معلمی برای همه ادوار

هوشنگ ظریف
هوشنگ ظریف
نوشته ای که پیش رو دارید، بخشی از خاطرات آزاده امیری نوازنده و مدرس تار و سه تار و از شاگردان زنده یاد هوشنگ ظریف است که به مناسبت درگذشت این هنرمند به رشته تحریر در آمده است:
آقای ظریف را سال آخر هنرستان دیدم. اوضاع به سامانی نبود. مدتی قبل هنرستان به خاطر درخواست حقوق اولیه هنرجویان که توسط اعضای شورای فنی از ارشاد خواسته شده بود، تا پای تعطیلی رفته بود. حقوقی که می گویم، خواسته های عجیب و بزرگی نبود، خواسته هایی چون تعویض مکان کوچک و فرسوده هنرستان، تهیه سازهای جدید، بورسیه هنرجویان ممتاز و… اما ارشاد نپذیرفته بود و تهدید به اخراج امضا کنندگان و شورای فنی و نتیجتا تعطیلی هنرستان کرده بود.

مدیر وقت (خانم زهره فشارکی) عزل شد. اعضای شورای فنی و در راس آن آقای حسین علیزاده استعفا کردند و در برابر تهدیدها، دو دسته گی در میان مدرسین آغاز شد. عده ای بر تصمیم شان ماندند و عده ای دیگر منصرف شده و به سر کارشان در هنرستان بازگشتند. اما بیشترین فشارِ این اتفاق بر هنرجویان بود. خصوصا دبیرستانی ها و از همه بیشتر سال آخری ها.

تنها یک لحظه تصور کنید که سال چهارم دبیرستان باشید و بعد از هفت سال آموزش در هنرستان و در شرایطی که به جز درس های عمومی، فقط دروس موسیقی خوانده اید و بدین واسطه راهی برای تغییر رشته ندارید، مدرسه تان به یکباره تعطیل شود و از آن بدتر ضربه حسی عجیب آن بود که معلمینی که عاشقانه دوست داشتی و اساسا انگیزه ادامه یِ مسیرت بوده اند به یکباره و به اجبار مجبور به استعفا شده بودند.

خانم آذرنوش صدرسالک به مدیریت منصوب شده و جایگزینی مدرسین آغاز شد. خیلی خوب به خاطر دارم که صبح روز شنبه خانم صدرسالک من را به دفتر هنرستان خواست و گفت: ببین فلانی و فلانی را برای تدریس هنرجوهای تار سال پایین تر آوردم اما می دانم که شماها زیر بار نمی روید و می خواهید طبق معمول اعتراض کنید و بگویید سرکلاس نمی ریم؛ ولی فقط برای تدریس به شما سال بالایی ها از معلم استادتان خواهش کردم که به هنرستان بیایند که دیگه حرفی نباشد. تهدید توام با استرس ناشی از ایجاد بی نظمی در هنرستان را به وضوح می شد در پس حرف هایش که سعی می کرد در عین اقتدار؛ دوستانه هم باشد، فهمید.

عصر من و مریم رضایی را به عنوان ارشدهای کلاس صدا کرد و به کلاس روبروی دفتر فرستاد. در را باز کردیم و وارد کلاس ساز شدیم. بوی غلیظ و بی نظیر ادکلن اولین چیزی است که به خاطر دارم و بعد قامت کشیده و برازنده آقای ظریف. شیک پوش با موهای جوگندمی و یک خنده آرام و متین. کاملا معلوم بود او نیز در جریان تشنج های قبل قرار گرفته و او نیز می داند که قرار است با هنرجویان اندوهگینی که معلمانشان را از دست داده اند و نیز دوران پر تنشی را گذرانده اند، روبرو شود؛ از این رو حتی بیش از همیشه آرام، متین و مهربان بودند. اولین درسی که از او گرفتم قطعه ای از آقای جلیل شهناز بود که خودشان، نت کرده بودند.

خلاصه اینکه اولین دیدار من با آقای ظریف شاید به خواست و انتخاب خودم نبود. شاید پس از یک طوفان عجیب در هنرستان بود، شاید جایگزینی یک معلم، هرچقدر بزرگ و با تجربه به جای معلمین ات سخت باشد، حتی اگر او معلم معلمین ات باشد، اما به یکی از بهترین تجربیاتم بدل شد.

شاید اگر آقای ظریف و اصرارهایش نبود، هیچوقت مجبور به اجرای اغلب آثار وزیری نمی شدم و مثل همیشه به بهانه ای از آن شانه خالی می کردم، شاید اگر آقای ظریف نبود، بسیاری از کارهای آقای شهناز را نمی زدم (چون کارهای آقای شهناز جزو سرفصل های آموزشی هنرستان نبود)؛ شاید اگر آقای ظریف نبود هیچوقت ردیف موسی خان را نمی زدم (ردیف آموزشی هنرستان میرزا عبدالله و در دوره عالی علی اکبرخان شهنازی بود)

کلاس من با آقای ظریف به گونه ای خارج از عرف معمول شروع شد اما عالی پیش رفت. مهر پدرانه و از همه بیشتر صمیمیت عجیب آقای ظریف مرا دل بسته کلاس ها کرد. دیگر هیچ دغدغه ای برایم باقی نمانده بود به جز لذت و تشنگی یادگیری و یادگیری همیشگی ام.

من حقیقتا از ایشان درس های بسیار آموختم و از همه بیشتر آنکه تجربه معاشرت و شاگردی نزد یکی از متشخص ترین موسیقی دان های این مملکت را پیدا کردم. انسانی که شاید بتوان گفت که اغلب تار نوازان عصر حاضر شاگرد او و شاگرد شاگردانش بوده اند. بسیار خوشحال بودم که او نیز بسیار سریع من را به شاگردی اش قبول کرده است. کاملا به خاطر دارم روز امتحان ساز دیپلم که در حضور ژوری پرتعداد و نام آور هنرستان برگزار می شد که در راس آنها در آن سال آقای پایور عزیز و آقای دهلوی نیز حضور داشتند وقتی وارد جلسه امتحان شدم، با متانت و شخصیت همیشگی شان گفتند: «آزاده امیری شاگرد من است.»

و این لحظه در ذهن من جاودان شد.

پس از اتمام امتحان بیرون آمد و با رضایتمندی و لبخند گفتند: «بهت بیست دادند!» کاملا حس رضایتمندی از موفقیت و نمره شاگردش را می شد در پس چهره اش حس کرد و این حس، مرا بسیارخوشحال می کرد.

امروز مفتخرم از اینکه بگویم شاگرد آقای ظریف هستم.

انسانی که سالها ساز زد، شرافتمند و عاشق زیست، تعلیم داد و تعلیم داد و شاید حقیقتا بتوان او را پدر آموزش تار در عصر حاضر دانست.

استادم روح شما قطعا در آرامش است و عشق و مهر شما در تک تک نت ها و نواخته های ما تا زمانی که صدای تار در گوش و جان ما طنین انداز است و ما می نوازیم جاری و ساریست. شما زنده اید و بی تکرار همانگونه که همیشه بوده اید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (IX)

در اینجا هشترودی به موضوع تمایز میان هنر غرب و شرق پرداخته و به درستی این تمایز را در نوع پیام اثر هنری جست‌وجو می کند، این موضوع نیز از مباحث مهم جهان معاصر بوده و نقش هنر شرق را در آینده جهان نیز روشن می کند. بد نیست که عین جملاتش را بیاوریم. وی در بحثی که با یک دانشمند باستان شناس داشته می گوید؛ «او مدعی بود که هنر شرق در برابر هنر یونانیان قدیم بی ارزش بوده و فی المثل مانند آثار طفلی که تازه با کاغذ و قلم آشنا شده باشد مجسمه های هندی و چینی در برابر زیبایی مجسمه های یونانی مانند هیاکلی ناموزون و نفرت انگیز جلوه گر می شود.

درباره قطعه سمفونیک خلیج فارس اثر شهرداد روحانی

این اولین بار نیست که موسیقی ای به اصطلاح نادقیق «مناسبتی» (یا به اصطلاح غلط تر: سفارشی) برای مایملک ملی این مرز و بوم ساخته می شود. گفته قدما- یعنی الفضل للمتقدم- لااقل برای حیطه هنرها و به خصوص موسیقی، مصداق چندانی ندارد. به بیانی رسانه ای تر: اینجا امتیاز آوردن بر حسب شایسته سالاری است و نه پیش افتادن های غالبا تصادفی و رابطه ای در جریانی که اصلا معلوم نیست «مسابقه» باشد.

از روزهای گذشته…

نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (III)

نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (III)

شاید برای همه دیدن ارکستر با رهبری یک زن امری بسیار عجیب و غیر معمول تلقی شود و چه بسا نیز در دنیای موسیقی رهبری ارکستر را امری مردانه تلقی کرده اند . اما جوانا فلاتا ثابت نمود که نه تنها در عرصه نوازندگی مهارت دارد بلکه در رهبری ارکستر نیز رهبری مقتدرو بسیار معتبر میباشد و ثابت نمود که رهبری فارغ ار تفکرات سنتی امریست که بیشتر بر اساس توانایی های هر فرد قدرت میگیرد نه صرفا نگاهی جنسیتی که در این امر حاکم بود.
جلیل شهناز و چهارمضراب (V)

جلیل شهناز و چهارمضراب (V)

در این چهارمضراب نیز مانند قطعه‌ی قبل بخش اول جملات ملودیک کاملا بر اساس الگوی پایه شکل گرفته است. به بیان دیگر این جملات کارکرد دوگانه‌ی پایه/ملودی دارد،هر چند به زودی موتیف کوتاه دیگری ظاهر می‌شود که آن‌هم برای لحظاتی به نظر می‌رسد پایه‌ی دوم این چهارمضراب است. اما با توجه به آن که این طرح یک میزانی هم دیگر تا پایان قطعه تکرار نمی‌شود، نمی‌توان این فکر را پذیرفت.
گفتگو با سارا چانگ (III)

گفتگو با سارا چانگ (III)

اگر شما موسیقیدان هستید و به مقدار اطلاعاتتان تا حدی اطمینان دارید، وقتی به کنسرتی گوش می دهید متوجه می شوید که نوازنده با تمام وجودش نمی نوازد، شما سریعا این را حس می کنید، برای همین است که تعیین زمان و شرایط مناسب برای اجرای کنسرتتان اهمیت فراوان دارد و باید مطمئن باشید که شدیدا خسته نیستید و خودتان را آماده کنید. اگر می دانید زمانی به آنجا خواهید رسید که تمام روز پرواز داشته اید و هیچ زمانی برای تمرین نداشته اید… من احتمالا در این شرایط روی تختم دراز می کشم و به خواب می روم، حتی در ۱۰ دقیقه مانده به کنسرتم، مادرم معمولا به سراغم می آید و در حالی که در می زند می گوید: “آیا هنوز خوابی؟ نمی توانی خواب باشی در حالی که تا ۱۰ دقیقه دیگر باید روی سن بروی!”
بزرگداشت محمود کریمی

بزرگداشت محمود کریمی

محمود کریمی (۱۳۰۶- ۱۳۶۳) در موسیقی ایران شخصیت بی نظیر و استثنایی است؛ او سالها به تدریس ردیف آوازی موسیقی ایران پرداخت و هنوز هم ردیف آوازیش، بهترین ردیف برای آموزش آواز و مرجع خوانندگان است.
بزرگداشت حسن ناهید در ارسباران برگزار می شود

بزرگداشت حسن ناهید در ارسباران برگزار می شود

مراسم بزرگداشت، استاد حسن ناهید، نوازنده و مدرس پیشکسوت ساز نی، با همکاری موسسه فرهنگی – هنری «راد نواندیش» پنجشنبه ۲۶ دی ماه، در ساعت ۱۷:۳۰ در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود.
حنانه از زبان ملاح (I)

حنانه از زبان ملاح (I)

مطلبی که در پیش رو دارید، نوشته ای است از مرحوم حسینعلی ملاح، پژوهشگر و نوازنده که به مناسبت درگذشت مرتضی حنانه، آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازنده در مجله آینده نوشته شده است. شایان ذکر است، ملاح پس از گذشت سه سال از درگذشت حنانه، بدرود حیات گفت.
ظهور موفقیت آمیز

ظهور موفقیت آمیز

کوهن قراردادی با کمپانی کلمبیا رکوردز (Columbia Records) قراردادی امضا کرد و اولین آلبوم خود را در اوایل سال ۱۹۶۸، به نام “The Songs of Leonard Cohen” منتشر کرد. این آلبوم علی رغم کیفیت تولید نه چندان عالی و اشعار غمگینانه اش، یا شاید درست به همین دلیل، یک موفقیت آنی بود و به سرعت جای این شاعر/ خواننده نوظهور را در موسیقی فولک مستحکم کرد.
چرا سنتور سل کوک؟ (III)

چرا سنتور سل کوک؟ (III)

ابتدا از لحاظ ابعاد: طول سنتورهای سی کوک حدوداً ده سانت و عرض آن یک یا حداکثر دو سانت کمتر از سنتورهای سل کوک است و این اندازه کاملاً مناسب با میزهای جدیدی است که سطح آنها کوچکتر شده (تقریبا نصف میزهای قدیمی). بنابراین ابعادِ یک سنتور سی کوک با جعبه فقط “کمی” بزرگتر از ویلن (با جعبه) خواهد بود. (ویلن هایی که جعبه ی آنها مستطیل شکل است).
روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

من نزد خانم آندو درس‌های هفتگی ویولونم را می‌آموختم. او به من پیشنهاد کرد که برای سال آینده در امتحان آکادمی ‌موسیقی اونو ثبت نام کنم و همانطوری که خانم آندو می‌گفت من در آن آکادمی ‌می‌توانستم درس‌های دیگر مربوط به موسیقی را آموزش ببینم و بگذرانم، خودم را آماده کرده بودم که در این آکادمی‌تحصیل کنم و برای آن شروع به آموزش و یادگیری کرده بودم. در نزدیکی‌های امتحان که به توصیه خانم آندو به دانشگاه اونو می رفتم و کنسرتهای پایان تحصیلی را گوش می دادم، بطور ناگهانی ناامید و سرخورده شدم، روز بعد به دیدار خانم آندو رفتم و تمام مشاهداتم را برای او تعریف کردم.
همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

پیش از برگزاری کنسرت «نگاه آسمانی» به آهنگسازی همایون (علی) رحیمیان با آواز حسام الدین سراج، در آخرین تمرین های گروه حضور یافتیم تا گفتگوی کوتاهی با آهنگساز و رهبر این کنسرت انجام دهیم: