حنانه: اجرای کاپریس نیاز به حرف شنوی ارکستر و رهبر دارد

امیر علی حنانه
امیر علی حنانه
مجله گزارش موسیقی به مناسبت بیستمین سالگرد درگذشت استاد مرتضی حنانه، یک ویژه نامه ای منتشر کرده است که این شماره از مجله به همراه سی دی آن میتواند یکی از اتفاقات مهم امسال باشد، چراکه غیر از مطالبی که در مجله وجود دارد، چندین اثر با ارزش از استاد حنانه برای اولین بار به دست علاقمندان ایشان رسیده است، حال سئوال اینجاست که آیا قرار هست با تمام شدن این شماره مجله باز این آثار نایاب شود یا برنامه ای برای انتشار مجدد آنها وجود دارد؟
به عقیده من، این طور دیده می شود که اگر نهاد های دولتی و یا وزارت ارشاد، همکاری های لازم را با من بکنند حتما آثار بیشتری از مرتضی حنانه را به گوش شما و مردم عزیز ایران می رسانیم. امروز که فکر میکنم چرا ارکستر سمفونیک این آثار را اجرا نمیکند، حدس میزنم خب شاید لابد نمی خواهد و نمی تواند این آثار را اجرا کند!

منظور شما از عدم امکان اجرا، مشکل تکنیکی ارکستر است یا مشکلات اداری؟
من فکر نمیکنم از نظر اداری برای اجرای آثار مرتضی حنانه مشکلی وجود داشته باشد! شاید مشکل باز هم همان داستان همیشگی تمایلات شخصی است ولی بیشتر از آن کار حنانه زدن گران در می آید و برای هر دقیقه اش باید هزینه های هنگفتی پرداخت شود.

ما در سابقه کاری آقای منوچهر صهبایی داریم که دو اثر از استاد حنانه را با هزینه شخصی ضبط کرده اند، این میتواند نشان دهد که حداقل از طرف رهبر ارکستر سمفونیک، این تمایل وجود دارد!

حرف شما درست است اما با نگرش من متضاد است. باید دید در مجموع اجراهای ارکستر، این آثار چند بار اجرا شده اند. حتی باید دید از سال ۱۳۳۲ تا کنون چه کارهایی از آهنگسازان ایرانی اجرا شده است که در رپرتوار ارکستر موجود باشد و آیا این آثار “آثار محض” بوده اند یا خیر.

می دانیم که همیشه در رپرتوار اجرایی آقای حشمت سنجری آثار حنانه دیده می شده است، حتی برای نمونه در کنسرت آبادان که ارکستر سمفونیک کنسرت بزرگی را به دعوت شرکت نفت اجرا می کند، از این آثار استفاده شده است.

از نظر تکنیک اجرایی هم فکر نمیکنم زدن یک کار از مرحوم ثمین باغچه بان خیلی مشکل تر باشد از اجرای کنسرتو پیانوی راخمانینف که اجرا شد، یعنی اگر بگوییم ارکستر سمفونیک تهران قصد تولید کیفیتی در حد ارکستر های اروپایی را هم ندارند و سعی میکنند در حد متوسط و معمولی – نسبت به جوان بودن بیشتر اعضای ارکستر- اجرا کنند، نباید مشکلی وجود داشته باشد…
چرا مشکل وجود دارد زیرا نگرش این آهنگساز با ثمین باغچه بان کاملا فرق می کرده است و دارای زبانی ویژه بوده که نوازندگان هنوز با آن آشنا نیستند. اگر قطعه “کاپریس لعنتی برای پیانو و ارکستر” اثر مرتضی حنانه را مد نظر داشته باشیم، باید بگوییم در آوردن این قطعه نیاز به صرف وقت زیادی دارد.

برای آماده شدن نوازندگان برای اجرای این قطعه باید جلساتی با ارکستر داشت و در مورد مسائل تکنیکی و تاکتیکی این قطعه صحبت کرد، به نظر من نقش رهبر در اجرا خیلی مهم است و از طرف دیگر “حرف شنوی” از سولیست برای رهبر خیلی بغرنج و دور از عادات ارکستر سمفونیک تهران می باشد؛ جدا از آن ما در ایران زندگی میکنیم و نوازندگان ما دارای خصوصیات اخلاقی بسیار پیچیده هستند – مثل خود من که میگویند خیلی بد اخلاق هستم!- مشکل اصلی اینجاست که کار جمعی را خوب بلد نیستیم.

