تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (III)

مورخ یونانی گزنفون از موسیقی زرمی هخامنشیان یاد می کند که سپاهیان ایران از طبل و شیپور استفاده می کردند. داریوش سوم از اسکندر شکست می خورد و دربار سوزانده می شود و خیلی از سازها و نوازندگان به اسارت و غنیمت برده می شوند. سلوکیان به قدرت می رسند و همه چیز تحت تاثیر فرهنگ هلنی یونان قرار می گیرد. سلوکیان ۷۰ سال حکومت کردند.

اشکانیان (پارتیان)
تیرداد و ارشک منطقه پارت را تصرف کردند. در ابتدای حکومت اشکانیان فرهنگ هلنی همچنان قالب بود تا جایی که کم کم نفوذ خود را از دست می دهد و موسیقی اشکانی و پارتی شکل می گیرد.

در شوش مجسمه ای گلی از یک نوازنده کشف شد که سازی با ۹ لوله صوتی در دست دارد، این ساز از یونان به ایران وارد شده بود و به آن سیرنکس می گفتند در ایران آن را موسیقار یا ارغنون نامیدند. موسیقی اشکانیان هم در ژانرهای مختلف مذهبی، رزمی و بزمی بود. در موسیقی آیینی سازها بیشتر چنگ و بادی بودند. دربار پرجلال اشکانی مراسم های مختلف موسیقی داشت که به جز سازهایی که ذکر شد از سازهای کوبه ای هم استفاده می کردند، این موضوع نشان می دهد که موسیقی مذهبی ریتمیک نبوده است.

گوسانان پارسی
شاعران خنیاگر بزمی دوران پارت. تا پیش از این موسیقی فقط درباری بود ولی گوسانان موسیقی را برای عوام اجرا می کردند. نقال، مرثیه خان، آوازخان، نوازنده و شاعر بودند که در مراسم های مختلف به صورت فردی و گروهی به اجرای موسیقی می پرداختند. امروزه عاشیق ها و بخشی ها را بازماندگان گوسانان می دانند. اهمیت گوسانان در این است که بستر موسیقی را به خارج از دربار انتقال می دهند چیزی شبیه تروبادور ها در فرانسه.

در غرب فلات ایران اشکانیان با رومی ها در نبرد بودند. یک دهل زنگوله دار از این دوران باقی مانده که صدایی ترسناک ایجاد می کرده است.

منظومه ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی اظلاعات زیادی از فرهنگ دوره اشکانی به ما می دهد. سازهای بادی این دوره از قبیل بوق، شیپور، گاودم و سازهای کوبه ای کوس، دهل، تبیره، سنج و… هستند.

فهلویات یا پهلویات از معدود ژانرهای موسیقی دوره پارتی است. شعرهایی با وزن مشخص و ساده که برای بیان مسائل زندگی روزمره بود و بسیار پرطرفدار. پس از اسلام به دوبیتی تغییر نام می دهد.

ساسانیان
در این دوره فرهنگ و هنر به اوج شوفایی رسید. حکومت مستحکم و قدرتمند ساسانی عصر طلایی فرهنگ و هنر را رقم زد که حتی پس از ورود اسلام تاثیر خود را از دست نداد. طبقه نوازندگان رشد کرد و با پزشکان و دبیران و اختران یکسان شد. از نوازندگان مشهور ساسانی می توان به باربد (برای مطالعه بیشتر در مورد باربد می توانید به مقاله «پژوهشی درباره باربد» به قلم نگارنده مراجعه فرمایید) و نکیسا اشاره کرد.

دانشگاه جندی شاپور در این دوره تاسیس شد و از مهمترین معماری های دوره ساسانی می توان به طاق کسری یا طاق بستان اشاره کرد. دوره ساسانی همانند رنسانسی در تاریخ هنر ایران زمین بوده است. دین رسمی زرتشتی بود اما سایر ادیان نیز آزاد بودند مانند دین مانوی یا مزدکی. مانی شاعر و نقاش و دانشمند بود و پیروان بسیاری داشت. با ورود این دین به کشورهایی مانند چین و مناطق آسیای میانه موسیقی ایران نیز به آن مناطق نفوذ می کند. در دین مزدکی که جهان را متاثر از چهار قوه عقل، حافظه، شعور و شادی میداند، نماینده شادی در جهان، موسیقی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «موسیقی نو در ایران (۲)»

آنگاه که یک مجموعه‌ی دنباله‌دار «موسیقی نو در ایران» نام می‌گیرد و از پس شماره‌ی نخستش شماره‌ی دومی نیز می‌آید، انتظاری را در پس خود برمی‌انگیزد. آن انتظار از جنس توصیف است یا تبیین. بدین معنا که شاکله‌ی «موسیقی نوی واقعا موجود» همچون یک بیانیه دست‌کم از خلال فرایندهای شناسایی/گزیدن و اعتباربخشی پدیدآورنده‌ی آن برابر ما بایستد.

پرتی ینده، الماس جدید اپرا (II)

پرتی ینده ۶ مارس ۱۹۸۵ در آفریقای جنوبی متولد می شود در حالی که هنوز نظام سیاسی آپارتاید در این کشور برقرار است. او در محله سیاه پوست نشین به نام تَندوکوخانیا (Thandukukhanya) در شهر پیِت رِتیف (Piet Retief) بزرگ می شود. او در نوجوانی از طریق تبلیغ هواپیمایی بریتانیا که دوتایی برای گل ها (Duo des fleurs ) اثر لئو دلیب (Léo Delibes) را به تصویر می کشد با اپرا آشنا می شود. در سن شانزده سالگی در یک کنکور آواز برنده می شود و از این طریق به مصاحبه ای در کالج موسیقی آفریقای جنوبی وابسته به دانشگاه کیپ (Cap) راه می یابد.

از روزهای گذشته…

هنر شنیدن (II)

هنر شنیدن (II)

هر اثر موسیقی بتهوون با زبانی خاص در حول یک نقطه اوج شکل گرفته است. این نقطه اوج در مرکز دایره ای قرار دارد که دیگر آنات اثر موسیقی اش می خواهند با آن دم اوج رابطه برقرار سازند.
قانون، سازی زنانه؟!

قانون، سازی زنانه؟!

در فرهنگ موسیقی جهانی سازهایی هستند که به صورت سنتی متعلق به جنسیتی خاص تلقی می شده است؛ در این باره مقالاتی نیز در سایت زنان موسیقی به انتشار رسیده ولی اینکه تا چه حد دلایل این انتخاب ها منطقی و علمی بوده، جای بحث مفصل وجود دارد. مجموعه ای از سازهای بادی به دلیل این که گمان می رود، -به اصطلاح- نیاز به نفس زیاد دارند و تصور عامه چنین است که نوازندگان مرد، از نظر تنفس به بانوان برتری دارند، بیشتر در انحصار مردان درآمده ولی ساز هارپ زنانه تلقی می شود، چراکه گمان عامه چنین است که بانوان از اجرای نوانس ها و تکنیک های ظریف آن به دلیل برخورداری از انگشتانی ظریف تر، بهتر بر می آیند.
Big Band – ارکستر و سازها

Big Band – ارکستر و سازها

با وجود اینکه آهنگسازان و تنظیم کنندگان بیگ بند از ترکیبات متنوع سازی استفاده میکردند اما از دهه ۳۰ نوعی سازبندی قراردادی به وجود آمد که شامل بخش ریتم شامل درامز، بیس، پیانو و گاهی گیتار و بخش سازهای بادی – ترومپت، ساکسوفون و ترومبون – بود.
قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

در زمان ما گرایش آهنگسازی وجود نداشت، ولی پایان نامه کارشناسی من آهنگسازی بود، ساخت واریاسیون روی تم ایرانی که با آقای روشن روان کار کردم، قبل از آن هم همانطور که گفتم “لم لوا” اجرا شد با کر فرهنگسرای بهمن قبل از من و یکبار هم که خودم با کر این فرهنگسرا کار کردم باز اجرا شد.
منظره صوتی

منظره صوتی

اگر به یک نقاشی یا منظره نگاه کلی داشته باشید، متوجه خواهید شد قسمت های مختلفی که می بینید از زوایای متفاوت با هم بالانس هستند و به نوعی به یکدیگر در زیبا سازی مجموعه کمک می کنند …
میخائیل پلتنف، سمبل ملی موسیقی روسیه

