وقتی همه خوابیم (I)

“وجود مقتدر ارکستر سمفونیک ها در جای جای دنیا، نشانگر زنده بودن نوعی از فرهنگ و تمدن تاریخمند و پیشرفته در آن منطقه است.” شاید این ادعا به زعم عده ای غرب گرایانه و حتی تحقیر آمیز به نظر برسد ولی بدون هیچ تردیدی باید به این مهم توجه داشت که “ارکستر سمفونیک یک پدیده جهانی است نه صرفا غربی، چرا که در نگاهی ابتدایی میتوانیم ریشه بسیاری از سازهای آنرا از مناطقی غیر از غرب جستجو کنیم و با دیدی ژرفتر، رپرتوار اجرایی آن را از سراسر جهان بیابیم.

موسیقی سمفونیک و تنوعی که در رنگ آمیزی سازهایش وجود دارد، چنان دست آهنگسازان را برای خلق موسیقی های گاه بومی باز میگذارد که گاهی از ارکستر سمفونیک صدایی به مثابه ارکستر های بومی میشنویم و در واقع پیشرفتن سازهای این نوع از موسیقی که بر منطق های علمی استوار است، امکانات زیادی را به آهنگسازان داده که امروز شاهد شنیدن صدایی آشنا از این ارکستر به ظاهر غربی باشیم.

پس ارکستر سمفونیک میتواند از نظر اجرای موسیقی هر کشوری یک پدیده ملی هم محسوب شود.

ارکستر سمفونیک ها، غیر از فراهم آوردن زمینه های اجرای رپرتوار موسیقی آهنگسازان هر کشور، میتواند نمایانگر وضعیت و بضاعت مراکز موسیقی یک کشور، از مراکز آموزشی آن گرفته تا سازمانهای مسئول در امر موسیقی باشد.

ارکستر سمفونیک تهران با هفت دهه تلاش و پایمردی اهالی موسیقی کلاسیک ایران، امروز یکی از برگهای افتخار فرهنگ کشور ماست. وجود یک سازمان با طبقه بندی های خاص خود، با رعایت آداب و آرایشی خاص و فعالیت عده زیادی موسیقیدان از نوازنده گرفته تا آهنگسازانی که ارکستر را تغذیه میکنند، نیاز یک جامعه با فرهنگ در دوره حاضر است که صیانت از آن کاردانان و کارشناسان قابلی را میطلبد.

سازمان ارکستر سمفونیک مانند بسیاری از پدیده های جهانی پس از انقلاب مورد ظن مسئولین وقت قرار گرفته بود که آیا واقعا میتوان پدیده ای ملی یا بین المللی باشد یا صرفا پدیده ای غربی است که بدون منطق بومی خاصی وارد کشور ما شده است! سالها طول کشید تا این احساس نیاز درک شود و پایه های ارکستر سمفونیک تهران در نظر سیاست مداران آنروزگار محکم شود. در سال اخیر حواشی زیادی سر راه ارکستر سمفونیک تهران قرار گرفت و این حواشی در هفته های گذشته پایش به مطبوعات کشیده شد که در ادامه به این موضوعات میپردازیم.

تغییر روش رهبری دائم به رهبری میهان
پس از پایان قرار داد منوچهر صهبایی رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران، انجمن موسیقی در جلسه ای اعلام کرد، ارکستر سمفونیک تهران از این پس توسط رهبران میهمان هدایت خواهد شد.

میدانیم که معدود ارکسترهایی در جهان هستند که بدون داشتن رهبر دائم فعالیت میکنند که البته این ارکسترها از نظر تجربه و توانایی قابل قیاس با ارکستر سمفونیک تهران نیستند. خصوصیت هدایت ارکستر توسط رهبر دائم، طراحی برنامه های دراز مدت برای بهبود کیفی ارکستر است، بصورتی که این رهبر (توسط خود یا با همکاری مشاوران موسیقی ارکستر) برای گسترده تر شدن توانایی های نوازندگان برای آشنایی با رپرتوار متنوع بین المللی برنامه ریزی میکنند و با ارائه تمریناتی نوازندگان را به سطح مورد نظر میرسانند؛ مثلا ارکستری که توانایی اجرای رپرتوار دوره های خاصی از موسیقی کلاسیک را نداشته باشد ارکستر مطلوبی نخواهد بود.

