیق بر، آی جانیم اجه
محمد امتی دیر، یارمضان!

ترجمه:
در شرق مسجدی ۴۰ درجه است
ملاها شبانه‌روز نامه می‌نویسند
مادرجان! یک روسری به من بده
امت محمد است، یا یارمضان!
***
کؤپ برنینگ اوغلی بولسون
آز برنینگ قیزی بولسون
زاد برمه دیک بوغولیپ اؤلسون
محمد امتی دیر، یارمضان!

ترجمه:

آن که بیش تر می‌دهد، پسر دار شود
آن که کم می‌دهد، دختر دار شود
و آن که هیچ نمی‌دهد، خفه شده، بمیرد!
امت محمد است، یا یارمضان!

نگارنده در بررسی و پرس و جوهایی که بین تیره‌ها و طوایف مختلف ترکمن‌های ترکمنستان انجام داد، به این نتیجه رسیده است که غالب آن‌ها بر روی شاه بیت زیر از آئین «یارمضان» اتفاق نظر دارند:
یوکاردا بیر آی بار
اوجی قیزیل یای بار
پیغمبرینگ ساچاقیندا
بیزه قویلان پای بار

ترجمه:
در بالا (در جنوب) هلال ماه است.
تیری هست با نوکی سرخ.
در سفره‌ی پیغامبر،
سهمی هست که برای ما کنار گذاشته شده.
***
بیزأ سیزی بای گؤردوک
قاپی نگیزدا آی گؤردوک
کؤپ برنینگ اوغلی بولسون
آز برنینگ قیزی بولسون

ترجمه:
ما شما را ثروتمند یافتیم.
بر درب خانه‌ی شما ماه را دیدیم.
هر کس بیشتر می‌دهد، پسر دار شود؛
و آن که کم می‌دهد، دختر دار شود.

در زیر، مصاریع شبیه به بند بالا را که تنها در چند مصرع، اختلاف دارند و در برخی از مناطق ترکمنستان خوانده می‌شوند، ذکر می‌کنیم:
قاراجا چاتمانگ اؤی بولسون
قاپی نگیزدا طوی بولسون
آز برنینگ قیزی بولسون
کؤپ برنینگ اوغلی بولسون

ترجمه:
آلاچیق تو (سیاه چادر تو)، خانه‌ای شود.
جلوی درب خانه‌ات، عروسی برپا شود.
هر کس بیشتر می‌دهد، پسر دار شود؛
و آن که کم می‌دهد، دختر دار شود.
***
بیزأ سیزی بای گؤردوک
توینوگ نگیزده یای گؤردوک
آرمیا گیدن اوغلونگیز
دولانیپ گلسین دایزا

ترجمه:
ما شما را ثروتمند یافتیم.
بر روی سقف خانه‌ی شما کمانی دیدیم.
پسرتان که به سربازی رفته
به سلامت برگردد ای خاله!
***
بیزأ سیزی بای گؤردوک
توینوگ نگیزده آی گؤردوک
آلتین بیلن آپاردیق
کوموش بیلن قوپاردیق

ترجمه:
ما شما را ثروتمند یافتیم.
بر روی سقف خانه‌ی شما کمانی دیدیم.
آن را طلا اندود کردیم
و با نقره از جا کندیم
همچنانکه گفته شد، ابیاتی که در آئین «یارمضان» در بین ترکمن‌های ایران خوانده می‌شود هر چند که به لحاظ مضامین با آنچه در ترکمنستان خوانده می‌شود، تفاوت چندانی ندارد، اما به لحاظ زمان برپایی این آئین، انتخاب جملات، آهنگ بیان از سوی سرخوان و نیز عبارت تأئید که یکصدا از سوی اعضای گروه بیان می شود، متفاوت است.

در زیر برخی از این ابیات را که در بین ترکمن‌های ایران رواج دارد، ذکر می‌کنیم، با این توضیح که بعد از هر بند، اعضای گروه همصدا با هم «آللاو» می‌گویند:
السلام علیکم یاتان کیشی لر
کرپیگین کرپیگه قاتان کیشی لر
نماز اوکاپ روزه توتان کیشی لر
محمد امتینا یا یارمضان!

ترجمه:
السلام علیکم ای آن‌ها که خواب هستید؛
ای آن‌ها که مژه هایتان بر روی هم افتاده؛
ای آن‌ها که نماز بر پا می‌دارید و روزه می‌گیرید؛
بر امت محمد یا یارمضان!
***
کؤپ برنلر، کؤپلیگین دن بایی یار
آز برنلر، آل هوا دا قائیار
برمه دیک لر شول صراط دا تائیار
محمد امتینا یا یارمضان!

