رحمت الله بدیعی: در کمانچه و قیچک خودآموز بودم

رحمت الله بدیعی
رحمت الله بدیعی
ورود شما به هنرستان مربوط به کدام دوره است؟
پرویز محمود. در سال ۱۳۲۶، از سن یازده سالگی یعنی از کلاس چهارم ابتدایی، در زمان مدیریت محمود وارد هنرستان عالی موسیقی شدم. اما به خاطر برخی مشکلات خانوادگی (اینکه پدر و مادرم در کاشان بودند، من هم طبعا باید به کاشان می رفتم)، وقفه ای در تحصیلم به وجود آمد ولی طولی نکشید که دوباره به هنرستان برگشتم و تا دیپلم ادامه دادم. بعد از دیپلم هم باز چند سالی وقفه هایی در تحصیلاتم به وجود آمد، تا اینکه در سال ۱۳۵۸ لیسانس خود را گرفتم.

{پس از پرویز محمود} در دوران ابتدایی روبیک گریگوریان مدیریت هنرستان را به عهده داشت. پس از آن به ترتیب در زمان مدیریت کسانی مانند: بهاءالدین بامشاد، حشمت سنجری و در هنرستان عالی غلامحسین غریب، یوسف یوسف زاده و علی رهبری. تا زمان مدیریت ابراهیم روحی فر، من در هنرستان تحصیل می کردم.

مدت تحصیل شما از ابتدایی تا لیسانس خیلی زیاد نیست؟!
برخی مشکلات خانوادگی و کاری، باعث وقفه های زیادی در فرآیند تحصیلی من شد. بنده در عین اینکه کارمند وزارت فرهنگ و هنر بودم، به طور هم زمان در تمام این دوران شاگرد هنرستان نیز بودم. من حتی بعد از تاهل حتی با داشتن دو فرزند، لیسانس خود را دریافت کردم.

در چه تاریخی؟
خرداد ماه ۱۳۵۸٫ از قضا پس از دریافت لیسانس کار هنرستان هم خاتمه پیدا کرد. یعنی در آخرین سال هنرستان من لیسانس گرفتم! چون پس از انقلاب هنرستان ها دیگر جمع شدند و به کار خود خاتمه دادند و تعطیل شدند. گویا کلاس های موسیقی، مدارس و آموزشگاه ها برچیده شدند.

آیا کمانچه نوازی حسین یاحقی و ابوالحسن صبا را دیده بودید؟
کمانچه نوازی ابوالحسن صبا را دیده بودم و کمانچه نوازی حسین یاحقی را شنیده بودم ولی آنها مانند آقای بهاری به آن صورت روی کمانچه تکنیکی اجرا نمی کردند.

کمانچه شما ساخت چه کسی بود؟
ساخت کارگاه فرهنگ و هنر و آقای قنبری مهر بود.

قیچک از چه سالی به شکل امروزی درآمد؟
یک سال پس از تاسیس تلویزیون این ساز توسط ساخت کارگاه آقای ابراهیم قنبری مهر برای اجرای صحنه ای ساخته شد.

در ابتدا با استفاده از قیچک موافق نبودم و اعتقاد داشتم نواختن قیچک به این شکل باعث می شود این ساز از اصالت خود فاصله بگیرد. شاید اگر کسی از سیستان و بلوچستان به تهران می آمد و این ساز را تدریس می کرد، اصالت های این ساز بهتر منتقل می شد.

فکر نمی کنید شکل نواختن محلی در ارکستر ایرانی و موسیقی امروز جوابگو نیست؟
بله، صد در صد این ساز برای تکنوازی است و به آن شکل محلی نمی تواند در ارکستر ها خودنمایی کند.

نظرتان در مورد قیچک آلتو در ارکستر های ایرانی چیست؟
صدای خوبی داشت، مخصوصا در ارکستر. این بسیار صدای ارکستر را پر می کرد.

آثاری که با ویولن ایرانی اجرا می شود، در راستای کمانچه نوازی است و در کل از تکنیک های منحصر به فرد ویولن که مخصوصا در ویولن کلاسیک غربی می شنویم چندان خبری نیست (به جز چند قطعه انگشت شمار)، شما در آن زمان به این فکر نیفتادید که قطعاتی تنظیم یا تصنیف کنید که از قابلیت های ویولن بهره بگیرد؟
البته بهتر است این سئوال را باید از یک آهنگساز بپرسید ولی در زمانی که ما در ایران بودیم به قدری برنامه های فشرده و کارهایی مثل کنسرت و مسافرت و… زیاد بود که اصلا چنین موقعیتی وجود نداشت. البته آقای پایور همان زمان هم کارهای زیادی انجام دادند، بعد از انقلاب به خاطر وقفه ای که افتاد هنرمندان به این فکر افتادند که کتاب و آثارشان را بنویسند.

آیا در کمانچه خود آموخته بودید؟
بله، خود آموخته بودم. آقای پایور از ما خواستند در برنامه های زنده به جای ویولن و ویولا کمانچه و قیچک آلتو بنوازیم. من به آقای پایور گفتم نواختن کمانچه برای من راحت نیست چون تا به حال کمانچه دست نگرفته ام ولی ایشان با تدبیر، من را به نواختن کمانچه دعوت کردند تا جایی که باعث شد، بنده به گواه آثار صوتی، تا این حد آثار و تاثیراتی را از خود به جای بگذارم. من در ضبط ها با ویولن و ویولا کار می کردیم ولی در اجرای زنده کمانچه و قیچک.

بنابراین زمانی که شما کمانچه نواختید به هیچ عنوان خود صدای کمانچه مطرح نبود!
البته که مطرح بود! مسلما صدای کمانچه رنگ ایرانی تری نسبت به ویولن دارد ولی عقیده من این است که (شاید هم درست نباشد) در آن زمان به این خاطر که تصویر سازها ایرانی باشد از کمانچه استفاده شد. البته این را هم باید بگویم که با توجه به اینکه بنده قبلا ویولن می نواختم، ممکن است برای بعضی از کمانچه نوازان چندان سبک نوازندگی من جالب نبوده و از نظر آنها کمانچه نوازی اصیل نباشد.

پنج دوره ضبط قاجاریه و نقش هنرمندان استان مرکزی (I)

قرن نوزدهم ظهـور فنـاوری جدیـد تمـدن بشـری اسـت تلگـراف، تلفـن، عکاسـی، سـینما، لامـپ الکتریـک و بسـیاری از اختراعـات دیگـر حاصـل ایـن قـرن اسـت که مهمتـرین ایـن اختراعات ضبط و پخش صوت بود که تحول بزرگی را در ماندگار بودن صدا ایجاد کرد. نخسـتین اختـراع تومـاس آلـوا ادیسـون دسـتگاه ضـبط و پخـش صـدا بـر روی ورق قلـع بـود که در سـال ۱۸۷۸ مـیلادی انجـام داد؛ چنـد سـال بعـد دسـتگاه فنـوگراف را اختـراع و تولیـد کرد. در فنـوگراف ضـبط و پخـش بـه روی اسـتوانه هـای مـومی انجـام مـی شـد که پیشـرفت خـوبی در کیفیـت صـدا بـود.

مروری بر آلبوم «عشیران»

عشیران سومین محصول ایده‌های موسیقایی زوج کردمافی-کاظمی (پس از آلبوم‌های «بداهه‌سازی» و «بزمِ دُور») در طول حدود ده سال گذشته است؛ سه اثری که در دور کردنِ «گفتمان احیا» از چندرگگی کامیاب‌تر از تجربه‌های دیگر بوده‌اند چرا که هم از اجرا و نواختن، و از عمل موسیقایی برآمده‌اند و هم وصل‌های جاندارتری به موسیقیِ دستگاهی داشته‌اند.

از روزهای گذشته…

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.
تروایس، گروه موسیقی موفق انگلیسی

تروایس، گروه موسیقی موفق انگلیسی

تراویس “Travis” یک گروه راک اهل گلاسکو، اسکاتلند متشکل از فران هیلی Fran Healy ، دوگی پین Dougie Payne، اندی دانلوپ Andy Dunlop و نیل پریمروز Neil Primrose است. این گروه از محبوب ترین گروههای موسیقی انگلستان است که در ادامه راه گروههای موفقی چون Coldplay و Keane تا کنون دو بار موفق به دریافت جایزه بهترین آلبوم سال Brit awards شده است.
اپرای راخمانینف

اپرای راخمانینف

حتما راجع به بیوگرافی سرگئی راخمانینف در روزنامه ها و سایتها و مجلات مطالب زیادی خوانده اید ولی در مورد اپراهای این موسیقیدان بزرگ، کمتر گفته شده است.
سلطانی: اعتراض شاملو به موسیقی ایرانی نادرست است

