ابراهیم موسیقی ایران

حسین دهلوی
حسین دهلوی
ابراهیم موسیقی ایران
یادداشتی به بهانۀ درگذشت استاد حسین دهلوی

در اوایل دهۀ دوم قرن حاضر، علی‌نقی وزیری در اوج فعالیت موسیقایی و نیز فراز محبوبیتش نزد ملیّون بود. آثار و خدمات وزیری روزبه‌روز بیشتر مورد توجه خواص و عوام قرار می‌گرفت و این مسیر پیشرفت، در نظر مخالفان و رقیبان او گران می‌آمد. دسیسه‌چینان که از روابط قدیمی رضاشاه و وزیری خبر داشتند، کوتاه‌ترین مسیر را برای نابودی وزیری یافتند؛ وزیری خط قرمزی در ارائۀ هنر داشت و آن حقیر انگاشتن هنر و هنرمند بود.

دستور اجرای ارکستر هنرستان در میهمانی شام رضاشاه به وزیری ابلاغ شد و وزیری به آتشی که برای او مهیا شده بود وارد شد ولی ابراهیم‌وار از آن گذشت. شاید اگر وزیری چنین امتحانی را پشت سر نگذاشته بود، نام او چنین پژواکی را در تاریخ موسیقی ایران نداشت. پس از وزیری هیچ موسیقی‌دانی در چنین آزمونی قرار نگرفت و اگر قرار گرفت، سربلند بیرون نیامد مگر حسین دهلوی.

در سال‌های ابتدایی انقلاب، بی‌احترامی به ساحت موسیقی و موسیقی‌دان تا آنجا پیش رفته بود که تمام کوشش‌ها و دستاوردهای نسل دهلوی و استادان او در مرز نیستی و نابودی بود؛ او بود که به همراه همسرش روز و شب در تلاش برای حفظ پایگاه آکادمیک موسیقی (هنرستان‌های موسیقی) ساعت‌ها در مقابل جوانان نوپیشه و ناآزموده نشست و از شمع لرزان موسیقی در مقابل طوفان جهل و بی‌هنری دفاع کرد. وزیری و دهلوی به ارباب قدرت آموختند هنر است که بر شما فرمان می‌راند و هنرمند ابزار دست اهالی قدرت نیست. آن‌ها زیر بار قدرت نرفتند و دست در سفرۀ رنگین خواسته‌های نااهلان نبردند و به عوض نان، نامشان را برکشیدند.

حسین دهلوی دورۀ طولانی انزوا را پس از انقلاب تجربه کرد ولی منزوی نشد و سرسختانه بر اصول خود پافشاری کرد. دهلوی با قلم خود و زبانی بی‌پروا، بر مواضع خود ماند و جاودانه شد. اگر برای وزیری آتشی فراهم شد، دهلوی خود آتش را برفروخت (۱) و نامش را جاودانه کرد.

حسین دهلوی، آهنگ‌ساز، مدرس، تئوری‌پرداز، مدیر هنری و رهبر ارکستر نامداری بود که هرچند در هیچ‌یک از این شاخه‌ها یگانه نبود ولی در پای‌بندی بر اصول خود جا پای وزیری گذاشت و اسطوره شد.
آتشم من گر تو را شک است و ظن
آزمون کن دست را بر من بزن
پی‌نوشت
۱- نگاه کنید به: «خودسوزی یک موسیقی‌دان»
مجله هنر موسیقی شماره ۱۷۸

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مسئولیت هوشنگ ظریف بودن!

درباره جایگاه هوشنگ ظریف نیاز به هیچ مقدمه ای نیست. به قدری منش و شخصیت او در میان اهالی موسیقی شناخته شده است که تنها نامش به خودی خود سمبل و الگوی جوانان است. «هوشنگ ظریف شدن» رویای بسیاری از جوانانی است که به دنیای حرفه ای موسیقی وارد می‌شوند و عموما با این حسرت بازنشسته.

