واکاوی نظری موسیقی امبینت (XI)

موسیقی امبینت خوب از طریق برخی شگردهای آهنگسازی، ساخت بافت و فضای صوتی و ریتم های غالبن کشدار شنونده را به سفری دعوت می کند که می تواند سرخوش، زیبا، هراس آور یا نگران کننده باشد. در این سفر شنونده، خود یکی از عناصر فعال موسیقیِ جاری است نه تنها یک دریافت کننده منفعل. جان شفر جای دیگر در همانجا می نویسد: «بهترین موسیقی امبینت آن است که شنونده را با خود درگیر کند و به او اجازه دهد تا هر طور که میل دارد احساس کند و به هر روشی که می خواهد با آن ارتباط برقرار کند.»

«موسیقی از مرکز فضا» و امبینت آمریکایی
همزمان با آغاز نیوایج در سواحل غربی آمریکا طی دهه ۷۰ برخی از زیر شاخه های موسیقی امبینت هم که اغلب هیچگونه هدف روحانی یا ادعای شفابخشی نداشتند نیز رواج پیدا کرده بودند. در ابتدای امر معرفی و ترویج این موسیقی را نه یک هنرمند بخصوص و نه یک برند تجاری خاص بلکه یک برنامه رادیویی به نام «موسیقی از مرکز فضا» آغاز کرد. این برنامه رادیوییِ پیشرو که هنوز هم به عنوان یک برنامه پر مخاطب اجرا می شود در ایستگاه رادیویی سانفرانسیسکو در سال ۱۹۷۳ شروع به کار کرد.

از اهمیت این برنامه در رشد و پیشرفت هنرمندان موسیقی امبینت و همچنین سبکهای متعدد زیر شاخه آن و همینطور معرفی آن به طیف وسیعی از مخاطبان، هرگز نمی توان چشم پوشی کرد. در این برنامه رنج گسترده ای از موسیقی امبینت شامل کارهای گروه های اروپایی مانند تنجریم دریم با سبک نوظهورش در امبینت تا گروه های آمریکایی در کالیفرنیا با سبک های الکتروآکوستیک و الکترونیک مانند دئوتر ، لاسوس ، می شل استرنز و کوین برانی پخش می شد.

در اواسط دهه ۸۰ این برنامه یک اتحادیه رادیویی تشکیل داد که بیش از ۲۰۰ ایستگاه رادیویی در سراسر آمریکا را پوشش می داد. استفان هیل و آنا تورنر با همکاری یکدیگر این برنامه را که یکی از اتفاقات مهم در حوزه موسیقی امبینت بود راه انداخته بودند. هنرمندانی همچون رابرت ریچ و استیو راچ که تا قبل از آن هیچ ارتباطی به موسیقی امبینت نداشتند با این برنامه مشهور شدند.

همزمان با اینکه نیوایج به آرامی به یک نام بزرگ در موسیقی و صنعت تبدیل می شد، افرادی چون ریچ، راچ و استرنز به جریان مهمی در موسیقی امبینت و الکترونیک بدل شدند و پس از آن بسیاری از هنرمندان پیرو سبک آنها بودند. در طول دهه های متمادی بسیاری از موسیقی ها، موسیقی دانان و فرم ها تداوم و شهرت خود در جهان را مدیون همین برنامه بودند.

در مقاله بعدی در مورد نکات تکنیکی آهنگسازی و اجرای این موسیقی خواهم پرداخت.
پی نوشت
۵۸- electro-acoustic
۵۹- Deuter
۶۰- Iasos
۶۱- Michael Stearns ۶۲- Kevin Braheny ۶۳- Stephen Hill
۶۴- Anna Turner
۶۵- Robert Rich. Born in 1963
۶۶- Steve Roach. Born in 1955
منابع
www.ambientmusicguide.com
en.wikipedia.org
cosmiccrossings.org
britannica.com/art/electronic-music
britannica.com/art/electronic-music/Computer-music


معرفی منابعی برای مطالعه بیشتر
• How Music Works by David Byrne, McSweeney’s, 2012.
• The Ambient Century by Mark Prendergast, Bloomsbury, London, 2003.
• Through Music To The Self by Peter Michael Hamel, 1976.
• The New Age Music Guide by Patti Jean Birosik, Collier Books, 1989.
• New Sounds: The Virgin Guide To New Music by John Schaefer, Virgin Books, London, 1987.
• The Rolling Stone Record Guide, Virgin Books, London.
• Music For Inner Space by Neville Drury, Unity Press, Lindfield, 1985.
• Healing Music by Neville Drury and Andrew Watson, Nature & Health Books, Chatswood, 1987.
• Adventures In Wonderland: A Decade Of Club Culture by Sharon Garret, Headline Books, London 1998.
• Elevator Music: A Surreal History of Muzak, Easy Listening & Other Moodsong by Joseph Lanza, Quartet, London, 1995.
• The Illustrated Encyclopedia Of Rock, Salamander Books, London, 1982.
• Art Rock by John Rockwell from The Rolling Stone Illustrated History Of Rock And Roll, Random House, 1980.
• Digital Gothic: A Critical Discography Of Tangerine Dream by Paul Stump, S.A.F. Publishing, London, 1997.
• The Rough Guide To Rock, Rough Guides Ltd, London, 1999.
• The Rough Guide To Classical Music, Rough Guides Ltd, London, 2001
• Ocean Of Sound by David Toop, Serpents Tail, London, 1996.
• Kraftwerk: From Dusseldorf To The Future by Tim Barr, Ebury Press, London, 1998
• The Rough Guide To Techno by Tim Barr, Rough Guides Ltd, London, 2000
• Krautrocksampler: One Head’s Guide To The Great Kosmische Musik by Julian Cope, Head Heritage, London, 1995.
• Crossfade: A Big Chill Anthology, Serpents Tail, London, 2004.
• Klaus Schulze: Electronic Music Legend by Greg Allen, 2008.