دقیقا مانند یک تیم فوتبال می ماند، سولیست حکم فوروارد را دارد و منتظر یک فرصت ایده آل برای زدن گل است. حال اگر رابطه سولیست و ارکستر رابطه ای احساسی باشد تا منطقی، خودتان قضاوت کنید که چه خواهد شد. این توپ ما هیچ وقت از خط وسط در نخواهد آمد و هدف من اجرا کاری هنری است که در آن کمترین سوء تفاهم وجود داشته باشد! اگر جایی رهبر ارکستر صلاح بداند “نتی یا آکوردی” را به میل خود عوض کند، این کار شایستهء اثری بزرگ مانند “کاپریس” نخواهد بود.

البته اگر خودشان به اجرای این کار علاقه دارند، دیگر بحث فرق میکند. این کاپریس سه بار با رهبر های مختلف اجرا شده است که رضایت آهنگساز را جلب نکرده است، توسط خود ایشان هم ضبط نشده است؛ این سه شده ولی بازی نشده…!

یعنی شما نت را در اختیار ارکستر قرار میدهید اگر بخواهند بزنند؟
نمی دانم، باید دید که چه پیش خواهد آمد. رهبر ارکستر مهم است ولی هنوز مسئله عوض کردن ساختار آکورد آهنگساز بزرگی مثل مرتضی حنانه برای من ایجاد وحشت می کند.

یک لیستی از آثار استاد حنانه در مجله منتشر شده است، آیا این لیست کامل است؟
نه این لیست کامل نیست. به عنوان مثال نام “آریای شیطان” کوچک هم در واقع “خواب یک شیطان کوچک” است که در واقع قسمتی است از مجموعه دوازده قسمتی “لا پرسیا” که این قطعه در سال ۱۹۶۶ در پاریس برنده مسابقه آهنگسازی یونسکو شد. اما به طور کلی می شود به عنوان یک رپرتوار آن را قبول کرد.

10 دیدگاه

  • امید
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۸ در ۸:۴۴ ق.ظ

    دوست عزیز
    کمی به لید مطلبتان توجه کنید…
    بعد از آوردن خلاصه‌ای از آنچه در نشریه گزارش موسیقی آمده است، خواننده با یک پرسش مواجه می‌شود که بلافاصله پاسخ آن از سوی شخصی نامعلوم داده می‌شود. خواننده سردرگم می‌ماند که اگر مصاحبه‌ای در کار است، مصاحبه شونده کیست؟! به تیتر دقت می‌کند. نوشته شده «حنانه». آیا با مصاحبه‌ای قدیمی از استاد حنانه طرف هستیم؟! وگرنه ایشان که مدتهاست فوت کرده‌اند! محتوای مصاحبه نشان می‌دهد که شخص مصاحبه‌شونده همان استاد حنانه نیست. پس کیست؟! اینجاست که باید به عکس کار شده در کنار متن توجه شود که زیرنویس شده «امیر علی حنانه». آها! پس مصاحبه شونده آقای امیرعلی حنانه هستند! یافتم و بر دقت و ذکاوت تنظیم کننده گزارش آفرین فرستادم!!
    این را هم در نظر داشته باشید که عکس‌های گزارشهای این سایت در فید (خوراک)آن نمی‌آید. پس خواننده‌ای که سایت گفتگوی هارمونیک را از طریق فیدش دنبال می‌کند همین یک اشاره به نام مصاحبه شونده را هم ندارد! خودتان قضاوت کنید که این خواننده‌ی بی‌نوا چه باید بکند؟!

  • حسین
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۸ در ۸:۵۸ ب.ظ

    دوست عزیز امید
    دقیقا خوانندگان این مطلب با دیدن عنوان “حنانه” بیشتر تشویق به مطالعه آن می شوند. حالا اگر شما دوست عزیز دوست دارید همه چیز هم ایده آل و happy end باشد دیگر نیازی به “دقت و ذکاوت” کسی نبود.