پس وظیفه یک رهبر دائم و مشاوران او برنامه ریزی برای ارتقا کمی و کیفی برنامه های ارکستر سمفونیک است. همانطور که رهبر دائم ارکستر تاریخچه ارکستر خود را میشناسد و نسبت به ورود و خروج (استخدام و بازنشستگی) اعضا ارکستر برنامه ریزی میکند، خود نیز باید با مطالعه آثار معاصر آهنگسازان کشورش و دیگر نقاط جهان، دانش خودش را نیز افزایش بدهد و همیشه چند قدم از موسیقیدانان ارکستر پیش باشد و در صورت نیاز برای ارکستر حرفی برای گفتن داشته باشد.

اما معدود ارکسترهایی که رهبر دائم ندارند چگونه اند؟ این ارکسترها که تقریبا همه آنها جزو ارکسترهای برجسته جهانی به شمار میروند اولا از نوازندگان بی تجربه یا کم دانش استفاده نمیکنند و نوازنده این ارکسترها دیگر نیازی به آموختن نکات تکنیکی در مورد اجرای تکنیکهای خاص مربوط به ادوار مختلف تاریخ موسیقی کلاسیک ندارند به جز معدود قطعاتی معاصر که میتوانند آنها را در کوتاه مدت از همان رهبران میهمان فرا بگیرند. در واقع بیشتر دوره های آموزشی آنها و کسب تجربیات ارکستر نوازی آنها در ارکسترهای دیگر طی شده است (چیزی که در ایران قابل انجام نیست به دلیل عدم وجود ارکسترهای متعدد در سطح بالا)

حال با توجه به وضعیت تدریس موسیقی و نبود ارکسترهای متعدد برای کار آموزی پیش استخدام در ارکستر سمفونیک در ایران، چطور میتوان ارکستر را به دست رهبران میهمان سپرد که همگی مجبورند با چند روز تمرین ارکستر را به سطحی برسانند که با هر وضعیتی برنامه ای اجرا شود؟! رهبران میهمان نه میتوانند نه وظیفه دارند که ارکستر را تحت تعالیم معمول ارکسترها قرار دهند، آنها اگر وقتی هم داشته باشند به سرعت روی همان قطعه ای که در کنسرت مینوازند کار میکنند تا کنسرتی آبرومند روی صحنه برود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اپرای رستم و سهراب»

رستم و سهراب، این تراژیک‌ترین قله‌ی حماسه‌های فارسی را لوریس چکناوریان به هیات اپرایی درآورده و برای دومین بار منتشر کرده است. اجرای پیشین (ضبط سال ۲۰۰۰) را انتشارات هرمس سالی پس از ضبط منتشر کرده بود. این اجرای تازه با تکخوان‌هایی متفاوت (و به همین دلیل با لهجه‌ی برآمده از آواخوانی و تاکید متفاوت) و البته همان ارکستر و کر و احتمالا رهبری خود آهنگساز، گویا نسبت به اجرای پیشین نسخه‌ای دگرگون شده است (۱).

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

از روزهای گذشته…

مصاحبه با کیت جرت (IV)

مصاحبه با کیت جرت (IV)

یکی از جنبه های مهم نوازندگی شما احترامی است که برای ملودی قائل هستید، چه ملودی نوشته شده و چه بداهه. می خواستم نظر شما را درباره اهمیت ملودی بدانم که اغلب در موسیقی جز به نفع الگو ها (patterns) از بین رفته است.
نگاهی کوتاه به مقایسه آکوستیکی تمبک و کلام (I)

نگاهی کوتاه به مقایسه آکوستیکی تمبک و کلام (I)

موسیقی و گفتار را علی رغم تفاوت در واکنش سیستم عصبی به آنها، می توان به دلیل وجود نکات مشترک و یکسان بودن مکانسیم های آکوستیک و سایکوآکوستیک تولید و درک٬ با ابزار یکسانی مورد بررسی قرار داد. به معنی دیگر موسیقی را می توان با ابزار زبان شناسی (Linguistics) مورد مطالعه نمود. چنین مطالعه ای را زبان شناسی موسیقایی (Musicolinguistics) گویند.
Il Carlo IX di Francia del 1566 (قسمت اول)

Il Carlo IX di Francia del 1566 (قسمت اول)

تاریخ در گذر خود رایحه روشن جاری در لحظه ها را لمس می کند و زمان جریان دیگری را از حضور نگاهی دیگر به ارمغان می برد زمانی که روزها از پی هم می گذشتند و ماه ها پیوند سترگ فصلها را نوید می دادند، در عمق تمدنی زیبا و پر شکوه به آرامی تولدی دیگر بدون آنکه هیچ پیش گویی خبر از حادثه ای شور انگیز را تجسم کند، صدای نفسی آرام آرام از درون عشقی مملو پا به هستی بی همتا گشود و به سادگی تکراری جاوید او را آندرا نامیدند، آندرا آماتی سر سلسله آغاز پدیده ای به نام ویولون.
«عاشق می­‌شویم» رونمایی می شود

«عاشق می­‌شویم» رونمایی می شود

«عاشق می­‌شویم» مجموعه‌ای عاشقانه است متشکل از ۱۱ ترَک، که از این میان ۴ ترَک، ۴ تصنیف این آلبوم را تشکیل می‌دهند. «عاشق»، «معشوق»، «آتش دل» و «عاشق مشو» نام این تصنیف­‌هاست که اشعار آنها به ترتیب از غلامرضا سلیمانی، ضیاءالدین ناظم­‌پور، پژمان بختیاری و رضا ثابتی است. دو تصنیف اول به طور کامل متعلق به پیمان سلطانی است و در ساخت دو تصنیف «آتش دل» و «عاشق مشو» از دو ملودی قدیمی استفاده شده است و بر روی آنها آهنگسازی و تنظیم مجدد صورت گرفته است. ملودی اولیه «آتش دل» متعلق به مرتضی نی‌­داوود است و محمود ذوالفنون هم صاحب ملودی دوم «عاشق مشو» است.
اصول نوازندگی ویولن (XIII)

اصول نوازندگی ویولن (XIII)

در راهکار پیشنهادی نگارنده، متناظر با هر یک از چهار سیم ویولن یک زاویه متفاوت میان امتداد بازوی راست و بدن نوازنده ایجاد می گردد که میزان این زاویه به گونه ای است که در سیم اول (می) هر چند بازو کمترین میزان زاویه را با بدن داراست، به بدن تکیه نکرده و در سیم چهارم(سل) شانه و بازو در یک امتداد قرار می گیرند.
منتشری: نگه داری سنت ها وظیفه ماست

منتشری: نگه داری سنت ها وظیفه ماست

ما این سی دی ها را به همین دلیل ضبط می کنیم چون وظیفه ماست. کلام و آهنگ و تصنیفش وارد بازار می شود. پدر و مادر ها وظیفه دارند که اینها را گوش کنند و تاریخچه و فلسفه اش را برای بچه هایشان بگویند. ما که این ها را به صورت مجموعه وارد بازار می کنیم. یادم است که روزی در خیابان می رفتم آقایی که موجه به نظر می آمد به سمتم آمد که سی دی “هفت سین” و “چهارشنبه‌سوری” در دست داشت و با من سلام و احوال پرسی کرد. من به او گفتم که می توانم بپرسم که چرا شما این دو تا سی دی را خریدید؟ گفت بچه های من در حال بزرگ شدن با فرهنگ امریکا هستند.
زنان در موسیقی قاجار (I)

زنان در موسیقی قاجار (I)

وقتی که در هنگامه ی کم مانند عصر حاضر،هر گفت و شنفتی در حوزه موسیقی نیازمند رعایت احتیاط از سوی اهالی موسیقی است (آن هم در هزاره سوم !) و هنوز تصمیم متفق القولی از سوی متوالیان فرهنگی در مورد حرمت یا حلت این هنر بیچاره اتخاذ نشده است، از” حافظ” که در بیدادگاه قرن هشتم می زیسته چشمداشتی به غیر از آنچه در ابتدا آمد، نمی توان داشت. این فجایع فرهنگی یعنی پنهان نوشی، پنهان نوازی، پنهان نگاری و… و از سوی دیگر حضور مستمر مورخان سر سپرده، سبب شده است که متاسفانه صفحات تاریخ مان را به ناگزیر در میان پنهان سرائی های ادبیات مان جستجو کنیم. و این واقعیت آنگاه نمود بیشتری پیدا می کند که بخواهیم در مورد تاریخ موسیقی ایران آن هم از نوع زنانه اش پژوهش کنیم و مجبور شویم از درگاه ادبیات هم با دستی تقریبا خالی باز گشته و سفرنامه های فرنگیان ساکن ایران را ورق بزنیم.
سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (III)

سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (III)

قبلا گفته شد می توان بین هارمونیک های دوم و چهارم و هشتم و شانزدهم و… سیستم اکتاوی تشکیل داد. حال در اینجا باید گفته شود که اصولا بین هارمونیکهای fm و fn به شرط fm=2fn می توان سیستم اکتاوی فواصل را مشاهده نمود. سیستم زیر فواصل بین هارمونیک های ۱۵ تا ۳۰ را نشان می دهد. در این سیستم fm=30 و fn=15 بوده و فواصل کسری ساده شده اند:
بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

۱۹ می یا ۲۹ اردیبهشت، محمد رضا شجریان، همراه با پسرش همایون، خواننده و نوازنده تمبک، مجید درخشانی، نوازنده تار، سعید فرج‌پوری، کمانچه و محمد فیروزی، بربط، در آمستردام کنسرت داشت. برنامه در تالار بزرگ موزه حاره‌ای (Tropenmuseum) برگزار شد و سازماندهی آن هم با همکاری بنیاد موسیقی ایرانی «پرنیان» در هلند صورت گرفته بود.
بررسیِ مقاله‏ «مُدلی جدید برای اتنوموزیکولوژی» (I)

بررسیِ مقاله‏ «مُدلی جدید برای اتنوموزیکولوژی» (I)

موضوع مقاله‏ ای که مورد بررسی قرار گرفته ‏است، ارائه‏ مدلی دیگر برای رشته‏ اتنوموزیکولوژی است و مؤلف در آن با ارجاع به آثار این رشته در مورد لزوم مدل‏ها، ویژگی‏ها و مزایای آن‏ها بحث کرده ‏است. تیموتی رایس، پیش از تشریحِ مدل تازه، به بررسی اندیشه و عملِ اتنوموزیکولوژیِ معاصر خود پرداخته و مؤثرترین و پرنفوذ ترین مدل موجود (مدل مریام) را از لحاظ اجزا و نوع ارتباط میان آن‏ها در پژوهش و تحلیل واکاوی کرده‏ است. او، به قصد برطرف کردن مشکلات در تحقیقات این رشته، مدلی تازه ارائه می‏دهد و به توضیح بخش‏های آن، رابطه‏ بخش‏ها با مقولات این رشته و سطوح تحلیلی مدل پرداخته ‏است و کارآیی آن را در یک نمونه تحقیق انجام شده شرح می‏ دهد.