تکروی بااستقامت! (IV)

قطعاتی مثل: به زندان، در قفس، زرد ملیجه، رنگ ناز و ضربی هایی مثل «اکبرآباد رفته بودی…»، «اتل متل توتوله» و حتی بسیاری از قطعات نوحه خوانی و سینه زنی که بین مردم تهران قدیم، شناخته شده بود. این ایده او بسیار مورد توجه کامبیز روشن روان، آهنگساز مطرح زمان ما قرار گرفت و او این تلاش و ایده رجبی را تحسین کرد.

از روزهای گذشته…

ویولون گوارنری ویوتام (I)

ویولون گوارنری ویوتام (I)

قیمت درخواستی، ویولون گوارنری ویوتام را به گران ترین ویولون دنیا تبدیل می کند. این ویولون که در سال ۱۷۴۱ توسط گوارنری دل جزو ساخته شده است اکنون توسط شرکت بین و فوشی در شیکاگو، به این امید که قیمت آن تا ۱۸ میلیون دلار (۱۲ میلیون پوند) برسد، به فروش می رود. در دنیای ویولون های قدیمی، ویولون های استرادیواری به بهترین معروفند. اما بسیاری از ویولون شناسان و نوازندگان، اوج ویولون سازی را در ویولون های ساخته شده در شهر کرمونای ایتالیا به دست گوارنری دل جزو می دانند.
احمدیان: پدرم اشتباه کرد!

احمدیان: پدرم اشتباه کرد!

همزمان با پایان جنگ در سال ۱۳۶۷، تصویری میهمان خانه های ایرانیان خسته از جنگ شد که تا امروز در خاطر بسیاری مانده است. جوانی خوش چهره و خوش صدا که برنامه ای از ارکستر سمفونیک صدا و سیما را معرفی و با عوامل آن برنامه مصاحبه می کرد؛ این جوان خود از اعضای ارکستر سمفونیک تهران و به گفته اهالی فن، از با استعدادترین هنرمندان فاگوت نواز جوان آن روزگار بود؛ محمدرضا احمدیان… محمدرضا احمدیان در اواسط دهه ۶۰ از ارکستر سمفونیک تهران به ارکستر صدا و سیما پیوست و در این سازمان بود که فعالیت های خود را در زمینه آهنگسازی آغاز کرد. زمانی که هنوز به دهه سوم زندگی خود نرسیده بود به مقام معاونت موسیقی سازمان صدا و سیما رسید (۱) که آنزمان مدیریت موسیقی این سازمان با دکتر بهمن ریاحی، پدیده آهنگسازی آن دوران بود. شاید درخشان ترین دوران موسیقایی رادیو پس از انقلاب، مربوط به دوره مدیریت دکتر ریاحی در این سازمان باشد.
زنان و موسیقی (VI)

زنان و موسیقی (VI)

خانم بیون موسیقی بی کلام و موسیقی برای نمایشنامه ها می ساخت و در سالن خانم ژانلی (Genlis) با همکاری نوازندگان غیر حرفه ای و حتی موسیقی دان های معروف فرانسوی و بین المللی اجرا می کرد. وی همچنین با عنوان بازیگر-خواننده در نمایشنامه های مختلف ایفای نقش می کرد.
گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری (II)

گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری (II)

اتفاقاً غالب تک‌نوازان موسیقی ایران افرادی بودند که به نت نیز آشنایی نداشتند یا اگر آشنایی اجمالی‌ای از نت داشتند نت نوازندگی و آموزش ایشان دخالتی نداشته است. یکی از تک‌نوازان مطرح کمانچه استاد علی‌اصغر بهاری است که میراث‌دار هنر اسلاف خود در دورۀ قاجار، دارای وسعت معلومات و بیان شخصی است.
صدایی که فرهنگ جمعی ماست (II)

صدایی که فرهنگ جمعی ماست (II)

