تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (III)

مورخ یونانی گزنفون از موسیقی زرمی هخامنشیان یاد می کند که سپاهیان ایران از طبل و شیپور استفاده می کردند. داریوش سوم از اسکندر شکست می خورد و دربار سوزانده می شود و خیلی از سازها و نوازندگان به اسارت و غنیمت برده می شوند. سلوکیان به قدرت می رسند و همه چیز تحت تاثیر فرهنگ هلنی یونان قرار می گیرد. سلوکیان ۷۰ سال حکومت کردند.

اشکانیان (پارتیان)
تیرداد و ارشک منطقه پارت را تصرف کردند. در ابتدای حکومت اشکانیان فرهنگ هلنی همچنان قالب بود تا جایی که کم کم نفوذ خود را از دست می دهد و موسیقی اشکانی و پارتی شکل می گیرد.

در شوش مجسمه ای گلی از یک نوازنده کشف شد که سازی با ۹ لوله صوتی در دست دارد، این ساز از یونان به ایران وارد شده بود و به آن سیرنکس می گفتند در ایران آن را موسیقار یا ارغنون نامیدند. موسیقی اشکانیان هم در ژانرهای مختلف مذهبی، رزمی و بزمی بود. در موسیقی آیینی سازها بیشتر چنگ و بادی بودند. دربار پرجلال اشکانی مراسم های مختلف موسیقی داشت که به جز سازهایی که ذکر شد از سازهای کوبه ای هم استفاده می کردند، این موضوع نشان می دهد که موسیقی مذهبی ریتمیک نبوده است.

گوسانان پارسی
شاعران خنیاگر بزمی دوران پارت. تا پیش از این موسیقی فقط درباری بود ولی گوسانان موسیقی را برای عوام اجرا می کردند. نقال، مرثیه خان، آوازخان، نوازنده و شاعر بودند که در مراسم های مختلف به صورت فردی و گروهی به اجرای موسیقی می پرداختند. امروزه عاشیق ها و بخشی ها را بازماندگان گوسانان می دانند. اهمیت گوسانان در این است که بستر موسیقی را به خارج از دربار انتقال می دهند چیزی شبیه تروبادور ها در فرانسه.

در غرب فلات ایران اشکانیان با رومی ها در نبرد بودند. یک دهل زنگوله دار از این دوران باقی مانده که صدایی ترسناک ایجاد می کرده است.

منظومه ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی اظلاعات زیادی از فرهنگ دوره اشکانی به ما می دهد. سازهای بادی این دوره از قبیل بوق، شیپور، گاودم و سازهای کوبه ای کوس، دهل، تبیره، سنج و… هستند.

فهلویات یا پهلویات از معدود ژانرهای موسیقی دوره پارتی است. شعرهایی با وزن مشخص و ساده که برای بیان مسائل زندگی روزمره بود و بسیار پرطرفدار. پس از اسلام به دوبیتی تغییر نام می دهد.

ساسانیان
در این دوره فرهنگ و هنر به اوج شوفایی رسید. حکومت مستحکم و قدرتمند ساسانی عصر طلایی فرهنگ و هنر را رقم زد که حتی پس از ورود اسلام تاثیر خود را از دست نداد. طبقه نوازندگان رشد کرد و با پزشکان و دبیران و اختران یکسان شد. از نوازندگان مشهور ساسانی می توان به باربد (برای مطالعه بیشتر در مورد باربد می توانید به مقاله «پژوهشی درباره باربد» به قلم نگارنده مراجعه فرمایید) و نکیسا اشاره کرد.

دانشگاه جندی شاپور در این دوره تاسیس شد و از مهمترین معماری های دوره ساسانی می توان به طاق کسری یا طاق بستان اشاره کرد. دوره ساسانی همانند رنسانسی در تاریخ هنر ایران زمین بوده است. دین رسمی زرتشتی بود اما سایر ادیان نیز آزاد بودند مانند دین مانوی یا مزدکی. مانی شاعر و نقاش و دانشمند بود و پیروان بسیاری داشت. با ورود این دین به کشورهایی مانند چین و مناطق آسیای میانه موسیقی ایران نیز به آن مناطق نفوذ می کند. در دین مزدکی که جهان را متاثر از چهار قوه عقل، حافظه، شعور و شادی میداند، نماینده شادی در جهان، موسیقی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (XVI)

طیف نگاره ها با تقسیم یک صدا به بخش های کوچکی از زمان به نامِ پنجره و سپس اِعمال FFT به هر پنجره ایجاد می شود. تمامی FFTها پهلو-به- پهلویِ هم قرار می گیرند؛ مقادیر بزرگ با رنگ تیره نشان داده می شود، مقادیر کوچک کم رنگ تر ند.

گفت و گو با جان کیج (II)

اینگونه بوده است اما من فکر می کنم که ما داریم آنرا تغییر می دهیم. با وجود پیش صحنه و جایگاه تماشاچیان که به گونه ای طراحی شده است که همه آنها به یک سو نگاه می کنند – هرچند گفته می شود که آن هایی که در انتهای سمت راست و چپ نشسته اند جایشان بد است و آنهایی که در وسط نشسته اند جایشان خوب است – فرض بر این است که همه تماشاچیان اگر به یک سو نگاه کنند صحنه را می بینند.

