پیروزی قهرمان نامراد

علینقی وزیری در زمان عضویت در انجمن اخوت
علینقی وزیری در زمان عضویت در انجمن اخوت
هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

با ورود وزیری، نه تنها موسیقی بلکه مجموعه ای از فرهنگ، اندیشه و حتی نوعی شیوه زندگی باب شده که تا پیش از آن وجود نداشت و زمینه ای هم برای بروز آن موجود نبود. زمینه ای که انسان ایرانی به آن بسیار احتیاج داشت و ای کاش چند صد سال پیش از عصر زندگی وزیری، چنین زمینه ای در ایران وجود می داشت.

علی نقی وزیری، نوازنده بی بدیل، آهنگساز پر نبوغ، مولف متعهد، تجددخواه خستگی ناپذیر، شعرشناس، بنیانگذاردروس دانشگاهی (زیباشناسی و تاریخ هنر)، موسس نخستین نهادهای مدرن شهری در موسیقی ایران و… صاحب بسیاری خصوصیات ممتاز، در خانواده ای متولد شد که از طرف پدر نظامی و از طرف مادر فرهنگی بود.

در زمانه ای که شغل سپاهیگری در بالاترین سطح اجتماع مطرح بود و شغل فرهنگی عملا جز در برخی حوزه های علمی در خانواده های اعیان وجود نداشت. مادرش بی بی خانم استرآبادی نویسنده نخستین کتاب با رویکرد فمینیستی در عصر ناصرالدین شاه بود. سرخوردگی از کار سیاسی و نظامی در ایران پرآشوب اواخر عصر قاجار او را از این میدان ها رویگردان کرد و به عالم هنر کشاند و حاصلش سه سال خانه نشینی و تمرین های طاقت فرسا بود که نبوغ نوازندگی او را شکوفا کرد.

از آن به بعد تا ۲۰ سال خود را کاملا دراختیار عشق و آرمان بزرگش؛ تعالی موسیقی ایرانی قرار داد. وزیری در سال ۱۲۹۳ تا ۱۳۱۳ که به حکم رضاشاه برای همیشه خانه نشین شد، یک تنه به اندازه یک گروه حرفه ای و پرکار تلاش کرد و لحظه ای نیاسود. مدرسه و کلوپ موسیقی تاسیس کرد، کتاب ها نوشت، آهنگ ساخت، ارکستر تشکیل داد، شاگر پروراند، ردیف های استادان پیشین را نوشت، در ساز ها اصلاحات به عمل آورد، سخنرانی برای توضیح ایده های ترقی خواهانه اش ترتیب داد، تار نواخت و همه اهل موسیقی را بی استثنا مبهوت نوازندگی خود ساخت.

از سال ۱۳۱۳ تا ۱۳۵۳ وزیری به کسوت استادی دانشگاه تازه تاسیس تهران درآمد و موسیقی را عملا کنار گذاشت و حتی تا سال ها دست به تار نزد و اگر شاگرد معنوی اش روانشاد روح الله خالقی جلد دوم سرگذشت موسیقی ایران را به او اختصاص نداده بود، شاید همین قدر نیزدرباره او نمی دانستیم. علی نقی وزیری مانند سایر قهرمانان و اسطوره های سرزمین ما فرجامی جز شکست و ناکامی نداشت، اما تاثیرش را گذاشت. زندگی او تلخ ولی آثارش پراز سرزندگی و امید است. وزیری را باید خوش عاقبت درنظر گرفت.
روزنامه ایران (۱۸ مهر ۱۳۹۶)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اپرای رستم و سهراب»

رستم و سهراب، این تراژیک‌ترین قله‌ی حماسه‌های فارسی را لوریس چکناوریان به هیات اپرایی درآورده و برای دومین بار منتشر کرده است. اجرای پیشین (ضبط سال ۲۰۰۰) را انتشارات هرمس سالی پس از ضبط منتشر کرده بود. این اجرای تازه با تکخوان‌هایی متفاوت (و به همین دلیل با لهجه‌ی برآمده از آواخوانی و تاکید متفاوت) و البته همان ارکستر و کر و احتمالا رهبری خود آهنگساز، گویا نسبت به اجرای پیشین نسخه‌ای دگرگون شده است (۱).

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

از روزهای گذشته…

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

همین مورخ می‌نویسد: «از خلفای عباسی هارون بود که درجات موسیکاران را همچنان برقرار کرد که اردشیر پاپکان ساز کرده بود و همو بود که طریقت پادشاهان ساسانی را برگزید. در این نظم و ترتیب، ابراهیم موصلی و ابن جامع و زلزل (منصور الضارب) درجه یکم را می‌داشتند. زلزل نوازندگی می‌کرد و ابن جامع خوانندگی و سلیم بن سلام (ابو عبیدالله کوفی) و عمروالغزل و امثال ایشان درجه دوم را حائز بودند و درجه سوم به کسانی داده شده بود که تنبور می‌زدند و سنتور می‌نواختند و ضرب گیر بودند.
گفتگو با ند رورم (I)

گفتگو با ند رورم (I)

ند رورم آهنگساز و روز نویس مشهور آمریکایی است که بیشتر به خاطر مجموعه اشعار و آهنگهایش شناخته شده است. او متولد ۲۳ اکتبر ۱۹۲۳ در ایالت ایندیانا در کشور آمریکا است. تحصیلات اولیه اش را در دانشگاه شیکاگو دنبال کرد. بعدها به دانشگاهی در فیلادلفیا وارد شد و سرانجام در دانشگاه جولیارد در نیویورک تحصیلاتش را کامل کرد. در دوره ای بین سالهای ۱۹۴۹ تا ۵۷ که وی در مراکش و پاریس زندگی می کرد، اشعار آهنگهایش را به زبانهای مختلف سروده است.
نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (I)

نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (I)

مؤسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی فعالیت رسمی خود را از بهار سال ۱۳۸۰با انگیزه مشارکت در شناخت، حفظ و پژوهش میراث فرهنگی هنری ایران زمین با گرایش آموزش و پژوهش موسیقی آغاز کرد.
گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

علاوه بر این، کاربست روش‌های روان‌شناسانه (و نه روان‌کاوانه) که نزدیکی با دانش تجربی را ناگزیر می‌سازد، باعث می‌شود که داوری بر پایه‌ی آن، عینیت و حتمیتی فراتر از یک نقد امروزی بیابد.
اصول نوازندگی ویولن (X)

اصول نوازندگی ویولن (X)

ایجاد ارتباط و پیوستگی صوتی میان دو نت در پوزیسیون های مبدا و مقصد هنگامی که همراه با تغییر پوزیسیون دست چپ و ناشی از جابجایی طولی “دو شماره انگشت” متفاوت بر روی گریف می باشد را “پورتامنتو” می نامند. پورتامنتو می تواند بر روی یک و یا دو سیم مجاور صورت گیرد و دست نیز می تواند بصورت بالا رونده و یا پایین رونده بر روی گریف جابجا گردد.
نگاهی به اپرای عاشورا (V)

نگاهی به اپرای عاشورا (V)

صدای خوف انگیز بادی چوبی ها با فاصله چند اکتاو از باسها، خبر از ورود ما به دربار یزید میدهد. یزید به عمر ابن سعد، دستور حمله به کاروان حسین میدهد و سلطنت بعد از این پیروزی… عمر هم میخواند “چه کردی ای امیر از مرحمت این لحظه سر دارم، ز اولاد علی یک تن به عالم زنده نگذارم…”
بررسی اجمالی آثار شادروان <br />روح الله خالقی (قسمت سوم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت سوم)

رنگ و بوی آثار خالقی را حتی در آهنگهای کوچک و گمنام او نیز میتوان بخوبی دریافت. ترکیبی از نواهای متنوع و زیبا در این اثر بازگو کننده ذوق و شیوه کلی آهنگسازی خالقی و نمونه ای بارز از شادابی و طراوت دوران نخست کار هنری اوست. این آهنگ جزء نادر آثاری است، که بر ترانه ای از موید ثابتی (متولد ۱۲۸۱) ساخته شده، ترانه سرائی که بر آثار محجوبی و لطف الله مجد نیز ترانه هایی سروده است. متن ترانه و نت آهنگ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.
تور پاییزی گروه مضراب

تور پاییزی گروه مضراب

گروه مضراب به سرپرستی حمید متبسم پاییز امسال در شهرهای تورنتو، آتاوا و مونترال کانادا و بسیاری از شهرهای اروپایی به روی صحنه می رود. گروه مضراب یکی از پروژه های جدید حمید متبسم، نوازنده تار و سه تار و آهنگساز است که سالهاست در اروپا اقامت دارد.
نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (II)

نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (II)

همانطور که در مقاله قبل گفته شد، نوازندگی نی هفت بند به دو روش به اصطلاح “دندانی” و “لبی” صورت میگیرد. حال به توضیح تفصیلی هر یک از این دو روش و ویژگیهای آنها می پردازیم.
نور، دوربین  (III)

نور، دوربین (III)

قطعات این اجرا (و البته اجراهای قبلی) تا حدودی خصوصیات شبیه به یکدیگر دارد. اولین ویژگی که در بخش قبل هم به آن پرداخته شد تنک شدن تزینات است. مهم‌ترین چیزی که در قطعات به چشم می‌خورد استقلال کم بخش‌های مختلف گروه نسبت به یکدیگر است؛ در میان قطعات کمتر قطعه‌ای را می‌توان یافت که حضور ۵ سنتور را توجیه کند.