جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (XII)

محسن هشترودی (۱۲۸۶ - ۱۳۵۵)
محسن هشترودی (۱۲۸۶ - ۱۳۵۵)
به همین دلیل هشترودی روی این نکته تاکید می ورزد که پیشرفت علمی به معنی تبدیل شدن همه فرهنگ ها به یک فرهنگ نیست. این درست است که علم قادر شده امکانات مشترکی برای بشر فراهم کند اما به همان نسبت زمینه برای زایش و فعال شدن فرهنگ های منطقه یی نیز بیشتر فراهم شده است. او می گوید؛ «قبول تمدن جدید مادی و علمی آداب و رسوم ملی را تغییر نمی دهد. ژاپنی که قریب سه قرن است تمدن مادی جدید را استخدام کرده، هنر و ادبیات ملی خود را حفظ کرده است. در واقع اگر هم می خواست که آنها را از دست داده و ادبیات اروپایی اختیار کند، ممکن نبود.»

هشترودی علت وجودی این تنوع فرهنگی را در ذات خلاقه انسانی می داند. او می گوید انسان موجودی است که ذاتاً خلاق است و طبعاً همین ویژگی نیز موجب تنوع اجتماعات و فرهنگ ها نیز می شود. به سهولت می توان درک کرد که هرچه بر توان نوزایی انسان افزوده شود تنوع نیز بیشتر می شود اما این تنوع به معنی ظهور اختلاف از بیخ و بن نیست. انسان موجودی است «که بر خود شوریده و در این عصیان و انقلاب قالب اندیشه های کهن را درمی شکند و طرحی نو درمی اندازد. راز ترقی و تکامل در همین گوناگونی است ولی در همه این احوال طرح زمینه ثابت باقی می ماند و فقط شاید رنگ آمیزی منظره و پرده نو به نو می شود.»

سرانجام دکتر هشترودی تمایزات از اثر علمی را در موارد زیر طبقه بندی می کند.
۱- دریافت هنری بالاصاله تالیفی است نه چون دریافت علمی که تحلیلی است.
۲- در اثر هنری همواره با ابهام و غموض روبه رو می شویم، در حالی که اثر علمی باید روشن و موجز به ذهن عرضه شود.
۳- نسبیت در اثر هنری و مطلق بودن اثر علمی، یا بهتر بگوییم برداشت های متفاوت از یک اثر هنری و برداشت مشترک از یک اثر علمی
۴- اثر علمی مستقل از زندگی خالق آن قابل نقد است اما اثر هنری نیاز به بررسی زوایای زندگی خالق آن و محیط وی دارد. (از نظر هشترودی فقدان بیوگرافی نویسی در ایران نقد اثر هنری را نیز مشکل کرده است.)

در مورد اصل تالیفی بودن اثر هنری و تمایز آن با رشته تکاملی نظرات و آرای علمی یک نکته مهم را باید خاطرنشان کنیم و آن موضوع تمایز نوع خلاقیت در اثر هنری با اثر علمی است. به عبارت دیگر اثر هنری حاصل نوعی شهود درونی است. (در مورد پیام معنوی اثر و پیوند آن با تکنیک های هنری) در حالی که اثر علمی محصول روندی تحلیلی میان تجربیات و خواسته هاست.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

از بحران اندیشه تا نااندیشیدگی بحران در موسیقی ایران (V)

شاید بتوان با نگاهی کلی تر این موضوع را اینگونه تبیین کرد که در جهان ما که زندگی از لایه های درونی تر خود فاصله ای عمیق گرفته است، تبعاً برون گرایی به یکی از خصیصه های روحیات موسیقایی نیز بدل شده است. اجراهای ارکسترال با طیف وسیع و پردامنه ای از انواع سازها و صداها، معطوف گشتن توجه نوازنده به مسائلی همچون حفظ سلامت جسمانی و تأثیراتی که ساز بر وضعیت فیزیکی بدن می گذارد و ارتباط آن با تفاوت چشمگیری که در تعداد اجراهای نوازنده در مدت زمان معین نسبت به گذشته دیده می شود، همه شاید مصادیق همین تغییر در نحوۀ بودن باشند.

روشی برای کمک به هنرجویان در انتخاب کوک درست (II)

الف- مطمئن شوید دست چپ روی انگشت دوم و سوم متعادل شود و انگشتان، بالای نت هایشان شناور باشند و به راحتی روی آن‌ها فرود آیند.

از روزهای گذشته…

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (IV)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (IV)

الگار، نیاز به سکوت و سرخوشی ِدهکده داشت و در سال ۱۸۹۸ شروع به یافتن کلبه ای در خارج از شهر کرده تا از فشارهای شهری خانه ی قبلی خود رها شود. خانه ای که آنها در چهار مایلی فورلی یافتند، خانه ای با نام بیرچوود بود. الگار این خانه را، از تمام خانه های دیگر خود، به استثنای خانه ی زادگاهش، بیشتر دوست می داشت. نامه های او به دوستش جاگر بیانگرِ میزان آرامش الگار در این خانه است.
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

این دو گام مکمل یکدیگر هستند که پایه و اساس هارمونی زوج، هارمونی ابتکاری مرتضی حنانه، بر مبنای موسیقی ایران، قرار گرفتند البته مدها می توانند همان مدهای موسیقی یونان یعنی: میکسولیدین، لیدین، فریژین و… و یا مدهای کلیسایی باشند ولی این فکر و ایده برای آرمونیزه کردن همان به اصطلاح مدهای موسیقی خودمان، یعنی دستگاههای موسیقی ایرانی مثل یک گاه یا همان مد ماهور، دوگاه یا همان شور، سه گاه و چهار گاه و… آوازها و مقامهای مربوط به آنها مانند ابوعطا که خود خاصیت یک مد جدید را دارا است و یا آواز ترک که همانطور است، افشاری، دشتی، اصفهان و گام بینابین آنها یعنی همایون باشد، برای اولین بار در ذهن خلاق مرتضی حنانه رخ داد.
مصاحبه ای منتشر نشده از مرتضی نی داوود (VIII)

مصاحبه ای منتشر نشده از مرتضی نی داوود (VIII)

من فقط اتکا به موسیقی دارم. می توانم بگویم که در دوره ای که کار کردم موسیقیدان بدی نبودم و در زندگی، ولی نویسنده خوبی نیستم.
میکرو تونالیته (I)

میکرو تونالیته (I)

با شروع قرن ۲۰ دنیای موسیقی شاهد تحولات چشمگیر در مسیر خود بوده است. دنیای پیچیده این قرن بی شک نیازمند بیان موسیقایی بود که شاخص عصر خود بوده و محدود به گام ها و فواصل مرسوم نباشد.
آرشه خمیده، بدعتی از تلمانی (II)

آرشه خمیده، بدعتی از تلمانی (II)

با این موهای شل می توان سه یا چهار سیم را همزمان نواخت. شاید برای کسانی که آشنایی به نحوه اجراهای آکورد های چهار صدایی با ویولون ندارند این سئوال پیش آید که تا پیش از این مگر ویولن چطور این آکوردها را اجرا می کرده؟ جواب خیلی ساده است، به طور جدا! در واقع آرشه های معمول ویولن در حالت کشیده نمی توانند روی بیشتر از دو سیم قرار بگیرند و چاره ای جز این نیست که آکوردهای چهار صدایی را دو به دو ولی با سرعت اجرا کنیم تا حداقل تا حدی همزمان به گوش برسد.
صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (III)

صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (III)

مطالعه‌ی آثار و منش موسیقایی صبا نشان می‌دهد تا آنجا که مسائلی بنیادی‌ مانند لزوم تحول و دنیاپسند شدن موسیقی مطرح باشد او تحت تاثیر وزیری بوده و تنها در شدت گرایش با او متفاوت است. اما اگر از این سطح -که بعید است کسی را یارای مخالفت با آن در سال‌های اول سده‌ی حاضر بوده باشد- بگذریم چند ویژگی در آثار و روش او ظاهر می‌شود که آشکارا نکاتی زیباشناسانه‌اند و گاه به خوبی نیز شرح‌شان داده است.
مختاباد برنده «جایزه موزیک جهانی» شد

مختاباد برنده «جایزه موزیک جهانی» شد

سیدعبدالحسین مختاباد، خواننده و‌ آهنگساز ایرانی، نشان طلای رقابت‌های ۲۰۲۰ «جایزه موزیک جهانی» را برای تصنیف «از شرم در حجاب»، نصیب ایران کرد. این تصنیف بخشی از آلبوم «سایه دوست» است که ۸ سال پیش به انتشار رسیده بود. «سایه دوست» آلبومی با صدا و آهنگسازی مختاباد است؛ این اثر در بردارنده ۸ قطعه است که ملودی و چندصدایی همه آنها از مختاباد است. «سایه دوست» در فروردین ۱۳۹۱ به همت انتشارات فرهنگی و هنری عروج به انتشار رسیده است
خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

بی.بی. کینگ (B.B. King) گیتاریست افسانه ای بلوز قصد دارد در اوایل سال آینده یک سری برنامه اجرا کند که “تور خداحافظی بی.بی. در بریتانیا” (B.B.’s Farewell U.K. Tour) نام دارد. برای این پنج اجرای استادیومی، گیتاریست نام دار ایرلندی، گری مور (Gary Moore) به کینگ خواهد پیوست. قرار است در هر کنسرت گری مور برنامه آغاز را اجرا کند و به احتمال زیاد در برنامه پایانی نیز به کینگ ملحق شود.
جنیس جاپلین

جنیس جاپلین

جنیس جاپلین در یکی از مشهورترین ترانه های خود، Piece of My Heart میگوید:”یک زن هم میتواند خشن باشد، این را به تو ثابت میکنم، عزیز من” و او این بیت از ترانه اش را در زندگی واقعی خود به اثبات رساند. او با قوانین مردانه زندگی میکرد و در کار موسیقی و زندگی شخصی، پایبند اصول زنانه نبود. به همین دلیل توانست به زوایایی از زندگی و اجتماع دست یابد که عده بسیار اندکی از زنان سفیدپوست فقط جرات فکر کردن به آن را داشتند.
کوشش برای حفظ صلح با زبان موسیقی

کوشش برای حفظ صلح با زبان موسیقی

بهزاد رنجبران، آهنگساز ایرانی مقیم نیویورک و استاد دانشکده‌ی جولیارد، از موفق‌ترین آهنگسازان ایرانی در ایالات متحده است. وی در هنرستان عالی موسیقی در تهران، دانشگاه ایندیانا و دانشکده جولیارد تحصیل کرده و هم‌اکنون در جولیارد به تدریس مشغول است. فعالیت عمده‌ی بهزاد رنجبران در سال‌های گذشته متمرکز بر روی ساخت منظومه‌های سمفونیک بر پایه‌ی شاهنامه فردوسی بوده است. آثاری که با ارکستر سمفونیک لندن اجرا و در آلبومی با عنوان Persian Trilogy منتشر شده‌اند.