بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVIII)

پرویز مشکاتیان
پرویز مشکاتیان
نگرشی نو به تصنیف
تصانیف بخش مهمی از آثار پرویز مشکاتیان را تشکیل می دهند. نگاهی نو به ساختار تصنیف و تسلط وی بر ادبیات کهن و معاصر ایران باعث پدید آمدن آثار بدیعی در این الگوی ساختاری شده است. استفاده از انواع تحریر های آوازی و تلفیق مناسب اشعار با موسیقی و استفاده از وزن های متنوع و متفاوت از ویژگی های بارز تصانیف پرویز مشکاتیان هستند. تصانیف پرویز مشکاتیان به تفکیک دستگاه ها و آواز ها به شرح زیر هستند.

دستگاه شور
لحظۀ دیدار: شعر مهدی اخوان ثالث، وزن ۸/۶
مرا عاشق: شعر مولوی، وزن ۸/۷
گلعذار: شعر حافظ، وزن ۸/۶
طالع اگر مدد دهد: شعر حافظ، وزن ۸/۶
خوشنوای بینوا: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۴/۲ و ۸/۶
عقاب: شعر پرویز ناتل خانلری، دارای بخش های متفاوت و متنوع

آواز دشتی
لالۀ بهار: شهر ملک الشعرا بهار، وزن ۴/۴
شب: شعر نیما، وزن ۴/۴
شیدائی: شعر حافظ، وزن ۱۶/۱۴
گون: شعر محمدرضا شفیعی کدکنی، وزن ۴/۲ و ۸/۶
ای مردم آزاده کجائید: شعر دهخدا، وزن ۴/۲
سرو آزاد: شعر سایه، وزن ۸/۶
افسرده حال: شعر باباطاهر، وزن ۸/۵
واژۀ آزادی: شعر سیاوش کسرایی، وزن ۴/۲
محبوب من وطن: شعر برزین آذرمهر، وزن ۴/۲
ققنوس: شعر پرویز مشکاتیان، وزن ۴/۲ و ۸/۶
گنبد مینا: شعر حافظ، وزن ۴/۶
پنهان چو دل: شعر مولوی، وزن ۸/۶
دماوند: شعر ملک الشعرا بهار، وزن ۸/۶

آواز افشاری
الا یا ایها الساقی: شعر حافظ، وزن ۸/۷
ای مجلسیان: شعر سعدی، وزن ۸/۶
نفس باد صبا: شعر حافظ، وزن ۸/۹ و ۸/۶
آواز بیات ترک
بر آستان جانان: شعر حافظ، وزن ۸/۶
بهارا: شعر سایه، وزن ۸/۷
آواز ابوعطا
شکر و شکایت: شعر حافظ، وزن ۸/۶
کنج صبوری: شعر سایه، وزن ۸/۶

دستگاه نوا
جان جهان: شعر مولوی، وزن ۸/۶
دودعود: شعر مولوی، وزن ۸/۶

دستگاه سه گاه
وطن من: شعر ملک الشعرا بهار، وزن ۸/۶
سرو بلند: شعر حافظ، وزن ۸/۶
سمن بویان: شعر حافظ، وزن ۴/۶

دستگاه همایون
روز وصل دوستداران: شعر حافظ، وزن ۴/۲
افق مهر: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۴/۲
همنشین درد: شعر سایه، وزن ۸/۶
ز تو با تو راز گویم: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
دلبرا: شعر سعدی، وزن ۸/۶
مست و خراب: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
ناکجا آباد: شعر شیون فومنی، وزن ۸/۶

آواز بیات اصفهان
رزم مشترک: شعر برزین آذرمهر، وزن ۴/۲
جان عشاق: شعر حافظ، وزن ۴/۶

دستگاه چهارگاه
صبح است ساقیا: شعر حافظ، وزن ۸/۶
دلم ای وای دل: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
نرگس مست: شعر حافظ، وزن ۸/۶

دستگاه ماهور
قاصدک: شعر مهدی اخوان ثالث، وزن ۸/۶
بیا تا گل برافشانیم: شعر حافظ، وزن ۸/۶
ایرانی: شعر جواد آذر، وزن ۴/۲
ماه رو: شعر مولوی، وزن ۸/۶
ای عاشقان: شعر مولوی، وزن ۴/۲
سوختگان: شعر مولوی، وزن ۸/۶

دستگاه راست پنجگاه
مقام صبر: شعر حافظ، وزن ۸/۶
دیدم صنمی: شعر عارف قزوینی و فریدن مشیری، وزن ۸/۶
هر شب من و دل: شعر حبیب خراسانی، وزن ۸/۶
پروانه: شعر مولوی، وزن ۴/۴ و ۴/۶

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (II)

گویی نام او دچار همان «نسیانی» شده است که «خورخه لوئیس بورخس»، نویسنده‌ی بزرگ آرژانتینی در آرزویش بود؛ یعنی واروژان و آثارش به‌گونه‌ای واقعی وارد فرهنگ و زندگی روزمره‌ی ما شده که این ورود مثل هوایی که هر لحظه تنفس می‌کنیم، آن‌قدر طبیعی و واقعی بوده که برای بیشتر ما ملموس نیست. از طرف دیگر عوامل متعدد که از‌جمله‌ی آن بی‌تمایلی خود واروژان به عکس‌انداختن و مصاحبه‌کردن، باعث شده تا «نسیانِ افسانه‌ای» درباره‌اش اتفاق بیفتد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VII)

پس هرچه علم میدان مشترک جهان آینده را می آفریند، هنر با ایجاد حیطه های فردی و منطقه یی معرفت شناسی خود، زمینه را برای گریز از هیچ انگاری این نوع از استحاله فردی فراهم می آورد. علم به همان اندازه که عقل جمعی می آ فریند، ناچار است هنر را برای توان زایش ارزش های فردی اش پاس بدارد. بنابراین جهانی شدن به معنی استحاله فردیت ها در فرهنگ جهانی نیست، بلکه برعکس به معنی امکان بیشتر حضور خلاق و زاینده فردیت ها در میدان گسترده و جذاب تر است. هرچه علم پیشرفت کند به همان اندازه نیاز ما به هنر نیز بیشتر می شود.

از روزهای گذشته…

نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (II)

نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (II)

در ابتدا تمی توسط سه تار ارائه میشود، سپس این تم به عود و پس از آن به کمانچه سپرده میشود”بهره گیری از تکنیک ایمیتاسیون (تقلید)”.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت هشتم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هشتم)

شبِ هجران در آغاز به عنوان برنامهِ عادی موسیقی ایرانی و با ارکستری نسبتاً ساده و در سطح سایر آثار آنزمان اجرا و پخش میگردد. امّا همین اثر بعدها در برنامه های گلهای رنگارنگ شماره های ۲۲۸ و ۲۲۸ ب به یکی از زیباترین و جاندارترین آثاری تبدیل میشود که تاکنون در مایهِ افشاری ساخته شده اند.
نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (I)

نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (I)

مدتی است که از اجرای کنسرت “به زمین و آفتاب” ساخته دکتر سعید شریفیان و همینطور انتشار این اثر می گذرد. شنونده آشنا با موسیقی با مرور آثار این آهنگساز به خوبی درمی یابد که او هرگز در یک جا نمانده است و با استفاده از مد گردی های مختلف در دستگاه های موسیقی ایرانی و نیز استفاده از تکنیک های روز موسیقی دنیا، فضای موسیقی گذشتگان را با دانش خود درنوردیده و با شکستن قواعد پذیرفته شده، چه در موسیقی کلاسیک غربی و چه در موسیقی دستگاهی ایران، علاوه بر تاکید این نکته که «ذات هنر عدم سکون و حرکت به سوی کشف ناشناخته هاست»، با رویکردی مدرن آثاری بسیار منحصر بفرد را بوجود آورده است و این به معنای رسیدن به سطحی عالی در توانایی هنری است.
فراخوان سومین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران

فراخوان سومین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران

سومین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران اسفند ماه سال جاری در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود و علاقمندان تا ۱۵ اسفند ماه فرصت دارند تا آثار خود را به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند. حامیان این دوره از جشنواره، فرهنگسرای ارسباران و انتشارات ماهور هستند.
“همه ما موریکونه را دوست داریم”

“همه ما موریکونه را دوست داریم”

آثار موریکونه را باید نوعی از موسیقی عنوان کرد که در گذر زمان نه تنها از ارزشهایش کاسته نمیشود بلکه همواره زوایای پنهان از خلاقیت و ابعاد گسترده کاری وی را نشان می دهد. آثار وی قسمتی از احساس ما را که نسبت به موسیقی حساسیت دارد لمس میکند و بر آن تاثیر عمیقی میگذارد. آهنگسازی بیش از ۴۰۰ فیلم و مجموعه تلویزیونی از وی شخصیتی دست نیافتی ساخته است و به جرات میتوان عنوان کرد که اگر موریکونه و آهنگ هایش نبود، شاید فیلمهایی که امروز توانسته اند جوایزی را تصاحب کنند قادر به نائل شدن به این افتخار نبودند!
گفتگو با پولینی (IV)

گفتگو با پولینی (IV)

به اعتقاد پلینی در حالیکه اشتوکهاوزن و بولز «کاملا جا افتاده هستند اما هنوز آثارشان فقط گاهی اوقات اجرا می شود. از نظر من آنها فوق العاده اند و آثارشان از جمله قطعات کلاسیک رپرتوار است. اکنون برای ما استراوینسکی، دبوسی، راول و بارتوک بخش عادی رپرتوار به حساب می آیند. من برگ را نیز به این لیست اضافه می کنم و به نظرم شوئنبرگ و وبرن نیز تا حدودی در آن جای می گیرند. آهنگسازان بزرگ نیمه دوم قرن بیستم (بولز، اشتوکهاوزن، بریو، نونو، لیگتی) تا حدودی از عامه مردم دورند و نمی توان قطعات آن ها را برای یک کنسرت عادی در برنامه قرار داد.»
موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VIII)

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VIII)

اکنون موردی که باقی می ماند، سخن در باب موسیقی باستانی و سازهای قدیمی ایران است. روایات فرانسویان در این زمینه کاملا آشکار است، در این روایات، ذکر انواع رقص ها و تفریحات عمومی شده است، ولی بیهوده در پی یافتن نکات روشنگری در باب ساختمان سازها و چگونگی نواختن آنها هستند.
پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (V)

پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (V)

روشن است که دشواری دوچندان می شود زیرا گونهای بسیار خاص از چیزی پیش روی ما است که نوع عامش هم چندان برایمان شناخته شده نبوده است. حال برای آن که کمی موضوع ملموس تر شود تحلیل یک فراز کوتاه اما مهم کتاب راهگشا است: «محتوای اینتناسیونی سری پیچیده و متنوع است. بررسی آن از لحاظ علمی بهتر است به چند مرحله تقسیم شود. مرحله ی ابتدایی، آشنایی با آن ویژگیهای اینتناسیونی ای است که در سطح قرار دارند و مستقیما با گوش درک می شوند. روشهای مهم تحلیل عبارت اند از: ۱- شنیدن اینتناسیون ها به صورت گروهی […] یکی از عمده ترین کارکردهای ساختاری سری، برآورده کردن تمام بافت (هم از لحاظ افقی، هم از لحاظ عمودی، هم در بعد مختلط) با یک ماتریال اینتناسیونی واحد است.
نه! حتی با ۱۵۰ میلیون دلار!

نه! حتی با ۱۵۰ میلیون دلار!

اگر امید وار هستنید که پس از اجرایی که راجر واترز به همراه دوستان قدیمی خود در گروه پینک فلوید در کنسرت Live 8 داشت، بزودی با یکدیگر مجددا” شروع به برگزاری تور یا کنسرت گروهی نمایند، اشتباه کردید. راجر واترز که ماه گذشته پس از سال ۱۹۸۱ برای اولین بار با دوستان قدیمی خود در لندن به اجرای چند کار از آلبوم های قدیمی گروه پینک فلوید پرداخت اعلام کرده است که : “اگر چه Live 8 و اجرا در کنار دوستان قدیم بسیار جذاب بود اما برای من اصلآ قابل تصور نیست که با دیوید گلیمور، ریچارد رایت و نیک میسون تور اجرای کنسرت بگذارم.”
گزارش تصویری از کنسرت شادروان و گروه طیفور

گزارش تصویری از کنسرت شادروان و گروه طیفور

۲۸ اردیبهشت ماه، گروه طیفور با همراهی مهیار شادروان در تالار اندیشه حوزه هنری به روی صحنه رفت. این برنامه در دو بخش اجرا شد که بخش اول شامل اجرای همنوازان تنبور بدون خواننده و بخش دوم در آواز دشتی با همراهی خواننده سولیست تنظیم و شامل آواز، تصنیف و قطعات ضربی بود.