در این شرایط فردِ وابسته وقتی به یک نهاد اجتماعی وارد می شود، می بایست آن نهاد را وسیله ای برای کسبِ محدوده ی امنِ خودش تبدیل کند و یا در مقابل آن نهادها ایستاده و با آنها مقابله کند. اما شهرام ناظری به دلیل قدرتی که با پشتوانه ی فعالیت اش با “چاووش” ها بدست آورده بود، توانست با تولیدات فرهنگی اش، صورت بندی و مدلِ اجتماعی پیدا کند و چون نهاد های لازم برای این نوع از برخوردها وجود نداشته است، راه ش را در ادامه مسیر به تنهایی طی می کند.
متبسم: گروه نوازی در موسیقی ایران پدیده ای جوان است

متبسم: گروه نوازی در موسیقی ایران پدیده ای جوان است

کار گروهی بر اساس تفکر و جهان بینی شخصی صورت می گیرد که تفکر گروهی داشته باشد؛ یعنی زمانی که آهنگساز یا نوازنده یا سرپرست یک گروه، اقدامی در زمینه راه اندازی گروه انجام می دهند، باید علاوه بر شخص خود نوازنده ها نیز تفکر و جهان بینی و دانش آنسامبل داشته باشند تا اینکه پایه و اساس یک گروه درست گذاشته شود.
گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (IV)

گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (IV)

این سوئیت ارکستری چندان تصویر کننده سیارات به عنوان اجرام سماوی نیست بلکه بیشتر درباره صفاتی انسانی است که به آنها بر می گردد. این اثر هولست همیشه طرفداران بسیار داشته است.
تلفیق درست شعر و موسیقی؛ راز ماندگاری آثار شاعر نامی

تلفیق درست شعر و موسیقی؛ راز ماندگاری آثار شاعر نامی

«راز ماندگاری قطعاتی که بر اساسِ ترانه‌های ملک‌الشعرای بهار ساخته شده، چیست؟» رازِ جاودانگی آثاری چون «بهار دلکش»، «ای شکسته‌دل»، «ز من نگارم» و «مرغ سحر»؟ این موضوعی است که ذهنِ بسیاری از جمله مرا به خود مشغول کرده است؛ چرا که براساسِ قراینِ موجود «محمد تقی بهار» خودش نیز چنین تصوری از این آثار نداشته است؛ در حالی‌که هم‌اکنون بسیاری از ترانه‌های او ماندگارتر از شعرهایش شده است و شنونده‌ها و خوانندگانِ بیشتری دارد؛ اما مهم‌ترین دلیلِ این موضوع را می‌توان در هم‌نشینی «بهار» با موسیقی‌دانانِ‌ بزرگِ هم‌عصرِ او دانست.
شاید چنین باشد، شاید (II)

شاید چنین باشد، شاید (II)

رنگ‌آمیزی دور از ذهن اولین مشخصه‌ی سوگواری «چکناواریان» است. دور کردن تکنوازان تالار رودکی («فرامرز پایور» و …) از صدادهی (۵) خاصی که در حافظه‌ی شنوندگان موسیقی ایرانی به خوبی ثبت شده کاری دشوار است که چکناواریان به درستی از عهده‌ی آن برآمده. آشنازدایی از موسیقی نوازندگانی که در دوره‌ی اجرای این اثر از مشهورترین‌ها بوده‌اند تا حدودی بر اثر غرابت ماده‌ی موسیقایی و تا حدودی نیز بر اثر تکنیک‌ها و رجیستر اجرایی نامانوس (نسبت به موسیقی دستگاهی که این گروه اجرا می‌کرد) به وجود آمده (به‌خصوص در مورد قیچک).
واکاوی نظری موسیقی امبینت (VI)

واکاوی نظری موسیقی امبینت (VI)

برای ایجاد تمایز می ان تجربیات خودم و محصولات موسیقی کنسرو شده (موسیقی هایی که در آسانسور ها، فروشگاه ها، تبلیغات و… کاربرد دارند) از اصطلاح امبینت استفاده می کنم. یک اثر در ژانر امبینت به عنوان یک اتمسفر یا یک تاثیر محیطی فراگیر یا یک ته رنگ شناخته و تعریف می شود.