میخائیل پلتنف، سمبل ملی موسیقی روسیه

میخائیل پلتنف (Mikhail Pletnev) را بدون هیچ مبالغه ای و اغراقی باید نوازنده پیانویی با تکنیک بسیار بالا و نبوغ ذاتی در امر نوازندگی دانست. وی همچنین در عرصه های دیگری چون رهبری و آهنگسازی این خصوصیات را بهمراه دارد. پلتنف در Archangel روسیه بدنیا آمد و در همان دوران کودکی استعدادهای خود را بروز داد. در سن ۱۳ سالگی وارد مدرسه موسیقی شد و در سال ۱۹۷۴ وارد کنسرواتوار چایکوفسکی شد و زیر نظر اساتیدی چونJakob Flier و Lev Vlasenko تحت آموزش علوم مختلف موسیقی قرار گرفت.
گفتگو با سارا چانگ (III)

گفتگو با سارا چانگ (III)

اگر شما موسیقیدان هستید و به مقدار اطلاعاتتان تا حدی اطمینان دارید، وقتی به کنسرتی گوش می دهید متوجه می شوید که نوازنده با تمام وجودش نمی نوازد، شما سریعا این را حس می کنید، برای همین است که تعیین زمان و شرایط مناسب برای اجرای کنسرتتان اهمیت فراوان دارد و باید مطمئن باشید که شدیدا خسته نیستید و خودتان را آماده کنید. اگر می دانید زمانی به آنجا خواهید رسید که تمام روز پرواز داشته اید و هیچ زمانی برای تمرین نداشته اید… من احتمالا در این شرایط روی تختم دراز می کشم و به خواب می روم، حتی در ۱۰ دقیقه مانده به کنسرتم، مادرم معمولا به سراغم می آید و در حالی که در می زند می گوید: “آیا هنوز خوابی؟ نمی توانی خواب باشی در حالی که تا ۱۰ دقیقه دیگر باید روی سن بروی!”
کنسرت فیروزه نوائی در دومین فستیوال هنر معاصر اجرا می شود

کنسرت فیروزه نوائی در دومین فستیوال هنر معاصر اجرا می شود

کنسرت فیروزه نوایی در فستیوال بین‌المللی موسیقی معاصر تهران در سه قسمت در روز چهارشنبه ۱۳ اردیبهشت در تالار رودکی در ساعت ۵ بعد از ظهر اجرا می شود. در بخش اول نوائی به همراه گیتار فرزین طهرانیان قطعه ای از شروین عباسی به نام «وید» (Void) در دوقسمت و سوناتی برای فلوت و گیتار از مهران روحانی اجرا می شود، در بخش دوم نوائی به همراه پیانوی نیلوفر بدرکوهی «نوکتورن» اثر محمد سعید شریفیان و «بالاد» اثر محمدرضا تفضلی و اثری با نام «رویا» اثر حسین علیزاده (که پیشتر برای فرزانه و فیروزه نوائی با تنظیمی برای هارپ و فلوت اجرا و ضبط شده بود با تنظیم دیگری برای پیانو وفلوت با ویرایش نیلوفر بدرکوهی) اجرا می شود، در بخش سوم این برنامه گروهی هشت نفره از نوازندگان کر فلوت تهران به اجرای قطعه ای از رضا ناژفر می پردازند و قطعه ای دیگر ساخته پرویز داوودی برای چهار فلوت به روی صحنه خواهد رفت.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br> روح الله خالقی (قسمت بیست و نهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و نهم)

در «وزیری نامه» شرح این آثار و بیان تأثیر ژرفِ آنها و نفوذشان در عمیقترین زوایای روح خالقی به گونه ای است که برتر از آن میسر نیست. بدین اعتبار اگر گفته شود که او این آهنگها را کمتر از آثار خویش دوست نداشت، سخنی به گزاف گفته نشده است. ارزشی که او برای تابلو موزیکال های وزیری مثل «نیمشب» یا آهنگهائی چون «خریدار تو» و «دلتنگ» قائل بود، بی تردید بیش از بسیاری از کارهای خودش بود اما غرض از ذکر این مطلب چیست؟ او بارها بر این نکته تأکید کرده است که آثار وزیری را همه کس درک نمیکند.
Pet Shop Boys و اجرای کنسرت در ایران

Pet Shop Boys و اجرای کنسرت در ایران

گروه دونفره پت شاپ بویز امیدوارند که بتوانند موسیقی فیلم رزمناو پوتمکین ساخته کلاسیک سرگی آیزنشتاین را در یک تور اجرا کنند.