«پرورده یِ عشق» (III)

عبدالوهّاب شهیدی
عبدالوهّاب شهیدی
گستردگی مفاهیم و معانی، سبکها و انواع فرم ها و چهره های شعر پارسی برکسی پوشیده نیست و سلوک و آشنایی و دانش به این مهم، نیازمند ممارست و طیّ طریق درازمدّت. در این راستا شهیدی به تصاویر و فضای لفظی و معنوی شعر توجّه ویژه داشته و در آوازش هیچ گاه صُوَرِ لفظی و معنوی شعر، شهیدِ تکنیک های آواز نمی شوند و لذا آواز شهیدی با وجودِ توانایی های بالای حنجره، بری از زیاده روی در اوج خوانی و تحریرهای مکرّر اوج، جویدن و شکستن واژه ها است. هنگامی که با بمی دلنشین غزل سعدی را در audio file آواز دشتی در گلهای رنگارنگ ۲۷۱ می آغازد، زلالیِ جویبارِ روشن و آرامِ عاشقانه هایِ سعدی احساس می شود و در آنجا به اوج می رسد که شعر در پرواز است:
بار فراق دوستان بس که نشست بر دلم
می روم و نمی رود ناقه به زیرِ محملم
آخرِ قصد من تویی غایتِ جهد و آرزو
تا نرسم ز دامنت دستِ امید نگسلم

و وقتی در audio file گلهای رنگارنگ ۲۸۲ در ماهور، حافظ می خواند، تغزّل غنیِ شعر حافظ بی هیچ شایبه ای به گوشِ جان می رسد:
مِی خواه و گل افشان کن از دهر چه می جویی
این گفت سحرگه گل، بلبل توچه می گویی

و هنگامی که در عود و آوازِ بی نظیرِ دشتی در برنامه ی برجسته یِ گلهای رنگارنگ شماره ی ۳۱۹ گفتگویِ عاشقانه یِ شیرین و فرهادِ وحشیِ بافقی را خنیاگری می کند، آوازی که با پرسشِ دلنشینِ شیرین از فرهاد در بمی زیبا آغاز می شود:
شکرلب گفت کاین میل از کجا خاست؟
بگفت از یک دو حرفِ آشنا خاست

و هنگامی با تحریری بجا، audio file نغمه به اوج می رسد که پرسش و پاسخی شایسته یِ این اوج در جریان است :
بگفتش می توان با دوست پیوست؟
بگفت آری، اگر از خود توان رَست

در مجموع می توان گفت سلوک و طیِّ طریق شهیدی با شعر پارسی بگونه ای است که در آوازش نه تنها به زیبایی های لفظی و معنوی شعر لطمه ای وارد نمی شود بلکه آینه ایست که زلال شعر را با روشنی دو چندان به گوشِ هوش می رساند.

بم خوانی و اوج خوانی های متعادل و بجا و انتخاب مناسب بیت های شعر در این راستا، بیان واژگان شعر بصورت درخشان و گویا، استفاده درست و بجا از تحریرها بگونه ای که به موسیقی بیرونی و درونی شعر لطمه نزند، جواب آوازهای متناسب و مکمّل، تشخیص زمان مناسب برای ضربی خوانی و انتخاب بیت های مناسب برای ضربی خوانی در آواز و کندخوانی های خاصّ و در آخر نگاهِ به همه ی این ویژگی ها از چشم انداز بداهه پردازی و تازگی، مجموعه ای ست که نبوغ شهیدی را در ساز و آواز شکل داده است.

اسماعیل ادیب خوانساری و عبدالوهاب شهیدی

به عقیده ی نگارنده حسین قوّامی و غلامحسین بنان دو چهره ی برجسته یِ آواز ایرانی هستند که در مجموعه یِ هنر آواز می توان با شهیدی مقایسه کرد منتها چنانکه رفت آواز شهیدی از چشم انداز جوابِ آواز، سلوکِ شعری و بداهه پردازی، دارای نقاط قوّت برجسته ای است که او را همچنان چهره ای یگانه و منحصر بفرد ساخته است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اپرای رستم و سهراب»

رستم و سهراب، این تراژیک‌ترین قله‌ی حماسه‌های فارسی را لوریس چکناوریان به هیات اپرایی درآورده و برای دومین بار منتشر کرده است. اجرای پیشین (ضبط سال ۲۰۰۰) را انتشارات هرمس سالی پس از ضبط منتشر کرده بود. این اجرای تازه با تکخوان‌هایی متفاوت (و به همین دلیل با لهجه‌ی برآمده از آواخوانی و تاکید متفاوت) و البته همان ارکستر و کر و احتمالا رهبری خود آهنگساز، گویا نسبت به اجرای پیشین نسخه‌ای دگرگون شده است (۱).