  • امیر
    ارسال شده در دی ۱۷, ۱۳۸۸ در ۷:۲۵ ب.ظ

    با سلام . من به امید میگویم اگر من , شما و همه هموطنان به زبان فارسی تسلط کامل داشتیم به جای توجه به اصل مطلب اینگونه درگیر مسایل جزئی و حاشیه آن نمیشدیم . در ضمن من هم به شما آفرین میفرستم .

  • arian
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۸۸ در ۷:۳۵ ب.ظ

    salam.be nazare man note in asar bayad dar ekhtiare har orchestri gharar begirad ta be in surat reghabat bar sare behtar ejra kardane in asar be vojud biaiad

  • امید
    ارسال شده در دی ۲۰, ۱۳۸۸ در ۸:۲۶ ق.ظ

    از امیر و حسین عزیز ممنون
    می‌توان مسئله را از این زاویه هم دید؛ که خواننده بهتر است تسلط بیشتری روی زبان فارسی داشته باشد یا بهتر است برای درک مطلب اندکی هم مکاشفه و دقت نماید و مثل رمانها و فیلمها از مطلب رمزگشایی کند…
    اما دوستان من. اینجا که فیلم و داستان نیست که خواننده وقت یا حوصله رمزگشایی از مطلب را داشته باشد و به دقایق و ظرایف زبان فارسی توجه کند. مصاحبه‌ای است با یک آهنگساز، که لازم است در آن اصول اولیه ژورنالیستی رعایت شود.
    موفق باشید

  • ا
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۸ در ۲:۳۶ ق.ظ

    از همه خوانندگان که به این متن توجه کردند ممنونم و باید بگویم گه متاسفانه “ارکسترها”همشان به تعداد انگشت نمیرسند.و چون این آثار سنگین و بسیار تکنیکی برای ارکستر بزرگ سمفونیک نوشته شده و هنوز درک صحیحی از این زبان خاص وج.د ندارد ولی میتوان به سرعت بستر را فراهم نمود تا آن را اجرا کرد.بنا براین آن دسته از دوستان که مرا مقصر میدانند بدانند که کار ضعیف ارایه دادن کاریست بیمورد و بهتر است با سختگیری وتمرین بیشتر با ارکستر بزرگ کاچریس را اجرا کرد.قبلا هم ۳ مورد اجرای ضعیف این اثر را دیدیم.همینکه این مصاحبه در سایت در مورد مرتضی حنانه انجام گرفته خودش کار بزرگی بود.قبل از آن من مدت طولانی تحقیق میکردم و کسی نبود که حال مرا بپرسد.نباید فقط یک نفر را مقصر دانست.آنهم به ناروا و قضاوت زود.امیر علی حنانه.با تشکر

  • امیر علی حنانه
    ارسال شده در مرداد ۵, ۱۳۸۹ در ۱۲:۰۸ ب.ظ

    اگر حتی نوت در اختیار ارکستر هم قرار بگیرد …متاسفانه چون این آثار دارای زبان ویپه خود آهنگساز هستند یا به غلط اصلاح میشوند یا آنطور که در گذشته دیدیم به ساختار ارکستراسیون آن بی حرمتی میشود..باید اول هنرمند درد کشیده را شناخت وسپس کار او را با رهبری که به ساختار منطقی آن احاطه دارد اجرا کرد.نوت در اختیار گذاشته میشود و این آرزوی قلبی من است.امیر علی حنانه

  • ايمان
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۹ در ۱:۳۶ ق.ظ

    در مورد اجرای ضعیف نگرانی آقای حنانه قابل درک است. من پس از اجرای روندوکاپریچوزو با ارکستر اروپایی و با وجود کیفیت ضبط، همچنان ناچار به شنیدن اثر در اجرای فارابی هستم… همچنان که پیشتر هم گفته ام اگر بتوان از بابت سلامت آثار مضبوط یا مکتوب اطمینان داشت، اجرای آثار در آینده قابل تصور خواهد بود… و در مورد نت آثار، از جناب حنانه خواهشمند است که اگر قادر به چاپ آن در حال حاضر نیستند، به صورت موردی دانشجویان علاقمند را از به امانت سپردن کپی آن برای بررسی و آنالیز و آموختن، محروم نفرمایند.
    از تلاش های شما تا همین جا برای معرفی آثار استاد سپاسگزارم و خسته نباشید می گویم.
    با احترام

  • amir ali hannaneh
    ارسال شده در آذر ۱, ۱۳۹۰ در ۴:۲۰ ق.ظ

    لطفا مشخصاتتان را درست بنویسید.چون این کاری است فرهنگی.