ترجمه:
آن ها که بخشش زیادی می‌کنند، به برکت آن بخشش، دارایی هایشان فزونی می‌یابد؛
آن ها که کمتر بخشش می‌کنند، بین زمین و آسمان معلق می‌مانند؛
و آن ها که هیچ نمی‌دهند، در همان پل صراط خواهند لغزید.
بر امت محمد، یا یارمضان!
***
یوکاردا بیر توت بار، کؤکی اوزین
آشاقدا بیر قاوون بار، کاکی اوزین
خدائیم بیر اوغول برسین یاشی اوزین
محمد امتینا یا یارمضان!

ترجمه:

در شرق درخت توتی هست با ریشه‌ای عمیق؛
در غرب خربزه‌ای هست با برگ‌های پهن؛
خداوند فرزندی به شما عطا کند با عمری طولانی؛
بر امت محمد یا یارمضان!
***
یارمضان آیدا ـ آیدا گلدیک سیزه
یارمضان زکاتینی برینگ بیزه
کوی برینگ، قوچ برینگ خایری سیزه
محمد امتینا یا یارمضان!

ترجمه:
«یارمضان» گویان به خانه‌ی شما آمده‌ایم؛
زکات «یارمضان» را به ما بدهید.
گوسفند بدهید یا قوچ؛ خیر و ثوابش برای شماست؛
بر امت محمد، یا یارمضان!
***
رمضان آیلاری گلرده گچر
آینگ اوندوردینه یالقیمین ساچار
آطینی ایرلأپ مونرده قاچار
محمد امتینا یا یارمضان!

ترجمه:
ماه‌های رمضان می‌آیند و می‌روند؛
این ماه در شب چهارده نورافشانی می‌کند؛
و اسبش را زین کرده، خواهد تاخت؛
بر امت محمد، یا یارمضان!
پی نوشت
۱۴- انسان شناسی و فرهنگ، یوسف قوجق، آئین‌ها و آداب و رسوم ترکمن‌ها در ماه مبارک رمضان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (IX)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (IX)

«یادداشتی در مورد استفاده از کلمه ی هم طول در این مقاله: واضح است که در اجرا، زمان بندی های متریک به ندرت هم طولند و هدف تغییرات بیانی قرار می گیرند برای مثال می توانید نوشته های گبریلسون، سلوبودا، کلارک، شافر و تاد را ببینید. از طرف دیگر، این موضوع حائز اهمیت است که تفاوت های بین الگوهای زمانی که داری مدت زمان های مساوی هستند و اقسام دیگر که مدت زمان های متفاوتی دارند را باز شناخت. بنابراین، وقتی من کلمه ی هم طول را به کار می برم، منظور من این است: “بازنمود بنیادین یک سری مدت زمان هم طول که در اجرا می توانند هدف تغییر بیانی قرار بگیرند.»
در باب متافیزیک موسیقی (VIII)

در باب متافیزیک موسیقی (VIII)

دقیقا به همین ترتیب، بازگشت به تونیک باید پس از همان تعداد میزان، به همان نحو در یک بخش صحیح میزان به آن برسد که در نتیجه آن رضایت کامل به وجود می آید. مادام که این تطابق لازم، یعنی برآورده شدن دو عامل به دست نیامده باشد، ممکن است که ریتم، از یک سو، مسیر منظم خود را دنبال کند و نت های مورد نیاز از سوی دیگر، به قدر کفایت به دست آیند؛ اما این ها یکسره فاقد آن تاثیری که ملودی به واسطه آن به وجود می آید خواهند ماند. شاید نمونه بسیار ساده زیر به روشن شدن این مطلب کمک کند:
مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

نادر زینلی نوازنده با سابقه ساز هورن، دارای دکترای موسیقی از کنسرواتوار شهر لیون و ساکن فرانسه است. وی تجربه تدریس در مراکز مطرح موسیقی را در کارنامه خود دارد که از آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
حنانه: ما از یکسری قوانین فیزیکی لذت میبریم

