بسامه موچو یا مرا ببوس!

نمونه اجراي موفق اسپانيايي Besame Mucho اجراي گروه Trio Los Panchos است
نمونه اجراي موفق اسپانيايي Besame Mucho اجراي گروه Trio Los Panchos است
چندی قبل به بهانه درگذشت یکی از ترانه سرایان لاتین به نام “کونسوئلو ولازکوئز” مطلبی تهیه کردیم و در آن راجع به یکی از ترانه های جاودانه این شاعر که در اغلب کشورها از شهرت بسیاری برخوردار است صحبت شد. این ترانه “Besame Mucho” (مرا ببوس) نام دارد که توسط خواننده ها و گروه های بسیاری به زبانهای مختلف اجرا شده است.

قابل توجه آنکه شما می توانید در ایران نیز در بسیاری از رستورانها و مکانهای عمومی که موسیقی پخش می کنند اغلب شنونده این موسیقی زیبا باشید. حتی در طول هفته در لابلای برنامه های مختلف شبکه های رادیویی نسخه های زیبای بدون کلام این ترانه پخش می شود.

در این مطلب علاوه بر آوردن تعدادی از اجراهای زیبای “Besame Mucho”، با یک تحلیل کوتاه سعی خواهیم کرد علت موفقیت جهانی برخی از موسیقی ها و ترانه ها – همانند این ترانه – را بیان کنیم. قبل از آن به یکی از اجراهای برگردان فرانسوی این ترانه زیبا گوش کنید :

audio fileDalila, “Besame Mucho”

از دید فنی
تکرار و عادت معمولا بطور ناخواسته به همراه خود علاقه بوجود می آورد. بعنوان مثال رفتن مکرر به یک رستوران باعث می شود تا شما بتدریج حتی بدون توجه به کیفیت غذای رستوران به آن محل علاقمند شوید. نکته ای که در این گونه از قطعات موسیقی نهفته است استفاده از توالی آکورد (Chord Progression) هایی است که قبلآ در بسیاری از ترانه ها استفاده شده. در اینصورت با وجود آنکه شنونده غیر حرفه ای ممکن است متوجه این موضوع نشوند اما بطور ناخودآگاه حتی در اولین مرتبه از شنیدن ترانه، احساس دوستی و راحتی می کند و خیلی زود با آن ارتباط برقرار میکند.

audio filePlacido Domingo & Paloma San Basilio , “Besame Mucho”

به آکوردهایی که در این قطعه استفاده شده است دقت کنید. (به فایل pdf رجوع کنید) قسمت اعظم هارمونی بر روی آکوردهای Dm، Gm و A7 پایه گذاری شده است. این سه آکورد با توالی معمول i-iv-V-i از پر استفاده ترین توالی های آکورد در گام های مینور است که در ترانه های ایرانی جدید و قدیمی کاربرد بسیار دارد. بنابراین شنونده با شنیدن حرکت هارمونی با وجود آنکه ممکن است قبلا” این حرکت ها را در گام دیگری حس کرده باشد با هارمونی موسیقی خیلی زود ارتباط برقرار می کند.

اما برتری “Besame Mucho” نسبت به بسیاری از ترانه های دیگر از این قبیل درآن است که آهنگساز/تنظیم کننده در برخی موارد که لازم دیده است با اعمال تغییرات زیبایی در هارمونی موسیقی را از یکنواختی – که معمولا در ترانه های قدیمی وجود دارد – از بین برده است. بعنوان مثال ممکن بود برای میزان ۵ هارمونی روی Gm بماند ولی اینچنین نیست و با یک حرکت به سوی آکورد فادیز کاسته که تمایل زیادی به حل روی Gm دارد در هارمونی میزان ۵ تنوع ایجاد می کند. مثال دیگر میزان ۱۴ است که باز هارمونی می توانست در کل میزان روی A7 بماند بدون آنکه شنونده احساس بدی از موسیقی داشته باشد.

اگر به قطعه دقت کنید و احیانا” هارمونی آنرا با ساز خود اجرا کنید متوجه خواهید شد که دو تغییر بسیار زیبای دیگر وجود دارد یکی در اوایل قطعه هنگامی است که برای لحظات قطعه تغییر مد داده و به ر ماژور میرود و دیگری هنگامی است که – در انتهای نت موسیقی – هارمونی از Em7 به Bb7 رفته سپس برای فرود به Dm، یک میزان روی درجه پنجم (A7) می ماند.

audio fileElvis Presley , “Besame Mucho”

زیبایی ملودی نیز نباید نادیده انگاشته شود. معمولا” ملودی ای نزد مردم عادی محبوب می شود که ساده باشد و قابل حفظ کردن، و یکی از مهمترین عوامل در این نوع از ملودی ها نداشتن پرش های بزرگ است چیزی که امروزه در ملودی خواننده ها بوفور مشاهده می شود و باعث آن می شود تا مردم عادی توانایی زمزمه کردن صحیح ملودی را نداشته باشند. اگر به قطعه نگاه کنید در جملات موسیقی بجز میزان ۱۳ که یک پرش چهارم به سمت پایین داریم بقیه پرش ها فاصله سوم یا کوچکتر هستند و باعث می شوند تا شنونده عام بسادگی بتواند ملودی را با خود زمزمه کند.