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

از روزهای گذشته…

نگاهی به اپرای مولوی (XII)

نگاهی به اپرای مولوی (XII)

زهی ها آغازگر پرده هفتم اپرا هستند؛ پرده ای که «ملاقات» نام گذاری شده و گوشه ای از پرسش و پاسخ مولانا و شمس را به نمایش می گذارد. بخشی که زهی ها و به دنبال آن سولوی آوازی کلارینت اجرا می کند، با اینکه یادآور آغاز پرده پنجم یعنی «بازار» است ولی تفاوتی نامحسوس در این آغاز اتفاق می افتد که آن تاکید بر دومینانت گام ماژور است و البته در طول این بخش ایست و شاهد بارها تغییر می کند.
سخنرانی لئوناردو برنشتاین در مورد موسیقی آوانگارد (II)

سخنرانی لئوناردو برنشتاین در مورد موسیقی آوانگارد (II)

خب اینها جملات منفی و ناراحت کننده ای بود. چیزی که آنرا برایم جذاب میکند واقعیات آن نیست، بلکه چیزهایی در آن است که دیگر واقعیت ندارد. در مدت کوتاهی بعد از آن همه چیز تغییر کرد:
سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (III)

سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (III)

قبلا گفته شد می توان بین هارمونیک های دوم و چهارم و هشتم و شانزدهم و… سیستم اکتاوی تشکیل داد. حال در اینجا باید گفته شود که اصولا بین هارمونیکهای fm و fn به شرط fm=2fn می توان سیستم اکتاوی فواصل را مشاهده نمود. سیستم زیر فواصل بین هارمونیک های ۱۵ تا ۳۰ را نشان می دهد. در این سیستم fm=30 و fn=15 بوده و فواصل کسری ساده شده اند:
توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز، خواننده، ترانه سرا، آهنگساز و بازیگر آمریکایی متولد ۱۹۴۹ در پونومای Pomona کالیفرنیاست. او کار حرفه ای خود را در اوایل دهه ۷۰ به عنوان خواننده در بارهای کثیف و ارزان آغاز کرد. او در ابتدا به شدت تحت تاثیر نسل شعرایی چون آلن گینسبرگ Allen Ginsberg و ویلیام اس باروز William S. Burroughs بود. ویتز علی رغم اینکه از طرف منتقدان با استقبال خوبی مواجه شده بود، نمیتوانست خرج زندگی خود را از موسیقی خود بدست آورد. مردم آن دوره، به ترانه های سبک پیش از راک، موسیقی کلاسیک کافه ای و آمریکانای Americana او که یادآور سبکهای جز، بلوز، وودویل و کلا موسیقی دهه ۴۰ و ۵۰ بود، علاقه نداشتند.
همایون شجریان و اولین کنسرت مستقل با گروه دستان

همایون شجریان و اولین کنسرت مستقل با گروه دستان

برای اولین بار همایون شجریان بطور مستقل به اجرای کنسرت می پردازد، در این برنامه گروه پرکار دستان در یک تور بزرگ اروپایی همراه او خواهند بود. همایون شجریان پیش از این بارها همراه با پدرش به اجرای برنامه پرداخته است ولی آلبومهای “نسیم وصل”، “ناشکیبا”، “شوق دوست”، “نقش خیال” و اخیرا “با ستاره ها” را با آهنگسازی محمدرضا ضرابیان، علی قمصری و اردشیر کامکار را به صورت مستقل و بدون همراهی پدر، روانه بازار کرده است.
گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (I)

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (I)

سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» با سخنرانی آروین صداقت‌کیش، منتقد و پژوهشگر موسیقی یکی از نشست‌هایی بود که روز دوشنبه نهم اردیبهشت توسط انجمن موسیقی خانه تئاتر و در قالب شانزدهمین هفته بزرگداشت تئاتر در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.
پیت فاونتین همچنان مینوازد

پیت فاونتین همچنان مینوازد

نیو اورلینز- خانه پیت فاونتین (Pete Fountain) – نوازنده افسانه ای کلارینت جاز- در نزدیکی خلیج سنت لوییس، تصویری زنده از داستان زندگی او بود – صفحه های طلایی، عکسهایی که با چهار رئیس جمهور دارد، یادداشتهای تشکر آمیز از فرانک سیناترا (Frank Sinatra)، کلارینتهای عزیزش و سازهای قدیمی و کلاسیک دیگر.
چند سوال!

چند سوال!

شبکه ی آموزش در برنامه ای تحت عنوان دستان در تاریخ ۱ شهریور ۹۲ میزبان کیوان ساکت بود.* متاسفانه یا خوشبختانه فقط چند دقیقه ی پایانی برنامه را دیدم اما همین مقدار کافی بود تا سوال های بسیاری در ذهنم نقش بندد.
مفهوم تنالیته (I)

مفهوم تنالیته (I)

اگر کمی حرفه ای به موسیقی پرداخته باشیم حتما” برداشت مشخصی از تنالیته داریم و کم و بیش درک مشترکی از آن بدست آورده ایم و میتوانیم درک خود از تنالیته را برای دوستانی که موسیقی می دانند بازگو کنیم. اما اگر بخواهیم تنالیته را برای افرادی که موسیقی را علمی نمی دانند تشریح کنیم موضوع کمی پیچیده میشود. چرا که تعریف کردن تونالیته بدون استفاده از واژه هایی مانند گام، مد، آکورد، نت و … بسیار پیچیده و دشوار است.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

«شوشتری برای ویولون و ارکستر» اثر حسین دهلوی، غیر از نوع ارکستراسیون دهلوی، به انواع دیگری تنظیم شده است که البته تنظیم حسین دهلوی نیست: