یک تجربه صوتی: از ریتم صدای پله برقی تا تعدیل نسبت های زمانی (II)

طول زمان یک الگوی تکرار شونده در این صدای ریتمیک معادل ۲٫۶۴۲ ثانیه است. در این الگو ۸ حادثه صوتی که دارای منشا مکانیکی یکسانی هستند وجود دارد. این منشا همچنان که قبلا گفته شد احتمالا ناشی از اصطکاک و خرابی در اجزاء داخلی پله برقی است. با بررسی نمودار فرکانس – زمان، طول زمان ۸ حادثه صوتی طبق جدول زیر به دست می آید: این فواصل در زمانی معادل ۲٫۶۲۴ ثانیه توزیع شده اند. حال سوال این است که این فواصل را چگونه باید نشان داد. برای پاسخ می توان طول الگوی زمانی را بر اساس ضریبی افزایش داده تا به ۴ ثانیه برسد. بدیهی است که در این کشیدگی و بر اساس ضریب کشش، طول تمام فواصل زمانی به طور متناسب افزایش پیدا می کند. در این مورد ضریب کشش زمانی معادل ۱٫۵۲۴۳ است.

مزیت این کار این است که اندازه تمام فواصل زمانی بر اساس نوت گرد به دست می آید و چون سیستم فواصل زمانی که در تئوری رایج موسیقی ارائه می شود بر مبنای تقسیمات نوت گرد است به این ترتیب می توان مقایسه خوبی را بین فواصل زمانی انجام داد. در نهایت اندازه فواصل زمانی با توجه به ضریب کشش و نسبت فواصل زمانی نسبت به نوت گرد (با فرض تمپو مساوی ۶۰) در یک الگوی صوتی ۴ ثانیه ای طبق جدول زیر به دست می آید: در جدول بالا نسبت فواصل زمانی را گرد کردم و از اعشار صرف نظر نمودم، بنابراین نسبتی مانند ۷٫۹۴ به ۸ تبدیل می شود. این گرد شدگی در واقع نوعی اعتدال فواصل زمانی می باشد. البته می توانستم چنین نکرده و نسبت واقعی را در نظر بگیرم. بر اساس آنچه در بالا مشاهده می کنیم می توان فواصل زمانی را چنین نامید: در زیر هم نوت نویسی الگوی صوتی مشاهده می شود: اعداد زیرهرنوت نشان دهنده نسبت آن با نوت گرد می باشد. مثلا عدد۲۲ در زیر دولاچنگ یعنی دولاچنگی که نسبت ۲۲/۱ با نوت گرد دارد. حال با آگاهی ازاین که الگوی ما تکرار شونده بوده و الگوی ریتمیک- صوتی آن نیز تقریبا ثابت است واین دو عامل نشانه ای از وجود وزن موسیقایی می باشند، باید سوال کرد کسر میزان وزن این الگو چیست؟

با توجه به متنوع بودن فواصل زمانی در این الگوی صوتی و نبود یک فاصله زمانی در سطح “Beat Level” برای مشخص نمودن کسر میزان چاره ای جز در نظر گرفتن کوچکترین مضرب مشترک بین نسبت های فواصل زمانی نداریم. بین اعداد ۲۰،۱۹،۴،۶،۵،۸،۲۲ کوچکترین مضرب مشترک معادل عدد ۲۵۰۸۰ است. برای محاسبه کسر میزان با تقسیم عدد ۲۵۰۸۰ بر تمام نسبت ها و جمع حاصل این تقسیم ها به کسر میزان ۲۵۰۸/۲۵۴۵ می رسیم: کسر میزان ۲۵۰۸/۲۵۴۵ به نظر عجیب می آید ولی درواقع باید بپذیریم که مقوله زمان موسیقایی از نگاه ریاضی صرفا ساختارهای ساده متریک را در بر نمی گیرد. در جایی که کسر میزان ۱۶/۱۷ یعنی «۱۷تا یک شانزدهم نوت گرد»، کسر میزان ۲۵۰۸/۲۵۴۵ نیز به همین ترتیب تفسیر می شود. اصطلاح کسر میزان موسیقایی از دید ریاضی واقعا یک کسر است چرا که همانطور که قبلا گفتیم، کسر میزان ۱۶/۱۷ یعنی «۱۷تا یک شانزدهم نوت گرد».