  • امیرعلی حنانه
    ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۹۱ در ۲:۱۷ ب.ظ

    حرف شماجالب است..چه چیزی را میخواهید آنالیز کنید؟منطقی جدید را که هیچ شناختی روی آن ندارید؟پس اول باید کلاسهای آموزشی برای علاقه مندان به این زبان موسیقی خاص گذاشته بشود بعد پارتیتور را بتوانید آنالیز کنید.کار سختی است.من این سبک را بلدم ولی فعلا آن را در جایی آموزش نمیدهم چون شاگردانی هم که بخواهند تیوری و هارمونی زوج را بیاموزند با من تماس نگرفته اند.در مورد چاپ آنها هم انشالاه بزودی عملی خواهد شد…مرسی از همه دوستان.امیرعلی حنانه

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«داستان وست ساید» با همراهی نوازندگان ایرانی اجرا شد

هنرآموزان موسسه “Bridge of Art” (پل هنر) که از از ۲۴ اگوست وارد کشور اتریش و استان فورالبرگ شده بودند، با رهبری ایوو وارنیتش (رهبر و نوازنده کلارینت اتریشی و مدیر مدرسه موسیقی درنبیرن) آثاری از موسیقی کلاسیک از جمله اثر مشهور لئونارد برنشتاین به نام «داستان وست ساید» را اجرا کردند. در کنار این گروه، هنرجویان دیگری به آموزش نزد استادان کنسرواتوار دولتی فورارل برگ پرداختند.

الیاس: تکنیک های هارمونیکا قابل اجرا روی آکاردئون نیست

جنبه مهم دیگری که شاید موسیقی کلاسیک برای نوازنده‌ها خیلی جالب بوده و خیلی به آن پرداختند این بوده که نوع برخورد با قطعات کلاسیک توسط هارمونیکا می‌تواند خیلی منحصر به‌‌فرد و خاص باشد و می شود از توانایی‌های این ساز در انواع صدادهی‌ها یا افکت‌های مخصوصی که این ساز می‌تواند تولید می کند بهره برد. این تکنیک ها منجر به اجراهای متفاوتی از همان قطعات کلاسیک می شود. ما در هارمونیکا دو مکتب اصلی داریم که گرایش آنها به سمت کلاسیک بوده است. مثلا در آمریکا می‌توانیم مکتب لری ادلر و برادرش و یا جانی پوله و تامی رایل و خیلی‌ کسانی دیگر که می‌توان نام برد… آنها موزیک کلاسیک را از فیلتر‌ هارمونیکا عبور می‌دادند و اجرا می‌کردند.

از روزهای گذشته…

گفتگو با پندرسکی در مورد موسیقی آوانگارد (II)

گفتگو با پندرسکی در مورد موسیقی آوانگارد (II)

ولی من به انقلاب دائمی که تروتسکی میخواست داشته باشد اعتقادی ندارم (خنده) میدانی بر سر او و تمام انقلابها چی آمد؟ ضد انقلاب از راه رسید.
مبداء تاریخی به نام مسیح استرادیواری  <br>(messiah stradivari)

مبداء تاریخی به نام مسیح استرادیواری
(messiah stradivari)

ویلنی که در سال ۱۷۱۶ میلادی به دست Antonio Stradivari ساخته شد و توسط ویلن ساز مشهور فرانسوی Jean-Baptiste Vuillaume در قرن نوزدهم، مسیح نام گرفت. به راستی بعد از یافتن ویلن مسیح استرادیواریوس، چه وقایعی رخ داد؟ آنچه را که امروز از ویلن مسیح استرادیواری در قالب تصاویر و عکسها می بینیم ،بیانگر مطالبی است که سردرگمی آشکاری را در مورد صحت و حقیقت این ساز به تائید می رساند.
افتتاح تالار MUMUTH با درخشش دو خواننده ایرانی!

افتتاح تالار MUMUTH با درخشش دو خواننده ایرانی!