مختصری درباره فرم موسیقی ایرانی (I)

در موسیقی ایران فرم مشخص وجود ندارد. هر قطعه فرم مخصوص به خود دارد. برای تشخیص فرم باید تا انتهای قطعه گوش داد. اگر قطعه ای را فورا در ابتدا تشخیص دادیم که چیست مثلا چهارمضراب یا تصنیف اینها ژانر و گونه هستند و فرم نیستند. در فرم بخش های مختلف را با حروف بزرگ لاتین نشان می دهیم. هر جمله در موسیقی یک فرم مشخص دارد هر چقدر هم کوتاه باشد. برخی فرم ها موفق تر می شوند مانند پیش درآمد اصفهان نی داوود، در ادامه به انواع ژانرها و فرم های موسیقی ایرانی خواهیم پرداخت.

مروری بر کتاب «ردیف آسان است؛ قدم به قدم با ردیف موسیقی ایران، دستگاه شور»

روژا پیتِر –ریاضیدان مجار- در کتاب «بازی با بینهایت» بدون اینکه نام کتابش را «ریاضی آسان است» بگذارد، هنرمندانه پیچیده‌ترین موضوعاتِ ریاضی را دست‌یافتنی کرده است. اگر فرمانروای مطلقِ همه‌ی دانش‌ها می‌تواند آسان شود پس ردیفِ ما هم علی‌القاعده باید بتواند. کتابِ حاضر با وجود تلاش‌هایی که شده نه تنها در این کار توفیقی نیافته بلکه به جای زدودنِ ملال و پیچ و خم‌های زاید از پیکره‌ی موضوع (بر طریقِ یک متدلوژیِ منسجم و به پشتوانه‌ی یک ساختمانِ نظری مستحکم و واحد) به خوبی توانسته است نشان دهد که ردیف چقدر می‌تواند غامض و گیج‌کننده باشد.

از روزهای گذشته…

موسیقی سینه به سینه (گفتگو با خسرو سلطانی)

موسیقی سینه به سینه (گفتگو با خسرو سلطانی)

خسرو سلطانی (موسیقیدان ایرانی مقیم اتریش)، اخیراً آلبوم تازه ای به نام «ماهور کبیر» منتشر ساخته است. اجرای اثر را «گروه شیراز» – متشکل از خسرو سلطانی (سرنا، کرنا، بالابان)، مجید درخشانی (تار، سه تار، رباب)، علی اکبر شکارچی (کمانچه) و فرزانه نوایی (چنگ) _ به عهده داشته و بخش های آوازی توسط افسانه رثایی و علیرضا قربانی خوانده شده است.
کنسرت گروه موسیقی «ماه و مهر»

کنسرت گروه موسیقی «ماه و مهر»

گروه موسیقی «ماه و مهر» با شادمانه های موسیقی اصیل ایرانی و ترانه های علی رضا امینی در سیزدهم اسفندماه روی صحنه خواهد رفت. علی رضا امینی نوازنده، ترانه سرا، محقق و کارشناس موسیقی و فعال موسیقی رسانه در برنامه نیستان شبکه رادیویی فرهنگ، از سال ۱۳۷۹ به طرح کلام گذاری قطعات شاد و ضربی موسیقی اصیل ایرانی پرداخت و در یک طرح کلان حدود ۲۰۰ قطعه از رنگ ها و سایر فرم های قطعات ضربی را با سرودن شعر منطبق با ملودی قطعه، به ترانه و تصنیف تبدیل کرده است که آلبوم “عشق و شب و شیدایی” اولین آلبوم موسیقایی او در سال ۸۴ منتشر شد و هنوز هم از پرپخش ترین ترانه های موسیقی دستگاهی رادیوهای مختلف می باشد.
گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (IV)

گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (IV)

