رحمت الله بدیعی: در کمانچه و قیچک خودآموز بودم

رحمت الله بدیعی
رحمت الله بدیعی
ورود شما به هنرستان مربوط به کدام دوره است؟
پرویز محمود. در سال ۱۳۲۶، از سن یازده سالگی یعنی از کلاس چهارم ابتدایی، در زمان مدیریت محمود وارد هنرستان عالی موسیقی شدم. اما به خاطر برخی مشکلات خانوادگی (اینکه پدر و مادرم در کاشان بودند، من هم طبعا باید به کاشان می رفتم)، وقفه ای در تحصیلم به وجود آمد ولی طولی نکشید که دوباره به هنرستان برگشتم و تا دیپلم ادامه دادم. بعد از دیپلم هم باز چند سالی وقفه هایی در تحصیلاتم به وجود آمد، تا اینکه در سال ۱۳۵۸ لیسانس خود را گرفتم.

{پس از پرویز محمود} در دوران ابتدایی روبیک گریگوریان مدیریت هنرستان را به عهده داشت. پس از آن به ترتیب در زمان مدیریت کسانی مانند: بهاءالدین بامشاد، حشمت سنجری و در هنرستان عالی غلامحسین غریب، یوسف یوسف زاده و علی رهبری. تا زمان مدیریت ابراهیم روحی فر، من در هنرستان تحصیل می کردم.

مدت تحصیل شما از ابتدایی تا لیسانس خیلی زیاد نیست؟!
برخی مشکلات خانوادگی و کاری، باعث وقفه های زیادی در فرآیند تحصیلی من شد. بنده در عین اینکه کارمند وزارت فرهنگ و هنر بودم، به طور هم زمان در تمام این دوران شاگرد هنرستان نیز بودم. من حتی بعد از تاهل حتی با داشتن دو فرزند، لیسانس خود را دریافت کردم.

در چه تاریخی؟
خرداد ماه ۱۳۵۸٫ از قضا پس از دریافت لیسانس کار هنرستان هم خاتمه پیدا کرد. یعنی در آخرین سال هنرستان من لیسانس گرفتم! چون پس از انقلاب هنرستان ها دیگر جمع شدند و به کار خود خاتمه دادند و تعطیل شدند. گویا کلاس های موسیقی، مدارس و آموزشگاه ها برچیده شدند.

آیا کمانچه نوازی حسین یاحقی و ابوالحسن صبا را دیده بودید؟
کمانچه نوازی ابوالحسن صبا را دیده بودم و کمانچه نوازی حسین یاحقی را شنیده بودم ولی آنها مانند آقای بهاری به آن صورت روی کمانچه تکنیکی اجرا نمی کردند.

کمانچه شما ساخت چه کسی بود؟
ساخت کارگاه فرهنگ و هنر و آقای قنبری مهر بود.

قیچک از چه سالی به شکل امروزی درآمد؟
یک سال پس از تاسیس تلویزیون این ساز توسط ساخت کارگاه آقای ابراهیم قنبری مهر برای اجرای صحنه ای ساخته شد.

در ابتدا با استفاده از قیچک موافق نبودم و اعتقاد داشتم نواختن قیچک به این شکل باعث می شود این ساز از اصالت خود فاصله بگیرد. شاید اگر کسی از سیستان و بلوچستان به تهران می آمد و این ساز را تدریس می کرد، اصالت های این ساز بهتر منتقل می شد.

فکر نمی کنید شکل نواختن محلی در ارکستر ایرانی و موسیقی امروز جوابگو نیست؟
بله، صد در صد این ساز برای تکنوازی است و به آن شکل محلی نمی تواند در ارکستر ها خودنمایی کند.

نظرتان در مورد قیچک آلتو در ارکستر های ایرانی چیست؟
صدای خوبی داشت، مخصوصا در ارکستر. این بسیار صدای ارکستر را پر می کرد.

آثاری که با ویولن ایرانی اجرا می شود، در راستای کمانچه نوازی است و در کل از تکنیک های منحصر به فرد ویولن که مخصوصا در ویولن کلاسیک غربی می شنویم چندان خبری نیست (به جز چند قطعه انگشت شمار)، شما در آن زمان به این فکر نیفتادید که قطعاتی تنظیم یا تصنیف کنید که از قابلیت های ویولن بهره بگیرد؟
البته بهتر است این سئوال را باید از یک آهنگساز بپرسید ولی در زمانی که ما در ایران بودیم به قدری برنامه های فشرده و کارهایی مثل کنسرت و مسافرت و… زیاد بود که اصلا چنین موقعیتی وجود نداشت. البته آقای پایور همان زمان هم کارهای زیادی انجام دادند، بعد از انقلاب به خاطر وقفه ای که افتاد هنرمندان به این فکر افتادند که کتاب و آثارشان را بنویسند.

آیا در کمانچه خود آموخته بودید؟
بله، خود آموخته بودم. آقای پایور از ما خواستند در برنامه های زنده به جای ویولن و ویولا کمانچه و قیچک آلتو بنوازیم. من به آقای پایور گفتم نواختن کمانچه برای من راحت نیست چون تا به حال کمانچه دست نگرفته ام ولی ایشان با تدبیر، من را به نواختن کمانچه دعوت کردند تا جایی که باعث شد، بنده به گواه آثار صوتی، تا این حد آثار و تاثیراتی را از خود به جای بگذارم. من در ضبط ها با ویولن و ویولا کار می کردیم ولی در اجرای زنده کمانچه و قیچک.

بنابراین زمانی که شما کمانچه نواختید به هیچ عنوان خود صدای کمانچه مطرح نبود!
البته که مطرح بود! مسلما صدای کمانچه رنگ ایرانی تری نسبت به ویولن دارد ولی عقیده من این است که (شاید هم درست نباشد) در آن زمان به این خاطر که تصویر سازها ایرانی باشد از کمانچه استفاده شد. البته این را هم باید بگویم که با توجه به اینکه بنده قبلا ویولن می نواختم، ممکن است برای بعضی از کمانچه نوازان چندان سبک نوازندگی من جالب نبوده و از نظر آنها کمانچه نوازی اصیل نباشد.

گزارشی از نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا»

نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا» روز چهارشنبه بیست و دوم آبان در پردیس باغ ملی دانشگاه هنر تهران برگزار شد. در این نشست با حضور پوریا رمضانیان (دبیر جشنواره)، محمد هادی مجیدی (دبیر اجرایی جشنواره)، محمدرضا آزاده فر (معاون پژوهشی دانشگاه)، محمدرضا تفضلی (مشاور هنری جشنواره)، سیاوش مهرآیین (سرپرست تیم طراحی گرافیک) و پردیس نیک بخش (روابط عمومی جشنواره) برگزار شد.

جان کیج و ذن بودیسم (III)

او به زودی خود را مستغرق میان دنیای سریالیسم شوئنبرگ و نئوکلاسیسیسم «استراوینسکی» پیدا کرد و عمیق ترین تآثیرات را از کلاس های آهنگسازی «هنری کاول» پذیرفت. در ۱۹۳۴ به بهترین شاگرد کلاس شوئنبرگ بدل شد. یک بار شوئنبرگ در باره ی او گفت: او برای من نه تنها بهترین شاگردِ آهنگسازی که افتخارِ کشفِ یک نبوغ است.

از روزهای گذشته…

بالاد – قسمت دوم

بالاد – قسمت دوم

سنت سرودن ترانه های داستانی درباره وقایع و شخصیتهای روز، هنوز هم ادامه دارد و کمتر پیش می آید که یک واقعه با جذابیت عمومی از چشم تیزبین سرایندگان تصنیف دور بماند.
افشاری: انتظاراتی که بازار از تولید کننده دارد در جهت پایین آمدن قیمت و کیفیت است

افشاری: انتظاراتی که بازار از تولید کننده دارد در جهت پایین آمدن قیمت و کیفیت است

چهار نوع بلز که عبارتند از ۱٫۵ اکتاو دیاتونیک (در ۳ سایز کوچک،متوسط وبزرگ) و نیز بلز۲ اکتاوکروماتیک، سه مدل متالوفون( باس، آلتو و سوپرانو) و سه مدل سیلوفون(باس،آلتو و سوپرانو).
۸۵ سالگی اسطوره جاز (I)

۸۵ سالگی اسطوره جاز (I)

دیو بروبک (Dave Brubeck)، تصمیم گرفت که به جای یک جشن تولد کوچک در خانه، همسر، فرزندان و نوه های خود را در باربیکن هال (Barbican Hall) لندن ملاقات کند. او در این روز کنسرت مفصلی اجرا کرد که تمام ۲۰۰۰ بلیط آن توسط هوادارانش خریداری شده بود و همه هنگام اجرای ترانه Happy Birthday که توسط کوارتت جاز او و ارکستر سمفونیک لندن همراهی میشد، با یکدیگر دم گرفته بودند.
سیاره ای بنام ونجلیس

سیاره ای بنام ونجلیس

او در سال ۱۹۸۰ موسیقی دو تئاتر را ساخت. “الکترا” به کارگردانی Michael Cacoyannis در یونان و “مده آ” ساخته Nuria Esper در اسپانیا. ایرنه پاپاس بانوی بازیگر یونانی در هردو اجرا نقش اول را داشت و به دنبال آشنایی با ونجلیس ساخت موسیقی دو نمایشنامه از مدرسه هنری خود را به او سپرد، هکیوبا و زنان تروا که سال ۲۰۰۱ در والنسیا و ۲۰۰۳ در رم اجرا شد.
موسیقی و ایدئولوژی (I)

موسیقی و ایدئولوژی (I)

بحث در مورد موسیقی و خصوصیات ذاتی آن امری است مشکل. این موضوع را میتوان دلیل دو بعدی بودن موسیقی دانست؛ یعنی موسیقی از جهتی متاثر از اندیشه و عواطف بشری و نشات گرفته از یکسری فعل و انفعالات ذهنی است و از جهتی دارای قواعد و اصولی است که با معیارهای مادی و حقیقی تا حدی قابل تجزیه و تحلیل و ارزیابی میباشد.
موسیقی و معنا (I)

موسیقی و معنا (I)

مراد از «معنا» چیست؟ وقتی می‌گوییم چیزی دارای «معنا»ست، در حقیقت ادعا می‌کنیم که آن چیز، به چیزِ دیگری ورای خود اشاره دارد، یا با آن همراه است، یا می‌تواند برای پی بردن به وجود آن به کار آید. میان پدیده یا پیشامد نخست با آنچه در ورای آن است، نوعی ارتباط وجود دارد. به بیان دیگر، آن چیز دارای دلالت است و یا به زبان ساده‌تر به امری ورای خود ارجاع می‌دهد. هنگام پرداختن به موسیقی تمایل داریم معنایی برای آن قائل شویم. به نظر می‌رسد موسیقی دارای معناییست، هرچند که این معنا می‌تواند برای ما کاملاً شخصی باشد. بررسی بحث‌ها و پژوهش‌های نظری درباره‌ی موسیقی نشان می‌دهد که «معنای موسیقی» عموماً موضوعی محوری‌ست؛ به ویژه زمانی که موسیقی در بستر اجتماعی آن پژوهش می‌شود (نک. Feld & Fox 1994). هر چند ممکن است موسیقی نیز دلالتی داشته باشد، در مقایسه با زبان نمی‌توان گفت موسیقی به چه چیزی ارجاع می‌دهد، یا از اساس به چیز مشخصی اشاره می‌کند یا نه.
سرجیو چلیبیداکه، رهبر بزرگ رمانی

سرجیو چلیبیداکه، رهبر بزرگ رمانی

در نقاط روشن تاریخچه ارکستر سمفونیک رادیو اشتوتگارت آلمان، بی درنگ باید از کنسرتهای رهبری شده توسط سرجیو چلیبیداکه (Sergiu Celibidache) نام برد. این نه تنها در تاریخچه ارکستر بهترین دوران است بلکه از لحاظ خود آثار، درخشان است. سال ۱۹۸۵ اولین باری بود که سرجیو چلیبیداکه برای رهبری به ارکستر دعوت شد. او شش سال پس از آن دعوت، تیل ائولنسپیگل (Till Eulenspiegel)، اثر ریچارد اشترائوس را برای تلویزیون ضبط کرد و کنسرت آخر از مجموعه کنسرتهای طولانی یک هفته ای را که توسط سودئوتشر روندفانک (Süddeutscher Rundfunk) برنامه ریزی شده بود را رهبری کرد و رابطه وی با ارکستر محکمتر و قوی تر شد.
محمد معتمدی و افق پیش رو

محمد معتمدی و افق پیش رو

اولین بار که صدای محمد معتمدی را شنیدم از تلویزیون بود که ساز و آوازی با صدای او پخش میشد، طبق معمول روی تصاویری از طبیعت! این صدا و مخصوصا تکنیک مطلوب او توجهم را جلب کرد، چون در آن زمان کمتر صدای خواننده جوانی را میشنیدیم که از نظر استیل و تکنیک های آوازی در وضعیت خوبی قرار داشته باشد. از همان روز نامش در خاطرم ماند تا اینکه برای اولین بار کنسرت او را به همراه گروه خورشید به سرپرستی مجید درخشانی در تالار وحدت دیدم.
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

در دوران ساسانیان موسیقی نظامی به دلایل ایجاد خوف و هراس در دل دشمن و تقویت روحیه و نشان دادن دلیری و بی‌باکی سربازان که تقریباً بدون سلاح به جنگ و مبارزه می‌پرداختند از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. فرماندهان سپاه فرمان‌های خود را توسط اصوات موسیقی رزم به سربازان می‌رساندند، به‌طوری‌که نوای هر ساز مفهوم خاصی داشت، مثلاً شیپور معنای حمله و یا طبل بیانگر تعقیب بود.
آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین را یکی از برترین نوازندگان ویرتئوز پیانو در قرن ۲۱ میشناسند. نوازنده آمریکایی – لهستانی که ۲۸ ژانویه سال ۱۸۸۷ و در خانواده ای یهودی بدنیا آمد. وی هیچ نسبتی با نوازنده و پیانیست معاصر آنتون روبنشتاین و یا هلنا روبنشتاین ندارد.