واکاوی نظری موسیقی امبینت (XI)

موسیقی امبینت خوب از طریق برخی شگردهای آهنگسازی، ساخت بافت و فضای صوتی و ریتم های غالبن کشدار شنونده را به سفری دعوت می کند که می تواند سرخوش، زیبا، هراس آور یا نگران کننده باشد. در این سفر شنونده، خود یکی از عناصر فعال موسیقیِ جاری است نه تنها یک دریافت کننده منفعل. جان شفر جای دیگر در همانجا می نویسد: «بهترین موسیقی امبینت آن است که شنونده را با خود درگیر کند و به او اجازه دهد تا هر طور که میل دارد احساس کند و به هر روشی که می خواهد با آن ارتباط برقرار کند.»

«موسیقی از مرکز فضا» و امبینت آمریکایی
همزمان با آغاز نیوایج در سواحل غربی آمریکا طی دهه ۷۰ برخی از زیر شاخه های موسیقی امبینت هم که اغلب هیچگونه هدف روحانی یا ادعای شفابخشی نداشتند نیز رواج پیدا کرده بودند. در ابتدای امر معرفی و ترویج این موسیقی را نه یک هنرمند بخصوص و نه یک برند تجاری خاص بلکه یک برنامه رادیویی به نام «موسیقی از مرکز فضا» آغاز کرد. این برنامه رادیوییِ پیشرو که هنوز هم به عنوان یک برنامه پر مخاطب اجرا می شود در ایستگاه رادیویی سانفرانسیسکو در سال ۱۹۷۳ شروع به کار کرد.

از اهمیت این برنامه در رشد و پیشرفت هنرمندان موسیقی امبینت و همچنین سبکهای متعدد زیر شاخه آن و همینطور معرفی آن به طیف وسیعی از مخاطبان، هرگز نمی توان چشم پوشی کرد. در این برنامه رنج گسترده ای از موسیقی امبینت شامل کارهای گروه های اروپایی مانند تنجریم دریم با سبک نوظهورش در امبینت تا گروه های آمریکایی در کالیفرنیا با سبک های الکتروآکوستیک و الکترونیک مانند دئوتر ، لاسوس ، می شل استرنز و کوین برانی پخش می شد.

در اواسط دهه ۸۰ این برنامه یک اتحادیه رادیویی تشکیل داد که بیش از ۲۰۰ ایستگاه رادیویی در سراسر آمریکا را پوشش می داد. استفان هیل و آنا تورنر با همکاری یکدیگر این برنامه را که یکی از اتفاقات مهم در حوزه موسیقی امبینت بود راه انداخته بودند. هنرمندانی همچون رابرت ریچ و استیو راچ که تا قبل از آن هیچ ارتباطی به موسیقی امبینت نداشتند با این برنامه مشهور شدند.

همزمان با اینکه نیوایج به آرامی به یک نام بزرگ در موسیقی و صنعت تبدیل می شد، افرادی چون ریچ، راچ و استرنز به جریان مهمی در موسیقی امبینت و الکترونیک بدل شدند و پس از آن بسیاری از هنرمندان پیرو سبک آنها بودند. در طول دهه های متمادی بسیاری از موسیقی ها، موسیقی دانان و فرم ها تداوم و شهرت خود در جهان را مدیون همین برنامه بودند.

در مقاله بعدی در مورد نکات تکنیکی آهنگسازی و اجرای این موسیقی خواهم پرداخت.
پی نوشت
۵۸- electro-acoustic
۵۹- Deuter
۶۰- Iasos
۶۱- Michael Stearns ۶۲- Kevin Braheny ۶۳- Stephen Hill
۶۴- Anna Turner
۶۵- Robert Rich. Born in 1963
۶۶- Steve Roach. Born in 1955
منابع
www.ambientmusicguide.com
en.wikipedia.org
cosmiccrossings.org
britannica.com/art/electronic-music
britannica.com/art/electronic-music/Computer-music


معرفی منابعی برای مطالعه بیشتر
• How Music Works by David Byrne, McSweeney’s, 2012.
• The Ambient Century by Mark Prendergast, Bloomsbury, London, 2003.
• Through Music To The Self by Peter Michael Hamel, 1976.
• The New Age Music Guide by Patti Jean Birosik, Collier Books, 1989.
• New Sounds: The Virgin Guide To New Music by John Schaefer, Virgin Books, London, 1987.
• The Rolling Stone Record Guide, Virgin Books, London.
• Music For Inner Space by Neville Drury, Unity Press, Lindfield, 1985.
• Healing Music by Neville Drury and Andrew Watson, Nature & Health Books, Chatswood, 1987.
• Adventures In Wonderland: A Decade Of Club Culture by Sharon Garret, Headline Books, London 1998.
• Elevator Music: A Surreal History of Muzak, Easy Listening & Other Moodsong by Joseph Lanza, Quartet, London, 1995.
• The Illustrated Encyclopedia Of Rock, Salamander Books, London, 1982.
• Art Rock by John Rockwell from The Rolling Stone Illustrated History Of Rock And Roll, Random House, 1980.
• Digital Gothic: A Critical Discography Of Tangerine Dream by Paul Stump, S.A.F. Publishing, London, 1997.
• The Rough Guide To Rock, Rough Guides Ltd, London, 1999.
• The Rough Guide To Classical Music, Rough Guides Ltd, London, 2001
• Ocean Of Sound by David Toop, Serpents Tail, London, 1996.
• Kraftwerk: From Dusseldorf To The Future by Tim Barr, Ebury Press, London, 1998
• The Rough Guide To Techno by Tim Barr, Rough Guides Ltd, London, 2000
• Krautrocksampler: One Head’s Guide To The Great Kosmische Musik by Julian Cope, Head Heritage, London, 1995.
• Crossfade: A Big Chill Anthology, Serpents Tail, London, 2004.
• Klaus Schulze: Electronic Music Legend by Greg Allen, 2008.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

یادداشتی بر آلبوم «گلعذار»

گوش‌ها را به شنیدن و چشم‌ها را به خواندن رنجه نساختن، در تنه‌ی موسیقی خلأ اندیشه و خِرد را با ایدئولوژی پر کردن‌، از هنر جز ژست گرفتنش را نداشتن، از جعل و شید تاریخ ساختن، کندذهنی و بی‌دقتی و درجا زدن در بنیان‌های سستِ آموزش‌های علیلِ آمیخته با انواع توهمات و خرافات، همه و همه ثمرِ آفت‌زده‌ای جز همان «انبساط خاطر» و زبان‌آوری‌های مجانی و بی‌باج در دورهمی‌های موسیقایی‌ای که حال به لطفِ بسترِ مهیا‌ی خانه‌ی عفافِ نشر در ایران رسمیت یافته‌اند نخواهد داشت.

از روزهای گذشته…

کاوه رهنما

کاوه رهنما

متولد ۱۳۴۶ تهران لیسانس الکترونیک نوازنده پیانو، پژوهشگر موسیقی

تادیوس کاهیل (Thaddeus Cahill (1867-1934

شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۸۳ ۲۰ سال بعد از اختراع فونوگراف که دستگاهی برای ضبط صدا بود اولین دستگاه تولید صدای موسیقی اختراع شد. تادیوس کاهیل در سال ۱۸۹۷ میلادی بیانگر یک نقطه شروع در موسیقی الکترونیک می باشد.
نابغه‌ی موسیقی از نظرگاهِ ژان ژاک روسو

نابغه‌ی موسیقی از نظرگاهِ ژان ژاک روسو

مدخل “نابغه‌ی موسیقی” در دائره المعارف موسیقی روسو با دیگر مدخل‌ها متفاوت است. گویی روسو از چیزی یا پرسشی از جانب کسی برآشفته است، لحن و نوع طرح موضوع در این مدخل کاملا با کل کتاب متفاوت است و زبانی پر شور و طغیانگر دارد. توضیح این نکته ضروریست که آنچه که به دایره المعارف موسیقی روسو مشهور شده در حقیقت مدخل های مربوط به موسیقی دائره المعارف مشهور دوره ی دیرکتوار فرانسه به سردبیری دنی دیدرو بوده که روسو مسئول نوشتن آن بوده است و بعدها حدود هفتصد مدخل موسیقایی آن بصورت جداگانه ویرایش و منتشر شده است. (سعید یعقوبیان)
«تلویزیون حتا تصویر ارکستر را نشان نمی‌دهد»

«تلویزیون حتا تصویر ارکستر را نشان نمی‌دهد»

در سال ۱۳۷۱ (۱۹۹۲) با حضور حدود هفتاد نوازنده‌ی سازهای مضرابی و برای نخستین بار در تاریخ موسیقی ایران، «ارکستر بزرگ مضرابی» به رهبری حسین دهلوی تشکیل شد.
چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

نقدی که پیش رو دارید نوشته ای از مهشید فراهانی است درباره گفتگوی رابعه زند (نوازنده قانون) با روزنامه اعتماد با عنوان “طرحی نو در اندازیم”؛ ژورنال گفتگوی هارمونیک آمادگی خود را برای ارائه پاسخ به نقد های منتشر شده در این باره اعلام می کند.
جسور و ایرانی (III)

جسور و ایرانی (III)

بعد از چند بار تکرار این الگو، جمله ای ملودیک با سرعتی بالا در تضاد با آنچه تا آن لحظه نواخته می شد شنیده می شود، مانند اتفاقی بزرگ میان تکرار روزمرگی ها. بعد از آن دوباره همان پایه با همراهی تنبک نواخته می شود که این بار تپش و ضربان تداعی می شود. اما با پیش رفتن قطعه، احساسی که ممکن است هنگام شنیدن این قطعه به شنونده دست دهد نه احساس تکرار که بیشتر احساس بی قراری و حرکت رو به مقصدی سرنوشت ساز است، شاید حاصل از اتفاقی بزرگ که در میان آن ”ضربان خسته ی تکرار” رخ داده باشد، بماند که ناشر در جلد سی دی داستان دیگری برای این قطعه دارد.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.
ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

در سال ۷۸ دومین آلبوم ژار یعنی Equinoxe آماده شد و در ۳۵ کشور با استقبال فوق العاده روبرو شد. ژار در این سال با بازیگر بریتانیایی، شارلوت رامپلینگ (Charlotte Rampling) ازدواج کرد و با استفاده از موسیقی “Equinoxe” در فیلمی با بازی او و ساخته پیتر فلیشمان (Peter Fleischman) به نام بیماری هامبورگ (The Illness Of Hamburg) موافقت کرد.
ANTONIO STRADIVARI , VIOLIN  1699 (بررسی و تحقیق)

ANTONIO STRADIVARI , VIOLIN 1699 (بررسی و تحقیق)

پیرامون موضوع مذکور در شماره قبل توضیحاتی را جهت اطلاع و آگاهی اولیه بصورتی گزارشی ارائه کردیم ولی همانطور که می دانیم در اکثر پروژه های اجرایی مهم در زمینه های مختلف، ساختار و چیدمانی تعریف می شود که می تواند باعث ایجاد نظم و ترتیب درمراحل احیاء پروژه شود و به نوعی ضرورت طبقه بندی کارآمد از آغاز تا پایان، نشانه و نماد روندی پویا و خلاق است و از نقاط قدرت و اثر بخشی همچون، نقد و بررسی موضوع، اصلاحات و تغیییرات، گزارش نتایج و … برخوردار می شود که قطعا در بهبود و پبشرفت کار تاثیری بسزا دارد.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XIV)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XIV)

آنچنان که اطلاعات اجراهای سپرینگر (springar) نشان می دهد، چنین فرآیند های تکثیرپذیری ممکن است تا دو سطح زیرین نیز ادامه پیدا کند (تاثیر گذار بر سطح بیت و سطح زیرشاخه ها). مشخصه ی متمایز این دیدگاه این است که ما نباید تمام انحرافات از نسبت های ریاضی را به “بیانگری” ارتباط دهیم، اما آزادیم که هرگونه تقسیمات زیرشاخه ای را در مدل های الگوی متریک وارد کنیم. اما مسئله ی نحوه ی نمایش این الگو ها در نت نویسی استاندارد حل نشده باقی می ماند و همچنین کل مسئله ی توضیح چنین الگوهایی نیز همچنان بی پاسخ می ماند.