طول میزان بر اساس نسبتهای فوق الذکر معادل ۴٫۰۵۹۰۱۱ ثانیه بوده و مقدار کسر میزان به مقدار بسیار اندکی (۰٫۰۱۴۷ ثانیه) از ۱ بزرگتر است که این تفاوت به دلیل گرد کردن نسبت های زمانی می باشد. وزن ۲۵۰۸/۲۵۴۵ وزنی نامتعارف است. بعدا در نوشته ای جدا در باره اوزان نامتعارف خواهم نوشت.

حال ممکن است این ایده به ذهن فردی برسد که آیا می توان این اندازه ها را به شکل دیگری تعدیل کرد؟ تعدیل دراینجا می تواند در واقع به عنوان تبدیل نسبت زمانی موجود به نزدیکترین نسبت زمانی در سیستم نوت نویسی رایج فرض شود. با در نظر گرفتن این فرض می توان تغییرات زیر را انجام داد: در این روش تعدیل، وزن جدید ما ۱۶/۱۹ خواهد شد. طول زمان این وزن جدید از وزن ۲۵۰۸/۲۵۴۵ به اندازه ۰٫۶۹۰۹۸۹ ثانیه بیشتر است. این تفاوت تقریبا نسبتی از نوت گرد معادل ۵۸/۱۰ نوت گرد است. در زیر فایل صوتی را می شنوید که توسط نرم افزار “Soundforge” ساخته شده و ابتدای آن صدای پله برقی بوده سپس الگوی ساخته شده بر اساس وزن ۲۵۰۸/۲۵۴۵ و در انتها هم الگوی ساخته شده بر اساس وزن ۱۶/۱۹ قرار دارد: audio file اینجا نمونه صوتی دوم را بشنوید.

نرم افزازهای مورد استفاده:
۱- TF32
۲- Soundforge

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اپرای رستم و سهراب»

رستم و سهراب، این تراژیک‌ترین قله‌ی حماسه‌های فارسی را لوریس چکناوریان به هیات اپرایی درآورده و برای دومین بار منتشر کرده است. اجرای پیشین (ضبط سال ۲۰۰۰) را انتشارات هرمس سالی پس از ضبط منتشر کرده بود. این اجرای تازه با تکخوان‌هایی متفاوت (و به همین دلیل با لهجه‌ی برآمده از آواخوانی و تاکید متفاوت) و البته همان ارکستر و کر و احتمالا رهبری خود آهنگساز، گویا نسبت به اجرای پیشین نسخه‌ای دگرگون شده است (۱).

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

از روزهای گذشته…

نقدی بر «شیوه نوازی» علی قمصری (II)

نقدی بر «شیوه نوازی» علی قمصری (II)

اگر این قطعات با رویکردی «آموزشی» ارائه شده اند، پس باید به لحاظ آموزشی دارای مطالب مهم و قابل ارائه ای بوده و به گونه ای کاملا گویا از این دیدگاه اجرا شده باشند اما در هیچ یک از این چهار ویدئو، شیوه های مورد نظر به خوبی اجرا نشده و حق مطلب ادا نشده است.
جعفر صالحی: محدودیتی در فیناله وجود ندارد

جعفر صالحی: محدودیتی در فیناله وجود ندارد

من نرم‌افزار سیبلیوس را بلد نیستم و به این دلیل نمی‌توانم مقایسه‌ای بین این دو از لحاظ قابلیت داشته باشم. اما چیزی که می‌توانم بگویم این است که چه برای موسیقی ایرانی و چه برای موسیقی غیرایرانی و همه نوع موسیقی (که البته به من برای نوشتن ارجاع شده است) هیچ محدودیتی در فیناله وجود ندارد و به قول یکی از دوستان (به طنز)، فیناله فقط چایی برای آدم دم نمی کند!
رسول صادقی: نی جدید هم جای کار زیادی دارد

رسول صادقی: نی جدید هم جای کار زیادی دارد

محدودیت اصلی و آزار دهنده نی، در ادامه سوراخ لا خلاصه شده، نغمه سی روی بدنه اصلی نی است و می شود آنرا در صدای بم قوی ایجاد کرد، جناب دکتر عمومی صدای سی را با افزایش طول نی (که حالا این افزایش زیاد مهم نیست، ایراد هم نیست) از پایین ایجاد کرده اند، به نوعی صدای سی بم که در قبل از دو اوج قرار گرفته، صدای سی بم نرم خواهد داد، چون نوع دمش ما در رجیستر دوم نی متفاوت است و آن حالت بم قوی را ندارد و هم اینکه همزمان صداهای سی بمل و سی در این طرح با محدودیت مواجه است ولی در عوض از همین سی می شود به عنوان سی بم یعنی بم ترین نت استفاده کرد که مطمئنا کارساز است ولی در کل باید همه این کلیدهای بالا و پایین را در حد توانمان برای تکمیل محدودیتهای نی بکار ببریم و همه اینها باید باشند، چون تا جایی که آزمایشات امروز من نشان داده است، الگوی سوراخ ها در نی هفت بند، یک الگوی کامل و بی نقصی است، بنابراین سوراخها و گره های نی را نمی شود تغییر داد یا بهتر بگویم، تجربه اینطور نشان داده که دستکاری داشته های اصلی نی، نه تنها بهترش نمی کند بلکه کار را خرابتر هم می کند!
اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس منتشر شد

اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس منتشر شد

اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس به انتشار رسید؛ این اپرا که در دو حلقه سی دی صوتی به انتشار رسیده است، اولین اپرای ایرانی است که توسط یک انتشارات معتبر بین المللی به انتشار می رسد. اپرای مولوی توسط بهزاد عبدی آهنگسازی شده و لیبرتوی آن نوشته بهروز غریب پور است.
موسیقیدانان، قوانین بار در سفرهای هوایی را محکوم کردند

موسیقیدانان، قوانین بار در سفرهای هوایی را محکوم کردند

پس از دستگیری تعدادی تروریست در هواپیمایی بریتانیا، موسیقیدانان برجسته از قوانین سختگیرانه بار در این هواپیمایی انتقاد کردند. به گفته آنان محدودیت جدید در اندازه که تنها آوردن بارهایی در حد یک کامپیوتر دستی را به کابین مجاز میداند، عملا به همراه داشتن آلات موسیقی بزرگ را غیر ممکن ساخته است.
نگاهی به سانسور موسیقی در ایران (II)

نگاهی به سانسور موسیقی در ایران (II)

پس از اشغال ایران در سال ۱۳۲۰ و آغاز حکومت محمدرضا پهلوی به دلیل در دسترس قرار گرفتن فن‌آوری ضبط صدا و گسترش استفاده از رادیو در ایران گستره‌ی شنوندگان بزرگتر و در نتیجه اثر گذاری موسیقی از این طریق بیشتر شد به همین دلیل دولت‌های وقت برای کنترل نشر موسیقی با مسائلی روبرو شدند که تا پیش از آن مطرح نبود.
آرام خاچاطوریان، موسیقی ارمنی برای تمام دنیا

آرام خاچاطوریان، موسیقی ارمنی برای تمام دنیا

آرام خاچاطوریان (Aram Khachaturian) آهنگساز برجسته که بخش عمده ای از موسیقی کلاسیک قرن بیستم به آثار او تعلق دارد، نامی آشنا در عرصه موسیقی جهان است که امروزه آثارش را به کرات از رادیو، تلویزیون و سینما می شنویم. یونسکو نام این هنرمند بزرگ را در زمره سرشناس ترین آهنگ سازان قرن بیستم ثبت نموده و اثر “رقص شمشیر Sabre Dance” از باله معروف ” Gayaneh” او در ابتدای لیست محبوب ترین قطعات هنری عصر ما قرار دارد.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVI)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVI)

پیش درآمد شور، این قطعه پیش درآمدی است که در دستگاه شور ساخته شده و از لحاظ ساختار و جمله بندی شباهت زیادی به قطعۀ سروناز دارد به نحوی که برخی از جملات آن تحت تاثیر آن قطعه ساخته و پرداخته شده و در فضای دستگاه شور اجرا می شود. وزن آن به مانند سروناز…
ادامهٔ مطلب »
ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

در این نمونه موجود با در نظر گرفتن وضعیت فعلی آن بدون هیچ دگرگونی، آنگونه تلقی می شود که بر اساس نام های موثق در حاشیه طرح مزبور و همچنین سایر عناوین دیگر تحت عنوان مجموعه های معتبر، مشخصات و اطلاعات کاربردی دقیق و حقیقت آن منطبق برواقعیت می باشد.
والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

انگیزه بسیار زیاد بود، مثلا یک جشنی ترتیب دادیم و تمام قطعات ملیک اصلانیان را زدیم، چهارگاهش را زدیم و در تالار فارابی از طرف مدرسه این برنامه را اجرا کردیم. بچه ها بسیار علاقمند بودند. بعدا که من آمدم شنیدم آقای همایون خسروی کارهای آقای حسین ناصحی را اجرا کردند و متاسفم که این آثار که میتوانست به عنوان یک اثر تاریخی با ارزش باشد، ضبط نشد.