از دید عمومی
“Besame Mucho” بنا به دلایلی که قبلا” به آن اشاره کردیم ترانه ای است که موسیقی آن در همان ابتدا مورد توجه و علاقه قرار می گیرد. اما یکی از شانسهای بزرگ این ترانه آن بود که از همان روزهای اول اجرا، مورد توجه خوانندگان بزرگ در دوران های مختلف قرار گرفت. از نت کینگ کول، دین مارتین، فرانک سیناترا، الویس پریسلی، پگی لی، جیمی دورسی و … گرفته تا خواننده های امروزی مانند خولیو ایگلوسیاس، دایانا کرال و … آنرا اجرا کردند. این قطعه آنقدر توسط خوانندهای کشور های مختلف اجرا شده است که تقریبا” بعنوان یکی از استانداردهای موسیقی پاپ/جاز تبدیل شده و بسیاری از گروه های موسیقی و نوازندگان سولو – مانند ریچارد کلایدرمن – نسخه های بدون کلام آنرا نیز اجرا کرده اند. به نسخه زیبایی از اجرای این موسیقی از فاستو پاپتی (Fausto Papetti) گوش کنید :

audio fileFausto Papetti , “Besame Mucho”

تمام مواردی که تا بحال مطرح کردیم به کنار، از دیگر عوامل موفقیت اولیه این ترانه می توان به مناسبت و معنای زیبای شعر “Besame Mucho” اشاره کرد. همانطور که قبلا” در مطلب “به بهانه درگذشت یک ترانه سرای لاتین” اشاره کردیم، شعر این ترانه در بحبوحه جنگ دوم جهانی به اسپانیایی سروده شد و داستان زندگی بسیاری از سربازان را بیان میکرد که از خانواده خود برای پیوستن به ارتش جدا می شدند. به یکی اجرا های موفق اسپانیایی این ترانه گوش کنید:

audio fileTrio Los Panchos , “Besame Mucho”

گفتگوی هارمونیک

در اندیشه برداشت های دیگر از موسیقی دفاع مقدس (V)

بخشی از آثار مربوط به دفاع مقدس، در سال های بعد از آن ساخته شده اند. نظیر قطعاتی که آقایان: روشن روان، انتظامی و شریفیان ساخته اند و اکثر آنها شنیده شده اند. بیشتر این آثار و بلکه تمام آنها، برای ارکستر بزرگ (بخوانیم ارکستر سمفونیک) و گاه گروه کر همراه آن نوشته شده و اجرا شده اند که در عرف معمول موسیقیدانان ما محمل مناسبی هستند برای نمایاندن شکوه و عظمت نبرد ۸ ساله ایران و عراق.

مروری بر آلبوم «ماهرو»

همان قطعه‌ی اولِ این نخستین آلبومِ مستقلِ یک آهنگساز جوان (متولد ۱۳۷۲) نشانه‌هایی از شوق و انگیزه‌‌ای امیدوارکننده برای خلق موسیقی دارد. گمانه‌ها و آزمون‌هایی در چندصدایی، ذوقِ ملودی‌پردازی و رسیدن به انگاره‌هایی چند متعلق به خود او (اگرچه معدود و محدود)، قانع نشدن به داشتنِ روال یکسان لحنی و ایقاعی در قطعات و سرحالی و شوری که در صدای گروه است، همه و همه سرچشمه‌ی روشنیِ نخستین‌اند. در عین حال می‌توان شنید که در گوش مؤلف، کار آهنگسازانی –تنها در حوزه‌ی موسیقی کلاسیک ایرانی- که قدیمی‌ترین‌ و اثرگذارترین‌شان پرویزمشکاتیان و محمدعلی کیانی‌نژادند رسوب دارد و گه‌گاه بازی‌های موسیقی روی بندِ نغمه‌های کروماتیک، یادآور آهنگسازان جوان‌تر نیز هستند.