از روزهای گذشته…

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه اول

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه اول

مطلبی که پیش رو دارید اولین شماره چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی است که اخیرا دوره اول آن با تدریس دکتر محمدرضا آزاده فر به پایان رسید و اکنون وارد دوره دوم خود شده است. این مجموعه از نوشته ها با همکاری یکی از دانشجویان این کلاس، نسیم احمدیان (دانشجوی کارشناسی ارشد اتنوموزیکولوژی و نوازنده سنتور) ویراستاری شده و در این سایت به انتشار می رسد.
هنگامی که لیست پیانو می نواخت

هنگامی که لیست پیانو می نواخت

وقتی لیست پیانو می نواخت خانم ها به جای دسته ها یا شاخه های گل جواهرات خود را روی صحنه پرتاب میکردند، در سرمستی فرو میرفتند و گاهی هم غش میکردند.
قدرت برای خواندن و جرأت برای صحنه

قدرت برای خواندن و جرأت برای صحنه

خاطره پروانه، خواننده‌ی ایرانی، ۱۵ آبان در سن ۷۸ سالگی و بر اثر ایست قلبی در تهران درگذشت. خاطره پروانه که نام اصلی‌اش اقدس خاوری بود، فرزند پروانه از خوانندگان دوره‌ی قاجار بود که در جوانی بر اثر بیماری سل درگذشت و عنوان هنری «خاطره‌ پروانه» هم به همین خاطر برای او انتخاب شد.
رسیتال های پیانو کریستوف بوکودجیان

رسیتال های پیانو کریستوف بوکودجیان

کریستوف بوکودجیان، پیانیست برجسته فرانسوی و استاد کنسرواتوار پاریس، ۱۷ دی، ساعت ۱۸ در تالار رودکی تهران و ۲۱ دی، ساعت ۲۰، در تالار حافظ شیراز آثاری از برامس، شوپن و راخمانینوف را اجرا خواهد کرد.
پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (III)

پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (III)

این تلقی خاص از پیشرفت یا پیشرو بودن ممکن است تنها مرتبط با زمان حال (هم‌عصر شونبرگ) تعبیر شود اما نکته‌ای بسیار ظریف‌تر هم در اینجا نهفته است و آن گرایش به آینده است. این نوع نگاه به پیشرفت موسیقایی به این معناست که آهنگساز یا منتقد نه تنها آینده را حدس بزند بلکه از رخ‌دادن آن مطمئن باشد و به اثر موسیقایی کنونی از نگاه ناظری در آن آینده‌ی مفروض بنگرد و ببیند که در آینده این بیان موسیقایی پذیرفته شده و تلاش‌های امروز نیز نقشی با اهمیت در آن بازی کرده است.
«خُرده‌روایت‌های صوتی» (V)

«خُرده‌روایت‌های صوتی» (V)

جمله‌های تکمیل کننده‌ی زیر نیز بلاتکلیفی معنایی مخاطب را در تجربه‌ی شنیداری خرده‌روایتها، بیش از پیش برطرف می‌سازد (ایگلتون، ۱۳۹۱: ۶۵):
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (I)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (I)

ساز عود یا بربت تغییر شکل یافته و تکامل یافته ساز لیر است. اعتبار جهانی و اهمیت موسیقایی این ساز سبب شده است بسیار از کشورها که تاریخشان با این ساز مرتبط است به نوعی تبار آن را به زاد بوم خود برسانند. تاریخ پیدایش و استفاده از عود آنطور که آثار باستانی نشان می دهد به دوره بعد از سقوط بابل می رسد و از آن به بعد در سرزمین های دیگراستفاده از این ساز رواج یافته است. گمان می رود که تاریخ نواختن گیتار از دوران باستان در منطقه خاور نزدیک آغاز شده باشد. باستان شناسان در این منطقه سازها و تصاویری از آن ها کشف کرده اند که نشانه هایی از قلمرو نسبتا” ناشناخته پیدایش این ساز محسوب می شود. در میان مصنوعاتی که از طریق حفاری های شهر بابل بدست آمده است لوحه هایی گلی دیده شده که در آن پیکره های انسانهایی را نشان می دهد که در حال نواختن سازهایی هستند که برخی از آن ها شباهت کلی به گیتار دارند.
بازگشت کت استیونس به دنیای موسیقی(I)

بازگشت کت استیونس به دنیای موسیقی(I)

این بازگشتی است که هیچ کس انتظار آن را نداشت، چرا که بیش از ربع قرن از زمان انتشار آخرین آلبوم تجاری یوسف اسلام، هنرمندی که در جهان به نام کت استیونس Cat Stevens شناخته میشود گذشته است و اکنون او دوباره به صحنه موسیقی باز گشته است.
تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VII)

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VII)

در این دوران قدرت نظامی افزایش پیدا می کند و زبان رسمی کشور دری می شود. دانشمندان در این دوره جامع العلوم هستند. تئوریسین های مهم این دوره ابن سینا و ابن زیله و از شعرای مهم این دوره می توان به فرخی سیستانی اشاره کرد. او ساز چنگ را بسیار پر استفاده ذکر کرده است. ساز نفیر کم کم در این دوره به موسیقی ما اضافه می شود.
نی و دندان (I)

نی و دندان (I)

چندی پیش مقاله سجاد محرابی (کارشناس دیزاین، نوازنده و سازنده آلات موسیقی) با عنوان «مقدمه ای بر بینارشتگی» را در این سایت خواندید. امروز مقاله ای از رسول صادقی، نوازنده، خواننده و سازنده نی و دندانساز را می خوانید که درباره موضوع تاثیر دندان نوازنده در نواختن نی نوشته شده است: