گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVIII)

پرویز مشکاتیان (۱۳۳۴-۱۳۸۸)

تصانیف بخش مهمی از آثار پرویز مشکاتیان را تشکیل می دهند. نگاهی نو به ساختار تصنیف و تسلط وی بر ادبیات کهن و معاصر ایران باعث پدید آمدن آثار بدیعی در این الگوی ساختاری شده است. استفاده از انواع تحریر های آوازی و تلفیق مناسب اشعار با موسیقی و استفاده از وزن های متنوع و متفاوت از ویژگی های بارز تصانیف پرویز مشکاتیان هستند. تصانیف پرویز مشکاتیان به تفکیک دستگاه ها و آواز ها به شرح زیر هستند.

نگرشی نو به تصنیف
تصانیف بخش مهمی از آثار پرویز مشکاتیان را تشکیل می دهند. نگاهی نو به ساختار تصنیف و تسلط وی بر ادبیات کهن و معاصر ایران باعث پدید آمدن آثار بدیعی در این الگوی ساختاری شده است. استفاده از انواع تحریر های آوازی و تلفیق مناسب اشعار با موسیقی و استفاده از وزن های متنوع و متفاوت از ویژگی های بارز تصانیف پرویز مشکاتیان هستند. تصانیف پرویز مشکاتیان به تفکیک دستگاه ها و آواز ها به شرح زیر هستند.

دستگاه شور
لحظۀ دیدار: شعر مهدی اخوان ثالث، وزن ۸/۶
مرا عاشق: شعر مولوی، وزن ۸/۷
گلعذار: شعر حافظ، وزن ۸/۶
طالع اگر مدد دهد: شعر حافظ، وزن ۸/۶
خوشنوای بینوا: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۴/۲ و ۸/۶
عقاب: شعر پرویز ناتل خانلری، دارای بخش های متفاوت و متنوع

آواز دشتی
لالۀ بهار: شهر ملک الشعرا بهار، وزن ۴/۴
شب: شعر نیما، وزن ۴/۴
شیدائی: شعر حافظ، وزن ۱۶/۱۴
گون: شعر محمدرضا شفیعی کدکنی، وزن ۴/۲ و ۸/۶
ای مردم آزاده کجائید: شعر دهخدا، وزن ۴/۲
سرو آزاد: شعر سایه، وزن ۸/۶
افسرده حال: شعر باباطاهر، وزن ۸/۵
واژۀ آزادی: شعر سیاوش کسرایی، وزن ۴/۲
محبوب من وطن: شعر برزین آذرمهر، وزن ۴/۲
ققنوس: شعر پرویز مشکاتیان، وزن ۴/۲ و ۸/۶
گنبد مینا: شعر حافظ، وزن ۴/۶
پنهان چو دل: شعر مولوی، وزن ۸/۶
دماوند: شعر ملک الشعرا بهار، وزن ۸/۶

آواز افشاری
الا یا ایها الساقی: شعر حافظ، وزن ۸/۷
ای مجلسیان: شعر سعدی، وزن ۸/۶
نفس باد صبا: شعر حافظ، وزن ۸/۹ و ۸/۶
آواز بیات ترک
بر آستان جانان: شعر حافظ، وزن ۸/۶
بهارا: شعر سایه، وزن ۸/۷
آواز ابوعطا
شکر و شکایت: شعر حافظ، وزن ۸/۶
کنج صبوری: شعر سایه، وزن ۸/۶

دستگاه نوا
جان جهان: شعر مولوی، وزن ۸/۶
دودعود: شعر مولوی، وزن ۸/۶

دستگاه سه گاه
وطن من: شعر ملک الشعرا بهار، وزن ۸/۶
سرو بلند: شعر حافظ، وزن ۸/۶
سمن بویان: شعر حافظ، وزن ۴/۶

دستگاه همایون
روز وصل دوستداران: شعر حافظ، وزن ۴/۲
افق مهر: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۴/۲
همنشین درد: شعر سایه، وزن ۸/۶
ز تو با تو راز گویم: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
دلبرا: شعر سعدی، وزن ۸/۶
مست و خراب: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
ناکجا آباد: شعر شیون فومنی، وزن ۸/۶

آواز بیات اصفهان
رزم مشترک: شعر برزین آذرمهر، وزن ۴/۲
جان عشاق: شعر حافظ، وزن ۴/۶

دستگاه چهارگاه
صبح است ساقیا: شعر حافظ، وزن ۸/۶
دلم ای وای دل: شعر خواجوی کرمانی، وزن ۸/۶
نرگس مست: شعر حافظ، وزن ۸/۶

دستگاه ماهور
قاصدک: شعر مهدی اخوان ثالث، وزن ۸/۶
بیا تا گل برافشانیم: شعر حافظ، وزن ۸/۶
ایرانی: شعر جواد آذر، وزن ۴/۲
ماه رو: شعر مولوی، وزن ۸/۶
ای عاشقان: شعر مولوی، وزن ۴/۲
سوختگان: شعر مولوی، وزن ۸/۶

دستگاه راست پنجگاه
مقام صبر: شعر حافظ، وزن ۸/۶
دیدم صنمی: شعر عارف قزوینی و فریدن مشیری، وزن ۸/۶
هر شب من و دل: شعر حبیب خراسانی، وزن ۸/۶
پروانه: شعر مولوی، وزن ۴/۴ و ۴/۶

علیرضا جواهری

۱ نظر

بیشتر بحث شده است