سالن جدید اپرایی در شهر گراتس با معماری درخشان با حضور دو هنرمند ایرانی آغاز به کار کرد. این برنامه که شب یکم مارس در گراتس اتریش به اجرا در آمد، با سخنرانی شهردار و استاندار همراه بود که مورد توجه بسیاری از مطبوعات اتریش قرار گرفت. دو هنرمند ایرانی، هادی قضات لو و شیرین عسگری در این برنامه (که اختصاص داشت به اپرای مشهور “فلوت سحر آمیز” اثر موتسارت) به ایفای نقش پرداختند.
نور، دوربین  (II)

نور، دوربین (II)

تشکیل آنسامبل همگن (۴) یکی از هدف‌های گروه سنتورنوازان بوده است. این‌گونه گروه‌ها و ترکیب‌ها در اخیرا زیادتر از قبل شده‌اند. بعضی از گروه‌هایی که با ترکیب همگن تشکیل می‌شوند از لحاظ تعداد نوازندگان بسیار بزرگ‌اند و این پدیده‌ای است که در چند سال گذشته در حال رشد بوده (۵). در گروه سنتور نوازان ترکیب‌بندی گروه از یک سو حاصل تجربه‌ی نسبتا طولانی گروه و از سوی دیگر نیم‌ نگاهی به آنسامبل‌های مشابه در موسیقی غرب است (جایی که تجربه‌ی همنوازی قدمتی طولانی دارد).
پادکست (II)

پادکست (II)

نیازی نیست که یک نرم افزار حرفه ای تهیه کنید تا ادیت دلخواهتان را برای پادکست ویدیویی داشته باشید، با داشتن بعضی نرم افزارهای ساده و مناسب هم میتوانید کارهای جالبی خلق کنید. میتوانید برای شروع کار از نرم افزارهای iLife روی مکینتاش تان استفاده کنید.
دهه ۶۰ آغاز میشود

دهه ۶۰ آغاز میشود

زمانی که دهه ۵۰ جای خود را به دهه پر شر و شور ۶۰ داد، ستاره های سبک “rockabilly” (آمیزه ای از موسیقی کانتری و بلوز) دهه گذشته، از جمله روی اوربیسون ، الویس پریسلی و اورلی برادرز (The Everly Brothers) هنوز ترانه های بسیار موفقی اجرا میکردند اما مسن تر ها، در جستجوی مصالحی برای جوان پسند کردن ترانه هایشان، مخاطبین گذشته را هم از دست دادند و کم کم از صحنه کنار رفتند.
دنیای نوازنده و حقیقت درک صدا (II)

دنیای نوازنده و حقیقت درک صدا (II)

در اینجا به مورد سوم یعنی انسان می رسیم، قابل توجه است که این قسمت و موضوع چهارم آن که خود ساز می باشد جز مهمترین بخشها هستند زیرا هماهنگی و تعامل بین این دو عامل واثرگذاری مستقیمی که بر هم دارند، به نتایجی از آن حاصل می شود که بهتر است برای ایجاد ترتیب و توصیفی مفید تر از مسائل مربوط به ساز آغاز کرده و در مرحله بعد وارد مجموعه وسیعی همچون انسان و خصوصیات آن شویم.
آکوردهای هفتم ساده شده

آکوردهای هفتم ساده شده

تا سال ۱۹۴۰ اغلب پیانیست های Jazz از متدی که بنام oom-pah معروف بود برای همرای ملودی دست راست یا موسیقی استفاده میکردند. اما در این زمان Bud Powell (از پیانیست های مشهور Jazz) روش دیگری برای همراهی بکار برد که بتدریج موسیقی Jazz را متحول ساخت.
رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (I)

رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (I)

مطلبی که می خوانید، تحقیقی است از داوود اصفهانیان و ساسان سپنتا که در بهار و تابستان سال ۱۳۷۰ در مجله “دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز” به انتشار رسیده است.
بیایید موسیقی بسازیم – ۴

بیایید موسیقی بسازیم – ۴

در نوشته های اول و دوم به ترتیب ابتدا هشت میزان ایده موسیقی مطرح کردیم، سپس در چهار میزان مدولاسیون انجام دادیم و بالآخره در نوشته سوم مجددآ هشت میزان در تنالیته جدید ملودی تهیه کردیم. اینکه با توجه به مهیا بودن فضا برای ادامه کار در تنالیته مبدا، می خواهیم در هشت میزان دیگر قطعه موسیقی خود را به پایان ببریم.