سلطانی: اعتراض شاملو به موسیقی ایرانی نادرست است

فیثاغورث هم شش قرن قبل از میلاد با پنهان شدن در تاریکی و در سکوت به هنرجویانش می آموخت که ذهن جنجالی-شان را در حوزه ی تمرکز پرورش دهند. به همین دلیل آن چه که در این بین، میان مخاطب و اصوات فاصله ایجاد می کند و یا ارجاع تصویری می یابد، عدم تمرکز موسیقایی و متمرکز نشدن بر روی صوت و ترکیب است.
جاش گروبن (I)

جاش گروبن (I)

جاشوآ وینسلو (Joshua Winslow) ملقب به جاش گروبن (Josh Groban) متولد ۲۷ فوریه ۱۹۸۱، خواننده و ترانه سرای آمریکایی است. حرفه او بیشتر روی اجرای کنسرت و ضبط آثارش متمرکز است، اگرچه وی همواره علاقه به پی گیری موسیقی در تئاتر را داشته. در جولای ۲۰۰۹ وی توانست ۱۹,۱۷۴,۰۰۰ آلبوم خود را در ایالات آمریکا به فروش رساند! او جایزه گرمی (Grammy) را برای آهنگ “باور کن” (Believe) دریافت کرد و در سال ۲۰۰۵ نامزد جایزه آکادمی بود.
تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (IV)

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (IV)

در خراسان زمین، شهرکی کوچک به نام نسای کوچک وجود داشت. در خانواده یکی از اهالی این شهر، کودکی به نام باربد دیده به جهان گشود که بعدها ستاره درخشانی در آسمان هنر ایران زمین گردید. او بخشهایی از گاثاها (سروده های مقدس اوستا) را از بر کرد و افزون بر این چندین رساله و کتاب و تاریخ نامه و آیین نامه را از بر نمود. مردم او را گسن گفت یعنی سرود سرا می نامیدند. سالها بعد او به همراه خانواده و ۶۰۰ خانواده دیگر نسای کوچک را ترک کردند و به یکی از مراکز فرهنگی و علمی خراسان، یعنی مرو نقل مکان نمودند. اهل ساز و آواز مروی در هنر اجراکنندگی رویه و سبک خاص خود را داشتند. قابل ذکر است که هنر نوازندگی و خوانندگی پارتی در سیمای هنر آوازخوانی مروی تجسم خود را یافته بود. شیوه باژخوانی مرویان مانند زمزمه بوده و عادتا در روزهای جشن، یادبود پهلوانان و جشن های مردمی در دور خوان آراسته و پر ناز و نعمت صورت می گرفته است. بنا به تاکید مسعودی در مروج الذهب متن این شکل موسیقی، اساسا از کتاب زمزمه ی زردشت انتخاب می شد.
همگون و ناهمگون (I)

همگون و ناهمگون (I)

متن حاضر پژوهشی است درباره موسیقی خانه‌های قالیبافی ایران که در آن به شهر کرمان، به سبب پیشینه و اعتبار بیشتری که در این بخش در میان همه شهرهای ایران داشته است و نیز به‌عنوان مرکز ثقل و قلب قالیباقی ایران توجه ویژه‌ای شده است.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIII)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIII)

به همین ترتیب مثال های زیر را مشاهده کنید و سعی کنید جملات تاثیر گرفته از ردیف را مقایسه کنید. قطعۀ «پیش درآمد نغمه» در دستگاه چهارگاه و گوشۀ زنگ شتر از ردیف میرزا عبدالله.
دینا شور، ستاره دهه پنجاه

دینا شور، ستاره دهه پنجاه

دینا شور Dinah Shore، در زمره یکی از مهم ترین ستاره های موسیقی در دو دهه آغازین پخش برنامه های تلویزیونی در آمریکا بود. در حقیقت طی سالهای ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۳ شخصیت های تلویزیونی انگشت شماری به محبوبیت دینا پدیدار گشتند. در کنار آواز خواندن، حضور او سمبل شخصیتی پر انرژی و بشاش در دهه پنجاه بود.
صداهای مشهور I – Star Wars

صداهای مشهور I – Star Wars

بن بارت در مصاحبه با مجله Film Sound Today گفته است : در اولین مذاکره با جرج لوکاس، او اعتقاد داشت – ومن هم موافق بودم – که از صداهای ارگانیک (organic بنیانی، زنده) استفاده کنیم و او این لفظ را در برابر صداهای الکترونیک و مصنوعی به کار میبرد.