نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (X)

واروژ هاخباندیان (۱۳۱۵ – ۱۳۵۶)
واروژ هاخباندیان (۱۳۱۵ – ۱۳۵۶)
در لحظه‌ای که در ترانه‌ی آهنگ عبارت «کوچ شب‌هنگام وحشت» خوانده می‌شود، صدای تاریک و اتمسفری سازهای بادی و پررنگ‌تر از همه‌ی سازهای بادی، صدای شیپور فرانسوی را می‌شنویم. سازهای بادی با جلو‌رفتن شعر و رسیدن به عبارت«کمک کن…» قطع می‌شود. کمی جلوتر، وقتی در ترانه به عبارت «سایه‌بونی از ترانه برای خواب ابریشم» می‌رسیم، سازهای زهی پس از نخستین‌باری که در مطلع آهنگ بود، دوباره از راه می‌رسند و با خود طراوت و امید می‌آورند.

این در حالی است که تا اینجای کار تنها ۳۰ ثانیه از آهنگ را شنیده‌ایم. واروژان با این قطعه مثل جهان واقعی برخورد کرده است و همزیستی نیروهای مختلف و متضاد را در آهنگ آورده. در کنار این تفکر، ظرافت او را در تنظیم درک می‌کنیم. او با شروعی سریع، ولی بدون عجله ما را وارد داستان ترانه می‌کند؛ ترانه‌ای فارسی را بر بستری از ریتم برزیلی سوار می‌کند، آرایشی اروپایی را روی ریتم برزیلی سوار می‌کند و متناسب با ترانه‌ی آهنگ، سازها را شخصیت می‌دهد و کل کار، موسیقیِ پاپی ایرانی می‌شود که به‌راحتی با شنونده ایرانی ارتباط برقرار می‌کند و نزدیک به نیم‌قرن پس از تولید این اثر، همچنان از آثار درخور توجه است. این نتیجه، نتیجه‌ای تصادفی نیست.

حال سراغ «هفته‌ی خاکستری» با صدایی می‌رویم که اثرش تا مغز استخوان شنونده نفوذ می‌کند. پویایی و دینامیک موسیقایی این اثر در پیوند ترانه، آواز و موسیقی به معجزه شبیه است. این اثر را نمی‌شود مثل «پل» در چند سطر تحلیل کرد. بهتر است تجربه‌اش کرد. موسیقی مطابقت لحظه‌لحظه‌ای با روایت ترانه دارد. از همان ثانیه‌ی نخست آهنگ، صدای پیانو که آرپژی ناقص از سل مینور نُه (Gm9) را می‌زند، التهاب، تنش و ترس را به شنونده منتقل می‌کند.

در پس‌زمینه صدای ویلنسل شنیده می‌شود که آکوردهایی ناقص را می‌زند. صدای کشدار ویلنسل شنونده را وارد دایره‌ی بی‌حوصلگی و انزجار و پر از تکرار ناخواسته‌ی راوی ترانه می‌کند.

در ترانه اکنون «شنبه» است؛ اما در این میان گیتار آکوستیک خیلی تحرک دارد. گیتار در لحظات نخست آهنگ تنها نقطه‌ی روشنی است که واروژان در این روایت برای خواننده می‌گذارد. «ظهر یکشنبه» اما یک‌باره خیلی چیزها عوض می‌شود. ویلن و ویولا وارد می‌شوند و سیری صعودی نت‌هایی را که قصد فرود ندارند تا عبارت «جغد شوم» ادامه می‌دهند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (VI)

در نظریه سازه های میانی گفتیم که هنگامی که جوهره یک اثر به صورت ارغنونی در ذهن یا خودآگاه هنرمند شکل می گیرد، هنرمند ناچار است این اثر درونی را متجسد کرده و عرضه کند. در این حال است که سازه های میانی مطرح می شوند. برای مثال هنگامی که یک ملودی در ذهن شما شکل می گیرد، روند اولین ظهور جوهره اثر تمام می شود. در مرحله بعدی است که هنرمند نیاز به فنون آشکارسازی آن نغمه یا تصویر درونی را پیدا می کند. به این ترتیب هر هنری را می توان شامل دو میدان دانست؛ یکی زایش ارغنونی و درونی اثر و دیگری تجسد یافتن آن از طریق سازه های میانی، چون ابزارهای نقاشی یا سازهای موسیقی.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (XI)

سیر صعودی سازهای زهی و از طرف دیگر دینامیک سازهای دیگر به «دوشنبه» می‌رسد و در دوشنبه که طبق یادداشت‌های راوی داستان روز تولدش است، ثابت می‌ماند و با رسیدن به «شعر تو» دوباره به‌جریان می‌افتد و در لحظه‌ای که راوی آرزو می‌کند که «بارون بزنه» آرام می‌گیرد. تا اینجای کار تنها نیمه‌ی نخست آهنگ را شنیده‌ایم و توالی آکوردها، تغییر سرعت یا تمپو، دینامیک سازها و صدای فرهاد در این نیمه از نظر پیوند ترانه و موسیقی، شاهکاری بی‌بدیل است.

از روزهای گذشته…

پیانو – نحوه انتخاب، قسمت اول

پیانو – نحوه انتخاب، قسمت اول

انتخاب پیانو بخصوص اگر بودجه کافی در اختیار داشته باشید، یکی از لذت بخش ترین اوقات زندگی یک علاقمند به موسیقی و پیانو است. ایستادن پشت ویترین مغازه های پیانو فروشی و مات و مبهوت ماندن در مقابل عظمت و زیبایی این ساز، بر هیچکدام از نوازندگان پیانو پوشیده نیست.
نگهداری پیانو (I)

نگهداری پیانو (I)

احساس آن ساده است بخصوص اگر پیانو شما مشکی با روکش پلی استر باشد. حتی اگر هر روز آنرا تمیز کنید باز روز بعد متوجه خواهید شد که چقدر گرد و غبار روی ساز نشسته است. البته این فقط قسمتی است که شما آنرا مشاهده می کنید، بخصوص اگر شما عادت به باز نگاه داشتن درب پیانو – چه از نوع بزرگ (رویال) و چه دیواری – باشید، در اینصورت شاهد نشستن خاک و غبار بر روی همه قسمتهای داخلی خواهید بود.
چرخ مولد صدا

چرخ مولد صدا

تولید و فروش رادیوهای A-Box برای کمپانی هموند (Hammond) در عرض یکسال معادل ۱۷۵ هزار دلار سود به ارمغان آورد.
بالشتک نوین (III)

بالشتک نوین (III)

در ابتدا ممکن است که نوازنده با این موقعیت کنار آمده و با کمی فشار بر بدن خود این مشکلات را در روند تکرار و عادی سازی بر طرف شده تلقی نماید اما به مرور زمان بر اثر عدم انطباق لازم بالشتک (shoulder rest) را با بدن، آسیب های جسمی بروز نموده و در نتیجه با توجه به آسیب های احتمالی بر اندام و تحمل آن شاید به کیفیت دلخواه در نوازندگی دست نیافته و آنگونه برداشت شود که اشکالات نوازندگی او به دلایل دیگری همچون ناتوانی هوشی و یا استعداد او باشد که در نهایت می تواند باعث ترک دنیای نوازندگی شود.
هایدن و مراسمی برای سالگردش (III)

هایدن و مراسمی برای سالگردش (III)

در سال ۱۷۹۰ پرنس نیکولاس از دنیا رفت و جانشین او پرنسی کاملا به دور از ذوق موسیقی بود که تمام موسیقیدانان از جمله هایدن را از قصر اخراج نمود! در این زمان هایدن دعوت جوهان پیر سالمون (Johann Peter Salomon) مدیر کنسرت آلمانی، مبنی بر دیدار از انگلستان و رهبری سمفونی های جدید خود به همراه ارکستری بزرگ را پذیرفت.
پادکست (I)

پادکست (I)

یک هنرمند در قالب ارائه هنرش شناخته میشود و هرچه ارتباط وی با دنیای روز بیشتر باشد میتواند آثار و ایده های به روزتری را یافته و اثر هنری با ارزشتری را خلق نماید و از طرفی با ارائه هرچه بهتره آن کار، فعالیت خود را بیشتر و بیشتر توسعه بخشد و مانا سازد؛ در حقیقت ارتباطات موضوعی است که ما همه روزه سعی در بالا بردن کیفیت آن داریم و میل داریم آنرا قوی تر، راحتتر، جذاب و در عین حال ارزان تر دریافت کنیم.
دو مضراب چپ (قسمت ششم)

دو مضراب چپ (قسمت ششم)

در قسمت های گذشته به بحث درباره این تکنیک در آثار آهنگسازان سنتور از جمله ابوالحسن صبا، فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، اردوان کامکار و … پرداختیم؛ در این قسمت به قطعه دیگری از ساخته های حبیب سماعی توجه کنید که در آن باز هم از دومضراب چپ استفاده شده است. این قطعه چهارمضراب ابوعطا است که در کتاب دوم ردیف های سنتور ابوالحسن صبا منتشر شده است. (توجه کنید که نت این قطعه برای دوره مقدماتی سنتور نوشته شده است)