در حقیقت خیر. من درباره وزن دست صحبت نمی کنم زیرا معتقدم دست برای ایجاد رفت و آمد آرشه روی سیمها است، همانند پاها برای راه رفتن، پاها هنگام راه رفتن احساس سنگینی نمی کنند، دستها زمانی که ویلنسل می نوازند باید حس سبکی داشته باشند. اینجاست که قیاس بال پرنده در میان می آید، زیرا بال پرنده حس سبکی در حرکت را، به وضوح به تصویر می کشد. به جای وزن دست، من روی قابلیتهای نقاط مختلف فشار روی خود سیمها تکیه می کنم. فشار سیم بستگی به چگونگی نواختن آن دارد، چقدر فاصله سیم تا پل نزدیک است زمانی که آرشه به روی سیم می آید و دست چپ نوازنده در چه ارتفاعی، بر روی دسته ساز می نوازد.
گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

علی صمدپور و بهار موحد با همکاری گروهی از نوازندگان ایرانی مقیم امریکا، ۲۶ مارچ ۲۰۱۵، اجرایی از کارگان موسیقی ایرانی را در شهر سیاتل ارایه کردند. در این اجرا ۲۵ تصنیف و قطعه اجرا شد که از دوره‌ی تیموریان تاکنون را در برمی‌گرفت. از عبدالقادر مراغه‌ای تا آهنگسازان امروز. سالن برای یک کنسرت چهارساعته چیده شده بود:‌ پشتی و بالش‌هایی برای راحت نشستن و شیرینی و چای ایرانی دم دست. این یادداشت در پی تحلیل این ایده‌ و اجرای ویژه است.
موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (II)

موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (II)

شما میتوانید به تعداد زیادی از ملودیها فکر کنید که تصور آن با تصویر مارتا، غیر ممکن باشد اما به همین نسبت هم میتوانید ملودیها یا قطعاتی را پیدا کنید که کاملا مناسب باشند … چگونه آنها را پیدا کردیم؟ به این ترتیب که از خودمان پرسیدیم، چگونه میتوانیم رابطه احساسی ایجاد کنیم؟ چگونه مردم را جذب کنیم؟ چه کنیم که بر جذابیت ماجرا بیافزاییم؟
جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

اسوشیتدپرس، آتلانتا- جیمز براون James Brown، پدرخوانده پرانرژی موسیقی سول Soul، که صدای خش دار و ریتمهای انقلابی وی، او را به یکی از مهمترین بنیان گذاران موسیقی رپ، فانک و دیسکو تبدیل کرده بود، صبح روز دوشنبه ۲۵ دسامبر، در سن ۷۳ سالگی درگذشت.
ژوزف کسما

ژوزف کسما

به جرات می توان گفت که یکی از زیباترین قطعات استاندارد در Jazz قطعه “Autumn Leaves” ساخته “Joseph Kosma” می باشد و عجیب است که یک آهنگساز مجارستانی بتواند قطعه ای را بنویسد که سالهای سال همه علاقمندان به موسیقی (Jazz و ساریر شاخه ها) از شنیدن آن لذت ببرند. این قطعه بارها و بارها توسط افراد مختلف بصورت وکال یا سازی اجرا شده و هنوز هم هر نوازنده Jazz ای این قطعه را اجرا می کند.
موسیقی شناسی فمنیستی (X)

موسیقی شناسی فمنیستی (X)

زیباشناسی و فلسفه هنر فمینیستی، همچون سایر فلسفه های فمینیستی، بر اساس انتقادهایی که به مفروضات بنیادین و پیش فرض های اساسی که بر این حوزه به طور سنتی حکمفرما بوده است، بنا شده است. اساسا این سبکی ویژه در روش شناسی فمینیستی است که غالبا در طرح مباحث، بنیان فکری و اندیشه ای خود را بر نقد از جریان های اصلی و حاکم می آغازند.
ویژگی های یک سنتور خوب (VIII)

ویژگی های یک سنتور خوب (VIII)

جدای از مسائل فنی در ساخت ساز، موارد دیگری که می توان به آن اشاره کرد نحوه ی استفاده و نگهداری نوازنده از ساز می باشد. به عبارت دیگر چگونگی کارکرد استفاده کننده در راستای بهبود یک ساز خوب که در شماره ی گذشته کمی به آن پرداختم و حال ادامه ی آن:
بیانیه‌ی هیات داوران دومین جشنواره‌ی وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران

بیانیه‌ی هیات داوران دومین جشنواره‌ی وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران

افزون شدن شمار وبسایت‌های مرتبط با موسیقی و گسترش نسبی کمیت آنها اشاره‌ای بود بر درستی راهی که اکنون در آستانه‌ی به سرانجام رسیدن دومین پیمایش آن هستیم. اکنون فضای مجازی با شتابی فزاینده در حال تسخیر بسیاری از حوزه‌های نشر محتوای سنتی و آفریدن حوزه‌هایی است که هیچ معادلی در جهان نشر سنتی نداشته‌اند و اگر هم برخی حوزه‌ها را تا به امروز مِلک طِلق خود نساخته‌اند نه از سر مانعی فنی یا ذاتی بلکه بیشتر از آن رو است که هنوز رسمیتی، چنان که باید به بیشتر تولیدات فکری این جهان تودرتوی مجازی داده نمی‌شود و فعالیت در این حوزه همچنان –اغلب- از سر علاقه‌ی صرف است و بس.