حنانه: ما از یکسری قوانین فیزیکی لذت میبریم

پس از منتشر شدن نوشته هایی از امیرعلی حنانه، موسیقیدان و نظریه پرداز در زمینه هارمونی و تئوری موسیقی ایران، سئوالاتی مطرح شد که امروز در سایت پاسخ های ایشان را میخوانید. مجموعه سئوالات حاضر توسط امیر آهنگ مطرح شده است. امیر آهنگ متولد سال ۱۳۴۸ در تهران است که پس از اتمام دوره دبستان وارد هنرستان موسیقی متوسطه در رشته ویولون شد و در سال ۱۳۶۶ از هنرستان موسیقی فارغ التحصیل گشت. ایشان مدتی نیز نزد استاد مرتضی حنانه به تحصیل در رشته آهنگسازی پرداخته اند و در حال حاضر رهبر چندین گروه کر مختلف را به عهده دارند و به فعالیتهای هنری فرهنگی نیز میپردازد.
مقام هنرمند در آثار شلینگ (I)

مقام هنرمند در آثار شلینگ (I)

هنرمند “نابغه” و آفرینندگی او، مفهومی است که زیبایی شناسی سده نوزدهم را تسخیر کرده بود. ویلهلم ژوزف فون شلینگ، آرتور شوپنهاور و فردریش نیچه، سه متفکری که جدا از تفاوت های بنیادین در دیدگاه های فلسفی خود، از زاویه نیت و مقصود هنرمند به فراشد آفرینش زیبایی دقت داشتند. هر سه فیلسوف اعتباری عظیم برای هنر قائل بودند و این گفته شلینگ مورد قبول دو نفر دیگر نیز بود: (هنر ارغنون [منطق] یکه و راستین فلسفه است).
فراخوان پنجمین جشنواره و جایزه «نوای خرّم» منتشر شد

فراخوان پنجمین جشنواره و جایزه «نوای خرّم» منتشر شد

دبیرخانه پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم ) همزمان با سالروز تولد این هنرمند فقید فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد. به گزارش امور رسانه ای پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم)، دبیرخانه پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم) همزمان با سالروز تولد زنده یاد همایون خرم نوازنده و آهنگساز فقید موسیقی کشورمان فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های سنی متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد.
مروری بر آلبوم «پارتیتاها برای ویلن سولو یوهان سباستین باخ»

مروری بر آلبوم «پارتیتاها برای ویلن سولو یوهان سباستین باخ»

افشین ذاکر، ویلن‌نواز ایرانی، سه پارتیتای یوهان سباستین باخ، این به قول ژرژ اِنِسکو «هیمالیای ویلن‌نوازها» (۱) را نواخته و ضبط کرده است. برای هر نوازنده‌ای اجرای قطعاتی از مجموعه‌ی سونات‌ها و پارتیتاهای باخ برای ویلن کاری متهورانه است، نه به دلیل دشواری فنی صرف این قطعات (که می‌دانیم سخت‌ترین نیستند و نمونه‌های سخت‌تری هم در رپرتوار امروزی ویلن‌نوازها هست)، بلکه علاوه بر آن، به دلیل درک موسیقایی گسترده‌ای که برای دریافت ژرفای زیباشناختی‌شان و به ظهور رساندن آن در یک اجرا لازم است.
ریتم و ترادیسی (XVIII)

ریتم و ترادیسی (XVIII)

ذره ها هنگامِ خوشه شدنِ تعداد زیادی از آن ها با همْ مفید واقع می شوند. زِناکیس هر ذره را به صورت نقطه ی کوچکی تصویر می کند، و نقاط را بر یک «پرده» که محورهایش فرکانس و کثرت ذره را مشخص می کند قرار می دهد. سپس مجموعه ای از پرده ها (که یک «کتاب» نامیده می شود) در طول زمان (مانند قاب های راکد مجزای یک فیلم) به منظور ایجاد بافت های صوتی پیچیده ی در حالِ تحول پخش می شود. شکل ۲۴ این موضوع را نشان می دهد.
برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت سوم)

برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت سوم)

ادامه آموزش های مربوط به پوزیسیون ها، اتودها و قطعات ویولن کلاسیک از برنامه های این دوره است. در این ترم، آموزش اتودهای منتخب کتاب ولفارت که از ترم قبل آغاز گردیده بود، پی گیری می گردد.
طبقه بندی صدای انسان در آواز (I)

طبقه بندی صدای انسان در آواز (I)

در موسیقی سیستمی وجود دارد که میتوان بر آن اساس جنسهای مختلف صدا (زنان و مردان) را در موسیقی کلاسیک و خوانندگی در اپرا طبقه بندی نمود و همچنین بر آن اساس شیوه های خواندن در سالنهای اپرا و تالارهای اجرا، رنگ و حجم صدا (آنهم بدون استفاده از ابزار مصنوعی و تقویت کننده) را طبقه بندی کرد.