جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)

جوزپه وردی (1813-1901)
جوزپه وردی (1813-1901)
در سالهای بعدی وردی بعضی از آثار اولیه خود را بازنویسی کرد، به ویژه نسخه جدید دون کارلوس، جبر سرنوشت و سیمون بوکانگرا. اتلو، بر اساس نمایشنامه ویلیام شکسپیر با اشعاری از مفیستوفله (Mefistofele) و آرجیو بویتو (Arrigo Boito) که اولین اجرای آن در میلان در سال ۱۸۸۷ بود، ساخته شد. این موسیقی ادامه دار است و امکان تقسیم آن برای اجرا در یک کنسرت نیست. اگرچه این یک شاهکار ارکستری است اما بعضی ها وجود ملودی در این اثر را، آنطور که در دیگر آثار اولیه وردی وجود داشته کم می دانند.

اما بعضی دیگر آن را بهترین اپرای تراژیک، زیباترین اثر، پر معنی ترین موسیقی و غنی ترین شخصیت سازیهای وردی می دانند، به علاوه این اثر از پیش درآمد و مقدمه نیز برخوردار نیست، چیزی که شنوندگان موسیقی وردی با عدم وجود آن آشنا نیستند!

آرتورو توسکانینی در اولین اجرای جهانی این اپرا نوازنده ویلنسل بود و دوستی وی با وردی از آنجا آغاز شد، آهنگسازی که توسکانینی او را هم مقام با بتهوون حرمت می گذارد. آخرین اپرای وردی “سرجان فالستاف” (Falstaff) بود، با اشعاری از بویتو که بر اساس “همسران مسرور کاخ وینزر” (Merry Wives of Windsor) از شکسپیر و ترجمه ویکتور هوگو از آن به فرانسه بود.

audio.gif قسمتی از اپرای falstaff را بشنوید

این اپرا موفقیتهای جهانی داشت و یکی از بهترین اپراهای طنزی است که نبوغ وردی را به عنوان یک استاد هنر کنتر پوان (contrapuntist) نشان می دهد. در سال ۱۸۹۴ وردی، باله کوتاهی را برای تولید فرانسوی از اپرای اتلو ساخت که آخرین اثر ویژه ارکستری اش بود. سالها بعد توسکانینی آن را با برچسب شرکت ضبط ویکتور RCA به همراه ارکستر سمفونیک NBC ضبط نمود و در سال ۱۹۴۷ اجرای کامل آن اپرا را رهبری نمود.

در سال ۱۸۹۷ وردی آخرین اثر خود را کامل نمود، “مادر مریم” (Stabat Mater) با متنی به زبان لاتین، این اثر آخرین از مجموعه ۴ اثر مذهبی وردی بود که همه آنان به زبان لاتین می باشند: “سلام حضرت مریم” (Ave Maria) برای کر، “مادر مریم” ترکیبی از کر و ارکستر، “مریم باکره مقدس” (Laudi alla Vergine Maria) برای گروه کر زنان و “آهنگی در ستایش خداوند” (Te Deum) برای دو گروه کر و ارکستر.

audio.gif قسمتی از اپرای falstaff را بشنوید

در ۲۹ جولای ۱۹۰۰ پادشاه آمبرتو اول ایتالیا به قتل رسید و این اتفاق آهنگساز سالخورده را به وحشت انداخت. یک سال بعد در حالی که وردی در هتل بزرگ میلان اقامت داشت، در ۲۱ جولای ۱۹۰۱ دچار سکته قلبی شد. روز به روز ضعیف تر شد و شش روز بعد در ۲۷ جولای ۱۹۰۱ از دنیا رفت. آرتورو توسکانینی ترکیبی از چندین ارکستر و کر وردی را در مراسم خاکسپاری آهنگساز در میلان رهبری نمود که آن روز به عنوان بزرگترین اجرای عمومی در تاریخ هنر ایتالیا ثبت شد!

تاریخ نگاران موسیقی، قطعه “آوازهای کر از بردگان عبری” (Va pensiero) قسمت سوم اپرای نابوکا ی وردی را به عنوان اسطوره ای ثبت نموده اند، زیرا زمانی که این قسمت در میلان خوانده شد همزمان با زیر سلطه بودن بخش وسیعی از ایتالیا توسط دولت اتریش بود. تماشاگران با غیرت میهن پرستانه نسبت به اسرای تبعید شده از سرزمینشان تقاضای تکرار آن قسمت از اپرا را کردند که البته تکرار آن از دید دولت ممنوع بود و آن اتفاقی بسیار مهم به حساب می آمد.

با این افشاسازی، مقام وردی به عنوان پیشرو موسیقی مبارزه جویانه آشکار شد و فعالیت وی مدتی به تعلیق افتاد. از طرفی دیگر در طی تمرین اپرا، بازیگران نقش کارگران، در هنگام تمرین قطعه “آوازهای کر از بردگان عبری” بازیشان را متوقف کردند و به حرمت تاثیرات مهم این ملودی آن را تشویق نمودند، در حالی که قضاوت موقعیت سیاسی وردی در تابستان ۱۸۴۶ در ارتباط، با قطعه کر “ارنانی” که یکی از شخصیتهای آن از نام کارلو به پیو تغییر نام یافت، مورد بررسی قرار داشت. چرا که منظور آهنگساز اشاره به پاپ پنجم مدفاع حقوق زندانیان بوده!

افسانه وردی به عنوان آهنگساز آغاز کننده جنبش رهایی بخش به شعار “زنده باد وردی” نیز بدل شده و در سرتاسر ایتالیا همراه با شعار “ویکتور امانوئل دوم پادشاه ایتالیا” فریاد زده می شد.

بدن بی جان آهنگساز پیش از منتقل شدن به قبرستان به قسمت یابودها برده شد، جایی که آرتورو توسکانیننی گروه بسیار بزرگ شامل ۸۲۰ خواننده کر و ارکستر را در خواندن “آوازهای کر از بردگان عبری” در کازا دی ریپوزو رهبری کرد.

وردی به عنوان عضو قائم مقامی کشور در سال ۱۸۶۱ به در خواست رئیس جمهور کاوور منسوب شد که خود در سال ۱۸۶۵ از این سمت استعفا داد. در سال ۱۸۷۴ از طرف ویکتور امانوئل دوم عنوان سناتور پادشاهی به وی داده شد.

en.wikipedia.org

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

چند گام… در امتداد راه علی‌نقی وزیری (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، آخرین مقاله زنده یاد خسرو جعفرزاده موزیکولوگ، معمار و از نویسندگان ثابت ژورنال گفتگوی هارمونیک است. این نوشته یکی از مهمترین مقالات این نویسنده فقید محسوب می شود که در آن به گسترش نظریه خود (که در کتاب «موسیقی ایرانی شناسی» از انتشارات «هنر موسیقی» منتشر شده است) بر اساس اصلوب تئوری علینقی وزیری می پردازد. (سردبیر)

یادداشتی بر موسیقیِ متنِ فیلم «آشغال‌های دوست‌داشتنی»

جدیتِ آغاز فیلم از جایی که گوینده‌ی شبکه‌ی ماهواره‌ای، خبری درباره‌ی «منیرخانوم» می‌گوید به یکباره رنگ عوض می‌کند و بیننده وارد خیالات او می‌شود. این اولین نمود موسیقی در فیلم است: یک هفت‌ضربیِ سرخوشانه‌، با پایه‌ای روی سه‌تار به‌صورتِ خفه (Mute) که به یاریِ تغییر فضایِ فیلم می‌آید. روی همین ملودی، طنز فیلم پررنگ‌تر می‌شود. منیر چندین بار با تغییر کانال‌های ماهواره، گیتارنوازی را می‌بیند که ترانه‌ای با کلیدواژه‌ی نام او می‌خواند. این ملودی چند بار دیگر در لحظاتی که بار کمدی فیلم بیشتر است حضور می‌یابد: صحنه‌ای که منیر دنبال بغلیِ شوهر می‌گردد یا آنجا که همه به توصیه‌ی شوهر، ظاهرِ خود را درست می‌کنند تا برای ورود مأمورین آماده باشند.

از روزهای گذشته…

نگاهی به اپرای مولوی (III)

نگاهی به اپرای مولوی (III)

در تاریکی مطلق سالن، ناگهان فریادی شنوندگان را شوکه میکند… پرده باز میشود و نمایی از شهری سوخته و حمله مغولها دیده میشود؛ در همین صحنه مانند پرده اول اپرای عاشورا غریب پور با نهایت تکنیکهای تئاتر عروسکی بیننده را میخکوب میکند، البته تکنیک نور بسیار قوی تر از اپرای عاشورا خودنمایی میکند. ارکستر سمفونیک با تمام حجم در حال نواختن در چهارگاه است و طنین صدای “گانگ” فضا را پر استرس تر میکند.
مرد پیانو

مرد پیانو

بیلی جوئل (Billy Joel) تقریبا” از سال ۱۹۷۱ تصمیم گرفت تا برای خود کار کند، لذا شروع به تهیه یک آلبوم نمونه برای خود نمود. به کالیفرنیا رفت تا اولین آلبومش را در آنجا ضبط کند، بنام “Cold Spring Harbor”.
حنانه و هزاردستان

حنانه و هزاردستان

همانطور که در مطلب قبل گفته شد، “آتشی در سینه دارم جاودانی” که از آثار با ارزش مرتضی نی داوود است، در اجرای جدیدش صرفنظر از آواز، اجرایی بی نقص نبود!
از تحصیل تا تدریس گیتار (I)

از تحصیل تا تدریس گیتار (I)

مطلب را با داستانی شروع می کنم که اولین بار شخصا یک هنرجو مبتلا به اوتیسم روبرو شدم؛ شاید ساده ترین کار این بود که از پذیرش چنین هنرجویی سرباز زنم اما همیشه در امر تدریس چالش های متعددی را گذرانده بودم، پس آموزش شروع شد اما جزوه های سابق و آموخته ها کافی نبود. داستان را همینجا تمام می کنم.
بررسی تحول ساختارهای موسیقی ایرانی در صد سال اخیر (III)

بررسی تحول ساختارهای موسیقی ایرانی در صد سال اخیر (III)

تا اینجا سه هنرمند بزرگی را نام بردم که سبک و شیوه ی نوازندگی ایشان بسیار تحت تاثیر استادان شان است و ابداعات آنان نیز در محدوده ی همان تکنیک های ردیف میرزاعبدالله و میرزا حسینقلی است. در حقیقت می توان گفت آنها به ساختار ردیف بسیار تکیه داشته اند و خلق ساختارهای جدید ایشان نیز ریشه در جملات و الگوهای ریتمیک ردیف دارد. در بسیاری از تکنوازی ها و آثار آهنگسازی شده توسط اینان، می توان مشاهده کرد که چطور موتیف هایی را از ردیف گرفته اند و با بسط و گسترش آن هم در ایجاد فرم جدید موفق بوده اند و هم در ایجاد حال و هوایی تازه در موسیقی ایرانی راهگشا بودند.
مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

«سایه» در دوره‌ای از موسیقی ایران تأثیرگذار بوده است. این تأثیرگذاری می‌تواند موضوع مقاله‌ای تحلیلی-انتقادی باشد. چنین پژوهش‌هایی نه تنها در مورد سایه بلکه در مورد دیگر هم‌دوره‌هایش نیز باید صورت گیرد (که به هر دلیل هنوز انجام نشده). سایه با موسیقی دستگاهی نیز در حد یک موسیقی‌دوستِ بسیار پیگیر که معاشرت‌هایی با اهالی این موسیقی داشته، آشنایی‌هایی دارد. از مجموع صحبت‌های او در منابع مختلف چنین برمی‌آید که این آشنایی، علمی و چندان عمیق نیست و بالطبع شامل داده‌هایی درست و غلط از دیده‌ها و شنیده‌هاست (مانند بیگجه‌خانی را شاگرد درویش‌خان دانستن! و موارد دیگر). واژگانِ موسیقایی نیز در شعرِ او فراوان‌اند.
نامه سرگشاده سیما بینا

نامه سرگشاده سیما بینا

مدتی پیش آلبومی با صدای علیرضا افتخاری به بازار آمد که بر روی جلد این اثر نام جمشید عندلیبی، به عنوان آهنگساز مشاهده می شد. اما محتویات این آلبوم در واقع بازنوازی آثار قدیمی موسیقی بود؛ در این مورد خانم سیما بینا، نامه ای سرگشاده در سایت شخصی خود قرار داده است که در ادامه متن نامه را می خوانید.
سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (I)

سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (I)

مقدمه: مسئله نیم پرده های مساوی ذهن موسیقی دانان و تئوریسین های بسیاری را قرنها به خود مشغول نموده است. سیستم ۱۲ نیم پرده مساوی در بین علاقمندان هارمونی خالص و … با مخالفت روبرو شده و می شود ولی به دلیل مزایای آن امروزه پیانوها را با این سیستم کوک کرده٬ پرده گیتار را بر اساس درجات این سیستم می بندند و … دراین نوشتار سعی بر این است تا به چگونگی ایجاد سیستم ۱۲ قسمتی مساوی یا همان ۱۲ نیم پرده ای مساوی پرداخته شود.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XV)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XV)

ذیل عنوان فرهنگ های شفاهی توضیح دادیم که این فرهنگ ها، حداقل تاکنون یعنی قرن ۲۰ میلادی، از عواملی غیرمشابه فرهنگ های غیر شفاهی استفاده می کرده اند. در سالهای نخستین هزاره جدید و با تغییراتی که در زندگی افراد به وجود آمده و مانند گذشته دسترسی آسان و دائم به استاد برای آموختن صحیح و کامل به روش سینه به سینه وجود ندارد، ما را به این اعتقاد میرساند، که آوانگاری و نت نگاری و همچنین استفاده از نوارکاست، سی دی، دی وی دی تصویری و… در آموختن و انتقال میراث گذشتگان می تواند بسیار مؤثر باشد. ‌‌
مستر کلاس نوازندگی پویا سرایی برگزار می شود

مستر کلاس نوازندگی پویا سرایی برگزار می شود

در آکادمی کوشا کارگاه نوازندگی سازهای ملی ایرانی توسط دکتر پویا سرایی استاد دانشکده هنر و معماری برگزار می شود که روی مفاهیم فوق تکیه خواهد داشت در این کارگاه تمرکز بر چگونگی تمرین، تکینک، ریتم، دشیفراژ و موزیکالیته خواهد بود شرکت برای تمامی نوازندگان سازهای ایرانی امکان پذیر است.