انتشار بلندترین پژوهشِ منتشرنشده از روح‌الله خالقی

با مقدمه، ویرایش و گزینشِ اشعار امیرحسین رحمتی، «به‌هَنگام و به‌ناهَنگام» اثر روح الله خالقی به همت «نشر و پژوهشِ شیرازه» منتشر شد. این اثر، نسخهٔ بازنویسی‌شده از پژوهشی ادبی دربارهٔ «عاشق اصفهانی»، از پایان‌نامهٔ لیسانسِ روح‌الله خالقی است که در سالِ ۱۳۱۳ و با راهنماییِ بدیع‌الزمان فروزانفر تالیف شده است. این بلندترین پژوهشِ منتشرنشده از روح‌الله خالقی، آهنگساز پر آوازه موسیقی ایران است.

امیرحسین رحمتی در مقدمه این کتاب می نویسد: «روح‌الله خالقی (۱۲۸۵-۱۳۴۴)، موسیقی‌دانِ مؤلِّف، آهنگ‌ساز و نویسنده تأثیرگذارِ موسیقی ایرانی، علی‌رغمِ فعالیت‌های بسیار جدّی و تأسیس‌هایِ ارزش‌مند و بنیادگرایانه در این عرصه، خود به‌ اندازه‌ای که شایستگی‌اش را دارد، موضوعِ تحقیقِ پژوهش‌گرانِ حوزۀ موسیقی و فرهنگ قرار نگرفته‌است. سکوتِ طولانی مدّتِ جامعه موسیقی ایرانی در برابرِ شخصیتِ هنری خالقی به عنوانِ مهم‌ترین شاگردِ علی‌نقی وزیری (۱۲۶۵-۱۳۵۸)، و از مهم‌ترین تئوریسین‌های جریانِ «مدرنیته» در موسیقی ایرانی، به همراهِ دیگر شاگردان و پیروانِ او در طولِ دهه‌های گذشته، مؤیِّدِ کم‌توجّهی به شخصِ خالقی و جریانِ موسیقیِ تجدُّد، به عنوانِ تأثیرگذارترین جریانِ موسیقی در ایرانِ قرنِ اخیر است؛ جریانی مهم، که از سویِ دو قطبِ متضادِ «سنَّت‌گرایانِ صِرفاً دل‌بسته به ردیفِ موسیقی سنّتی»، و «غرب‌گرایانِ مستحیل‌شده در موسیقیِ کلاسیکِ اروپا»، همواره موردِ شدیدترین انتقادات، مخالفت‌ها و بی‌مهری‌ها قرار گرفته‌بود. امّا استقامت و ایستادگیِ خالقی در راه و روشِ برگزیده‌اش، برای رسیدن به آرمان‌های بلندی که او و هم‌نسلانِ مشروطه‌خواه‌اش در اندیشه می‌پروریدند، ریشه در عشق و عاطفه‌ای عمیق نسبت به فرهنگ، هنر، و مخصوصا هنرِ موسیقی ایرانی داشت؛ او از معدود هم‌پیمانان و همراهانِ استادش وزیری در جهتِ دستیابی به توسعه و هم‌چنین فربهیِ موسیقیِ کلاسیکِ ایرانی بود، و در این راهِ پُرفراز و نشیب از بذلِ هیچ‌گونه ایثار و گذشتی دریغ نکرد.»

رحمتی با اشاره به جایگاه فرهنگی خالقی در سپهر هنر ایران، می نویسد: «اکنون که پس از سال‌ها چهرۀ حقیقیِ خالقی، این شخصیتِ اندیشمند و اندیشه‌ورز، این از تبارِ مردانِ متجدِّدِ مشروطه‌خواه، وطن‌دوست با معنای «پاتریوتیست» و آرمان‌گرا -که حسِّ ایران‌دوستی و وطن‌پرستی او، در تمامِ لحظاتِ زندگی‌اش قابلِ ملاحظه است-، کمی از کُسوفِ بی‌مهری و بی‌توجّهیِ جامعۀ موسیقی ایرانی بیرون آمده، شایسته است در کنارِ سرسلسلۀ مدرنیته در موسیقی ایرانی و دیگر هم قطارانَش، دست‌مایۀ پژوهشِ دانشجویان و پژوهش‌گرانِ موسیقی ایرانی در حوزه‌های مختلف قرار گیرد.

در این مقدمۀ کوتاه، سعی کرده‌ام با توجّه به موضوعِ اصلی، که تبیینِ اهمّیت و ویژگی‌های رساله پایان نامۀ مقطعِ لیسانسِ خالقی است، به انگیزه‌ها و چگونگیِ ورودِ او به رشتۀ ادبیاتِ فارسی در آن دورۀ تاریخی پرداخته و تحقیقاتِ مُطوّل، شایسته و همه‌جانبه در موردِ او و تاثیرگذاری‌اش بر موسیقی ایرانی را به جامعۀ پژوهشگران و محقّقانِ موسیقی ایرانی پیشنهاد دهم.»

برای تهیه کتابِ «به‌هَنگام و به‌ناهَنگام»، با تلفنِ دفترِ مرکزی «نشر و پژوهش شیرازه» (تلفن تهران: ۲۲۵۶۰۹۸۳) تماس بگیرید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مسئولیت هوشنگ ظریف بودن!

درباره جایگاه هوشنگ ظریف نیاز به هیچ مقدمه ای نیست. به قدری منش و شخصیت او در میان اهالی موسیقی شناخته شده است که تنها نامش به خودی خود سمبل و الگوی جوانان است. «هوشنگ ظریف شدن» رویای بسیاری از جوانانی است که به دنیای حرفه ای موسیقی وارد می‌شوند و عموما با این حسرت بازنشسته.

تکروی بااستقامت! (IV)

قطعاتی مثل: به زندان، در قفس، زرد ملیجه، رنگ ناز و ضربی هایی مثل «اکبرآباد رفته بودی…»، «اتل متل توتوله» و حتی بسیاری از قطعات نوحه خوانی و سینه زنی که بین مردم تهران قدیم، شناخته شده بود. این ایده او بسیار مورد توجه کامبیز روشن روان، آهنگساز مطرح زمان ما قرار گرفت و او این تلاش و ایده رجبی را تحسین کرد.

از روزهای گذشته…

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گفته شد که اگر این تعریف (یا مشابه آن) مورد قبول باشد تاثیر چنین شاخه‌ای از فلسفه بر نقد بسیار روشن است؛ احکام و گرایش‌های زیباشناختی پایه‌ی ارزیابی‌های نقادانه قرار می‌گیرند و البته گاه هم از طریق کنش نقد دگرگون می‌شوند. گفتمان زیباشناختی با تکیه بر این تعریف‌ها از گفتمان:
مروری بر آلبوم «ایران زمین»

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.
درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (I)

درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (I)

طلیعه کامران نقاش و نوازنده برجسته سنتور و تنها بازمانده مکتب سنتور نوازی استاد حبیب سماعی، در بستر بیماری است و در بیمارستان خانواده نیروی زمینی ارتش بستری است. طلیعه کامران پس از انتشار آلبوم «یادگار حبیب» به سرعت در میان موسیقیدانان ایران به شهرت رسید.
گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (V)

گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (V)

تئوری پردازی خود را در کتاب «نگرشی نو به تئوری موسیقی ایرانی» با این جمله شروع می کند: «رپرتوار موسیقی کلاسیک ایرانی، همراه با نظـم و ترتیب سنتی آن، ردیف نامیده می شود.» در زیر نویس آمده است که «رپرتوار به معنی مجموعه است.»
موسیقی پست مدرن (II)

موسیقی پست مدرن (II)

پیشرفت موسیقی عوامانه،‌ فشار دیگری بر موسیقی وارد آورد به‌نحوی‌که به مسیر دیگری از پست مدرنیته منتج می‌شد، برای مثال قابلیت جذب تعداد قابل ملاحظه‌ای از شنوندگان به سوی آثار. از دیدگاه موسیقیدان مدرنیست چنین ارتباطی غیر ضروری به نظر می‌رسید، چرا که مردم ذاتا به سمت و سوی موسیقی جدی گرایش داشتند، جایی که ایده‌ها در قالب موسیقایی نه از نوع عوامانه –آن گونه که در عصر ویکتوریایی به عنوان فرمی کم اهمیت‌تر نسبت به ژانر‌هایی با نفوذ بیشتر مشهود بود- فرصت ظهور می‌یافتند.
محمودی: نیاز به لیدرهای فرهنگی داریم

محمودی: نیاز به لیدرهای فرهنگی داریم

اول در هنرستان موسیقی سوره وارد شدم و بعد دوره لیسانس را در هنرستان عالی صدا و سیما کار کردم. افتخار دارم که همکلاس بودم با هنرمندان جوان و با استعدادی مثل سهراب پورناظری، امیر پورخلجی، هومن مهدوی که از نوازندگان خوب تار و سه تار است، خوشبختانه در دوره ما هنرمندان خوبی تربیت شدند و بنده هم به عنوان ضعیف ترین هنرجو توانستم در کنارشان باشم.
نگاهی کوتاه به مقایسه آکوستیکی تمبک و کلام (IV)

نگاهی کوتاه به مقایسه آکوستیکی تمبک و کلام (IV)

از طرف دیگر می توان به خشه ای مانند “ش” با تغییر شکل لبها فرمانت بخشید. این کار با تغییر شکل لب جهت ادای “او” یا “ای” و ادای همزمان “ش” امکان پذیر است. تمام آواهای گفتاری از پارامترهایی مانند “شدت”، “کشش” نیز بهره می برند. مثلا با توجه به شدت بیشتر صدای سایش در “س” نسبت به “ز” و از آنجاییکه “س” صامت و “ز” مصوت است، می توان نتیجه گرفت که صامت ها “سخت”و مصوت ها “نرم” اند. کشش صامتها از مصوتها بیشتر است به همین دلیل صامت سایشی سخت مانند “س” از مصوت سایشی نرم مانند “ز” کشیده تر است یا صامت انفجاری مانند “ت” زمان خیلی کوتاهی دارد.
کارگاه آشنایی و نوازندگی «هنگ درام» توسط علی رحیمی

کارگاه آشنایی و نوازندگی «هنگ درام» توسط علی رحیمی

موسسه فرهنگی هنری فرزانه کارگاه آشنایی و نوازندگی «هنگ درام» علی رحیمی را برگزار می‌کند. این کلاس ها در شش جلسه سه ساعته برگزار خواهد شد و متقاضیان به دو صورت فعال و غیر فعال می‌توانند در این کلاس‌ها شرکت کنند. تعداد اعضای فعال محدود می‌باشد و پس از جلسه مشاوره رایگان توسط استاد رحیمی انتخاب خواهند شد.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (II)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (II)

«دکتر داریوش صفوت» در ارتباط با کیفیت نوازندگی مختاری، در کتاب‌ «پژوهش دربارهء استادان موسیقی ایران و الحان موسیقی ایرانی» می‌نویسد: «وی در اجرای ردیف روی ویولن بی‌نظیر بود و تمام مضراب‌های تار و سه تار را با آرشه ویولن اجرا می‌کرد.»
مصالحه فیزیک و موسیقی (II)

مصالحه فیزیک و موسیقی (II)

گفتیم که مشکل از اینجا پیش آمد که در یک گام ماژور نسبت فرکانس نتها به نت پایه بصورت یکنواخت بالا نمی رود؛ یعنی برای هر فاصله نسبت فرکانس نت به فرکانس نت پایه اینگونه بود :