از روزهای گذشته…

ایران در کشاکش موسیقی (V)

ایران در کشاکش موسیقی (V)

متاسفانه حتی آهنگسازان تحصیل کرده ما بدنبال عادت مردم به شنیدن موسیقی با کلام ونگران از افت درآمد مالی‌، بیشتر آثار خود را به آواز اختصاص می‌ دهند و ذهن مردم را محدود نگاه داشته و شرکت های انتشارت موسیقی که موسسات تجاری هستند نه هنری و فرهنگی، اکثرشان از خرید موسیقی بدون کلام خودداری می کنند. بیشتر اینگونه کاسبکاران خریدار و خواهان انتشار موسیقی بی کلامی هستند که کلامش سالها سال در گوش های مردم بوسیله خوانندگان معروف خوانده شده و جا گرفته باشد و در واقع شنونده این آثار خاطرات شان را زمزمه می کنند.
تریوی زهی، اثرِ یِفیم گالیشُف (I)

تریوی زهی، اثرِ یِفیم گالیشُف (I)

اثرِ فوق می‌تواند یکی از جنجال‌برانگیزترین آثارِ قرنِ بیستم به شمار بیاید، اگر و فقط اگر، آرنُلد شوِنبِرگ، تا پیش از جولای سالِ ۲۱ آن را به‌نحوی شنیده باشد، یا نُتِ آن را دریافت کرده باشد یا حتی از یک دوست چیزی از اثر دانسته باشد؛ شاید دراین‌صورت دیگر نتوان از شوِنبرگ به‌عنوانِ مبدعِ بلامنازعِ نظامِ دوازده-تُنی یاد کرد.
نگاهی به اپرای مولوی (X)

نگاهی به اپرای مولوی (X)

در ادامه این پرده، همانطور که نظاره گر خلسه و سماع مولانا هستیم، ناگهان با تصویری عجیب روبرو می شویم، مولانا در همان حالت سماع ولی در میان کوچه آن هم در میان خنده و تمسخر مردمان! آری، کارگردان و نویسنده این اثر، باز با زیرکی به ما می گوید که تمام این تصاویر دل انگیز در ذهن مولوی روی داده و در این لحظه او را از منظری خارج از ذهن او می نگریم… کودکان با تمسخر او در کنار او می دوند و مریدان سابقش به نصیحت او می پردازند… در این صحنه بهروز غریب پور حتی صحنه را هم تغییر نمی دهد و فقط نورپردازی تغییر می کند!
بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

در این مقاله سعی شده است، بخشی از نکاتی را که برای ساخت ساز و داشتن الگویی مناسب در نظر گرفته می شود را با استفاده از طرح یکی از سازندگان مشهور سه تار به نام محمود هاشمی (۱۳۲۳-۱۳۷۵) مورد مطالعه قرار دهیم.
گزارش جلسه پانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه پانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در ایران به نظر مدرس، این نوع نگرش به موسیقی اگر هم وجود داشته باشد هنوز بیشتر معطوف به مرحله‌ی نخست و یافتن و آشکار کردن کار و آثار آنها است. مانند اغلب فعالیت‌هایی که اکنون در «سایت زنان موسیقی» صورت می‌گیرد. هنوز در آثار موسیقایی به ندرت ممکن است نشانه‌هایی از ژرف‌تر شدن این گفتمان به چشم بخورد. این مساله ممکن است تابعی از مشکلاتی باشد که در جوامع دیگر حل شده و در جامعه‌ی ما هنوز باقی است.
گروه ریمونز (VIII)

گروه ریمونز (VIII)

دیگر گروههای پانکی همچونن؛ راسویی با صدای ناهنجار (Screeching Weasel)، کینه جویان (The Vindictives)، نامتعارفها (The Queers)، آقای تی.با تجربه (The Mr. T Experience)، موریانه های سرکش (Beatnik Termites) و زندان سیاسی جان کوگر (Jon Cougar Concentration Camp) تمام آلبومهای ریمونز را ضبط کردند، شامل: خانه را ترک کن، موشک به روسیه، جاده رو به خرابی، رویاهای شیرین و خیلی سخت برای مردن.
خواننده ای سالار یا خواننده سالاری…

خواننده ای سالار یا خواننده سالاری…

مقاله ای که پیش رو دارید نوشته ای است از علی رضا امینی، منتقد ادبی و موسیقیدان که در ادامه بررسی معضل خواننده سالاری در موسیقی ایران نگاشته شده است: در پی نقدها و نوشته های اخیر آقای علیرضا جواهری پیرامون بحران دیرپای خواننده و خواننده سالاری بر آن شدم از زاویه و نگاهی دیگر به این مساله بپردازم. شاید به همت سایر هنرمندان و دست اندرکاران هنر بتوانیم چاره ای برای حل این ضایعۀ فرهنگی و هنری بیندیشیم. ضایعه ای که گریبانگیر همۀ دست اندرکاران موسیقی بالاخص نسل جوان شده و اگر به اهتمام دوستان در پی حل این ماجرا نباشیم به زودی باید با دنیای موسیقی هنری و هنر موسیقی در ایران وداع کنیم چون با رشد سرطانی این غده های بد خیم دیگر مجالی برای کار کردن جوانان نخواهد بود و می بایست این جوانان در آیندۀ نزدیک در پی حرفه و شغلی جدید برای خود باشند.
یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد س