- گفتگوی هارمونیک Harmony Talk - http://www.harmonytalk.com -

کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است

در نظر داریم در حد توان با اساتید و دست اندرکاران موسیقی کشور گفتگوهایی را داشته باشیم تا شاید بتوانیم از این طریق به افزایش آگاهی دوستداران موسیقی از وضعیت موسیقی در کشور کمک کرده باشیم. لذا طی مصاحبه ای آزاد، نظرات آقای کیوان میرهادی راجع به وضعیت موسیقی حال حاضر کشور را جویا شدیم که در اینجا قسمت اول این مصاحبه را ملاحظه می کنید، درضمن نهایت سعی بر این بوده که عین کلام ایشان بدون دخل و تصرف آورده شود.

در مورد ارکسترتون لطفا”صحبت کنید؟
تشکیل ارکستر برمیگرده به ۱۱ سال پیش که ما با انواع و اقسام ارکسترهای مجلسی و کرهای مجلسی کار کردیم. اون دوره فراز و نشیب هایی داشت،که نشیبهاش بیشتر از فرازها بود! و البته شکستهای زیادی خوردیم.

چه آثاری اجرا شد؟
در سالهایی که ما برنامه داشتیم جو جامعه کلاسیک بود و کارهایی از باخ، فوره، ویوالدی و … اجرا شد، حالا هرچه جلو میریم تقریبا” از سال ۷۸، دانشجویان علاقه شان تغییر کرده و به سمت موزیک راک و جز (مخصوصا راک و پاپ که همیشه بوده) زیاد شده. پارسال که با مشکلات زیادی ارکستر شروع به کار کرد ۶۰ درصد کار را روی کلاسیک گذاشتیم. خود من کار آهنگسازی را به نام ارو پارت اجرا کردم که در خود اروپا هم شناخته شده نیست.

ما تماشاگر زیادی هم نداشتیم حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ نفر بیننده که ابتدا هم که نظر بینندگان را پرسیدیم هم از راک هم از کلاسیک ابراز رضایت کردند. چند جا هم از من پرسیدند که چرا راک و کلاسیک را در کنار هم اجرا کردی؟ که من گفتم،به نظر من فرقی نمی کنه و مشکلی نیست در یک کنسرت هر دو اجرا شود که اتفاقا”مورد استقبال مردم هم قرار گرفت و ما هم با مشورت دوستان تصمیم گرفتیم موسیقی راک اجرا کنیم و این راکی که امروز ماتنظیم می کنیم (با کر و ارکستر) مثلا” پینک فلوید اجرا می کنیم دیگر پینک فلوید نیست! و در واقع کامراتا هست! از سیستم اودان، نیروانا اصلا” اون فضای گذشته نیست و کلاسیک شده و من این کار را کلاسیک می دانم و من هیچ تفاوتی نمی بینم بین اجرای این آثار و باخ و هندل (باخ هم که ما اجرا می کنیم برای ۴ صدا تنظیم شده و سیستم اودان برای ۶ صداست، که از باخ پیچیدگی کم که ندارد هیچ زیاد هم دارد!)

درآثار گذستگان هم مثل باخ هم قطعات زیادی هست که بر مبنای ملودیهای محلی آن دوره تصنیف شده، البته دلیلی هم ندارد که اگر نیاز تحولی می بینیم با گذشتگان هماهنگ کنیم! و هر کاری نیاز است باید انجام دهیم …
من شخصا“ دلیلی برای اینکه بخواهم توجیه برای ارائه این آثار پیدا کنم نمی بینم. دوستان ما کمی کم التفاتی کردند و گفتند تو که کلاسیک زن بودی، چرا به این سمت کشیده شدی؟ مشکل مالی داری راک می زنی!؟ گاهی از این شوخی ها می کردند… والا! ما فقیر بودیم و هستیم، هیچ وقت هم پولدار نمی شیم! در واقع این حس امروز من هست، شاید اگر به خودم باشه الان گیتار می زنم و شعر می خونم! … یعنی به اینجا رسیدم! من کار خودم را می کنم و دوستان هم حتما“ صلاح مرا خواستند.

در مورد تغییر واژه های موسیقی صحبت کنید؟
در سالهای ۷۱ تا ۷۴ کنسرت گذاشتیم، در سالنهای رسمی با عنوان سمینارهای پژوهشی … واقعا“ سمینار بود ولی گیتار هم زده می شد. درکنسرت سال ۷۱ که من سولو زدم، دوستان من به کنسرت نیامدند! همه می گفتند گیتار سولو در تالار دولتی!؟ می ترسیدند و می گفتند ما نمی یاییم! الان اوضاع خیلی فرق کرده… من در برنامه ای به نام ۳۰۰۰ سال زرتشتی گری جلوی آقای کروبی با تنظیم خودم، برنامه اجرا کردم که در اون زمان قابل تصور نبود. مسئله این تجددی هست که ما با آن درگیریم… نسلی در ایران گفت ”پیچ گوشتی“ ولی نسل حاضر نتوانست بگوید ”کش لقمه“!

مثلا در انتخابات ریاست جمهوری آقای جاسبی پوسترهای تبلیغاتی خودشون را انگلیسی چاپ کردند که در شهر دیدیم؛ پس می بینیم نسبت به دهه ۵۰ و ۶۰ تفاوتهایی در جامعه ایجاد شده! ما هم همانطور که در دهه ۶۰ به کنسرت سمینار می گفتیم! بعضی از اصطلاحات هم هست که هنوز روی آنها حساسیت هست مثل رقص که حرکات موزون می گیم! فعلا“ قابل تغییر هم نیست؛ اصلا“ وقتی عمل مشخص است چرا حساسیت بوجود بیاریم؟ وقتی می گویند راک، پاپ خیلی اشکال به وضع تدریس می گیرند، چرا وقتی ما می خواهیم در دانشگاه فلامنکو درس بدیم می گویند فلامنکو سرفصل نیست؟

من سفارش تالیف یک جزوه تاریخچه راک را در یافت کردم… با اینکه خودم کتاب تاریخ مدرن زیر چاپ دارم که کلاسیک هست. من دارم روی هارمونی قابل تدریس راک و Jazz کار می کنم . حالا آیا مسخره نیست با اینهمه پروژه های پیشرو و کارهای نا تمام بگوییم ”فلانی اصلا“ معلوم نیست کلاسیک کار می کند یا راک؟! ” یا دنبال اسم خاصی برای سبک کاری بگردیم که نمونه اش در دنیا کم است ؟ ما باید راه را کم کم باز کنیم … شما مگر در عروسی باخ می زنید؟ این خنده داره! کما اینکه در یک سالن رسمی اجرای موزیک عروسی خنده دار هست! هر چیزی جای خود را داره … من هیچ وقت سلیقه یک دانشجوی نقاشی را با یک راننده اتوبوس تهران استامبول در یکجا قرار نمی دهم! هر دو حق دارند موسیقی مورد علاقه خود را بشنوند و هیچ کس حق ندارد به آنها بگوید تو باید این را گوش بدی…

تحقیقی بود در حدود سال ۷۹ در دانشگاه آزاد که از دانشجوهای داخلی گرفته شد: ۱% دانشجویان Jazz گوش می کردند ۱۲ تا۱۳ % راک و حدود ۴۰% کلاسیک گوش می کردند، ولی فکر می کنم الان این آمار تغییر کرده… یعنی Jazz بالا رفته، پاپ پایین اومده (شنیدم پاپ ایرانی در حال حاضر کمی خوابیده و فروشش نزول کرده) الان بهترین فرست برای راک است مخصوصا“ که راک ایرانی اون پرخاشگری معمول راک را ندارد (شاید هم لازم نیست! اصلا“ پرخاش به چه چیزی بکند!) ولی در خارج چون کمی با مواد مخدر مخلوط شده(اصلا“ تبلیغ هم می شه) این طور نیست … در ایران این وضع نیست، حتی در کنسرتهای متال هم می بینیم که تماشا چیها خیلی راحت نشستند و با یک کنسرت پاپ خوب یا حتی کلاسیک چندان فرقی نداره! (حتی برای مردم هم راحت تره چون در یک کنسرت کلاسیک همه باید ساکت باشند ولی در راک می تونی داد بزنی! یا حداقل پاشی بری بیرون!
Mirhadi

ولی اگر در کلاسیک چپ برگردی همه چپ چپ نگاه می کنند! خوب در کلاسیک فرهنگ قالب از اخلاق اشرافی گری اومده که واقعا“ هم سخته!)

در همینجا می خوام یه چیزی بگم به کلاسیک کارها، که شما نمی تونید کلاسیک بزنید! پس خوتون را خسته نکنید، کلاسیک لباس شما نیست! نمی تونید کلاسیک بزنید! یا ایرانی باید زد یا راک و پاپ… هر کسی هم که اعتراض داره بیاد با خود من بحث کنه، شاید من اشتباه می کنم! من ندیدم؛ با سرمایه خصوصی نمی شه نوازنده ها را جمع کنید و یک سال تمرین کنید باخ بزنید بعد ۲۰۰ نفر بیان کنسرت! با صرف ۱۵% درصد هزینه یک سال، راک بزنید، پاپ بزنید ۲۰۰۰ نفر میان کنسرت می بینن! باز هم تکرار می کنم ”موسیقی کلاسیک لباس ما نیست“! باخ را کنسرت ندید خودتون را خسته نکنید! باخ را برای دست گرمی و اتود بزنید، باخ را برای تدریس بزنید، بعد برید کار خودتون را اجرا کنید… ما تفکری که در غرب هست نداریم، یعنی فیلسوفی که ما را حمایت فرهنگی و فلسفی کند نداریم! پس خودمان باید کار کنیم…

من این را که گفتم به خیلی ها برخورد! من خودم ۲۵ ساله کلاسیک کار می کنم! اصلا“ وقتی روی سن میرم با کت و شلوار میرم! ولی یک مقدار باید صنعتی تر فکر کرد یک مقدار باید به روزتر فکر کرد؛ شاید بعضی ها فکر کنند من دارم زیاد تند میرم و بگن عصبانی شده! شاید مشکلات مالی …! ولی نه اینطور نیست؛ من روزانه دارم به این موضوع فکر می کنم که آیا کاری که دارم میکنم درست هست؟ خیلی فکر کردم و با خیلی ها هم مشورت کردم…خیلی خوشحال میشم که روزی به من بگن که تنها کسی که در ایران داره راک واقعی کار می کنه تویی! در حالی که من کلاسیک کار می کنم! تناقض را می بینید؟ برای من هم جالب بود وقتی صدای ارکستر را شنیدم و تمرین جواب داد همه مات شدند که اینجا چه اتفاقی داره می افته؟ درام، باس و ویلن ولی کار کلاسیک صدا میکنه! ولی نیست، هم اینه، هم اون! فیوژنه ؟ نیست! کلاسیکه؟ شاید! حالا یک پدیده ای هست که چون در دوره انتقال هستیم بعدا“ طبقه بندی میشه.